Veri Dışa Aktarma SQL Komutu Değil, Kabuk İşlemi Olarak Yapılır
SQLite'da, diğer veritabanı sistemlerinde bulunan
COPY ... TO veya SELECT INTO OUTFILE gibi özel SQL komutları bulunmaz. SQLite'dan veri dışa aktarma işlemleri, doğrudan sqlite3 komut satırı arayüzü üzerinden, .mode, .headers, .output ve .dump gibi nokta komutları kullanılarak gerçekleştirilir. Bu temel komutları anladığınızda, herhangi bir veritabanından CSV, JSON, düz metin veya tam bir SQL yedeklemesi oluşturabilirsiniz.Temel prensip şudur: komut satırına, sonuçları hangi formatta biçimlendireceğini (
.mode), sütun başlıklarını ekleyip eklemeyeceğini (.headers) ve çıktıyı nereye göndereceğini (.output) bildirirsiniz. Ardından SQL sorgunuzu çalıştırırsınız ve elde edilen sonuçlar belirtilen dosyaya yazılır.Şimdi bu işlemleri deneyebileceğimiz küçük bir örnek veritabanı oluşturalım:
SQL:
CREATE TABLE users (
id INTEGER PRIMARY KEY,
name TEXT NOT NULL,
email TEXT NOT NULL,
signup_date TEXT NOT NULL
);
INSERT INTO users (name, email, signup_date) VALUES
('Ada Lovelace', 'ada@example.com', '2025-01-15'),
('Boris Johnson', 'boris@example.com', '2025-02-03'),
('Carmen Diaz', 'carmen@example.com', '2025-03-22');
SELECT * FROM users;
Bu tabloda üç satır ve dört sütun bulunuyor. Bu tabloyu farklı formatlarda dışa aktaracağız.
Başlıklı CSV Olarak Dışa Aktarma:
.mode csv KullanımıCSV, en yaygın kullanılan dışa aktarma formatıdır; çoğu elektronik tablo programı, veri akışı aracı ve diğer sistemler bu formatı destekler.
sqlite3 kabuğunda aşağıdaki komutları kullanabilirsiniz:
SQL:
sqlite> .mode csv
sqlite> .headers on
sqlite> .output users.csv
sqlite> SELECT * FROM users;
sqlite> .output stdout
Bu komutlarla yaptığımız işlemler şu şekildedir:
•
.mode csv komutu, her bir satırı virgülle ayrılmış değerler olarak biçimlendirir. Virgül, tırnak işareti veya satır sonu içeren alanlar otomatik olarak çift tırnak içine alınır.•
.headers on komutu, dosyanın ilk satırına sütun başlıklarını ekler. Bu komut olmadan, CSV dosyanızın başlığı olmaz ki bu genellikle istenmeyen bir durumdur.•
.output users.csv komutu, sorgu sonuçlarını belirtilen dosyaya yönlendirir. Bu noktadan sonra çalıştırılan tüm sorguların çıktıları, ekran yerine bu dosyaya yazılır.• Ardından
SELECT sorgusu çalışır ve sonuçlarını sessizce dosyaya yazar.•
.output stdout komutu, çıktıyı tekrar terminal ekranına yönlendirir, böylece sonraki sorguların sonuçlarını ekranda görebilirsiniz.Oluşan dosyanın içeriği aşağıdaki gibidir:
SQL:
id,name,email,signup_date
1,"Ada Lovelace",ada@example.com,2025-01-15
2,"Boris Johnson",boris@example.com,2025-02-03
3,"Carmen Diaz",carmen@example.com,2025-03-22
Sadece tüm tabloları değil, herhangi bir sorgunun sonuçlarını da dışa aktarabilirsiniz. Verileri filtreleyebilir, birleştirebilir, gruplayabilir ve ardından çıktıyı bir dosyaya yönlendirebilirsiniz:
SQL:
sqlite> .output recent_users.csv
sqlite> SELECT name, email FROM users WHERE signup_date >= '2025-02-01';
sqlite> .output stdout
Tek Satırlık Komutla Kabuktan Dışa Aktarma
Aslında, etkileşimli kabuğu hiç açmanıza bile gerek kalmaz. Nokta komutlarını ve SQL ifadelerini doğrudan işletim sistemi terminalinizden
sqlite3 uygulamasına pipe (boru) aracılığıyla gönderebilirsiniz:
SQL:
sqlite3 mydb.sqlite <<EOF
.headers on
.mode csv
.output users.csv
SELECT * FROM users;
EOF
Bu yaklaşım, betikler ve zamanlanmış görevler (cron job'lar) için oldukça idealdir; tekrar edilebilir ve manuel müdahale gerektirmez.
.output komutu yalnızca o oturum için geçerli olduğundan, herhangi bir durumu başka bir yere sızdırmaz.JSON Formatı:
.mode json[/B] Kullanımı[/B]
Çıktıyı bir web uygulamasına veya JSON formatını tüketen başka bir araca göndermeniz gerekiyorsa, [ICODE].mode json komutu her satırı bir nesne olacak şekilde bir dizi nesne üretir:
SQL:
sqlite> .mode json
sqlite> .output users.json
sqlite> SELECT * FROM users;
sqlite> .output stdout
Oluşan dosya:
SQL:
[{"id":1,"name":"Ada Lovelace","email":"ada@example.com","signup_date":"2025-01-15"},
{"id":2,"name":"Boris Johnson","email":"boris@example.com","signup_date":"2025-02-03"},
{"id":3,"name":"Carmen Diaz","email":"carmen@example.com","signup_date":"2025-03-22"}]
JSON formatında başlıklar zaten nesnelerin anahtarları olarak bulunduğu için, burada
.headers ayarının bir etkisi yoktur. Eğer iç içe nesneler veya yeniden adlandırılmış alanlar gibi özel bir yapı istiyorsanız, bunu sorgunuzun içinde json_object() fonksiyonunu kullanarak oluşturmanız gerekir:
SQL:
CREATE TABLE users (id INTEGER PRIMARY KEY, name TEXT, email TEXT);
INSERT INTO users (name, email) VALUES
('Ada Lovelace', 'ada@example.com'),
('Boris Johnson', 'boris@example.com'),
('Carmen Diaz', 'carmen@example.com');
SELECT json_object(
'id', id,
'name', name,
'contact', json_object('email', email)
) AS user_json
FROM users;
Bu şekilde, her satır için yapısını tamamen kontrol edebildiğiniz JSON dizeleri elde edersiniz. Eğer tüm sonucu tek bir JSON belgesine dönüştürmek isterseniz,
json_group_array() fonksiyonu ile bunları birleştirebilirsiniz.Tam Bir SQL Yedeği Alma:
.dump[/B] Komutu[/B]
[ICODE].dump komutu, CSV veya JSON dışa aktarımlarından farklı bir kategoriye girer. Bu komut, hem veritabanı şemasını hem de tüm veriyi içeren bir .sql dosyası oluşturur. Bu dosya, CREATE TABLE ve INSERT ifadelerini barındırır; yani veritabanını sıfırdan yeniden oluşturmak için gereken her şeyi içerir:
SQL:
sqlite3 mydb.sqlite .dump > backup.sql
Ortaya çıkan çıktının bir bölümü şöyledir:
SQL:
PRAGMA foreign_keys=OFF;
BEGIN TRANSACTION;
CREATE TABLE users (
id INTEGER PRIMARY KEY,
name TEXT NOT NULL,
email TEXT NOT NULL,
signup_date TEXT NOT NULL
);
INSERT INTO users VALUES(1,'Ada Lovelace','ada@example.com','2025-01-15');
INSERT INTO users VALUES(2,'Boris Johnson','boris@example.com','2025-02-03');
INSERT INTO users VALUES(3,'Carmen Diaz','carmen@example.com','2025-03-22');
COMMIT;
Veritabanını geri yüklemek ise tam tersi bir işlemdir. SQL dosyasını yeni bir veritabanına aşağıdaki gibi aktarırsınız:
SQL:
sqlite3 restored.sqlite < backup.sql
.dump komutu, yedekleme yapmak, test verilerini sürüm kontrolüne almak veya bir veritabanını başka bir sunucuya taşımak için en uygun araçtır. Şemadaki her şeyi olduğu gibi korur: indeksler, tetikleyiciler, görünümler; hepsi yedekleme içinde yer alır.Tek Bir Tabloyu Dışa Aktarma
.dump komutuna bir tablo adı (veya bir desen) belirterek çıktıyı sadece belirli bir tabloyla sınırlayabilirsiniz:
SQL:
sqlite3 mydb.sqlite ".dump users" > users_only.sql
Bu komut sadece
users tablosunun şemasını ve verilerini dışa aktarır. Bu özellik, diğer tabloları taşımadan tek bir tabloyu başka bir veritabanına kopyalamak istediğinizde oldukça faydalıdır. Ayrıca desen eşleştirme de kullanabilirsiniz; örneğin, .dump 'log_%' komutu, adı log_ ile başlayan tüm tabloları yedekler.Veri Olmadan Sadece Şemayı Dışa Aktarma
Bazen, veriler olmadan yalnızca veritabanının yapısına ihtiyaç duyarsınız. Bu durum, dokümantasyon hazırlarken, temiz bir geliştirme ortamı kurarken veya farklı veritabanlarının şemalarını karşılaştırırken işinize yarar.
.schema komutu sadece CREATE ifadelerini ekrana yazdırır:
SQL:
sqlite3 mydb.sqlite .schema > schema.sql
Eğer tek bir tablonun şemasını almak isterseniz, komutun yanına tablo adını eklemeniz yeterlidir:
SQL:
sqlite3 mydb.sqlite ".schema users" > users_schema.sql
Ortaya çıkan çıktı, boş bir veritabanında doğrudan çalıştırabileceğiniz saf SQL ifadeleridir:
CREATE TABLE, CREATE INDEX ve CREATE TRIGGER komutları.Diğer Faydalı Modlar
.mode komutu sadece CSV ve JSON ile sınırlı değildir. Bilmeye değer birkaç seçenek daha mevcuttur:
SQL:
.mode column -- hizalanmış sütunlar, terminalde okumak için güzel
.mode markdown -- pipe ile ayrılmış, GitHub uyumlu tablolar
.mode html -- HTML <table> çıktısı
.mode tabs -- sekme ile ayrılmış değerler (TSV)
.mode insert users -- belirtilen tablo için INSERT ifadeleri üretir
.mode quote -- SQL ile tırnaklanmış değerler, inceleme için kullanışlı
.mode markdown komutu, sorgu sonuçlarını bir README dosyasına veya bir pull request açıklamasına yapıştırmak istediğinizde oldukça kullanışlıdır. .mode insert <tablo> ise hızlıca başlangıç verisi (seed data) oluşturmanın pratik bir yoludur. Bir SELECT sorgusu çalıştırır, elde edilen INSERT ifadelerini alır ve fixture dosyanıza yapıştırırsınız; işlem tamamdır.
SQL:
sqlite> .mode insert users
sqlite> .output seed.sql
sqlite> SELECT * FROM users WHERE signup_date >= '2025-02-01';
sqlite> .output stdout
Pratik Notlar
•
.output stdout komutu (veya argümansız .output) çıktıyı tekrar terminal ekranına yönlendirir. Bu komutu kullanmayı unutursanız, bir sonraki sorgunuzun sonuçları sessizce dosyaya yazılır ve gözden kaybolur.• CSV dışa aktarımı veri tiplerini korumaz. Dosyada her şey metin olarak saklanır ve geri içeri aktarırken doğru şekilde yorumlanabilmesi için bir hedef şemaya ihtiyaç duyarsınız. Eğer veriyi başka bir SQLite veritabanına taşımak istiyorsanız
.dump komutunu kullanmalısınız.• Büyük dışa aktarım işlemleri akış halinde gerçekleşir.
.output komutu, satırlar oluştukça dosyaya yazar; bu sayede RAM'den daha büyük tabloları bile sorunsuz bir şekilde dışa aktarabilirsiniz.• Çalışan bir veritabanından "sıcak" yedek almak için
.dump işe yarar, ancak ilerleyen konularda göreceğiniz .backup komutu, SQLite'ın çevrimiçi yedekleme API'sini kullandığı için hem daha hızlı hem de daha güvenlidir.Sırada: Veri Sorgulama
Artık veri yazma tarafının tüm aşamalarını görmüş oldunuz:
INSERT, UPDATE, DELETE, UPSERT, RETURNING, CSV'den içe aktarma ve dışa aktarma işlemleri. Şimdi sıra veritabanı işlemlerinin diğer yarısında; veriyi verimli bir şekilde okumakta. Zamanınızın büyük bir kısmını SELECT ifadesiyle geçireceksiniz ve bu da bir sonraki konumuz olacak.