Özelleştirme Uygulamaları

[TruvaGame]

ROHAN2 WORLD 1-120 TR TİPİ OFFICIAL YOHARA, BALATHOR VE AMON! 80. GÜNÜNDE! +10.000 ONLİNE! HİLE VE BOT %100 ENGELLİ HEMEN TIKLA!

Özelleştirme Uygulamaları​

Türkiye’de özelleştirme uygulamaları şu yöntemlerle yapılmıştır.

1-Blok satış yöntemi uygulaması

Türkiye’de blok satış yöntemiyle 1993 yılına kadar toplam 44 kuruluşun hisse senetleri çeşitli firma ve kişilere satılmıştır. 1992 yılında ise yapılan tüm özelleştirmeler bu yöntemle gerçekleştirilmiştir. Bu yılda 6 adet çimento fabrikasında kamu hisseleri blok olarak satılmıştır. 1993 yılına kadar satılan bu 44 kuruluştan 9 tanesindeki %100 olan kamu payının tamamı satılarak bu dokuz kuruluş blok satış yöntemiyle özelleştirilmiştir.

Blok satış yöntemiyle özelleştirilmeden sağlanan gelir 1994 yılı itibariyle 789 milyon dolardır. Bu yöntemle hisse senedi satışlarının toplam içerisindeki payı %40 a ulaşmaktadır Bu oranın büyüklüğü diğer yöntemlere göre blok satışın daha cazip bir yöntem olduğunu göstermektedir. Gerçektende 1992-1993 döneminde yapılan toplam özelleştirme gelirleri içerisinde blok satışın payı %91.2 gibi çok yüksek rakamlara ulaşmıştır.

2-Halka arz yöntemi uygulaması

Bu yöntem gerçekleştirilen hisse senedi satış geliri yönünden blok satışın arkasından ikinci sırada gerçekleştirmektedir.

Tüpraş Petrol Ofisi A.Ş. ile TOFAŞ A.Ş. hisselerini halka arzından alıcılara, üretim ve pazarlama şirketlerinin her birinden hisse senedi alimi zorunluluğu getirilmiş. Tüpraş ve Petrol Ofisi A.Ş. çalışanlara da kredili satış hakki tanınmıştır. 1994 yılı itibariyle halka arz yöntemiyle özelleştirme geliri toplam içerisindeki payı % 23 civarındadır. Bu oranın diğer yöntemlerle gerçekleştirilen hisse sendi satışları içindeki oranlara göre düşüklüğü Türkiye’de özelleştirmeden halkın yeterince yararlanmadığının önemli bir göstergesi olmaktadır. Bir başka deyişle özelleştirme ile refahın tabana yayılma hedefine henüz ulaşılamamıştır.

Sermayenin tabana yayılması yoluyla refahın tabana yayılma hedefine İngiltere’de büyük ölçüde ulaşılmıştır. Çünkü hükümet küçük yarımcılar ile işçilere özelleştirilen şirketlerin hisse senetlerinin satın almada büyük teşvik yapmıştır. Aynı zamanda küçük yatırımcıların bu şirketlere ortak olabilmeleri için büyük çapta reklam kampanyası yapılmış, diğer iletişim araçları ile şirketler ve hisse senetleri hakkında kamu oyuna geniş bilgi verilmiştir.

3-Halka arz + Blok satış yöntemi uygulaması

Bu yöntemde özelleştirme programı kapsamına alınan kuruluşlardan durumu uygun olanlar önce blok olarak satılmakta, daha sonra belli şartlar içinde bu şirketlerin hisselerinden bir kısmi halka ve çalışanlarının bedeli karşılığında devredilmektedir. Bu sebeple yönteme halka arzı içeren blok satış yöntemi denilmektedir. Türkiye’de özelleştirme programına alınan sekiz kuruluş bu yöntemle özelleştirilmiştir. Örneğin Teletaş’ta 1988 tarihinde bu yöntem kullanılmış ve kamu ortaklığı idaresinin %40 oranındaki payının %22si halka satılmıştır. 1994 yılı itibariyle bu yöntemle gerçekleştirilen özelleştirilme gelirinin toplam içerindeki payı %22dir. Bu da göstermektedir ki bu yöntem diğer iki yönteminde gerisinde yer almaktadır. Bu miktar ve oranlardan da anlaşılacağı gibi Türkiye’de özelleştirme uygulamasından halkın yeterince ortaya çıkmaktadır.

4 -Yarım kalmış tesislerden satış işlemi gerçekleştirilen ve Defter değeri üzerinden devredilenler

Kamu ortaklığı idaresi tarafından devralınan 16 yarım kalmış tesis ve işletmelerden faaliyet halinde olanlar geçmiş yıllarda özelleştirilmiştir. Yarım kalanlar da yedi tanesi satılmıştır. Bu tesislerden 9 tanesi ise defter değerleri üzerinden devredilmiştir. Bu yöntemle özelleştirilen kuruluşlardan elde edilen gelirin toplam gelir içerisinde payı çok düşük olmasına karşın bunların özelleştirilmesinde amaç daha çok atıl kapasitelerin ekonomiye kazandırılmasıdır.

5-İşletme hakkı devri uygulaması

İşletme hakkı devri uygulaması aslında tam bir özelleştirme yöntemi değildir.Burada söz konusu olan mülkiyetin devri değil işletme hakkının devridir. Mülkiyet yine kanunun elindedir.Bu yöntem kullanılarak yapılan ilk uygulama ile Kars Süt Mamulleri 1986 yılında özel bir şirkete kiralanmıştır. Ayrıca Kayseri ve İstanbul Anadolu yakasındaki TEK dağıtım tesislerinin işletme hakkı devredilmiştir.

1986 yılında işletme hakkı verilmiş ilk işletme olan Kars süt işletmesi kiralayan şirketin sözleşmeye aykırı faaliyet ve davranışları sebebiyle kamu ortaklığı yüksek kurulunca geri alınmıştır. Böylece işletme hakkı devir uygulamasının belirgin ilk örneği kamulaştırılmıştır.

 

[Lightning]

Paylaşım için teşekkürler.