Affinity: Bir Zorunluluk Değil, Bir Tercihtir
SQLite dinamik tipleme sistemine sahip bir veritabanıdır. Her veri aslında belirli bir depolama sınıfına (
NULL, INTEGER, REAL, TEXT, BLOB) aittir. Bir sütuna tip atadığınızda, bu durum o sütuna ne yazılabileceğini kesin olarak sınırlamaz; aksine sütuna bir "affinity" (yatkınlık) kazandırır. Bu, SQLite'ın gelen veriyi mümkünse hangi depolama sınıfına dönüştürmesi gerektiğini belirleyen bir tercihtir.Veri tipi uyuşmadığında ne olduğunu şu örneğe bakarak anlayabiliriz:
SQL:
CREATE TABLE items (
id INTEGER,
name TEXT
);
INSERT INTO items VALUES (1, 'elma');
INSERT INTO items VALUES ('two', 'muz');
SELECT id, typeof(id), name FROM items;
Burada
'two' metni, INTEGER tipinde tanımlanmış bir sütuna kaydedilmiş. SQLite önce bu metni sayıya çevirmeyi denemiş, ancak başaramadığı için veriyi olduğu gibi TEXT olarak saklamıştır. typeof() fonksiyonu, sütun tanımından bağımsız olarak her değerin gerçekteki depolama sınıfını gösterir ve bu durum her zaman sütun tipiyle örtüşmeyebilir.Postgres veya MySQL gibi katı tipleme kullanan sistemlerden gelenler için bu durum şaşırtıcı olabilir, ancak bu bir hata değil, SQLite'ın temel tasarım tercihidir.
Beş Farklı Type Affinity
STRICT modunda olmayan tablolardaki her sütun, şu beş yatkınlıktan birine sahiptir:•
TEXT - Metinsel verileri önceler.•
NUMERIC - Sayıları tercih eder, ancak dönüştürme yapılamazsa metni kabul eder.•
INTEGER - NUMERIC ile benzer mantıkta çalışır; ondalık kısmı olmayan değerleri tam sayı olarak tutar.•
REAL - Kayan noktalı sayıları tercih eder.•
BLOB - Herhangi bir tercihi yoktur, veriyi geldiği gibi saklar.Sütuna hiçbir tip belirtilmediğinde varsayılan olarak "no affinity" olarak da bilinen
BLOB yatkınlığı atanır.
SQL:
CREATE TABLE samples (
a, -- BLOB benzeşimi (tip belirtilmemiş)
b TEXT, -- TEXT
c INTEGER, -- INTEGER
d REAL, -- REAL
e NUMERIC -- NUMERIC
);
INSERT INTO samples VALUES ('42', '42', '42', '42', '42');
SELECT typeof(a), typeof(b), typeof(c), typeof(d), typeof(e) FROM samples;
Aynı
'42' verisinin, sütunların affinity değerlerine göre nasıl farklı şekillerde saklandığını burada görebilirsiniz.SQLite Affinity Seçimini Nasıl Yapar?
Kafa karıştıran nokta şudur: SQLite'ın önceden belirlenmiş sabit bir "geçerli tipler" listesi yoktur. Sütun adından sonra yazdığınız ifadeyi şu sırayla tarayarak affinity'yi belirler:
1. İçinde
INT ifadesi geçiyorsa → INTEGER2.
CHAR, CLOB veya TEXT geçiyorsa → TEXT3.
BLOB geçiyorsa veya tip belirtilmemişse → BLOB4.
REAL, FLOA veya DOUB geçiyorsa → REAL5. Yukarıdakilerin hiçbiri yoksa →
NUMERICSüreç tamamen bu algoritma üzerinden işler ve bazı tuhaf durumları da açıklar:
SQL:
CREATE TABLE quirks (
a VARCHAR(255), -- TEXT (CHAR içerir)
b BIGINT, -- INTEGER (INT içerir)
c DOUBLE PRECISION, -- REAL (DOUB içerir)
d DECIMAL(10,2), -- NUMERIC (yukarıdakilerin hiçbiriyle eşleşmez)
e BOOLEAN, -- NUMERIC (yukarıdakilerin hiçbiriyle eşleşmez)
f DATETIME, -- NUMERIC (yukarıdakilerin hiçbiriyle eşleşmez)
g FLOATING_POINTS, -- INTEGER (INT içerir - sürpriz!)
h GIBBERISH -- NUMERIC (yukarıdakilerin hiçbiriyle eşleşmez)
);
SELECT name, type FROM pragma_table_info('quirks');
Örneğin
FLOATING_POINTS ifadesi INTEGER olarak kabul edilir çünkü "POINTS" kelimesinin içinde INT alt dizisi yer alır. Kurallar yukarıdan aşağıya doğru ilk eşleşme prensibiyle çalıştığı için bu sonuç ortaya çıkar. Başka veritabanlarındaki tip tanımlarını aynen kopyalamanın neden beklenmedik sonuçlar verebileceği de tam olarak budur.Veri Girişinde (Insert) Affinity Dönüşümleri
Type affinity, SQLite'ın bir veriyi dönüştürüp dönüştürmeyeceğine karar verdiği aşamada devreye girer. Dönüşüm kuralları şöyledir:
•
TEXT affinity: Sayılar ve BLOB verileri metne dönüştürülür.•
NUMERIC, INTEGER, REAL affinity: Sayısal görünümlü metinler sayıya çevrilir; sayıya benzetilemeyenler metin olarak kalır.•
BLOB affinity: Hiçbir dönüşüm gerçekleştirilmez.
SQL:
CREATE TABLE conv (
n NUMERIC,
t TEXT,
b BLOB
);
INSERT INTO conv VALUES ('123', 456, 789);
INSERT INTO conv VALUES ('12.5', 7.5, 'hello');
INSERT INTO conv VALUES ('hello', 'world', 'world');
SELECT n, typeof(n), t, typeof(t), b, typeof(b) FROM conv;
İşleyişi adım adım inceleyelim:
•
NUMERIC sütununa girilen '123' değeri, tam sayı olan 123'e dönüşür.•
'12.5' değeri REAL tipinde saklanır.•
NUMERIC sütununa yazılan 'hello' metni, sayıya dönüştürülemediği için olduğu gibi kalır.•
TEXT sütunu tüm sayıları string formatına çevirir.•
BLOB sütunu ise her şeyi kendi tipiyle birlikte saklar.INTEGER ve REAL Arasındaki FarkINTEGER affinity'si, NUMERIC ile neredeyse aynı şekilde çalışır; ancak tek bir istisnası vardır: 3.0 gibi ondalık kısmı sıfır olan değerler, depolama alanından tasarruf etmek için INTEGER 3 olarak kaydedilir.
SQL:
CREATE TABLE nums (
i INTEGER,
n NUMERIC
);
INSERT INTO nums VALUES (3.0, 3.0);
INSERT INTO nums VALUES (3.5, 3.5);
SELECT i, typeof(i), n, typeof(n) FROM nums;
Örneğe bakıldığında
3.0 değerinin her iki sütunda da INTEGER olarak saklandığı görülür; bu optimizasyon NUMERIC için de geçerlidir. 3.5 ise ondalık yapısını koruyarak REAL olarak kalır. Bu durumdan çıkarılacak ders şudur: Bir sütunun tanımlanmış tipini bulmak için typeof() fonksiyonuna güvenmeyin, çünkü bu fonksiyon sütun tanımını değil, o an hücrede fiilen ne saklandığını söyler.Type Affinity'nin Yarattığı Riskler
Bu esneklik, kontrol kaybedildiğinde ciddi sorunlara yol açabilir. Sık karşılaşılan iki temel problem şunlardır:
1. Sessiz Veri Bozulması: Uygulama tarafındaki bir hata nedeniyle
INTEGER sütununa 'N/A' gibi bir metin gönderilirse, SQLite bunu itiraz etmeden kaydeder. Daha sonra bu sütunla matematiksel işlemler yapıldığında hatalı sonuçlar veya NULL değerler alırsınız; ancak herhangi bir hata uyarısı almazsınız.2. Beklenmedik Karşılaştırmalar: Farklı depolama sınıfları, sıralama ve eşitlik kontrollerinde farklı davranır:
SQL:
CREATE TABLE mixed (val INTEGER);
INSERT INTO mixed VALUES (10), (2), ('100'), ('20'), (3);
SELECT val, typeof(val) FROM mixed ORDER BY val;
Sıralama yapılırken önce sayılar sayısal sırayla, ardından metinler sözlük sırasına göre dizilir; üstelik metinler her zaman tüm sayıların ardından gelir. Sonuçta
2, 3, 10 (tam sayılar) ardından '20', '100' (stringler) şeklinde bir sıralama oluşur.Eğer veriyi uygulama katmanında titizlikle doğruluyorsanız bu bir sorun teşkil etmez. Ancak denetimi doğrudan veritabanına bırakmak istiyorsanız farklı bir yöntem mevcuttur.
Sırada: STRICT Tablolar
SQLite 3.37 sürümüyle tanıtılan
STRICT tablolar, affinity sistemini tamamen devre dışı bırakır ve tanımlanan tiple uyuşmayan verilerin girişini reddeder. Bu sayede ihtiyacınıza göre dinamik tipleme ile katı denetim arasında seçim yapabilirsiniz. Konuyu bir sonraki bölümde detaylandıracağız.