SEDİMANTER KAYAÇLAR

SEDİMANTER(TORTUL)KAYAÇLARSediman terimi;- önceden var olan magmatik, metamorfik ve sedimanter kayaçların mekanik ve kimyasalayrışmasıyla ortaya çıkan tüm katı parçacıkları (blok, çakıl, kum, silt ve kil) (Şekil 1),- kimyasal ayrışmada çözünen malzemeleri içeren eriyiklerden türeyen mineralleri (kalsit, jipsve halit),- canlı kavkıları veya organik canlıların kapsadığı mineralleri (karbon, silis ve fosfat) kapsar.Şekil 1. Kayaç – çevrim döngüsüSedimanter kayaç ise sedimanların uzun süreli birikmesi, sıkışması ve bir çimento (demir, silis,karbonat vb.,) veya matriks (kil ve silt, ince kum) ile bağlanarak taşlaşması sonucu oluşan tabakalıkayaçlardır (Şekil 1).Yukarıda verilen sediman tiplerinin taşlaşması sonucu 3 tip sedimanter kayaç tipi gözlenir. Bunlar:KLASTİK/DETRİTİKKatı parçaların konsolidasyonuKİMYASALÇözünmüş maddelerin çökelmesiyle oluşur:İnorganik (evaporasyon=buharlaşma)ORGANİKOrganik canlı kavkı (biyokimyasal) veya canlıyığışımı sonucu oluşur.Klastik/Detritik Sedimanter Kayaçlar1- Günlenme/erozyon: mekanik olarak gravite, sıcak-soğuk farklılığı, rüzgar ve biyolojik etkilerleparçalanması sonucu oluşmaktadır (Şekil 2)..2- Taşınma: Su (akarsu), rüzgar ve buzul3- Depolanma4- Gömülme5- Taşlaşma ve diyajenez (sıkışma+çimentolanma)Fiziksel/mekanik ayrışma sonucu oluşan parçalara “tane” denir ve tane boyuna göre isim alırlar