- Katılım
- 23 Ocak 2016
- Konular
- 8,206
- Mesajlar
- 16,371
- Online süresi
- 4ay 15g
- Reaksiyon Skoru
- 3,970
- Altın Konu
- 0
- Başarım Puanı
- 506
- TM Yaşı
- 10 Yıl 2 Ay 29 Gün
- MmoLira
- 2,055
- DevLira
- 0
Metin2 EP, Valorant VP dahil tüm oyun ürünlerini en uygun fiyatlarla bulabilir, Item ve Karakterlerinizi hızlıca satabilirsiniz. HEMEN TIKLA!
Sedimantasyon ve Stratigrafi :
Sedimanter ve stratigrafik süreçlerin kayacın porozite ve permeabilite-sine, suyun yeraltındaki hareketine, depolanmasına etkileri dikkate alınarak sedimanter oluşkların iç yapılarının, istiflenme özelliklerinin ve yayılımlarının bilinmesi gerekir.
Bu açıdan ele alınınca, karbonat kayaçların fasiyesleri, tabakaların boyut ve şekileri düşey ve yanal değişim, tabakalanma yüzeyleri ve eklemler, dış kuvvetlerin etkileri, paleocoğrafya ve tarihsel jeolojinin etkisi incelenmelidir. Zira, bütün bu parametreler, karstlaşmada önemli etkilere sahiptir.
Yapısal Özellikler :
Yapısal ve tektonik tarihçe, karbonat akiferlerinin davranışlarının belirlenmesinde oldukça büyük öneme sahip bilgiler verir.
Tektonik hareketler sonucu kazanılan yapı ve konum, karbonat kayacının beslenme/ boşalım ilişkilerini belirleyen ana etkenlerdir.
Kırılma/kıvrılma gibi hareketler, kayacın porozitesini ve permeabilite-sini belirlemekle kalmaz, aynı zamanda, yeraltısuyunun hareket yönünü de kontrol eder. Tektonik hareketlerle konumlanan karbonat kayacının permeabilitesi, yağış sularının yeraltısuyuna doğru süzülürken kayacı çözmesi sonucu zamanla artar.
Karbonat kayaçlarının birincil poroziteleri sedimantasyon sırasında kazandıkları ilksel porozite olup çok küçük bir değere sahiptir. Bu tür kayaçlarda, etkili olan porozite, ikincil porozite olarak adlandırılan ve sedimantasyondan sonra tektonizmanın etkisiyle kazanılan (eklem, kırık, çatlak) yapısal unsurlar ve bunların çözünerek gelişmesiyle oluşan erime kanallarının bir toplamı olan porozitedir.
Litolojik Özelliklerin Karstlaşmaya Etkileri :
a) Kayacın saflığı :
Kil mineralleri ve silisyum karbonat kayaçlarında sık rastlanan ve çözünmeyen bileşenleri oluştururlar. Killi kireçtaşlarında (%20-30 oranında kil içerikli) karstın ancak düşük oranlarda geliştiği bilinen bir gerçektir. Muhtemelen kil tanecikleri karstlaşmanın gelişebileceği boşlukları doldurmakta böylece karstlaşmayı durdurmaktadır. Karst-laşma, %70 oranında saf kireçtaşında ileri derecede gelişebilmektedir. Çözünme saf kalsiyum karbonatlarda en hızlı şekilde oluşmaktadır. Çözünmeyen bileşenlerin %15 oranını aşması durumunda çözünme hızı azalmaktadır. Saf dolomitler normalde en yavaş çözünen kayaçlardır.
Tane Boyu ve Doku :
Tane boyu inceldikçe çözünme hızı artar. Bunun nedeni, daha çok tanenin çözelti ile temasa geçmesidir. Ancak, çok ince tane boyuna sahip kireçtaşları genelde daha az çözünürler. Bu tür kayaçların afanitik dokuya sahip ve tane boylarının homojen olduğu bilinmektedir. Tane boyu heterojenleştikçe, çözelti ile temasta bulunan yüzey pürüzleşmekte, bu da çözünürlüğü arttırmaktadır.
Porozite :
Karbonat kayaçlarının erozyonu sırasında görülen farklılıklar, büyük oranda, boşluklarının doğası, ölçeği ve yayılımı ile yakından ilgilidir. Porozite dokuya bağlı olarak gelişebileceği gibi, dokuya bağlı olmadan da gelişebilir. Porozitenin dokuya bağlı olması, erime boşlukları ve diğer yapıların, oluşumu, boyutu ve yayılımında önemli bir etkendir. Mikritin porozitesi genellikle %2 'den azdır. Sparitin porozitesi %5-10 arasındadır. Dolomitleşme poroziteyi %-15 oranında arttırır. Mermerin porozitesi ise %1 oranındadır.
Mekanik Dayanım :
Küçük ölçekte kayacın dayanımı taneler arası bağın bir fonksiyonudur. Bu tür dayanım laboratuvarda sıkışma deneyleri ile ölçülebilir. Büyük ölçekte, sedimenter kayaçlarda dayanım daha çok çatlak, eklem, tabaka-lanma yüzeyi yoğunluğuna bağlıdır. Bu dayanımın laboratuvarda ölçülemez
Sedimanter ve stratigrafik süreçlerin kayacın porozite ve permeabilite-sine, suyun yeraltındaki hareketine, depolanmasına etkileri dikkate alınarak sedimanter oluşkların iç yapılarının, istiflenme özelliklerinin ve yayılımlarının bilinmesi gerekir.
Bu açıdan ele alınınca, karbonat kayaçların fasiyesleri, tabakaların boyut ve şekileri düşey ve yanal değişim, tabakalanma yüzeyleri ve eklemler, dış kuvvetlerin etkileri, paleocoğrafya ve tarihsel jeolojinin etkisi incelenmelidir. Zira, bütün bu parametreler, karstlaşmada önemli etkilere sahiptir.
Yapısal Özellikler :
Yapısal ve tektonik tarihçe, karbonat akiferlerinin davranışlarının belirlenmesinde oldukça büyük öneme sahip bilgiler verir.
Tektonik hareketler sonucu kazanılan yapı ve konum, karbonat kayacının beslenme/ boşalım ilişkilerini belirleyen ana etkenlerdir.
Kırılma/kıvrılma gibi hareketler, kayacın porozitesini ve permeabilite-sini belirlemekle kalmaz, aynı zamanda, yeraltısuyunun hareket yönünü de kontrol eder. Tektonik hareketlerle konumlanan karbonat kayacının permeabilitesi, yağış sularının yeraltısuyuna doğru süzülürken kayacı çözmesi sonucu zamanla artar.
Karbonat kayaçlarının birincil poroziteleri sedimantasyon sırasında kazandıkları ilksel porozite olup çok küçük bir değere sahiptir. Bu tür kayaçlarda, etkili olan porozite, ikincil porozite olarak adlandırılan ve sedimantasyondan sonra tektonizmanın etkisiyle kazanılan (eklem, kırık, çatlak) yapısal unsurlar ve bunların çözünerek gelişmesiyle oluşan erime kanallarının bir toplamı olan porozitedir.
Litolojik Özelliklerin Karstlaşmaya Etkileri :
a) Kayacın saflığı :
Kil mineralleri ve silisyum karbonat kayaçlarında sık rastlanan ve çözünmeyen bileşenleri oluştururlar. Killi kireçtaşlarında (%20-30 oranında kil içerikli) karstın ancak düşük oranlarda geliştiği bilinen bir gerçektir. Muhtemelen kil tanecikleri karstlaşmanın gelişebileceği boşlukları doldurmakta böylece karstlaşmayı durdurmaktadır. Karst-laşma, %70 oranında saf kireçtaşında ileri derecede gelişebilmektedir. Çözünme saf kalsiyum karbonatlarda en hızlı şekilde oluşmaktadır. Çözünmeyen bileşenlerin %15 oranını aşması durumunda çözünme hızı azalmaktadır. Saf dolomitler normalde en yavaş çözünen kayaçlardır.
Tane Boyu ve Doku :
Tane boyu inceldikçe çözünme hızı artar. Bunun nedeni, daha çok tanenin çözelti ile temasa geçmesidir. Ancak, çok ince tane boyuna sahip kireçtaşları genelde daha az çözünürler. Bu tür kayaçların afanitik dokuya sahip ve tane boylarının homojen olduğu bilinmektedir. Tane boyu heterojenleştikçe, çözelti ile temasta bulunan yüzey pürüzleşmekte, bu da çözünürlüğü arttırmaktadır.
Porozite :
Karbonat kayaçlarının erozyonu sırasında görülen farklılıklar, büyük oranda, boşluklarının doğası, ölçeği ve yayılımı ile yakından ilgilidir. Porozite dokuya bağlı olarak gelişebileceği gibi, dokuya bağlı olmadan da gelişebilir. Porozitenin dokuya bağlı olması, erime boşlukları ve diğer yapıların, oluşumu, boyutu ve yayılımında önemli bir etkendir. Mikritin porozitesi genellikle %2 'den azdır. Sparitin porozitesi %5-10 arasındadır. Dolomitleşme poroziteyi %-15 oranında arttırır. Mermerin porozitesi ise %1 oranındadır.
Mekanik Dayanım :
Küçük ölçekte kayacın dayanımı taneler arası bağın bir fonksiyonudur. Bu tür dayanım laboratuvarda sıkışma deneyleri ile ölçülebilir. Büyük ölçekte, sedimenter kayaçlarda dayanım daha çok çatlak, eklem, tabaka-lanma yüzeyi yoğunluğuna bağlıdır. Bu dayanımın laboratuvarda ölçülemez
