- Katılım
- 23 Ocak 2016
- Konular
- 8,206
- Mesajlar
- 16,374
- Online süresi
- 4ay 15g
- Reaksiyon Skoru
- 3,970
- Altın Konu
- 0
- Başarım Puanı
- 506
- TM Yaşı
- 10 Yıl 2 Ay 29 Gün
- MmoLira
- 2,055
- DevLira
- 0
Metin2 EP, Valorant VP dahil tüm oyun ürünlerini en uygun fiyatlarla bulabilir, Item ve Karakterlerinizi hızlıca satabilirsiniz. HEMEN TIKLA!
Karstlaşma, ortamda ancak bazı özel kayaçların bulunması ile gelişebilir. Bu kayaçların özelliği çözünebilir olmalarıdır. Karstlaşabilen kayaçların çözünmesi ile geriye çok az miktarlarda kalıntı malzeme kaldığından, genişleyen kırık ve çatlaklar kapanmaz ve böylece yeraltı-suyu dolaşımı engellenmemiş olur.
Aşağıdaki kayaçlar karstlaşabilen kayaçlar olarak tanımlanmaktadır.
Evaporitler: Jips, anhidrit, kayatuzu
Karbonat Kayaçları: Kireçtaşı, dolomit
Kuvarsit: sadece tropik alanlarda gelişebilir.
Tropik, nemli bölgelerde karsta benzer yapılar gösteren silikatlar karstlaşabilen kayaçlar sınıfına dahil edilmezler. Bu tür kayaçlar, tropik bölgelerde çözünmeden çok, bozunarak belli birtakım morfolojilere sahip olurlar. Oysa, karstlaşma, minerallerin çözünmesi ile oluşur.
Kuvarsitin durumu ise biraz farklıdır. Bugüne kadar karstlaşamayan kayaçlar arasında yeralan kuvarsitin bazı özel koşullar altında karst-laşabileceği görülmüştür. Amorf silisik asit 0 oC'de 50-80 ppm., 25 oC'de ise 100-140 ppm. oranlarında çözünebilmektedir. White (1960) Venezuela'da karen, dolin, ve mağaraların bulunduğu kuvarsit karst-ından söz etmektedir. Colvee (1973) ise aynı ülkede 395 metre uzunluğu-nda sarkıtlı, dikitli bir kuvarsit mağarasının varlığını ortaya çıkarmıştır.
Sonuç olarak, kuvarsit ancak, tropik iklim koşulları ve hidrotermal koşullar altında karstlaşabilmekte ve dünyada önemsiz alanlarda bulun-maktadır. Bu nedenle kuvarsit karstı burada tekrar ele alınmayacaktır.
2.2. Evoporitler
Lagünlerin oluştuğu koşulları yansıtan ılık, kurak iklimler, tropik bölgelerin subtropik ve marjinal bölgelerinde deniz suyu yüksek oranlarda buharlaşır. Denizsuyu bileşenlerinin yapısı ve çözünebilirlik-lerine bağlı olarak evopotitler çökelirler; kireçtaşı, jips, anhidrit, kaya veya potas tuzu.
2.2.1. Anhidrit ve Jips :
Lagünlerde oluşan anhidrit CaSO4 ve jips CaSO4 * 2H2O, kireçtaşı ve dolomitlere göre çok daha az bulunurlar. Permiyen, Triyas ve Tersiyer'de büyük miktarlarda çökelen anhidrit ve jips, Almanya'da, Rusya'da ve Amerika'da geniş alanlarda bulunmaktadır. Türkiye'de Sivas ve dolayında jips karstı görülmektedir.
Doğada, Ca-Sülfat tatlı sularda jips olarak çökelir. Ortamda diğer tuzların düşük konsantrasyonlarda bulunması, 90 oC dereceden düşük sıcaklıklarda anhidrit oluşumunu olanaksız kılar. Lagünlerde buhar-laşma nedeniyle iyice buharlaşmış deniz suyunda anhidrit ilk olarak 25 oC'de oluşur. Eğer anhidrit tatlı suyla temasa geçerse, bünyesine iki molekül su alarak jips kristalini olışturur. Bu dönüşüm sonucunda hacim 1.557 oranında büyür. Bu büyüme, tabakaların sıkışmasına, dolayısıyla jipsin dalgalı bir yapı kazanmasına neden olur. Jips, çok eklemli ve yüksek çözünürlüğe sahip olmasından dolayı kolaylıkla eriyebilir. Erime sonunda, mağaralar oluşabilir. Ancak, jipsin dayanıksız olmasından ötürü jips kareni gibi yapılar kolayca tahrip olabilmektedir.
Jips alanlarında, derinlerde gelişen çözünme, yavaş çökelmelere neden olur. Çökmenin olduğu alanlarda, yüzeyde, dolinler oluşabilir.
Jips genellikle, yüksek oranlarda kil içerebilir. Ancak, bu durum çözünmeyi engellemez.
Ca - Sülfatların Fiziksel ızellikleri
------------------------------------------------------------------------------------------------------
Jips Anhidrit
------------------------------------------------------------------------------------------------------
Yoğunluk (Kg/dm3) 2.5 2.9
Sertlik 1.5 - 2 2 - 3.5
Basınca dayanım ? 420 (Jenning 1971'e göre)
2.2.2. Kaya Tuzu - Halit :
Kaya tuzu (halit) yüksek çözünürlüğe sahip iri kristalli bir evaporit türüdür. Basınç altında plastik hale gelerek diyapirleri (tuz domu) oluşturur. Bu nedenle , bu tür kayaçlarda kırık- çatlak bulunmaz. Tuz domlarında oluşmuş mağara bilinmemektedir. Bu, ya yeraltı boşluk-larının hiç oluşmamış olmasından yada oluştuktan sonra kolayca tahrip olabilmelerinden dolayı olabilir.
Aşağıdaki kayaçlar karstlaşabilen kayaçlar olarak tanımlanmaktadır.
Evaporitler: Jips, anhidrit, kayatuzu
Karbonat Kayaçları: Kireçtaşı, dolomit
Kuvarsit: sadece tropik alanlarda gelişebilir.
Tropik, nemli bölgelerde karsta benzer yapılar gösteren silikatlar karstlaşabilen kayaçlar sınıfına dahil edilmezler. Bu tür kayaçlar, tropik bölgelerde çözünmeden çok, bozunarak belli birtakım morfolojilere sahip olurlar. Oysa, karstlaşma, minerallerin çözünmesi ile oluşur.
Kuvarsitin durumu ise biraz farklıdır. Bugüne kadar karstlaşamayan kayaçlar arasında yeralan kuvarsitin bazı özel koşullar altında karst-laşabileceği görülmüştür. Amorf silisik asit 0 oC'de 50-80 ppm., 25 oC'de ise 100-140 ppm. oranlarında çözünebilmektedir. White (1960) Venezuela'da karen, dolin, ve mağaraların bulunduğu kuvarsit karst-ından söz etmektedir. Colvee (1973) ise aynı ülkede 395 metre uzunluğu-nda sarkıtlı, dikitli bir kuvarsit mağarasının varlığını ortaya çıkarmıştır.
Sonuç olarak, kuvarsit ancak, tropik iklim koşulları ve hidrotermal koşullar altında karstlaşabilmekte ve dünyada önemsiz alanlarda bulun-maktadır. Bu nedenle kuvarsit karstı burada tekrar ele alınmayacaktır.
2.2. Evoporitler
Lagünlerin oluştuğu koşulları yansıtan ılık, kurak iklimler, tropik bölgelerin subtropik ve marjinal bölgelerinde deniz suyu yüksek oranlarda buharlaşır. Denizsuyu bileşenlerinin yapısı ve çözünebilirlik-lerine bağlı olarak evopotitler çökelirler; kireçtaşı, jips, anhidrit, kaya veya potas tuzu.
2.2.1. Anhidrit ve Jips :
Lagünlerde oluşan anhidrit CaSO4 ve jips CaSO4 * 2H2O, kireçtaşı ve dolomitlere göre çok daha az bulunurlar. Permiyen, Triyas ve Tersiyer'de büyük miktarlarda çökelen anhidrit ve jips, Almanya'da, Rusya'da ve Amerika'da geniş alanlarda bulunmaktadır. Türkiye'de Sivas ve dolayında jips karstı görülmektedir.
Doğada, Ca-Sülfat tatlı sularda jips olarak çökelir. Ortamda diğer tuzların düşük konsantrasyonlarda bulunması, 90 oC dereceden düşük sıcaklıklarda anhidrit oluşumunu olanaksız kılar. Lagünlerde buhar-laşma nedeniyle iyice buharlaşmış deniz suyunda anhidrit ilk olarak 25 oC'de oluşur. Eğer anhidrit tatlı suyla temasa geçerse, bünyesine iki molekül su alarak jips kristalini olışturur. Bu dönüşüm sonucunda hacim 1.557 oranında büyür. Bu büyüme, tabakaların sıkışmasına, dolayısıyla jipsin dalgalı bir yapı kazanmasına neden olur. Jips, çok eklemli ve yüksek çözünürlüğe sahip olmasından dolayı kolaylıkla eriyebilir. Erime sonunda, mağaralar oluşabilir. Ancak, jipsin dayanıksız olmasından ötürü jips kareni gibi yapılar kolayca tahrip olabilmektedir.
Jips alanlarında, derinlerde gelişen çözünme, yavaş çökelmelere neden olur. Çökmenin olduğu alanlarda, yüzeyde, dolinler oluşabilir.
Jips genellikle, yüksek oranlarda kil içerebilir. Ancak, bu durum çözünmeyi engellemez.
Ca - Sülfatların Fiziksel ızellikleri
------------------------------------------------------------------------------------------------------
Jips Anhidrit
------------------------------------------------------------------------------------------------------
Yoğunluk (Kg/dm3) 2.5 2.9
Sertlik 1.5 - 2 2 - 3.5
Basınca dayanım ? 420 (Jenning 1971'e göre)
2.2.2. Kaya Tuzu - Halit :
Kaya tuzu (halit) yüksek çözünürlüğe sahip iri kristalli bir evaporit türüdür. Basınç altında plastik hale gelerek diyapirleri (tuz domu) oluşturur. Bu nedenle , bu tür kayaçlarda kırık- çatlak bulunmaz. Tuz domlarında oluşmuş mağara bilinmemektedir. Bu, ya yeraltı boşluk-larının hiç oluşmamış olmasından yada oluştuktan sonra kolayca tahrip olabilmelerinden dolayı olabilir.
