İbnüz-Zâgûnî kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: Ebül-Hasen Alî b. Ubeydillâh b. Nasr el-Bağdâdî (ö. 527/1132) Hanbelî âlimi. 455 Cemâziyelevvelinde (Mayıs 1063) doğdu. Bağdata bağlı Zâgûnî köyüne nisbetle İbnüz-Zâgûnî diye anıldı. Ebül-Ganâim İbnül-Memûn, Ebül-Hüseyin İbnün-Nakûr, Ebû Muhammed İbn Hezârmerd es-Sarîfînî, Ebû Cafer İbnül-Müslime gibi âlimlerden ilim tahsil etti. Özellikle fıkıh ve usulü, hadis, kıraat alanlarında yetişen İbnüz-Zâgûnî aynı zamanda etkili bir hatip ve vâizdi. Kendisinden Ebül-Kâsım İbn Asâkir, Ebû Mûsâ el-Medînî, Sadaka b. Hüseyin, Ebû Tâhir es-Silefî, Ömer b. Taberzed, Ebül-Ferec İbnül-Cevzî gibi şahsiyetler ders aldı ve rivayette bulundu. Devrinde Hanbelî mezhebinin önde gelen âlimlerinden biri olan ve hadis münekkitlerince güvenilir kabul edilen İbnüz-Zâgûnî 16 Muharrem 527de (27 Kasım 1132) Bağdatta vefat etti ve İmam Ahmed Kabristanına defnedildi (İbn Receb, I, 182).Kelâm metoduna karşı çıkan ve dinle felsefeyi bir araya getirmek isteyenlerin her ikisine muhalefet etmek durumunda kalacağını, dolayısıyla Selef yolundan gitmenin en güvenilir yol olduğunu ileri süren İbnüz-Zâgûnî (Zehebî, Mîzânül-itidâl, III, 144), katı Selefî yaklaşımından dolayı öğrencisi İbnül-Cevzî tarafından tenkit edilmiş ve Müşebbihe gibi düşünmekle suçlanmıştır (Âmine Muhammed Nusayr, s. 49). Fıkıhta ise Hanbelî mezhebi içinde farklı ictihadlarda bulunmuş ve bazı şâz görüşleri savunmuştur (İbn Receb, I, 182-184).Eserleri
- et-Telhîs fil-ferâiz (Berlin Staatsbibliothek, nr. 4690).
- Târîh. Sâbit b. Kurre es-Sâbînin eserinin zeyli olup Halife Müsterşid-Billâhın hilâfete gelmesinden kendi ölümüne kadar olan olayları ihtiva eden kitabın bir parçası Berlin Staatsbibliothekte bulunmaktadır (DMBİ, III, 610). Kaynaklarda İbnüz-Zâgûnîye el-İknâ, el-Vâzıh, el-Hilâfül-kebîr, el-Müfredât, Ġurerül-beyân fî usûlil-fıkh, el-Fetâvâ, Menâsikül-hac, ed-Devr vel-vesâyâ, el-Îzâh fî usûlid-dîn, Mesâil fil-Kurân, Makâle fil-harf ves-savt gibi eserlerle Dîvânü hutab ve Uveysul-mesâilil-hisâbiyye adlı bazı kitaplar da nisbet edilmektedir.