Yerçekimi Farklılıklar Gösteriyormuş
Avrupa Uzay Ajansı ESAnın 2 yıl önce uzaya fırlattığı GOCE uydusu, Dünyada bölgelere göre çok küçük de olsa farklılıklar gösteren yerçekiminin, çok doğru ve duyarlı bir haritasını ortaya koydu. Münih Teknik Üniversitesinde yapılan GOCE toplantısında yerçekiminin ayrıntılı kesin değerleri Dünyanın her noktası için açıklandı. Böylece Dünyanın geoid olarak tanımlanmış olan biçimi çok daha doğru olarak bilinir oldu. Ayrıca Dünyanın iç dinamikleri ile ilgili de yeni bilgiler de ortaya çıkabilecek.
Fizik derslerinde genel olarak yerçekiminin her yerde eşit olduğu kabul edilir ve değeri 9,81 m/s2 olarak verilir. Biraz daha ayrıntıya girince kutupların basıklığından dolayı, ekvatorla kutuplar arasında 10-5 kadar küçük bir fark olduğu da yazılır.
Ancak daha da duyarlı ve doğru ölçmelerle Dünya'nın her yerinde çok küçük de olsa yerçekimi farklılıkları olduğu bilinmekteydi. Bu farklılıkları en duyarlı biçimde belirlemek üzere uzaya fırlatılan GOCE uydusu görevini çok iyi yapmışa benziyor.
Böylece yalnız Dünyanın her noktasında yerçekimi gücü çok iyi bilinmekle kalınmıyor, aynı zamanda Dünyanın iç yapısı ile ilgili de bilgi edinilmiş oluyor.
Dünyanın düz değil de yuvarlak olduğunun bilinmesinden itibaren şekli küre olarak kabul edilmişti ve uzun süre öyle bilindi. Sonraları kutuplarda basık, ekvatorda şişman olduğu anlaşıldı. Bu yeni biçimin önceleri elipsoyd olduğu sanılıyordu. Yani bir elipsin uzun ekseni çevresinde dönmesiyle oluşan biçimdi. Ancak uydulardan alınan ve diğer hassas ölçümlerle Dünyanın biçiminin elipsoyddan biraz farklı olduğu anlaşıldı ve ona geoid denildi.
Geoid aslında eşit yerçekimi anlayışı ile varılan ideal bir sonuçtur. Dünya yüzeyi tamamen su kaplı olsa, ve gelgitlerle dalgalar olmasa, Dünyanın alacağı şekildir. Geoidin elipsoydan farkı her yerde değişiktir, çok küçük değerlerde, metre altı mertebededir.
Geoid verilerinin tam olarak bilinmesiyle Dünyanın dinamik topoğrafisi ve okyanus akıntıları çok ayrıntılı bilinebilecek. Okyanusların davranışı iklim değişiklikleri global ısınma ve buzulların erimesiyle ilgili araştırmaları destekleyecek. Dünyanın bazı bölgelerindeki yerçekimi anomalileri Dünya için iç dinamiklere de ışık tutacak.Ayrıca bunun deprem araştırmalarına da yansımaları olacağı söylenmekte.
Mart 2009da uzaya fırlatılan GOCE uydusunda, altı adet son derece duyarlı ivmeölçer (akselerometre) üç boyutlu olarak ivme, yani yerçekimi ölçümler yapmakta. Uydu mümkün olan en alçak irtifada uçmakta. Sadece 295 km yükseklikte uzun süre kalabilmesi için sık sık motorlarını ateşleyerek yörünge düzeltmesi yapmak zorunda. Mevcut yakıtıyla 2012 sonuna kadar yörüngede kalabilecek. Sonra Dünyaya düşecek. Ancak şimdiden kendisinden beklenen ölçümleri yapmış, görevini başarıyla tamamlamış bulunuyor. Bundan sonra yapacağı yeni ölçümler bilgilerimize daha da ayrıntı katacak.
