Aile Planlamas

[turkmmo]

HERAKLES Otomatik Avlı kalıcı sunucu. 19 Haziran'da açılıyor. Atius & Wizard güvencesiyle hemen kayıt ol, ön kayıt ödülleri aktif. HEMEN TIKLA!

GİRİŞ


Türkiye nüfus politikaları yönünden iki önemli aşama geçirmiştir. Cumhuriyetin ilk yıllarından 1965’e kadar pronatalist politika izlenirken bu tarihten donra antenatalist döneme geçilmiştir.
Aile planlamasında önemli bir kilometre taşı da 1983’de çıkarılan yasadır. Bu yasa ile isteğe bağlı düşükler ile gönüllü cerrahi sterilizasyon yasallaşmış, ebelerin RİA uygulamalarına ve pratisyen hekimlerin menstrual regulasyon yöntemi ile gegeliklerin sonlandırılmasına izin verilmiştir.
Aile planlaması hizmetleri büyük oranda sağlık ocakları ,Ana çocuk sağlığı ve Aile planlaması merkezleri aracılığı ile Sağlık bakanlığı tarafından sunulmaktadır. Devlet hastanelerinde de Aile planlaması hizmetleri verilmekte, ayrıca bu kurumlarda cerrahi sterilzasyon yöntemleri ve küretaj yapılmaktadır. Sağlık bakanlığı dışında , SSK gibi diğer kamu kurumları da aile planlaması hizmeti vermektedir. Buna rağmen çiftlerin önemli bir bölümü hala geleneksel, güvenilirliği düşük ve hatta sakıncalı yollarla doğum kontrol yöntemleri uygulamaya çalışmaktadır. Bu duruma neden olan faktörlerin arasında yöntemler hakkında bilgi sahibi olunmaması önemli bir yer tutmaktadır.
Bu araştırmada amaç, Evka 4 Sağlık ocağı bölgesinde 15-49 yaş arası kadınların aile planlaması yöntemleri konusundaki bilgi düzeyini incelemek ve bilgi düzeyi ile yaş, eğitim durumu,ekonomik durumu, çocuk sayısı, etkin veya etkin olmayan yöntem kullanımı arasındaki ilişkileri incelemektir.

Gereç Ve Yöntem


Kesitsel tanımlayıcı tipte yapılan bu çalışma 29-5-2001 ile 4-6-2001 tarihleri arasında Evka 4 Sağlık ocağına gelen 15-49 yaş arası kadınlar arasında Aile planlaması ve yöntemleri konusundaki bilgi düzeyleri ve uygulama tercihlerinin değerlendirilmesi amacı ile gerçekleştirildi. Çalışma 165 kadın üzerinde yapıldı.22 kapalı uçlu soru ile yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak yapıldı. Anket formunda ,kadınlara bildiği aile planlaması yöntemleri, yöntemi nereden öğrendiği , uyguladığı yöntemler, eğitim düzeyi , çocuk sayısı , ekonomik durumu, sağlık ocağında verilen Aile Planlaması hizmetleri konusundaki bilgileri sorulmuştur. Anketimizde 12,17,18,20,21,22. sorular bilgi soruları olarak kabul edildi ve 6 sorudan en az 4 tanesini bilenler bilgi bakımından yeterli olarak değerlendirildi. 12. soruda en az bir etkin yöntemin bilinmesi doğru olarak kabul edildi. Veriler elde kodlama ve çeteleme yöntemi ile değerlendirilmiştir.
BULGULAR


Tablo 1 : Yaş Gruplarına Göre Dağılımı



Yaş grupları



Sayı

%​

18 yaş altı​

3​

1,82​

19-30 yaş​

75​

45,45​

31-40 yaş​

59​

35,75​

41-49 yaş​

28​

16,98​

Toplam

165​

100​

Grubun % 45,45ini 19-30 yaş ve %35,75 ini 31-40 yaş grubu kadınlar oluşturmaktadır.


Tablo 2 : Mesleğe göre dağılım
Meslek

Sayı

%​

Eşi veya kendisi sağlık personeli​

4​

2,42​

Ev hanımı​

107​

64,85​

Diğer​

54​

32,73​

Toplam

165​

100​

Grubun % 64,85’ini Ev hanımları ve % 32,73’ünü diğer meslek grubu teşkil etmekte (sağlık sektörü ile ilgisi olmayan meslek dalları).


Tablo 3 : Eğitim durumuna göre dağılım
Eğitim durumu

Sayı

%​

Okur-yazar değil​

3​

1,82​

Okur-yazar​

4​

2,42​

İlkokul mezunu​

64​

38,78​

Ortaokul mezunu​

34​

20,60​

Lise​

41​

24,84​

Üniversite​

19​

14,51​

Toplam​

165​

100​

Grubun % 38,78’ini İlkokul mezunları oluştururken %24,84’ünü lise mezunları oluşturmakta.






Tablo 4: Ekonomik duruma göre dağılım

Ekonomik durum​

Sayı​

%​

İyi​

28​

16,97​

Orta​

131​

73,40​

Kötü​

6​

3,63​

Toplam

165​

100​

Grubun %73.40’ını ortalama bir ekonomiye sahip olan kişiler oluştururken,%16.97’sini iyi bir ekonomiye sahip kişiler oluşturmakta.

Tablo 5 : Çocuk sayısına göre dağılım

Çocuk sayısı​

sayı​

%​

Yok​

26​

15,75​

1​

42​

25,45​

2​

62​

37,57​

3​

31​

18,78​

4 ve üzeri​

4​

2,42​

Toplam

165​

100​

Grubun %37.57’sini 2 çocuğu,%25.45’ini ise 1 çocuğu mevcut kişilerce oluşmakta
Tablo 6. İstenmeyen Gebelik Nedenlerine Göre Dağılımı

İstenmeyen gebelik nedeni​

ile yapılan küretaj​

sayı​

%​

yaptıranlar​

52​

31,51​

yaptırmayanlar​

113​

68,49​

Toplam

165​

100​

Grubun %68.49’u istenmeyen gebelik nedeni ile küretaj yaptırmayan kişilerce oluşturulmaktadır.
Tablo 7: Yöntem bilgisine göre dağılımı

Yöntem bilgisi​

Sayı​

%​

En az 1 etkili yöntem bilenler (hap,RİA,kondom,cerrahi yöntemler,iğne,norplant)​

153​

92,72​

Etkisiz yöntem bilenler (takvim,geri çekme)​

86​

52,12​

bilmeyenler​

0​

0​

Grubun %92.72’si en az bir etkili yöntemi bilmektedir.
Tablo 8: Yöntem kullanım dağılımı

Yöntem kullanımı​

sayı​

%​

Hap​

24​

14,54​

RİA​

50​

30,30​

Kondom​

23​

13,94​

Cerrahi yöntemler​

11​

6,66​

Depo iğne​

2​

1,21​

Norplant​

0​

0​

Geri çekme​

35​

21,21​

Takvim yöntemi​

0​

0​

Diğer (vaginal duş,spermisid)​

0​

0​

Şu an korunmayanlar​

20​

12,12​

Toplam

165​

100​

Grubun %30.30’u etkili yöntemlerden R.İ.A. kullanırken,%21.21’i etkisiz yöntemlerden geri çekme yöntemini kullanmaktadır.
Tablo 9: Bilgi kaynağına erişim dağılımı

Bilgi kaynağı​

Sayı​

%​

Sağlık ocağı​

56​

33,94​

Hastane,özel hekim​

45​

27,27​

medya​

5​

3,03​

Diğer veya korunmayanlar​

59​

35,75​

Toplam

165​

100​

Grubun %61.21’i korunma yöntemleri bilgisine sağlık personelleri aracılığı ile ulaşmıştır.
Tablo 10 : Bilgi düzeyi ölçütleri dağılımı

Bilgi düzeyi ölçütleri​

Bilen​

sayı​

Bilen​

%​

Bilmeyen​

Sayı​

Bilmeyen​

%​

En az bir etkili yöntem​

153​

92,72​

12​

7,28​

A.P. tanımı​

121​

73,33​

44​

26,67​

Iki çocuk arası süre​

22​

13,33​

143​

86,67​

Gebelik riskinin yüksek olduğu dönem (adetler arası)​

68​

41,2​

97​

58,8​

En etkili yöntem bilgisi​

57​

34,5​

108​

65,45​

Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan koruyan yöntem​

96​

58,2​

69​

41,80​

Grubun %13.33’ü klasik kitaplara göre iki çocuk arasının iki yıl olması gerektiğini bilmekte,ancak grubun %86,67 si 3 ve üzeri yıl gerektiğini söyleyerek olumlu bir cevap vermiş oldular.
Tablo 11:Bilgi düzeyi yeterlilik dağılımı

Bilgi düzeyi​

sayı​

%​

Yeterli​

75​

45,45​

Yetersiz​

90​

54,55​

Toplam

165​

100​

Tablo 12: bilgi düzeyi ile yaş arası ilişkiyi gösteren dağılım

yaş​

Bilgi düzeyi yeterli​

sayı​

Bilgi düzeyi yeterli​

%​

Bilgi düzeyi yetersiz​

sayı​

Bilgi düzeyi yetersiz​

%​

Toplam sayı​

Toplam​

%​

18 yaş altı​

1​

33,3​

2​

66,7​

3​

100​

19-30​

38​

50,66​

37​

49,34​

75​

100​

31-40​

21​

35,6​

38​

64,4​

59​

100​

41-49​

15​

53,57​

13​

46,43​

28​

100​

Toplam

75​

45,45​

90​

54,55​

165​

100​

p>0.05
Yaş ile bilgi düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunamadı

Tablo 13 : öğrenim durumu ile bilgi düzeyinin ilişkisini gösteren dağılım​

Öğrenim durumu​

Bilgi düzeyi yeterli​

sayı​

Bilgi düzeyi yeterli​

%​

Bilgi düzeti yetersiz​

sayı​

Bilgi düzeyi yetersiz​

%​

Toplam​

sayı​

Toplam​

%​

Okuryazar olmayan​

0​

0​

3​

100​

3​

100​

Okuryazar​

0​

0​

4​

100​

4​

100​

Ilkokul mezunu​

17​

26,56​

47​

73,43​

64​

100​

Ortaokul mezunu​

19​

55,88​

15​

44,12​

34​

100​

Lise mezunu​

23​

56,09​

18​

43,9​

41​

100​

Üniversite mezunu​

16​

84,21​

3​

15,79​

19​

100​

Toplam

75​

45,45​

90​

54,55​

165​

100​

Kikare (Yates Doğ) = 21.76 P= 0.000
Tablo 14: Etkin yöntem kullanımı ile bilgi düzeyi arası ilişkiyi gösteren dağılım

Yöntem kullanımı​

Yeterli sayı​

Yeterli​

%​

Yetersiz sayı​

Yetersiz​

%​

Toplam sayı​

Toplam​

%​

Etkin yöntem kullananlar​

62​

56​

48​

44​

110​

100​

Etkin yöntem kullanmayanlar​

55​

14,28​

30​

85,72​

35​

100​

Korunmayanlar​

15​

75​

5​

25​

20​

100​

Toplam

82​

49,69​

83​

50,31​

165​

100​

Kikare =24,63 P= 0,0000​

Tablo 15: ekonomik durum ile bilgi düzeyinin ilişkisini gösteren dağılım

Ekonomik durum​

Bilgi düzeyi yeterli​

sayı​

Bilgi düzeyi yeterli​

%​

Bilgi düzeyi yetersiz​

sayı​

Bilgi düzeyi yetersiz​

%​

Toplam​

Sayı​

Toplam​

%​

Iyi​

20​

71,42​

8​

28,58​

28​

100​

Orta + kötü​

55​

40,14​

82​

59,86​

137​

100​

Toplam

75​

45,45​

90​

54,55​

165​

100​

Kikare ( Yates Doğ) =7,96 P= 0,004
Tablo 16: Çocuk sayısı ile bilgi düzeyi arasındaki ilişkiyi gösteren dağılım

Çocuk sayısı​

Bilgi düzeyi yeterli​

sayı​

Bilgi düzeyi yeterli​

%​

Bilgi düzeyi yetersiz​

sayı​

Bilgi düzeyi yetersiz​

%​

Toplam​

sayı​

Toplam​

%​

Yok​

13​

50​

13​

50​

26​

100​

1​

20​

47,61​

22​

52,39​

42​

100​

2​

33​

53,22​

29​

46,78​

62​

100​

3​

9​

29,03​

22​

70,97​

31​

100​

4 ve üzeri​

0​

0​

4​

100​

4​

100​

Toplam

75​

45,45​

90​

54,55​

165​

100​

Çocuk sayısı ile bilgi düzeyi arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı​

Tablo 17:Kullanılan yöntem ile memnuniyet arasındaki ilişki

Kullanılan yöntem​

Memnun​

sayı​

Memnun​

%​

Memnun olmayan​

sayı​

Memnun olmayan​

%​

Etkili yöntem kullanan​

103​

93,63​

7​

6,37​

Etkili yöntem kullanmayan​

32​

91,42​

3​

8,57​

Yöntem kullanmayan​

20​

Grubun etkili yöntem kullananların %93,63 ‘ü yöntemlerinden memnundur.
Grubun etkili yöntem kullanmayanların %91.42 ‘si yöntemlerinden memnun.
TARTIŞMA

Yaptığımız çalışmada Evka 4 Sağlık ocağı bölgesinde 15-49 yaş arası kadınların % 92.72’sinin aile planlaması hakkında en az 1 etkili yöntemi bildiği görülmüştür. Bunların % 66.66 sı etkili yöntem kullanmakta ve bu Türkiye ortalamasına gore yüksek bir değerdir. Çalışmamızı sadece evka 4sağlık ocağına gelen kadınlarda yaptığımızdan dolayı bu oran Evka 4 genelini yansıtmıyor olabilir. Kullanılan yöntemler arasında RİA % 30.30 ile en çok kullanılan yöntemdir ve geri çekme % 21.2 ile ikinci sırada yer almıştır. Hiç yöntem kullanmayanlar % 12.2 lik bir orana sahiptir. Türkiye nüfus ve sağlık araştırması sonuçlarına göre geri çekme % 24,4 ile birinci sırada RIA yöntemi %19.8ile ikinci sırada yer almaktadır. Bizim araştırmamızda da benzer bu açıdan olumlu bir sonuç ortaya çıkartmıştır.

Çalışmamızda eğitim düzeyi ile etkili yöntem kullanımı arasında doğru orantılı ilişki bulunmuştur. Özellikle üniversite mezunlarının % 84.21i Aile planlaması hakkında doğru ve yeterli bilgi düzeyine sahiptir. Bilgi düzeyi yüksek olan 15-49 yaş arası kadınların etkin bir Aile planlaması yöntemi kullanma oranı artmaktadır. Etkin bir Aile Planlaması yöntemi kullanan 15-49 yaş arası kadınların % 44 ü yeterli ve doğru bir bilgi düzeyine sahip değildir.
Bu çalışmada çocuk sayısı ve yaş farkı ile bilgi düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır
Bu çalışmada en çarpıcı nokta % 44 gibi yüksek bir oranda kadının Aile Planlaması hakkında yeterli bir bilgi olmamasına rağmen etkili yöntem kullanmaktadır. Bu bize, bilgi düzeyi açısından genel olarak konuya hakim olmasalar da Aile Planlaması hizmetlerine katılabildiklerini ve yöntemleri uygulayabildiklerini gösterir.
En az bir etkili yöntem bilenlerin yüzdesi % 92.72 olmasına rağmen % 21.21 gibi bir oranla etkisiz bir yöntem olan geri çekme yöntemi kullanılmaktadır. Bu kesim için etkili yöntem kullanma konusunda hizmetler artmaktadır.
18 yaş altı kadınlara erişim yeterli bir orana ulaşamadığından , bu grup hakkında araştırma yapılması ve ilerde aile kuracak olan bu bireylerin bilinçlendirilmesi önerilir.

SONUÇ VE ÖNERİLER


Bu çalışmada en çarpıcı nokta % 44 gibi yüksek bir oranda kadının Aile Planlaması hakkında yeterli bir bilgi olmamasına rağmen etkili yöntem kullanmaktadır. Bu bize, bilgi düzeyi açısından genel olarak konuya hakim olmasalar da Aile Planlaması hizmetlerine katılabildiklerini ve yöntemleri uygulayabildiklerini gösterir.
En az bir etkili yöntem bilenlerin yüzdesi % 92.72 olmasına rağmen % 21.21 gibi bir oranla etkisiz bir yöntem olan geri çekme yöntemi kullanılmaktadır. Bu kesim için etkili yöntem kullanma konusunda hizmetler artmaktadır.
18 yaş altı kadınlara erişim yeterli bir orana ulaşamadığından , bu grup hakkında araştırma yapılması ve ilerde aile kuracak olan bu bireylerin bilinçlendirilmesi önerilir.

Öneriler:
1-)Aile planlaması hizmetlerinin sadece evli olan kısma değil 18 yaş altı grubada verilmesi.
2-)Ebe ‘lerin saha çalışmalarında bu konuya daha eğilmeleri gerektiği.
3-)Doktorların normal poliklinik sırasında başvuran hastalara vakit ayırarak kişilerin aileplanlaması yöntemlerini araştırarak gerekli yönlerdirmeyi sağlaması
4-)Bilgi düzeyi yetersiz olduğu halde %44’lük bir kesim etkili bir yöntem kullanmaktadır bu kişilerin kullandığı yöntemler hususunda bilinçlendirme çalışmaları yapılmalı.
5-)Lise düzeyindeki öğrencilere okullarda seminerler düzenlenmeli.
6-)Basın yayın organları bu konuda daha fazla mesaj vermeli.


KAYNAKLAR

1-) Türkiye nüfüs ve sağlık araştırması 1993
2-) Türkiye nüfüs ve sağlık araştırması 1998
3-) T.C.sağlık bakanlığı Aile planlaması hizmetleri güncel bilgiler mayıs 1997
4-) Danforth Obs.&Gyn.