- Katılım
- 7 Eki 2010
- Konular
- 9,213
- Mesajlar
- 34,101
- Reaksiyon Skoru
- 4,131
- Altın Konu
- 1
- TM Yaşı
- 15 Yıl 8 Ay 8 Gün
- Başarım Puanı
- 400
- MmoLira
- 183
- DevLira
- 0
ROHAN2 WORLD 1-120 TR TİPİ OFFICIAL YOHARA, BALATHOR VE AMON! 80. GÜNÜNDE! +10.000 ONLİNE! HİLE VE BOT %100 ENGELLİ HEMEN TIKLA!
1.ZİHİNSEL GELİŞİM KURAMI(JEAN PİAGET)
Jean Piaget isviçreli bir bilim adamıdır.içinde biyoloji,felsefe ve psikoloji bulunan birçok bilim dalı ile ilgilenmiştir.Piaget daha sonra zeka gelişimi üzerinde durmuştur.Zihinsel gelişim kuramını geliştirirken zeka anlayışının üzerinde durmuştur.Binet zeka testlerinde aynı yaştaki çocukların aynı sorulara aynı türden cevap verdiklerini görmüş ve zihinsel gelişimin yaşa göre farklılıklar gösterdiğini dile getirmiştir.Piaget araştırmaları yaparken klinik gözlemlere ve bilimsel araştırmalar ek olarak günlük yaşamdan da faydalanmıştır.
Piaget zihinsel kuramını daha iyi anlayabilmek için aşağıda bazı kavramları açıklamak gerekir:
1.1.Zeka
Piaget zekanın şu özelliklerine dikkat çekmiştir.
- Zeka biyolojik uyumun özel bir halidir.
- Zeka bir çeşit dengedir.bu zihinsel yapi ile çevre arasinda durmadan yenilenen bir dengenin ifadesidir.
- Zeka, “ yaşayan ve eylemlerde bulunan bir zihinsel işlemler sistemidir“.Bilgi edinmek için eylem gereklidir.bu eylemler sayesinde çocuk çevresiyle etkileşime girer ve bir şeyler ögrenir.
Zekanın oluşumu ve gelişimini açıklarken Piaget güdüleri değil tepkileri özellikle keşfetme ve ustalaşma tepkilerini kullanmiştir.
1.2.Sema
Belirlenmiş davraniş kaliplaridir.yeni gelen bilgiler bu şemaya yerleştirilir.Yaşanti ve deneyimleri sonucunda sürekli olarak degişir .Buna bir örnek verecek olursak;üç yaşindaki bir çocuk kendisine küpler verildiginde üst üste veya yan yana dizerek degişik şekiller yapar.ama bir bebege bu küpler verildiginde yapacagi şey küpleri hemen agzina götürmek olacaktir.Bu emme eylemi Piaget tarafindan şema olarak adlandirilmiştir.Bu şemalarda ölüme kadar sürekli olarak olgunlaşir ve degişir.
1.3 Uyum
Gelişim sürecinin kesintisiz işleyebilmesi bir uyuma baglidir.Uyum saglamanin iki yönü vardir:
Özümleme ve uyma
A-Özümleme
Özümleme bireyin yeni karşilaştigi durum , nesne ve olaylari kendisinde önceden var olan zihinsel yaninin içinde yerleştirmesi işlemidir. yani bir şeyi kendi içinde benimsemesidir. bu sayede nesneleri insanlari,gelenek ve görenekleri v.b kendi eylemimize katabiliriz.
B-Uyma
Uyma yapılan bir özümleme sonucu o zamana kadar alışılagelmiş davranış örneğine uymayan yeni ve farklı bir davranış ortaya koymaktır. Örneğin küçük bir çocuğun eline aldığı nesneleri ağzına götürmesi o görünüşteki nesnelerin yiyecek olduğunu özümsemesindendir.ancak bu bir taş olduğunda çocuk onu tükürerek ağzından atmıştır.Burada birbirine benzeyen her nesnenin yiyecek olmadığını özümsemiştir.Küçük çocuğun eline yiyeceğe benzer bir şey geçtiğinde diliyle yoklaması küçük nesnelerin bazısının yiyecek olmadığı deneyiminin özümsenmesine bağlı olarak ortaya çıkan uyma davranışıdır.
1.4 .Dengelenme
Piaget`e göre özümleme ile uyma arasında bir dengeli düzenleme sağlayan zihinsel dengeye dengelenme denir.
2.ZİHİNSEL GELİŞİMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Piaget zihinsel gelişimi etkileyen faktörleri 4`e ayirmiştir.
2.1. Olgunlaşma
Kalıtım, çocuğu zihinsel gelişimi etkileyecek faktörlerle donatmıştır.Bunlardan bazıları merkezi sinir sistemi ve yürümeyi ve çevreyi keşfetmeyi sağlayacak bedensel ve motorsal gelişimdir.Biyolojik olgunlaşma olmadan zihinsel gelişimde olmaz.
2.2. Deneyim (Yaşanti)
Deneyim adı üstünde bir şeyi yaşayarak öğrenmektir. Bir çocuğun bir şeyi bir nesneyi öğrenmesi de onunla doğrudan ilişki kurmasına bağlıdır. Örneğin bir çocuğun konuşmayı öğrenebilmesi başkalarını dinlemesine konuşma deneyimlerinde bulunmasına bağlıdır. Çocuk bu deneyimleri ne kadar çok kazanırsa gelişimi de o kadar sağlıklı ve ileri düzeyde olur.
2.3. Toplumsal Aktarma
Genel anlamda çocuğun ailesinden,arkadaş,öğretmen,kitap ve dergilerden öğrendiklerini kapsamaktadır.Ancak bunlardan bir şey öğrenebilmesi için çocuğun aktarılan bilgiyi özümlemeye hazır olması gerekir.
2.4. Dengelenme
Çocuğun kendi kendisini düzene sokmasına yarayan bir zihinsel süreçtir. Çocuğun karşılaştığı her yeni nesnede o anda ve daha önce özümlediklerini kullanarak,eskisinden daha gelişmiş bir davranış düzeyine erişirken zihninde yer alan dengelenmedir.Bu durgun değil aksine atılgan ve etkin bir dengedir.
3.ZİHİNSEL GELİŞİM DÖNEMLERİ
Zihinsel gelişim 4 döneme ,her dönemde bir takim evrelere ayrilir.Her çocuk bu evreleri mutlaka geçirir.Bunlarin sirasi degişmez.şimdi kisaca bunlari inceleyelim:
3.1.Duyusal-Devinim Dönemi (Sensory-Motor)
0-2 yaşlari arasindaki dönemi kapsar.Bu dönemde çocuk saplantidan uzaklaşmakta yani çevresiyle kendisini ayirmaktadir.Kisacasi kendini diş dünyadan ayirmaya başlar.Bu dönem kendi içinde 6`ya ayrilir:
1.Evre (0-1ay)
Bebeklerde doğuştan var olan en önemli refleks emme refleksidir.Bebeklerin hepsi dokunulduğu zaman içgüdüsel olarak emme refleksi verirler.Piaget bu konuda iki konunun üzerinde durmuştur.
a- Bebeklerin emme refleksi dışarıdan gelen bir uyaranla değil daha çok bebeklerin kendisi tarafından başlatılır.
b- Bebekler fiziki yapısı tarafından doğuştan bazı işleyişler kazanırlar. Henüz ilk ay içerisinde kazanılan bu kalıtsal işleyişler ileride değiştirilebilir ve gelişmede önemli rol oynar.Bu dönemde bebek daha çok kendi vücudunu ilgilendiren basit alışkanlıkları edinir.
2.Evre (1-4ay)
Bu dönemde görülen belli başli özellikler şunlardir:
a- Birinci devresel tepkiler geliştirir.Kendi vücudunu tanimaya yönelik davranişlar geliştirir.Deneme yanilma yoluyla bazi hareketler yapar.Örnegin elini agzina götürür , parmagini emer ve bunlari alişkanlik haline getirir.
b- Yavaş yavaş olaylari anlamayi ve beklemeyi ögrenir.Kucaga alindiginda beslenecegini anlar ve emme
hareketine başlar.
c- İlk merak işaretleri belirir, kısmen yeni nesnelere ilgi duyar.
d- İlkel bir taklit yeteneği kazanır.
e- Nesnenin devamlılığı(gözden uzak olan nesnelerin yok olmadığını bilme) daha kazanılmamıştır.Ancak bunu gerçekleştirmek için ilk aşama başlamıştır.
3.Evre (4-10ay)
Bu evrede bebekle çevre arasında küçük etkileşimler başlar.Bu evrede görülen bazı özellikler şunlardır:
a- İkinci devresel tepkilerle(çevreyi tanımaya yönelik davranışlar)çevresini daha çok tanımaya ve olaylarla ilgilenmeye başlar.
b- Bebeğin tanıdığı bir nesne karşısında kısaltılmış bir tanıma tepkisi vardır.
c- Taklit yeteneği gelişmekle birlikte , sadece kendi davranışı içindeki hareketleri taklit edebilir.
d- Nesnenin devamlılığı kavramında da bir ilerleme söz konusudur.Bebek kaybolan nesneye ısrarla bakmakta ve o nesneyi tutuyor gibi hareketini sürdürmektedir.
4.Evre (10-12ay)
Piaget tarafından ilk zeka belirtisi olarak kabul edilen amaçlı davranış bu evrede ortaya çıkar.Bu evrede görülen bazı özellikler şunlardır:
a- Bebek engelin ve amacın ne olduğunu öğrenir.Engeli amacın önünden kaldırarak amacına ulaşmak ister.
b- Daha önce yapsa da yapmasa da yeni davranış biçimlerini taklit etmeye başlar.
c- Nesnelerin devamlılığı kavramı gelişmiştir.Kaybolan nesneyi aramaya çalışsa da onları karmaşık bir kaybolma sırasında izleyemez.
5.Evre (12-18ay)
Bebek yeni davranışlara ve olaylara karşı isteklidir.
a- Yeni araçlar keşfederek engelleri ortadan kaldirmaya çalişir.
b- Yeni hareketleri ve sesleri başariyla taklit edebilir.
c- Artık nesneleri karmaşık bir kaybolma sırasında izleyebilir.Ayrıca nesnelerin devamlılığı kavramı tamamen gelişmiştir.Kuş aldı gitti kandırmacasına inanmaz.
6.Evre (18-24ay)
Sembolik düşünceye bu evrede geçilir.
a- Çocuk zihnindeki semboller sayesinde kendi sorunları ve onların çözümleri hakkında fiziksel düzeyde değil zihinsel olarak düşünmeye başlar.
b- Çocuğun taklit yeteneği göz önünde olmayan nesneleri taklit edecek derecede gelişmiştir.
c- Artık kaybolan nesneleri sınama-yanılma yoluna başvurmadan sadece zihnini kullanarak ulaşabilmektedir.
3.2. İşlem Öncesi Dönem (2-7 Yaş)
İşlem içselleşmiş bir eylemdir.Çocuğun eşyaları kendi kafasında bir ilkeye göre sınıflandırması bir işlemdir.Bu dönemde sadece işleme hazırlık vardır. Anaokulu yıllarına denk gelen bu dönemde çocuk ben merkezci(egosantrik) yani sadece kendi düşüncesinin doğru olduğunu varsayan bir anlayışa sahiptir. Örneğin, okulu sevmiyorsa ona göre kimse okulu sevmiyordur.Bu dönem ikiye ayrılır:
a-Sembolik Dönem
2-5 yaş arasini kapsayan bu dönemde çocuk gözünün önünde bulunmayan ya da hiç mevcut olmayan nesne,olay,kişi varligi temsil eden semboller geliştirmeye başlar.Örnegin, tencere kapagini otomobil direksiyonu olarak kullanir.Piaget zihinsel sembollerin taklitten dogdugunu savunmaktadir.Duyusal-devinim döneminin sonunda belirsiz bir hal alan bu taklitler içten yapilir. Bu iç taklitlere zihinsel semboller denilmektedir.
Zihinsel sembollerin özellikleri şunlardir:
1- Görüntü bir zihinsel semboldür.
2- Sembol kişiseldir ve temsil ettigi şeye benzer.
3- Semboller nesneleri değil,kişinin o nesne hakkındaki bilgisini ima etmektedir.Yani semboller anlam verirler.
4- Sembol, taklit ve uygunluk sağlama işlemlerini gerektirir.
Ayrıca bu dönemde çocuklar, çevresindeki kişi ve olayları taklit edebildikleri yada tamamen kendilerine özgü sembollerle oynadıkları sembolik oyunlar sayesinde içlerini dökebilir,duygusal dengelerini sağlayabilirler.Piaget, sembolik oyunların çocuğun zihinsel gelişiminin yanı sıra duygusal ve sosyal gelişiminde de önemli rolü olduğunu vurgulamaktadır. Bu dönemde çocuk henüz sınıflandırma yapamaz.
b-Sezgisel Dönem
5-7 yaşlar arsini kapsayan bu dönemde çocuklar mantik kurallari uygun düşünme yerine sezgilerine dayalı olarak akıl yürütürler ve problemlerini sezgileriyle çözmeye çalışırlar.Çocuk nesneleri kendilerine söylenen renklerine ve biçimlerine göre sınıflandırmasına karşın sınıflandırma yeteneğini tam olarak kazanmamıştır.
Bu dönemde nesnenin şekli degişse de miktarinin,hacminin,agirliginin degişmeyecegi anlamına gelen korunum(değişmezlik) ilkesi kazanılmamıştır.Örneğin,eşit miktarda su dolu olan iki bardaktan birini çocuğun gözünün önünde ince uzun bardağa boşaltalım.Suyun seviyesi yükseldiği için çocuk ince uzun bardaktaki suyun daha çok olduğunu söyleyecektir.
Dil Gelişimi
Piaget` 4-11 yaş arasi çocuklarda yaptigi incelemenin sonunda karşilikli olmayan ve kendi kendine yapilan konuşmalari 3 tipe ayirmiştir.
a-Tekrar
Başkasinin söyledigini tekrarlayan çocuk yeni bir şey söyledigini düşünür.
b-Kendi Kendine Konuşma (Monolog)
Çocuğun yalnızken yüksek sesle kendi kendine konuşmasıdır.
c-Birlikte Monologlar
Birkaç çocuğun bir arada olduğu alanda çocuklardan biri dinlenildiğini umarak konuşur .Fakat diğerleri ben merkezlikten kurtulup ona kulak vermezler.
Özetle çocuk;
- Zamir ve sıfatları yanlış kullanarak,
- Olayları yanlış sıralayarak,
- Nedenleri göstermeyerek ,
- Önemli olabilecek olayları atlayarak
- Dolaylı ifadeler kullanarak ileri yaşlarda daha azalacak bir ben merkezli konuşma örneği sergiler.
Doğadaki cansız nesnelere canlı imiş gibi davranmak anlamına gelen animism(canlılık) işlem öncesi dönemde çocuk düşüncesinde önemli bir yer kaplar.Örneğin,bu dönemdeki çocuğun oyuncak bebeği konuşur,ağlar,altını ıslatır.
3.3. Somut İşlemsel Dönem (7-11 Yaş)
Bu dönemde çocuk soyut problemler dışındaki işlemleri yapabilir. Örneğin İlkokul birinci sınıfa giden bir çocuğa bir soru soralım .Soru şöyle olsun;elinizde 10000 lira var,tanesi 2500 liradan üç yumurta aldınız,geriye kaç liranız kaldı? Çocuk annesine bu problemi sen çöz der. Annesi niye ben çözeyim dediğinde çocuk ben hiç yumurta almıyorum ki sen alıyorsun,bu problem seni ilgilendiriyor der.Eğer yumurtanın yerine çocuğun ilgisini çeke çikolata olsa çocuk bu problemi rahatlıkla çözerdi. Ayrıca soyut kavramları(kutsal,ihanet,adalet,özgürlük) bilmelerine karşın anlamlarını bilmezler.
Bu dönemde korunum ilkesi buna bağlı olarak da bire bir eşleme ilkesi kullanılır. Sayı kavramı ve parça ve bütün ilişkisi kazanılmıştır.. Bu dönemde çocuklar grupları alt sınıflara ayırabilecek derecede sınıflandırma yeteneği kazanmışlardır. Örneğin hayvanları etoburlar ve etobur olmayanlar olarak iki alt gruba ayırabilirler.ve bu grupların içinde yer alan hayvanları da söyleyebilirler.
Piaget ders konularının çocuğa dışarıdan sunulduğu ve çocuğun edilgen olduğu bir eğitim sistemine karşıdır.Çocuk, öğrenme ortamında etkin olarak ,eşyalar ve olaylar üstünde çeşitli denemeler yaparak zihin yapılarını geliştirebilirler.
İlköğretim 1.kademenin ilk üç sınıfında öğrenciler daha çok duyularıyla düşünüp deneylerle öğrendikleri için okulda yaparak öğrenmeleri sağlanmalıdır. 4.ve 5.mantıklı ve soyut düşünmelerinde artış olduğu için öğrencilerin bağımsızca araştırma yapmalarını gerektirecek ödevler verilmelidir.
3.4. Soyut İşlemsel Dönem (12 Yaş ve Sonrası)
Bu dönemdeki en büyük gelişme çocugun soyut düşünmeye başlamasidir.Problemlerde bulunan degişkenler arasi ilişkileri bulur.çocuklar soyut kavramlari etkili biçimde kullanabilirler. Ayrica çocuklar çeşitli ideal fikirleri,degerleri,geliştirirler ve toplumun yapisiyla ve felsefesiyle ilgilenirler.
Bu dönemde tümdengelim,tümevarım gibi akıl yürütme yollarının her ikisi de kullanılır. Piaget bu dönemde çocuğun soyut işlemleri yapabilmeleri için bazı şartlardan bahsetmiştir.Bunlar beyin olgunlaşması ve çocuğun soyut işlem yapmasını gerektirecek bir çevredir. Örneğin, ilkel bir toplumda yaşayan bir bireyin çevresinden dolayı soyut işlemler yapmasına ve bunlar için çözüm üretmesine gerek kalmayabilir.somut işlemler dönemindeki çocuklarla soyut işlemler dönemindeki ergenler arasındaki temel fark,ergenlerin bir olayın değişik yönlerini görebilmeleri ve bilgiyi soyut olarak üretebilmeleridir.
Jean Piaget isviçreli bir bilim adamıdır.içinde biyoloji,felsefe ve psikoloji bulunan birçok bilim dalı ile ilgilenmiştir.Piaget daha sonra zeka gelişimi üzerinde durmuştur.Zihinsel gelişim kuramını geliştirirken zeka anlayışının üzerinde durmuştur.Binet zeka testlerinde aynı yaştaki çocukların aynı sorulara aynı türden cevap verdiklerini görmüş ve zihinsel gelişimin yaşa göre farklılıklar gösterdiğini dile getirmiştir.Piaget araştırmaları yaparken klinik gözlemlere ve bilimsel araştırmalar ek olarak günlük yaşamdan da faydalanmıştır.
Piaget zihinsel kuramını daha iyi anlayabilmek için aşağıda bazı kavramları açıklamak gerekir:
1.1.Zeka
Piaget zekanın şu özelliklerine dikkat çekmiştir.
- Zeka biyolojik uyumun özel bir halidir.
- Zeka bir çeşit dengedir.bu zihinsel yapi ile çevre arasinda durmadan yenilenen bir dengenin ifadesidir.
- Zeka, “ yaşayan ve eylemlerde bulunan bir zihinsel işlemler sistemidir“.Bilgi edinmek için eylem gereklidir.bu eylemler sayesinde çocuk çevresiyle etkileşime girer ve bir şeyler ögrenir.
Zekanın oluşumu ve gelişimini açıklarken Piaget güdüleri değil tepkileri özellikle keşfetme ve ustalaşma tepkilerini kullanmiştir.
1.2.Sema
Belirlenmiş davraniş kaliplaridir.yeni gelen bilgiler bu şemaya yerleştirilir.Yaşanti ve deneyimleri sonucunda sürekli olarak degişir .Buna bir örnek verecek olursak;üç yaşindaki bir çocuk kendisine küpler verildiginde üst üste veya yan yana dizerek degişik şekiller yapar.ama bir bebege bu küpler verildiginde yapacagi şey küpleri hemen agzina götürmek olacaktir.Bu emme eylemi Piaget tarafindan şema olarak adlandirilmiştir.Bu şemalarda ölüme kadar sürekli olarak olgunlaşir ve degişir.
1.3 Uyum
Gelişim sürecinin kesintisiz işleyebilmesi bir uyuma baglidir.Uyum saglamanin iki yönü vardir:
Özümleme ve uyma
A-Özümleme
Özümleme bireyin yeni karşilaştigi durum , nesne ve olaylari kendisinde önceden var olan zihinsel yaninin içinde yerleştirmesi işlemidir. yani bir şeyi kendi içinde benimsemesidir. bu sayede nesneleri insanlari,gelenek ve görenekleri v.b kendi eylemimize katabiliriz.
B-Uyma
Uyma yapılan bir özümleme sonucu o zamana kadar alışılagelmiş davranış örneğine uymayan yeni ve farklı bir davranış ortaya koymaktır. Örneğin küçük bir çocuğun eline aldığı nesneleri ağzına götürmesi o görünüşteki nesnelerin yiyecek olduğunu özümsemesindendir.ancak bu bir taş olduğunda çocuk onu tükürerek ağzından atmıştır.Burada birbirine benzeyen her nesnenin yiyecek olmadığını özümsemiştir.Küçük çocuğun eline yiyeceğe benzer bir şey geçtiğinde diliyle yoklaması küçük nesnelerin bazısının yiyecek olmadığı deneyiminin özümsenmesine bağlı olarak ortaya çıkan uyma davranışıdır.
1.4 .Dengelenme
Piaget`e göre özümleme ile uyma arasında bir dengeli düzenleme sağlayan zihinsel dengeye dengelenme denir.
2.ZİHİNSEL GELİŞİMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Piaget zihinsel gelişimi etkileyen faktörleri 4`e ayirmiştir.
2.1. Olgunlaşma
Kalıtım, çocuğu zihinsel gelişimi etkileyecek faktörlerle donatmıştır.Bunlardan bazıları merkezi sinir sistemi ve yürümeyi ve çevreyi keşfetmeyi sağlayacak bedensel ve motorsal gelişimdir.Biyolojik olgunlaşma olmadan zihinsel gelişimde olmaz.
2.2. Deneyim (Yaşanti)
Deneyim adı üstünde bir şeyi yaşayarak öğrenmektir. Bir çocuğun bir şeyi bir nesneyi öğrenmesi de onunla doğrudan ilişki kurmasına bağlıdır. Örneğin bir çocuğun konuşmayı öğrenebilmesi başkalarını dinlemesine konuşma deneyimlerinde bulunmasına bağlıdır. Çocuk bu deneyimleri ne kadar çok kazanırsa gelişimi de o kadar sağlıklı ve ileri düzeyde olur.
2.3. Toplumsal Aktarma
Genel anlamda çocuğun ailesinden,arkadaş,öğretmen,kitap ve dergilerden öğrendiklerini kapsamaktadır.Ancak bunlardan bir şey öğrenebilmesi için çocuğun aktarılan bilgiyi özümlemeye hazır olması gerekir.
2.4. Dengelenme
Çocuğun kendi kendisini düzene sokmasına yarayan bir zihinsel süreçtir. Çocuğun karşılaştığı her yeni nesnede o anda ve daha önce özümlediklerini kullanarak,eskisinden daha gelişmiş bir davranış düzeyine erişirken zihninde yer alan dengelenmedir.Bu durgun değil aksine atılgan ve etkin bir dengedir.
3.ZİHİNSEL GELİŞİM DÖNEMLERİ
Zihinsel gelişim 4 döneme ,her dönemde bir takim evrelere ayrilir.Her çocuk bu evreleri mutlaka geçirir.Bunlarin sirasi degişmez.şimdi kisaca bunlari inceleyelim:
3.1.Duyusal-Devinim Dönemi (Sensory-Motor)
0-2 yaşlari arasindaki dönemi kapsar.Bu dönemde çocuk saplantidan uzaklaşmakta yani çevresiyle kendisini ayirmaktadir.Kisacasi kendini diş dünyadan ayirmaya başlar.Bu dönem kendi içinde 6`ya ayrilir:
1.Evre (0-1ay)
Bebeklerde doğuştan var olan en önemli refleks emme refleksidir.Bebeklerin hepsi dokunulduğu zaman içgüdüsel olarak emme refleksi verirler.Piaget bu konuda iki konunun üzerinde durmuştur.
a- Bebeklerin emme refleksi dışarıdan gelen bir uyaranla değil daha çok bebeklerin kendisi tarafından başlatılır.
b- Bebekler fiziki yapısı tarafından doğuştan bazı işleyişler kazanırlar. Henüz ilk ay içerisinde kazanılan bu kalıtsal işleyişler ileride değiştirilebilir ve gelişmede önemli rol oynar.Bu dönemde bebek daha çok kendi vücudunu ilgilendiren basit alışkanlıkları edinir.
2.Evre (1-4ay)
Bu dönemde görülen belli başli özellikler şunlardir:
a- Birinci devresel tepkiler geliştirir.Kendi vücudunu tanimaya yönelik davranişlar geliştirir.Deneme yanilma yoluyla bazi hareketler yapar.Örnegin elini agzina götürür , parmagini emer ve bunlari alişkanlik haline getirir.
b- Yavaş yavaş olaylari anlamayi ve beklemeyi ögrenir.Kucaga alindiginda beslenecegini anlar ve emme
hareketine başlar.
c- İlk merak işaretleri belirir, kısmen yeni nesnelere ilgi duyar.
d- İlkel bir taklit yeteneği kazanır.
e- Nesnenin devamlılığı(gözden uzak olan nesnelerin yok olmadığını bilme) daha kazanılmamıştır.Ancak bunu gerçekleştirmek için ilk aşama başlamıştır.
3.Evre (4-10ay)
Bu evrede bebekle çevre arasında küçük etkileşimler başlar.Bu evrede görülen bazı özellikler şunlardır:
a- İkinci devresel tepkilerle(çevreyi tanımaya yönelik davranışlar)çevresini daha çok tanımaya ve olaylarla ilgilenmeye başlar.
b- Bebeğin tanıdığı bir nesne karşısında kısaltılmış bir tanıma tepkisi vardır.
c- Taklit yeteneği gelişmekle birlikte , sadece kendi davranışı içindeki hareketleri taklit edebilir.
d- Nesnenin devamlılığı kavramında da bir ilerleme söz konusudur.Bebek kaybolan nesneye ısrarla bakmakta ve o nesneyi tutuyor gibi hareketini sürdürmektedir.
4.Evre (10-12ay)
Piaget tarafından ilk zeka belirtisi olarak kabul edilen amaçlı davranış bu evrede ortaya çıkar.Bu evrede görülen bazı özellikler şunlardır:
a- Bebek engelin ve amacın ne olduğunu öğrenir.Engeli amacın önünden kaldırarak amacına ulaşmak ister.
b- Daha önce yapsa da yapmasa da yeni davranış biçimlerini taklit etmeye başlar.
c- Nesnelerin devamlılığı kavramı gelişmiştir.Kaybolan nesneyi aramaya çalışsa da onları karmaşık bir kaybolma sırasında izleyemez.
5.Evre (12-18ay)
Bebek yeni davranışlara ve olaylara karşı isteklidir.
a- Yeni araçlar keşfederek engelleri ortadan kaldirmaya çalişir.
b- Yeni hareketleri ve sesleri başariyla taklit edebilir.
c- Artık nesneleri karmaşık bir kaybolma sırasında izleyebilir.Ayrıca nesnelerin devamlılığı kavramı tamamen gelişmiştir.Kuş aldı gitti kandırmacasına inanmaz.
6.Evre (18-24ay)
Sembolik düşünceye bu evrede geçilir.
a- Çocuk zihnindeki semboller sayesinde kendi sorunları ve onların çözümleri hakkında fiziksel düzeyde değil zihinsel olarak düşünmeye başlar.
b- Çocuğun taklit yeteneği göz önünde olmayan nesneleri taklit edecek derecede gelişmiştir.
c- Artık kaybolan nesneleri sınama-yanılma yoluna başvurmadan sadece zihnini kullanarak ulaşabilmektedir.
3.2. İşlem Öncesi Dönem (2-7 Yaş)
İşlem içselleşmiş bir eylemdir.Çocuğun eşyaları kendi kafasında bir ilkeye göre sınıflandırması bir işlemdir.Bu dönemde sadece işleme hazırlık vardır. Anaokulu yıllarına denk gelen bu dönemde çocuk ben merkezci(egosantrik) yani sadece kendi düşüncesinin doğru olduğunu varsayan bir anlayışa sahiptir. Örneğin, okulu sevmiyorsa ona göre kimse okulu sevmiyordur.Bu dönem ikiye ayrılır:
a-Sembolik Dönem
2-5 yaş arasini kapsayan bu dönemde çocuk gözünün önünde bulunmayan ya da hiç mevcut olmayan nesne,olay,kişi varligi temsil eden semboller geliştirmeye başlar.Örnegin, tencere kapagini otomobil direksiyonu olarak kullanir.Piaget zihinsel sembollerin taklitten dogdugunu savunmaktadir.Duyusal-devinim döneminin sonunda belirsiz bir hal alan bu taklitler içten yapilir. Bu iç taklitlere zihinsel semboller denilmektedir.
Zihinsel sembollerin özellikleri şunlardir:
1- Görüntü bir zihinsel semboldür.
2- Sembol kişiseldir ve temsil ettigi şeye benzer.
3- Semboller nesneleri değil,kişinin o nesne hakkındaki bilgisini ima etmektedir.Yani semboller anlam verirler.
4- Sembol, taklit ve uygunluk sağlama işlemlerini gerektirir.
Ayrıca bu dönemde çocuklar, çevresindeki kişi ve olayları taklit edebildikleri yada tamamen kendilerine özgü sembollerle oynadıkları sembolik oyunlar sayesinde içlerini dökebilir,duygusal dengelerini sağlayabilirler.Piaget, sembolik oyunların çocuğun zihinsel gelişiminin yanı sıra duygusal ve sosyal gelişiminde de önemli rolü olduğunu vurgulamaktadır. Bu dönemde çocuk henüz sınıflandırma yapamaz.
b-Sezgisel Dönem
5-7 yaşlar arsini kapsayan bu dönemde çocuklar mantik kurallari uygun düşünme yerine sezgilerine dayalı olarak akıl yürütürler ve problemlerini sezgileriyle çözmeye çalışırlar.Çocuk nesneleri kendilerine söylenen renklerine ve biçimlerine göre sınıflandırmasına karşın sınıflandırma yeteneğini tam olarak kazanmamıştır.
Bu dönemde nesnenin şekli degişse de miktarinin,hacminin,agirliginin degişmeyecegi anlamına gelen korunum(değişmezlik) ilkesi kazanılmamıştır.Örneğin,eşit miktarda su dolu olan iki bardaktan birini çocuğun gözünün önünde ince uzun bardağa boşaltalım.Suyun seviyesi yükseldiği için çocuk ince uzun bardaktaki suyun daha çok olduğunu söyleyecektir.
Dil Gelişimi
Piaget` 4-11 yaş arasi çocuklarda yaptigi incelemenin sonunda karşilikli olmayan ve kendi kendine yapilan konuşmalari 3 tipe ayirmiştir.
a-Tekrar
Başkasinin söyledigini tekrarlayan çocuk yeni bir şey söyledigini düşünür.
b-Kendi Kendine Konuşma (Monolog)
Çocuğun yalnızken yüksek sesle kendi kendine konuşmasıdır.
c-Birlikte Monologlar
Birkaç çocuğun bir arada olduğu alanda çocuklardan biri dinlenildiğini umarak konuşur .Fakat diğerleri ben merkezlikten kurtulup ona kulak vermezler.
Özetle çocuk;
- Zamir ve sıfatları yanlış kullanarak,
- Olayları yanlış sıralayarak,
- Nedenleri göstermeyerek ,
- Önemli olabilecek olayları atlayarak
- Dolaylı ifadeler kullanarak ileri yaşlarda daha azalacak bir ben merkezli konuşma örneği sergiler.
Doğadaki cansız nesnelere canlı imiş gibi davranmak anlamına gelen animism(canlılık) işlem öncesi dönemde çocuk düşüncesinde önemli bir yer kaplar.Örneğin,bu dönemdeki çocuğun oyuncak bebeği konuşur,ağlar,altını ıslatır.
3.3. Somut İşlemsel Dönem (7-11 Yaş)
Bu dönemde çocuk soyut problemler dışındaki işlemleri yapabilir. Örneğin İlkokul birinci sınıfa giden bir çocuğa bir soru soralım .Soru şöyle olsun;elinizde 10000 lira var,tanesi 2500 liradan üç yumurta aldınız,geriye kaç liranız kaldı? Çocuk annesine bu problemi sen çöz der. Annesi niye ben çözeyim dediğinde çocuk ben hiç yumurta almıyorum ki sen alıyorsun,bu problem seni ilgilendiriyor der.Eğer yumurtanın yerine çocuğun ilgisini çeke çikolata olsa çocuk bu problemi rahatlıkla çözerdi. Ayrıca soyut kavramları(kutsal,ihanet,adalet,özgürlük) bilmelerine karşın anlamlarını bilmezler.
Bu dönemde korunum ilkesi buna bağlı olarak da bire bir eşleme ilkesi kullanılır. Sayı kavramı ve parça ve bütün ilişkisi kazanılmıştır.. Bu dönemde çocuklar grupları alt sınıflara ayırabilecek derecede sınıflandırma yeteneği kazanmışlardır. Örneğin hayvanları etoburlar ve etobur olmayanlar olarak iki alt gruba ayırabilirler.ve bu grupların içinde yer alan hayvanları da söyleyebilirler.
Piaget ders konularının çocuğa dışarıdan sunulduğu ve çocuğun edilgen olduğu bir eğitim sistemine karşıdır.Çocuk, öğrenme ortamında etkin olarak ,eşyalar ve olaylar üstünde çeşitli denemeler yaparak zihin yapılarını geliştirebilirler.
İlköğretim 1.kademenin ilk üç sınıfında öğrenciler daha çok duyularıyla düşünüp deneylerle öğrendikleri için okulda yaparak öğrenmeleri sağlanmalıdır. 4.ve 5.mantıklı ve soyut düşünmelerinde artış olduğu için öğrencilerin bağımsızca araştırma yapmalarını gerektirecek ödevler verilmelidir.
3.4. Soyut İşlemsel Dönem (12 Yaş ve Sonrası)
Bu dönemdeki en büyük gelişme çocugun soyut düşünmeye başlamasidir.Problemlerde bulunan degişkenler arasi ilişkileri bulur.çocuklar soyut kavramlari etkili biçimde kullanabilirler. Ayrica çocuklar çeşitli ideal fikirleri,degerleri,geliştirirler ve toplumun yapisiyla ve felsefesiyle ilgilenirler.
Bu dönemde tümdengelim,tümevarım gibi akıl yürütme yollarının her ikisi de kullanılır. Piaget bu dönemde çocuğun soyut işlemleri yapabilmeleri için bazı şartlardan bahsetmiştir.Bunlar beyin olgunlaşması ve çocuğun soyut işlem yapmasını gerektirecek bir çevredir. Örneğin, ilkel bir toplumda yaşayan bir bireyin çevresinden dolayı soyut işlemler yapmasına ve bunlar için çözüm üretmesine gerek kalmayabilir.somut işlemler dönemindeki çocuklarla soyut işlemler dönemindeki ergenler arasındaki temel fark,ergenlerin bir olayın değişik yönlerini görebilmeleri ve bilgiyi soyut olarak üretebilmeleridir.
