Uzay Bilimleri>Sözlük>A-B-C-Ç

lordshman(emre) · 14 Ocak 2011

A

aberasyon: Sapınç. Işığın sonlu hıza sahip olması ve Yer`in dönme ve yörünge hareketleri nedeniyle yıldızların konumlarındaki görünür değişim.

açık küme: Galaktik küme. Belli bir şekilleri olmayan ve genelde galaktik düzlemde bulunan yıldız kümeleri.

açıklık: Teleskop, fotoğraf makinesi gibi optik araçlarda, ışığı toplayan ayna veya merceğin çapı

açıklık oranı: Optik araçlarda odak uzaklığının açıklığa oranı.

açısal çap: Bir gök cisminin, gerçek çapının uçlarını, gözlemciye birleştiren doğrular arasındaki açı

açısal hız: Dönen ya da gökyüzünde hareket eden bir cismin açısal konumundaki değişim miktarı.

açısal momentum: Bir eksen çevresinde dönen cismin birim zamanda eylemsizlik momenti ile bu cismin dönme açısal hızının çarpımı

açısal uzaklık: Gök yüzünde iki cismi gözlemciye birleştiren doğrular arasındaki açı

akan yıldız: Yer`in atmosferine girince sürtünmeden dolayı ısınarak akkor hâline gelen ve ardında bir ışık çizgisi bırakarak geçen meteor.

akı: Birim yüzeyden, birim zamanda geçen enerji miktarı.

alan kanunu: İkinci Kepler Kanunu.

albedo: (Aklık, Aklık derecesi): Bir cismin ışığı yansıtma gücü; cismin yansıttığı ışınımın, aldığı ışınıma oranı.

Almanak (Gökgünlüğü): Önemli gök cisimlerinin; yer, uzaklık, parlaklık vb. değerlerini, her yıl, bir yıl boyunca, hergün için veren kaynak kitap.

alt geçiş: Gökcisimlerinin, meridyenden iki geçişinden ufuk yüksekliği düşük olanı.

alt kavuşum: iç gezegenlerin ve Ay`ın, Güneş-Gezegen-Yer olmak üzere, aynı doğru üzerinde bulunma durumu.

anakol: Yıldızların, sıcaklık- ışınım gücü grafiğinde oluşturduğu temel kol.

artık yıl: Her dört yılda bir, 366 gün alınan yıl. Bu yılda Şubat ayı 29 çeker.

asteroid kuşağı: Asteroidlerin çoğunun bulunduğu Mars ile Jüpiter yörüngeleri arasındaki kuşak.

asteroid: Küçük gezegen.

astronomik birim: bkz. Gök birimi

atmosfer: Bir gezegeni saran gaz katmanı veya bir yıldızın görünen üst katmanları. atmosferik kırılma: Yer atmosferinde yer yüzüne yaklaştıkça yoğunluğun artması nedeniyle gök cisimlerinden gelen ışığın kırılarak yön değiştirmesi.Atmosferik kırılma sonucu gök cisimleri daha büyük ufuk yüksekliğinde gözlenir.

atmosferik kızarma: Atmosferden geçen, bir gök cismine ait ışığın mavi dalga boylarının daha fazla saçılması sonucu kalan kırmızı dalga boylu ışınım nedeniyle gök cisminin daha kırmızı görünmesi.

atmosferik soğurma: Atmosferden geçen ışığın maddeyle etkileşmesi sonucu zayıflaması.

ay: Seçilen yıl tanımına göre, yılın 12 de biri.

aydınlatma gücü: bkz. Işınım gücü.

ay takvimi: Ay`ın gök yüzünde görünen hareketine ve evrelerine göre düzenlenen takvim.

ayakucu (nadir): Çekül doğrultusunun gök küresini altta deldiği nokta.

aynalı teleskop: Yansıtmalı teleskop; Objektifi ayna olan teleskop.

ayırma gücü: Bir teleskopun yakın yıldızları ayırma gücü, veya gök cisimlerinin ince detaylarını görme yeteneği.

azimut: Bir gök cisminden geçen düşey daire ile gözlemcinin meridyen dairesi arasındaki açı. Ufuk düzleminde kuzey veya güney noktasından başlıyarak saat yönünde ölçülür.

B

başucu (zenit): Çekül doğrultusunun gök küresini üstte deldiği nokta.

batmayan yıldız: Günlük hareketinde ufkun altına inmeyen yıldız.

bolometrik parlaklık: Bir gök cisminin tüm dalgaboylarında kadir biriminde ölçülen parlaklığı.

bolometrik ışınım gücü: bkz. ışınım gücü.

boylam: Bir küre üzerindeki herhangi bir noktanın , başlangıç dairesinden açısal uzaklığı. Boylamın adı, seçilen temel düzleme göre değişir, örnek: Coğrafya boylamı, ekliptik boylam.

bölge zamanı: Zaman bölgeleYine ait ortalama zaman. Greehvvich`in boylam çizgisi sıfır saat dilimine denk gelir. Türkiye Greenvvich`ten 2sa geri olan -2sa çizgisindeki ortalama zamanı kullanır.

bulgurlanma: Granülasyon; Güneş`in fotosferinde konveksiyonun neden olduğu yapı.

burçlar: bkz. Zodyak büyük daire: Bir kürenin merkezinden geçen düzlemle, bu kürenin arakesiti olan

daire.

C

Chandrasekhar limiti: Bir beyazcüce yıldız için maksimum kütle (1.4 Güneş kütlesi).

Ç

çekim kuvveti: bkz. kütlesel çekim. çevren: Ufuk düzlemi.