- Katılım
- 10 May 2009
- Konular
- 2,134
- Mesajlar
- 3,219
- Reaksiyon Skoru
- 147
- Altın Konu
- 1
- TM Yaşı
- 17 Yıl 1 Ay 8 Gün
- Başarım Puanı
- 200
- MmoLira
- -11
- DevLira
- 0
HERAKLES Otomatik Avlı kalıcı sunucu. 19 Haziran'da açılıyor. Atius & Wizard güvencesiyle hemen kayıt ol, ön kayıt ödülleri aktif. HEMEN TIKLA!
A.1-) Dosyalarin listesini nasil elde edebilirim ?
A.2-) Bir dosyayi baska bir yere yada isme nasil kopyalayabilirim?
A.3-) Nasil dizin olusturabilirim, ve silebilirim ?
A.4-) Dosyalari yada dizinleri baska biryere nasil tasiyabilirim ?
A.5-) Dosyalari nasil silebilirim ?
A.6-) Systemdeki islemler hakkinda nasil bilgi alabilirim ?
A.7-) Yerini bilmedigim bir dosyayi nasil bulurum ?
A. Sifremi nasil degistirebilirim ?
A.9-) Bir dosyanin izinlerini nasil degistirebilirim ?
A.10-) Sahip oldugum dosyalarin nekadar yer kapladigini nasil
ogrenebilirim ?
A.11-) Kimlerin calistigini nasil ogrenebilirim ?
A.12-) Dosyalarin ciktilarini Printer'den nasil alabilirim ?
A.13-) Nasil Alias tanimlayabilirim ?
A.14-) Bir dosyanin icini gormek icin hangi programlari
kullanabilirim ?
o cat
o pg
o more
o less
o most
A.15-) Nasil dokuman hazirlayabilirim ?
/\/\
B- EDITORLER
B.1-) pico
B.2-) joe
B.2.1-) JOE NEDIR ?
B.2.2-) JOE NEREDEN TEMIN EDILEBILIR ?
B.2.3-) JOE MU PICO MU ?
B.2.4-) JOE HAYRANLARI VAR MI ?
B.2.5-) JOE KULLANIRKEN CESITLI SORUNLAR YASIYORUM ?
B.2.6-) JOE NELER YAPAR ?
B.2.7-) SON BIR SOZ ?
B.3-) vi
/\/\
C.1-) Hangi mail programlarini var ?
o mail
o pine
o elm
/\/\
D-) Sikistirma ve Arsivleme Programlari.
D.1-) COMRPESS, UNCOMPRESS
D.1.1-) BU PROGRAMI NASIL KULLANIRIM?
D.1.2-) .Z UZANTILI BIR DOSYAYI GZIP FORMATINA CEVIREBILIR MIYIM?
D.2-) GZIP, GUNZIP:
D.2.1-) BU PROGRAMI NERDEN BULURUM?
D.2.2-) PROGRAMI NASIL KULLANIRIM?
D.2.3-) GZIP ILE SIKISTIRILMIS BIR METIN DOSYASINI ACIP, CAT KOMUTUYLA
GORMEKTEN DAHA KOLAY BIR YOL VAR MI?
D.2.4-) BIR DIZINI SIKISTIRABILIR MIYIM?
D.3-) TAR (Tape Archive)
D.3.1-) .TAR'LI BIR DOSYAYI NASIL ACARIM?
D.3.2-) BIR TAR ARSIVI NASIL YARATIRIM?
D.3.3-) YUKARIDAKI SEKILDE ARSIV YARATINCA, TAR LINKLERIN SADECE
ISIMLERINI ALIYOR?
D.3.4-) .tar.gz UZANTILI BIR DOSYAYI ACMANIN DAHA KISA BIR YOLU
VAR MI?
D.3.5-) GNUTAR'I NEREDEN BULABILIRIM?
/\/\
E.1-) Cizgi ("-") ile baslayan bir dosyayi nasil silebilirim ?
E.2-) Calisma dizinimi nasil prompt'a aktarabilirim ?
E.3-) Sifreler konusunda bir sinirlama varmi ?
E.4-) Arka arkaya komutlari calistirabilirmiyim ?
E.5-) Ayni anda birden fazla is nasil yapabilirmiyim ?
E.6-) Bir programin ciktisini diger bir programda nasil kullanabilirim ?
E.7-) Bir programin ciktisini bir dosyaya nasil atabilirim ?
E. Dosya isimleri ile ilgili bir sinirlama varmi ?
---------------------------------------------------------------------------
A - Temel Unix Komutlari
------------------------
//-//
A.1-) Dosyalarin listesini nasil eldeedebilirim ?
ls komutu ile.
ls (secenekler) (dosya veya dizin...)
Secenekler:
-C:Goruntu cok kolonlu ve dosya isimleri azalan sirada olacaktir.
-Fosya isimleri sonunda * dizin isimleri sonunda / isaretleri gorun
tulenerek birbirinden ayirt edilmelerini saglar.
-R:Belirlenen bir dizin icindeki dosylar yanisira varsa tum alt dizinler
icerikleriyle birlikte listeler.
-a:.ile baslayan dosyalar dahil dizinin tum icerigini listeler.
-cosyalari siralamak veya bastirmak amaciyla i-dugumlerinin en son
duzletme tarihlerini kullanir.
-losyalar hakkinda daha ayrintili bilgi verir.
-g:Eger ayrintili liste aliniyorsa yani tum bilgiler listelenecek ise
ve bu listede doyanin sahibinin grup adiyla birlikte yer almasi isteni
yorsa bu secenek kullanilir.
-i:Her dosyayi idugumleri ile birlikte goruntuler.
-mosya isismleri virgullerle birbirinden ayrilarak listelenir.
-n:Ayrintili listede yer alan ID numaralarini listeler.
-o:Ayrintili listeye grup adlarinin dahil edilmesini saglar.
-pizinlerin / isaretiyle simgelenmesini saglar.
-qosya isimleri icinde ? gibi grafik olmayan karakterler varsa bunla
rin listelenmesine yardimci olurlar.
-riralamayi ters yonden yapar.
-s:Blok cinsinden dosyalarin boyutunu verir.
-tosyalarin degisime ugrama zamanlarina gore siralanmasini saglar.
-uosyalara en son erisim zamanlarina gore siralanmasini saglar.
Ornek :
ls -l sezen*
--w-rw--w- 1 e065247 B386 603 Oct 24 22:14 sezen_aksu_88.html
--w-rw--w- 1 e065247 B386 607 Oct 24 22:23 sezen_aksu_soyluyor.html
-- o --
A.2-) Bir dosyayi baska bir yere yada isme nasil kopyalayabilirim ?
cp komutu ile .
Kullanimi :
cp -[secenek] dosya baskabir_dosya_ismi
Ornek :
cp sezen.html s.html // sezen.html'i s.html'e kopyalar.
cp s.html ~/tmp // s.html'i HOME dizinimdeki /tmp dizininin altina kopyalar
cp -r ~/tmp ~/dump // HOME dizindeki tmp dizinini dump dizininin
altina kopyalar.
-- o --
A.3-) Nasil dizin olusturabilirim, ve silebilirim ?
mkdir dizin_ismi // dizin olusturur
rmdir dizin_ismi // ici bos olan bir dizini siler.
-- o --
A.4-) Dosyalari yada dizinleri baska biryere nasil tasiyabilirim ?
mv komutu ile dosyalari baska bir dizine, hatta dizinleri baska
dizinlere tasiyabilirsiniz. Bu islemin sonunda orjinal dizini'in icindeki
dosyalarin isimlerinde bir degisiklik olmaz. Mv komutu DOS'taki rename ve
move komutuna benzer, ancak onlardan cok daha beceriklidir.
Kullanimi :
mv dosya1 dosya2
-- o --
A.5-) Dosyalari nasil silebilirim ?
Unix'te dosyalari silmek icin rm komutu kullanilir. Aslinda rm'nin
yaptigi sey dosyanin sahip oldugu linklerden birini cikarmaktir. Eger
dosyanin sadece bir link'i varsa sonucta dosya silinir.
DIKKAT : Unix'te DOS'takine benzer bir UNDELETE komutu yoktur
(mimarilerinin farkli olmasindan dolayi) bu sebeple dosyalarinizi silerken
cok dikkatli olmaniz gerekir. Eger bir dosya'yi yanlislikla silerseniz,
system sorumlunuza basvurun, belki backup'lardan dosyanizi geri getirebilir.
Kullanimi :
rm -[secenekler] Dosya_ismi Dosya_ismi ...
Secenekler :
-e : Dosyanin silinmesinden sonra ekrana bilgi verir.
-f : Sormadan write-protected dosyali siler.
-i : Dosyayi silmeden once bunun dogrulugunu sorar.
-r : Recursive olarak alt dizinleri siler.
-R : -r ile aynidir.
Ornek :
rm sezen* // bulundugumuz dizindeki sezen ile baslayan tum dosyalari siler
rm -rf tmp // tmp dizinini ve alt dizinlerini uyarmadan siler.
-- o --
A.6-) Systemdeki islemler hakkinda nasil bilgi alabilirim ?
ps komutu ile.
Kullanim :
ps (secenekler)
Secenekler:
-e:Tum islemlerle ilgili bilgilerin goruntulenmesini saglar.
-d:Grup liderleri haric tum islemler hakkinda bilgi verir.
-a:Grup liderleri ve terminallerle iliskisi olanlar disinda kalan tum
islemler hakkinda bilgi verir.
-f:Tam listenin uretilmesine olanak tanir.
-l:Ayrintili listeyi goruntuler.
-c dosya:/dev/swap in bulundugu yerde swapdev dosyasini kullanir.
-t liste:Liste icinde yer verilen terminallerden yurutulen islemler
hakkinda ozel bilgi saglar.
-p liste :Listede ID numaralari tanimlanan islemlere iliskin ozel bil
gileri goruntuler.
-u liste:Belirlenen kullanicilarla iliskili islemlere ait ozet bilgi.
-g liste:Grup liderlerinin iliskili oldugu islemler hakkinda o bilgi.
x : Sahip oldugunuz tum islemleri lsiteler .
Ornek :
/home/e065247/m>ps x
PID TTY STAT TIME COMMAND
81024 pts/7 R 0:00 ps x
113626 - S 0:00 xterm
117927 pts/7 S 0:00 -csh
125165 pts/5 S 0:05 telnet rorqual
129499 pts/12 S 0:00 -csh
132296 pts/5 S 0:00 -usr/local/bin/tcsh
167106 - S 0:06 aixterm
198577 - S 0:00 sh /usr/bin/X11/startx -t -wait
231908 pts/12 S 0:00 telnet rorqual
236990 - S 0:00 mwm
244646 - S 0:00 xterm
Sahip oldugum bir islemi nasil kesebilirim ?
kill (-sinyal) PID
PID numaralari ps komutu ile gorunur.Bir cok sinyal tanimlanabilir.
Bunlardan -9 islemi oldurur.
-- o --
A.7-) Yerini bilmedigim bir dosyayi nasil bulurum ?
Find programi ile bulabilirsiniz.
Kullanimi :
find yol tanimi secenekler
Secenekler:
-name isim:aranilacak dosyanin ismi.
-perm izin:Izinleri oktal olarak belirlenmis dosyalarin aranilmasi.
-links n:linke sahip dosyalar.
-user kullanici:Belirli bir kullaniciya ait dosyalarin aranmasi.
-group isim:Belirli bir gruba dahil dosyalarin aranmasi.
-atime n:n gun icinde erisilen dosyalar.
-mtime n:n gun icinde islem goren dosyalar.
-ctime n:n gun icinde degistirilen dosyalar.
-print :bulunan dosyalarin ekranda goruntulenmesini saglar.
Ornek :
Bulundugum dizinden itibaren tum alt-dizinlerdeki "sezen" ile baslayan
dosyalari bulmak icin
find . -name "sezen*" -print
./faq/sezen_aksu_88.html
./faq/sezen_aksu_soyluyor.html
./sezen
./sezen/sezen
./sezen/sezen.c
Not1 : Burada arayacagim dosyada wildcard kullandigim icin " " isaretini
kullandim. Eger dosyanin tam ismini biliyorsaniz buna gerek yoktur.
Not2 : Eger bir aramayi root'tan ( / ) baslatirsaniz cok buyuk
olasilikla bazi dosyalari okumaya izininiz olmadigi icin size bunu
belirten bir uyari mesaji verilecektir, ve bu mesajlar arasinda aradiginiz
sey ekrana yazilsa bile bunu gozden kacirabilirsiniz. Bu sebeple ciktiyi
bir dosyaya yoneltip, daha sonra o dosyayi okumanizda fayda vardir.
Ornek :
find / -name gzip -print > gzip
-- o --
A. Sifremi nasil degistirebilirim ?
Kullanicinin sifrelerini degistirmek icin passwd programi kullanilir.
Bazi systemlerde yppasswd olarakta gecebilir. Bu komut'u yazdiktan sonra
sizden ilk olarak eski sifreniz ardindan yeni sifreniz sorulacaktir. Daha
sonra tekrar yeni sifreniz kontrol amaci ile sorulur. Eger bir hata
yapmadiysaniz sifreniz degistirilir.
Iyi sifreler nasil olmalidir ?
Icinde noktalama isareti,rakam,bosluk ve hatta kontrol karakterleri
bulunduran sifreler secin. Icinde bunlardan bir tane bile olsa boyle bir
sifrenin bulunma olasiligi son derece dusuktur. Eger bu karakterlerin
sayisini arttirirsaniz bulunma olasiligi kat kat duser.
Kotu sifrelere birkac ornek :
murat
balci
Mbalci
Ankara
Hello
.....
Iyi sifrelere birkac ornek :
.bir/iki
[mb&elf]
vs..vs..
Tabii guzel sifre secereken bunlarin kolaylikla unutulmayacak seyler
olmamasinada dikkat etmeniz gerekir ! . Ayrica sifrelerinizi ASLA biryere
yazmayin !.
-- o --
A.9-) Bir dosyanin izinlerini nasil degistirebilirim ?
chmod izin modu dosya:Bir dosyaya verilen izinlerin degistirilmesi.
ls -l [dosya] yazdiginizda en solda gorulen bilgiler, o dosyanin
izinlerini gosterir.
Ornek :
ls -l sezen*
--w-rw-r-- 1 e065247 B386 603 Oct 24 22:14 sezen_aksu_88.html
Goruldugu gibi en soldaki kisim 10 tane alandan olusmaktadir. Bunlarinin
ilk'i dosyanin niteligini ( dizin yada dosya ) sonraki 9'u da o dosyanin
izinlerini gosterir.
Eger en soldaki alan "d" ile baslarsa bu onun bir dizin oldugunu, "-"
ile baslarsa normal bir dosya oldugunu gosterir ( buarada unix'te her dizin
ozel bir dosyadir ! )
Bu ilk karakterden sonra gelen 9 karakter de kendi aralarinda 3 gruba
bolunur.
Ilk 3 Alan : Kullanici izinlerini
Sonraki 3 Alan : Grup ile ilgili izinleri
En Sagdaki 3 Alan : Diger kullanicilarla ilgili izinleri gosterir.
Herbir bolumde 3'e bolunur :
r : Read ( okuma ) hakki;
w : Write ( yazma ) hakki;
x : Execute ( calistirma ) hakki.
Ornek :
-rw-r--r-- 1 e065247 B386 533 Oct 24 21:35 sen_aglama.html
gibi bir dosya bu dosyanin herkes tarafindan okunabilir oldugunu, ama
sadece o dosyanin sahibi tarafindan yazilabilir oldugunu gosterir.
chmod programinda kullanilan izin modlari iki turlu belirtilebilir :
1- Numerik olarak :
r'nin degeri : 4
w'nin degeri : 2
x'in degeri : 1 dir.
Ornekler :
ORANTILI IZIN KODLARI
------------------------------------------------
Orantili kod - Izin durumu -
------------------------------------------------
0400 - Dosya sahibi icin okuma -
0200 - Dosya sahibi icin yazma -
0100 - Dosya sahibi icin calistirma -
0040 - Gruptakiler icin okuma -
0020 - Gruptakiler icin yazma -
0010 - Gruptakiler icin calistirma -
0004 - Digerleri icin okuma -
0002 - Digerleri icin yazma -
0001 - Digerleri icin calistirma -
------------------------------------------------
ls -l
--w-rw--w- 1 e065247 B386 603 Oct 24 22:14 sezen_aksu_88.html
--w-rw--w- 1 e065247 B386 607 Oct 24 22:23 sezen_aksu_soyluyor.html
chmod 0220 sezen* // Kullaniciya ve grub'a yazma hakki verelim
ls -l
--w--w---- 1 e065247 B386 603 Oct 24 22:14 sezen_aksu_88.html
--w--w---- 1 e065247 B386 607 Oct 24 22:23 sezen_aksu_soyluyor.html
2- Karakter olarak :
uosyanin sahibi.
g:Grup
oigerleri
a:Herkes
+:Izin vermek
-:Izinleri kaldirmak.
=:Belirli bir izin atamak uzere.
chmod go+r sezen* // Ek olarak gruba'a ve digerlerine okuma hakki verelim
ls -l
--w-rw-r-- 1 e065247 B386 603 Oct 24 22:14 sezen_aksu_88.html
--w-rw-r-- 1 e065247 B386 607 Oct 24 22:23 sezen_aksu_soyluyor.html
-- o --
A.10-) Sahip oldugum dosyalarin nekadar yer kapladigini nasil ogrenebilirim ?
Baslica 2 yolu vardir;
1- du komutu. du komutu bunundugunuz dizinden itibaren tum alt dizinleri
tarayarak block cinsinden nekadar yer kapladigini gosterir.Block
size'lari genelde 512 byte'tir bu sebeple cikan sayiyi iki'ye bolerek o
dizinin nekadar yer kapladigini gorebilirsiniz. En asagidada toplam
miktar belirtilir.
Ornek :
/home/e065247/m>du
72 ./.m
8 ./m
8 ./ch
496 ./temp
632 .
2- quota komutu. quota komutu toplam olarak nekadar yer kapladiginizi
ve sizin nekadar yazma hakkinizin oldugunu gosterir. Ayni zamanda eger
gecici disk sinirinizi astiysaniz, kalan gun miktari vs. gibi
bilgileride gosterir.
Ornek :
/home/e065247/m>quota
Disk quotas for user e065247 (uid 517):
Filesystem blocks quota limit grace files quota limit grace
/home211 2748 3000 5000 302 1000 1500
-- o --
A.11-) Kimlerin calistigini nasil ogrenebilirim ?
w [secenekler]
w komutu sistemin yuku, ve calisanlarin faaliyetleri konusunda bazi
bilgiler verir. Komutu calistirdiktan sonra cikan bilgilerden ilki, sistem
hakkindadir : sistem saati, o anda kac kisinin acik oldugu, ve sistemin
yuku gibi.. Sistem yuku genelde 0 ile 40 arasinda degisen bir deger ile
gosterilir. Eger sistemin yuku 0-5 arasinda ise fazla yuklu olmadigini
soyleyebiliriz o anda sistemin. Ancak bazi cok kullanicili yada agir
islerin yapildigi makinlerde bu sayi 5 ten cok cok fazla olabilir.
Bu ilk satirin ardindan gelen satirlarda siralar halinde kullanicilarla
ilgili bilgiler bununur. Soldan saga dogru ;
Ilk alan : Kullanici'nin userid si.
2. alan : Baglandigi tty'si.
3. alan : Nezaman login oldugu.
4. alan : Enson komutu calistrmasindan sonra gecen zaman. (idle time)
5. alan : Makinenin acilmasindan beri yapilan process lerin
getirdigi toplam yuk.
6. alan : Yapilan en son isin verdigi yuk.
7. alan : Yaptigi is !
Ornek :
/home/e065247/m>w e065247
01:09AM up 10 hrs, 40 users, load average: 2.44, 5.04, 5.33
User tty login@ idle JCPU PCPU what
e065247 pts/5 11:50PM 1 5 5 telnet
e065247 pts/7 11:56PM 0 1 0 w
e065247 pts/12 11:50PM 0 0 0 telnet
-- o --
A.12-) Dosyalarin ciktilarini Printer'den nasil alabilirim ?
lp (secenekler) dosyalar
Burda dosya hemen yazdirilmayarak spool a atilacaktir.
Secenekler:
-c:Lp komutu kullanildiginda yazdirilacak dosyanin bir kopyasinin olusturulmasi
isteniyorsa -c secenegi kullanilir.bu secenek kullanilmadiginda kopyalama
islemmi yerine link islemi gerceklestirilir.
-dyazici:Yazma isleminin yapilacagi yazicinin veya yazicilar sinifinin
belirlenmesi amaciyla bu secenek tercih edilir.
-mosyalarin yazicidan bastirilmasi ardindan measj gonderilmesine
olanak saglar.
-nsayi:Yazdirilacak dosyanin kopya sayisini saprtamak uzere bu secenek
ten yararlanilir.kullanilmassa 1 oldugu varsayilir.
-s:lp den "request id is.."gibi mesajlarin atilmasini saglar.
-tbaslik:Yazicidan alinan cikisa bir basligin yazdirilmasi isteniyorsa
bu secenek kullanilir.
Yaziciya yolladigim dosyanin durumunu nasil ogrenebilirim ?
lpstat (secenekler)
Secenekler:
-a(liste):Listede belirtilen yazicilara gonderilen istekler hakkinda
bilgi verir.
-c(liste):Yazici siniflari ve onlarin uyelerini goruntuler.
-d:sistemin kabul ettigi yaziciyi goruntuler.
-o(liste):Yazdirilmak uzere gonderilen dokumleri goruntuler.Liste
yazici isimlerini siniflari ve istekleri kapsar.
-r:Lp istek tablosunun durumunu goruntuler.
-sistemin kabul ettigi yazicinin ismi ver herbir yazicinin sahip
oldugu ozel dosya isimlerini goruntuler.
-t:Tum durum raporunu goruntuler.
-u(liste):Liste icinde belirtilen kullanicilara iliskin durum raporunu
goruntuler.
Yaziciya yolladigim bir dosyayi henuz basilmadi ise iptal edebilirmiyim ?
Evet.
cancel (liste numarasi) (yazicilar)
A.13-) Nasil Alias tanimlayabilirim ?
Alias tanimlamalari kullandiginiz shell programina gore degisir.
C tabanli shell'lerde ( csh , tcsh ) bu is oldukca kolaydir ;
Kullanimi : alias kisaltma 'komut dizisi'
Ornek : alias dir 'ls -lFa | more'
bundan sonra her dir yazdiginizda ls -lFa | more komut dizisi isleyecektir.
Sh tabanli shellerde ( sh, ksh vs.) :
Kullanimi : alias kisaltma="komut dizisi"
Ornek : alias dir="ls -lFa |more"
A.14-) Bir dosyanin icini gormek icin hangi programlari kullanabilirim ?
//-//
cat [dosya_ismi] [dosya_ismi] ...
Bir dosyanin icine bakmaya yarar. Dosyanin icerigi hicbir sekilde
durmadan ekrandan akip gecer. Boylari kucuk olan dosyalara bakmak icin
kullanilabilir, ancak buyuk dosyalara bakmak icin ugun degildir. Ancak
baska amaclar icin kullanilabilir ornegin :
cat file1 >> file2
komutu file1 dosyasinin icerigini file2 dosyasinin arkasina kopyalar. Bu
islem sonunda file1'in iceriginde bir degisiklik olmaz.
- o -
pg secenekler (dosya..)
Secenekler:
-numara:Her defasinda goruntulenecek satirlarin sayisini gosterir.
-p dizgi:Normal olarak sayfanin en alt satirinda (isareti olasarak
kullanicinin return a basmasi beklenir.
-c:Her bir sayfa goruntulenmeden once ekran temizlenir ve imlece baslangic
konummuna doner.
-e:Her dosyanin sonunda kullanicinin return a basmasi gerekmez.
-n:Normal olarak komutlar yeni satir karakteri ile son bulur.Otomatik
olarak komut sonunun belirlenmesine olanak saglar.
-s:msg lerin goruntulenmesini saglar.
+satir no:Belirli bir satirdan itibaren dosya goruntulenmek isteniyorsa
dogrudan satir numarasi yazmak sureti ile bu saglanir.
+/kalip/:Belirlenen kalibi iceren ilk satiri bulmak amaciyla bu tur bir
tanim yapilabilir.
- o -
more [dosya_ismi] [dosya_ismi] ...
Bir dosyanin icerigini ekranda gormek icin kullanilir, ancak cat'ta
oldugu gibi dosya'nin icerigi ekrandan kayip gecmez. Her sayfanin sonunda
ekrannin sol alt kosesinde --More--(x%) seklinde bir yazi belirir.
Buradaki x' dosyanin yuzde kacinin goruldugunu gosterir. Bu dosyanin
buyuklugu hakkinda size bilgi verebilir. --More--(x%) yazisini gordukten
sonra asagidaki tus'lari kullanabilirsiniz.
SPC : Arka sayfaya gecilmesini saglar.
K : K'herhangi bir tam sayidir. Bu sayi kadar ileriye gidilmesini saglar
Kb : K sayisi kadar geri donulmesini saglar.
Ks : K sayisi kadar ileri gidilir, ancak aradaki satirlar goruntulenmez.
= : Bulundugunuz satir numarasi verilir.
/ : Dosyada arama yapmak icin kullanilir.
v : vi editorunu cagirir.
q : programdan cikar.
- o -
less [secenekler] [dosya] [dosya] ....
More ve vi programlarinin bir karisimidir denilebilir. Ileri oldugu gibi
geriye dogruda kolaylikla islem yapilabilmesini saglar.
H, h : Komutlarin kisabir ozetini gosterir.
SPC,^V,f,^F : Arka sayfaya gecer.
Kz : K sayisi kadar ileri gider.
RETURN,e,j : Bir satir ileri gider.
d,^D : Yarim sayfa ileri gider.
b,^B : Bir sayfa geriye gider.
y,k : Bir satir geriye gider.
u,^U : Yarim sayfa geriye gider.
r,^R,^L : Ekrani temizler.
q : Programdan cikar.
Rg : R'inci satira gider (default degeri 1 dir )
Rp,R% : Dosyanin yuzde R'ina gider.
! : Shell acmanizi saglar (exit geri doner).
/ : Arama yapmanizi saglar.
- o -
most [dosya]
More ve less'in karisimidir denebilir. Ikisininde farkli ozelliklerini
almistir. Eger systeminizde varsa bunu kullanmanizi tavsiye ederim.
'h' ile kullanilan tuslar hakkinda bir bilgi alabilirsiniz.
-- o --
A.15-) Nasil dokuman hazirlayabilirim ?
nroff programi ile.
Kullanim :
nroff (secenekler) (dosyalar)
Dokumanlarin istenilen bicimde hazirlanmas amaciyla kullanilir.Her seyden
once dokumanlarin kaydedildigi bir dosya nin yaratilmasi gerekir.
Yazdirlacak metinler ve bicimlendirme komutlari bu dosya icinde yer
alacaktir.
Secenekler:
-olisteadece liste icinde belirtilen sayfalarin dokulmesini saglar.
-nokumanin basliginda n. sayfaya kadar n- ise n. sayfadan dokumanin
sonuna kadar olan tum sayfalarin bastirilmasini saglar.
-nrayfa numaralarinin r den baslamasini saglar.
-sn:Her n. sayfada dokum isleminin durdurulmasini saglar.Bu sayede kagit
yerlestirme veya degistirme islemleri yapilabilecektir.
-rcn:c yazmacinin(register) n e atanmasini saglar.
-iosya bosaltildiktan sonra standart giristen okuma yapar.
-q:rd istekleri icin esanli giris-cikis modunu cagirir.
-Tterminal:Belirlenen terminalden cikisin alinmasini saglar.
-w:Yazici mesgul ise beklenmesini saglayacaktir.
-b:Yazici mesgul ise rapor eder.
-zadece .tm tarafindan ortaya cikarilan msg leri basar.
-a:Kelimeler arasinda esit bosluklar birakilmasini ve satirlarin ayarlan
masini saglar.
Nroff ile birlikte kullanilan alt komutlar:
Satir atlatma:Metin arasinda istenilen yerlerde bos bir satir atlatilabilir.
(.sp n) komutu kullanilir.
Metni ortalama:Metindeki ifadeleri ister bir kelime olsun isterse cumle
olsun sayfa uzerinde otomatik olarak ortalanabilir.(.ce n) ile.
Soldan bosluk birakmak:Metin icinde bazi satilarin solunda bosluk birak
mak gerekebilir.Ozellikle yeni pragraf bosluklari icin tercih
edilebilir (.ti n) komutu yardimi ile olur.
Satirlarin altini cizmek:Bir satirin icerdigi tum kelimelerin alti cizdi
rilebilir.(.ul n) kullanilir.Istenirse bir kelime veya bir
kelime grubunun alti cizilebilir.Alti cizilecek kelimenin ayri
bir satira kaydedilmasi ve (.ul) komutunu kullanmak gerek.
Satir genisliginin belirlenmesill.ni) komutu araciligiyla olmaktadir.
ni satir genisligini inch olarak belirtmektedir.
Sayfa genisligiayfa boyunun 66 satir oldugu kabul edilir.(.pl n)komutu ile
degistirilebilir. n ile sayfanin boyu gosterilmektedir.
Satir bosluklari:Her satir arasinda otomatik olarak bir b`s satir olur.
Istenildigi kadar bosluk yaratmak icin (.ls n)komutu kullanilir.
Satir ayarlamalari:Metin icindeki ifadelerin satiri dolduracak bicimde
yerlesmesi isteniyorsa(.fi) komutu kullanilir.Bu islemin
yapilmamasiisteniyorsa(.nf) komutu kullanilir.Dosya oldugu gibi
dokturulmesi amaclaniyorsa (.fi) ve(.nf) komutlari birlikte
kullanilir.
Sol taraftaki bosluklar:Bastirilacak metnin sol tarafinda istenildigi
kadar bos yer birakilabilir.(.po n)komutu kullanilir.
Sag tarafa yanastirmak.na) komutu kullanilir.Eski hale dondurmek icin
(.ad) komutu kullanilir.
Yazdirma islemi: norff dosyaismi (dik cizgi)page
nroff dosyaismi(dik cizgi)lpr
-ms makrolari:
standart pragraflar:Birinci satir digerlerine nazaran biraz daha icerden
baslamaktadir.Bunu saglamak icin (.PP) kullanilir.
Sol tarafa dayali paragraflar:.(.Lp) komutu kullanilir.
Soldan bosluga sahip paragraflar.lp) komutu kullanilir.
Sol ve sagdan bosluga sahip paragraflar.QP) komutu kullanilir.
Ters standart paragraflar.PP)komutu ile standart paragraflar elde
edilebilir.Bunun tam tersi (.XP) komutudur.
Siradan basliklar:Metin icindeki bazi bolumler basit basliklar olarak
tanimlanabilir. Bunu saglamak icin (.SH)
Numarali basliklar.NH)komutu kullanilir.
Sayfa kontrolu:
Yeni sayfalarin baslangici:Metnin herhangi bir yerinden itibaren kalan
kisimlarini yeni bir sayfadan baslatabiliriz. (.bp) komutu kullanilir.
Sayfa genisliginin ayarlanmasi: (.pl ni) komutu ile olur.
Baslik ve dipnot bosluklarinin degistirilmesi.nr HM ni) (.nr FM ni)
Baslik ve dipnotlarin yazdirilmasi:
.ds LH:Basliklari sola dayali yazar.
.ds CH:Basligin ortalanmasini saglar.
.ds RH %:Basligin saga yanastirilmasini saglar.%ile sayfa numarasinin
yazma pozisyonu gosterir.
.ds LFipnot ifadesini sola dayali yazar.
.ds CFipnotu ortalar.
.ds RSipnotu saga yanastirir.
Dokumanlarin kapaklari ve dizin bolumlerinin hazirlanmasi:
Kapak sayfasinin tanitimi.RP)komtu kullanilir.
Baslik.TL)komutu kullanilir.
Yazar isimleri:Eger birden fazla yazar ismi varsa (.AU) komutu kullanili
Yazarlarin calistiklari kurumlar.AI) komutu kullanilir.
Dokuman ozeti.AB)komutu kullanilir.(.AE)ozetin sonunu belirler.
Icindekiler tablosu:-ms komutlari tercih edilir.
.XS n:Tablonun ilk satirini tanimlar.n belirtilen konunun basladigi
satiri belirler.
.XA n:Birinci satir disinda kalan diger tum konular ve sayfa numaralarin
tanimlar.
.XA n m atirin belirli kolonlardan baslamasi isteniyorsa,sol taraftan
bosluk birakilacaksa bu tanim yapilir.
.XE:Tablonun sona erdigini belirlemek uzere kullanilir.
.PX:Bu komut nroff a dokumanin bu bolumunun icindekiler tablosu oldugunu
tanitir.
Mektuplarin bicimlendirilmesi:
.rd:Mektuplarin bazi bolumlerinin standart giris ortamindan tanitilmasin
saglar.
.nx liste:Nroff komutunun bicimlendirme islemine baslamasina neden olur.
Mektuplarin gonderilecegi tum adresilerin okutulmasi ve herbiri icin metnin
duzenlenmesi saglanir.
.ex:Nroff dan cikisi saglar.Listeyi iceren dosyanin sonunda yer aldigi
takdirde,dongunun kesilmesini saglar.
Tablolarin bicimlendirilmesi:tbl komutunundan yararlanilir.
.TS:Tablo tanimlarinin metin icinde nerden basladigini belirtir.
.TE:Tablo tanimlarinin bitis noktasini belirten komuttur.
tab(+) bu isaret kolonlarin birbirinden ayrilmasini saglar.
c:Tablo elamaninin ortalanark yazdirilmasi amaciyla kullanilir.
r:Belirtilen tablo elamanlarinin saga dayali olarak yazdirilmasini sagla
lola dayali yazimi saglar.
n.ndalik noktanin yerlestirilmesi amaciyla kullanilir.
B - Editorler
-------------
B.1-) pico
pico [secenekler] dosya_ismi
Secenekler
-f : Fonksiyon tuslarini kullanabilmenizi saglar.
+n : acilista cursor'un n'inci satira gitmesini saglar.
-t : cikarken ve yazarken soru sorulmamasini saglar.
-v : dosya sadece okumak icin acilir, yazmaya izin verilmez.
-w : uzun satirlarin edit edilebilmelerini saglar.
-z : ^Z yi mumkun kilar.
Pico yeni baslayan kullanicilar icin oldukca ideal bir editordur. Vi
yada emacs taki gibi ESC modlari olmadigi icin kullanimi yeni baslayan
bir kullanici icin hayli kolaydir,ancak malesef onlar kadar yetenekli
degildir. Editor'e girdiginizde temel komutlar ekranin altinda gorunur.
Bazi tuslarin fonksiyonlari asagidaki gibidir :
( ^ = Ctrl )
^A : Cursor'u satir basina getirir.
^B : Cursor'u bironceki harfe getirir.
^C : Cursor'un bulundugu satir ve sutun numarasini veiri.
^D : Teker teker harfleri siler.
^E : Cursor'u satir sonuna goturur.
^F : ^B'nin tersidir.
^G : Help'i cagirir.
^H : BackSpace'e benzer.
^I : Cursor'u TAB pozizyonuna getirir.
^J : Marjin ayari yapar.
^K : Satir siler.
^L : Ekrani temizler.
^M : Satir acar.
^N : Cursor'u bir sonraki satira gecirir.
^O : Yaziyi kaydeder.
^P : ^N'in tersidir.
^R : Disaridan bir dosya okumayi saglar.
^S : Ekrani kilitler .
^T : Spell eder.
^Q : Kilitli ekrani duzeltir.
^W : Arama yapar.
^X : Kaydetmenizi ve cikmanizi saglar.
^V : Bir sonraki sayfaya gecer
^Y : Bir onceki sayfaya gecmenizi saglar.
^U : Kestiginiz ve sildiginiz yerleri geri getiri.
^^ : Isaretleme islemini bastalatir ve bitirir.
- o -
B.2-) Joe
---------
( Hazirlayan Volkan Han ( e062722@narwhal.cc.metu.edu.tr ) )
B.2.1-) JOE NEDIR ?
Pico ve emacs gibi Joe de bir ascii text editoru, ancak piconun hantalligi
ve yetersizligi ile emacsin fazla karisikligi bu editorde giderilmis.
Genel olarak bu tur bir editorde aranan butun ozellikler fazlasiyla
icerilmis.
B.2.2-) JOE NEREDEN TEMIN EDILEBILIR ?
Joe genellikle dogrudan sistem gorevlileri tarafindan sistemde
bulundurulmamaktadir. Kaynak kodunu bulup kendiniz compile etmeniz
gerekmekte. Program kaynagi oldukca esnek oldugundan compile isleminde bir
sorun ile karsilasilmasi olasiligi oldukca dusuk. Joe editorun en son
surumu 2.8 dir ve FTP araciligiyla kolaylikla alinabilir.
ftp.funet.fi /pub/unix/editors/
altinda joe editorun en son cikan surumunu bulmak mumkundur.
B.2.3-) JOE MU PICO MU ?
Elbette ki joe.
B.2.4-) JOE HAYRANLARI VAR MI ?
Evet var, basta ben olmak uzere.
B.2.5-) JOE KULLANIRKEN CESITLI SORUNLAR YASIYORUM ?
Eger programin kendisiyle ilgili bir hata buldugunuza inaniyorsaniz
Joe Allen (jhallen@world.std.com)
adresine e-mail ile bildirin. Programin kullaniminda zorlaniyorsaniz, sormak
istediginiz bir sey olursa, compile islemi basinizi agrittiysa, arabaniz
bozulursa veya konusacak birine ihtiyaciniz olursa
Volkan Han (e062722@narwhal.cc.metu.edu.tr)
adresiyle temasa gecebilirsiniz *smile*.
B.2.6-) JOE NELER YAPAR ?
Joe editorde kullanilan belli basli harf kombinasyonlari ve gorevleri soyle:
Yazi boyunca ^ ile gosterilen isaret, CTRL tusunu ifade etmektedir. Yani ^A
ile anlatilmak istenen CTRL ile A tuslarinin ayni anda basilmasidir.
Asagida anlatilan butun komutlar ^KH ile ekrana gelen yardim menusunden
alinmistir. Bir sonraki yardim ekranina gecmek icin ESC . ve bir onceki
yardim ekranina donmek icin ESC , tuslarina basin. Yardim menusunden cikmak
icin tekrar ^KH kombinasyonunu kullanin.
- Kursor hareketleri :
^B : Kursoru bir karakter sola goturur.
^F : Kursoru bir karakter saga goturur.
^P : Kursoru bir karakter uste cikarir.
^N : Kursoru bir karakter asagi indirir.
^Z : Kursoru bir onceki kelimenin basina getirir.
^X : Kursoru bir sonraki kelimenin basina getirir.
- Adim hareketleri :
^U : Bir onceki sayfaya doner.
^V : Bir sonraki sayfaya atlar.
^A : Satir basina gelir.
^E : Satir sonuna goturur.
^KU : Yazinin en bas satirina getirir.
^KV : Yazinin en son satirina goturur.
^KL : Istenen satir numarasina atlanir.
- Blok islemleri :
^KB : Blok baslangicini isaretler.
^KK : Blok sonunu isaretler.
^KM : Isaretlenen bloku kursorun o an bulundugu yere tasir.
^KC : Isaretlenen bloku kursorun o an bulundugu yere kopyalar.
^KW : Isaretlenen bloku istenen dosya adi altinda kaydeder.
^KY : Isaretlenen bloku siler.
- Silme islemleri :
^D : Kursorun uzerinde oldugu karakteri siler.
^Y : Kursorun uzerinde oldugu satiri siler.
^W : Kursorun bulundugu yerden itibaren saga dogru kelimeyi siler.
^O : Kursorun bulundugu yerden itibaren sola dogru kelimeyi siler.
^J : Kursorun bulundugu yerden itibaren saga dogru satiri siler.
- Cikis islemleri :
^C : Dosya uzerinde yapilan degisiklikler kaydedilmeden cikar.
^KX : Yapilan degisiklikler kaydedilir ve cikar.
^KZ : Programdan unix shelle gecis yapar.
- Dosya islemleri :
^KE : Bir onceki calisilan dosya kapanmadan bir diger dosya acar.
^KR : Kursorun bulundugu yerden itibaren bir dosya okur.
^KD : Programdan cikmadan yapilan degisiklikleri dosyaya kaydeder.
- Arama islemleri :
^KF : Belli bir dizini arama.
^L : Bir onceki aranan dizini aramaya devam eder.
Arama islemine baslandiginda once aranacak dizin sorulur, sonra birkac
secenek cikar karsimiza :
- (I)gnore : Kucuk veya buyuk harf ayrimi gozetilmez.
- (R)eplace : Dizin bulunursa yerine konulacak yeni dizini sorar.
- (B)ackwards : Kursorun bulundugu yerden yukari dogru arama yapar.
- Bloc : Dizin isaretlenmis olan blok icinde aranir.
- Mevcut diger bazi islemler :
^_ : Bir onceki islemi iptal eder.
^^ : Bir onceki islemi tekrar eder.
^T : Editorun cesitli ozelliklerini degistirmenize imkan saglar.
^KO : Ekrani ortadan bolerek iki farkli dosyayi isleme olanagi saglar.
^KN : Bolunmus diger ekrana gecer.
^KE : Bolunmus ekrana yeni bir dosya okur.
^KA : Satiri ortalar.
` : CTRL- tusuna basili karakter cikar.
^\ : META- tusuna basili karakter cikar.
B.2.7-) SON BIR SOZ ?
Joe is the best!
Volkan Han <e062722@narwhal.cc.metu.edu.tr>
- o -
B.3-) vi
vi + dosyaadi:Baslangicta dosyanin en son satirina ulasmak icin bu kulla
vi +UNIX dosyaadiosyada sayfalar biciminde ilerlemek icin
vi -r dosyaadi:kaybolan dosyayi cagirir.elektirik kesildikten sonrada.
vi -r kurtarilacak dosyalar goruntulenir.
ESC imlec-komut koduna gecmek icin kullanilir
CTR d imlec komut kodundan kurtulmak icin.
:w dosyaismi: bun dosyayi yazdktan sonra kaydeder.
:w uzerinde calisilan metin ayni isimle saklanir.
:w dosyaadi:bir baska isimle saklama.
:wg| dosyadan cikmak icin.
:q| yapilan degisiklikler goz onune alinmamk isteniyorsa.
:q hic bir degisiklik yapilmamimissa terk etmek icin kullanilir.
:e| metinde degisiklik yapilmissa degisiklikler istenmiyorsa baslangic
haline getimek icin kullanilir.
:w>> dosyaadi:yaratilan dosya, bir baska kutuge ilave edilecekse.
:n,mw>> dosyaadi:tumu yerine verilen satir araligi dosyaya eklenir.
:sh :file icinde calisiriken UNIX komutalrini kullanmamizi saglar.
UNIX com:file icinde calisiriken UNIX komutalrini kullanmamizi saglar
|:En son UNIX komutunu tekrar calistirmak icin.
<20k>:20 sati yukari cik. bu tuslara basilarak yapilir
Vi editorunun icinde UNIX komutu kullanildiktan sonra tekrar editore
donmek icin CTR-d veya :exit gecerlidir.
:r| komut:UNIX komutlarina eristikten sonra bunu sonuclarini editor icin
aktarir.
:w |mail burak:yaratilan dosyayi burak isimli kuulaniciya iletmek.
CTR-f:Metnin bir ekran sonrasina ulasmak icin.
CTR-b:ekrani geri getirmek icin.
CTR-d:yarim ekran yukari cikmak icin.
CTR-u:yarim ekran asagi kaymak icin.
CTR-e:ekrani bir sati yukari kaydirmak. basina n koyarak artabilir.
CTR-y:ekrani bir satir asagi kaydirmak.
CTR-g:hangi satirda oldugunu bulmak icin.
CTR-h:korsuru bir sola kaydirir.Basina yine istenilen sayi konabilir.
<l>:Korusur bir saga kaydirir.
<j>:Korsuru asagi dogru kaydirir.
CTR-N:Korsuru asagi dogru hareketi saglar.
<k>:Korusuru yukari dogru hareketi saglar.
CTR-P:Korusuru yukari dogru hareketi saglar.
<H>:Ekran uzerindeki metnin birinci satirina hareket ettirme amaciyla
kullanilir.Bu komut oncesinde sayisal deger kullanilirsa,imlec belirtile
satira kayar.
<M>:Imleci ekranin tam ortasindaki satir uzerine hareket ettirir.
<L>on satir uzerine getirir.
<w>:Imleci satir uzerindeki bir sonraki kelimenin ilk karakteri uzerin
kaydirir.
<b>atir uzerindeki bir onceki kelimenin ilk karakterine getirir.
<e>:Kelimenin son karakterine ulastirir.
/aranacak kelime:belirtilen kelimeyi ileri dogru aramayi saglar.
?aranacak kelime:belirtilen kelimeyi geri dogru aramayi saglar.
/aranilacak kelime/+n:bir kelimeyi belirli bir sati araliginda aratmak.
imlecin bulundugu satir ile sonraki n satiri arasinda bir kelimeyi arama
/A*a:A ile baslayan ve a ile biten dizgileri bulma.
<G>osyanin belirli satirina ulasmak icin.bu komuttan once satir
numarasi belirtilerek imlec o satira hareket eder.yoksa en sona gider.
Bir once ki konuma donmek icin <''> dur.
<o>:Imlecin bulundugu satirin hemen altina bir bos satir acmak icin.
<O>:Imlecin bulundugu satirin uzerine satir acmak icin kullanilir.
<x>:Bir satir uzerinde yapilan girisleri silmek icin.
<u>ilme islemi yanlislikla yapilmis ise kullanicinin zarara
ugramamasi icin en son islemi iptal etmek uzere kullanilir.
<U>atir uzerinde bir den fazla degisiklik yapilmissa ve degisiklik
lerin tumunu bir den iptal etmek icin kullanilir.
<dd>:Bir satirin yok edilmesi.
<dL>:Komutun uzerinde bulunan satir dahil sonraki tum satirlar silinir
<dH>:Ekranda goruntulenen dosyanin birinci satirini siler.
<r>:Mevcut bir karakteri degistirmek.
<s>:Bir karakter yerine bir den fazla karakter degistirmek icin.
<r>:bir kucuk harfi buyuk harfe cevirmek icin.
<y>:bir satiri kopyelemek uzere yakalamak amaci ile kullanilir.Bunun
arkasindan imlece kopyalama isleminin yapilacgi konuma getirilir
<yy>:belirli bir satirin kopyelenmesi bu komutla baslar. <p> ile sonuclanir.
Eger n satir kopyalanacksa <ny> ile satirlarin kopyesi bir yazmac
uzerinde olusturlur ve <P> ile istenilen yere kopyelenir.
Yer degistirme islemi:<x><dd><c>:gibi komutlarla silme islemleri
yapildiginda,silinen ifadeler yazmac uzerine kaydedilmis olur.Bu islemde
sonra imlec yeni konuma getirilerek <p> yapilir.
<.> :En son kullanilan komutu yeniden ekrana getirir.
r dosyaadi:su anda calimakta oldugun dosyanin belirli bir bolumunu
r den sonra ki dosya ismine kopyeler.
Post Döküman: Her Yönü ile UNIX Bölüm 5
C - Mail Programlari
--------------------
Hangi mail programlari var ?
mail
Kullanimi :
mail (secenekler) kullanici
Secenekler:
-e:Mesajin ekranda goruntulenmemesini saglar.
-p:Ekranin en alt satirinda ? isareti goruntulenmez.msg ler arka arkaya
akip gider.
-q:Kesme isleminin yapilabilmesine olanak saglar.
-r:Mesajin ilk giren ilk cikar ilkesine gore goruntulenmesini saglar.
-f dosya:Mesajlarin belirtilen dosya icine kayit edilmesini saglar.
mail gonderme :
mail kullanici@adres
mail yazimi bittikten sonra . (nokta) isareti konur ve return e basilir.
Ornek :
/home/e065247/m>mail mbalci@rorqual
Subject: Kar..
Selam;
Dun (23 Mart 95) bayagi bir kar yagdi. Belkide burada gorecegim enson kar...
.
/home/e065247/m>
Birden fazla kisiye ayni mail'i nasil yollayabilirim ?
mail kullanici kullanici kullanici ..
mail'lerin okunmasi :
Komutlar:
+:Msg lari ileri dogru aramak amaciyala kullanilir. - geri dogru
goruntulemek amaciyla kullanilir.
d:Belirtilen msg nin silinmesi
p:msg yeniden goruntulenmesini saglar.
qilinmemis msg lerin mailfile dosyasi icine geri yukleyerek mail
komutunun kullanimina son verir.
x:Mesaji degistirmeden cikisa son verir.
*:komutlarin bir ozetini goruntuler.
s(dosya):msg nin belirlenen dosya icine kaydedilmesini saglar.
w(dosya):msg leri belirtilen doyanin icine basliklar dahil olmamak uzere
saklar.
m(kullanici):msg nin belirtilen kullaniciya gonderilmesini saglar.
Klasik 'mail' programi cok eski ve kullanissiz bir mail programidir.
Curses ve Xwindows tabanli daha gelismis mail programlarinin cikmasindan
sonra pek kullanim alani kalmamistir.
- o -
Pine
Pine curses tabanli bir mail programidir. Kullaniminin kolay olmasinin
yaninda, oldukca gelismis ozellikleri olan bir programdir. Aliaslar ve
folder'lar olusturmaniza olanak verir. Mail islemlerinin yaninda News
servisleri araciligi ile news gruplarina ulasmanizida saglar.
Kullanim :
pine [secenekler] [kullanici@adress] [kullanici@adress]....
Secenekleri "pine -h" yazarak gorebilirsiniz. Ancak bu fazla kullanilmayan
bir ozelliktir, zira yapilan islemlerin cogu pine session'unun icinden
yapilabilir.
Pine yazdiktan sonra ekrana
PINE 3.91 MAIN MENU Folder: INBOX 0
Messages
? HELP - Get help using Pine
C COMPOSE MESSAGE - Compose and send/post a message
I FOLDER INDEX - View messages in current folder
L FOLDER LIST - Select a folder OR news group to view
A ADDRESS BOOK - Update address book
S SETUP - Configure or update Pine
Q QUIT - Exit the Pine program
Copyright 1989-1994. PINE is a trademark of the University of Washington.
[Folder "INBOX" opened with 0 messages]
? Help P PrevCmd R Reages]
? Help P PrevCmd R RelNotes
O OTHER CMDS L[ListFldrs] N NextCmd K KBLock
gibi bir menu gelir. Cesitli secenekler arasinda ok tuslari ile
gezinebilirsiniz. Enter'e bastiginizda o secenegi secmis olursunuz.
? HELP - Get help using Pine
Pine ile ilgili genis bir bilgi verir. Tecrubeli bir kullanici
olsaniliz bile bu kismi okumanizda fayda vardir.
C COMPOSE MESSAGE - Compose and send/post a message
Mail mesaji yollamanizi saglar. Enter e bastiktan sonra'da asagidaki
gibi bir ekran ile karsilasmaniz gerekir.
To :
Cc :
Attchmnt:
Subject :
----- Message Text -----
To : kismina yollamak istediginiz kisinin (yada kisilerin) adresini ;
Cc : kismina bir kopyasini baska birisine yollamak istiyorsaniz onun
adresini (sart degil)
Attchmnt : kismina eklemek istediginiz dosyanin ismini (sart degil)
Subject : kisminada konuyu yazabilirsiniz. (sart degil)
----- Message Text -----
yazan kismin altinda mail mesajinizi yazabilirsiniz.
Ornek :
To : balci@bilkent.edu.tr
Cc :
Attchmnt:
Subject : deneme..
----- Message Text -----
Merhaba,
Bugun ne guzel birgun degilmi ?
murat.
-- o --
Murat Balci / METU Biology
Tum bu islemlerin bitmesinden sonra ^X ile mail'inizi yollayabilirsiniz.
(mail'i yazma sirasinda kullanabileceginiz komutlar asagida belirtilecektir).
Normal olarak, eger siz aksini belirtmediyseniz, pine pico editor'unu kullanir.
I FOLDER INDEX - View messages in current folder
Bu kisim size gelen maillerin listelendigi kisimdir.
L FOLDER LIST - Select a folder OR news group to view
Eger baska bir folder acmak istiyorsaniz bu kisma girip, oklar ile
istediginiz folder'i secebilirsiniz.
A ADDRESS BOOK - Update address book
Adress book kismi, Alias'alrinizi tanimladiginiz kisimdir. Cok sik
yazistiginiz kisileri buraya kaydedip, onlara kisa bir isim verirseniz,
her mail yolladiginizda uzun uzun godereceginiz kisi(ler)in adresini
yazmaniza gerek kalmadan mail yollayabilirsiniz.
S SETUP - Configure or update Pine
Pine ile ilgilie pekcok secenegin degistirildigi kisim burasidir.
Icine girdiginizde goreceginiz gibi pekcok degisik secenek vardir.
Bunlari kimi yerde ENTER'e basrak kimi yerdede yazili degeri kendiniz
degistirerek degistirebilirsiniz. Ayrica herhangi bir yerde iken ?'e
basarak yardim alabilirsiniz.
Q QUIT - Exit the Pine program
Buradan da pine'i terkedebilirsiniz.
- o -
elm
( Hazirlayan Kursad Keskinege ( kursad@baum01.ege.edu.tr ) )
ICINDEKILER
Ana Menu 1
Mektup Okuma 1
Vi Editoru 3
Yeni Mektup 4
Cikis 4
Komut satirinda elm yazdiginiz zaman ekrana Ana menu gelecektir:
Ana Menu
-----------------------------------------------------------------------
Mailbox is '/usr/spool/mail/kursad' with 3 messages [ELM 2.4 PL21]
N 1 Jan 23 Ahmet (17) Internet
N 2 Jan 23 root (15) elm hakkinda
N 3 Jan 23 mehmet (15) deneme
You can use any of the following commands by pressing the first character;
d)elete or u)ndelete mail, m)ail a message, r)eply or f)orward mail, q)uit
To read a message, press <return>. j = move down, k = move up, ? = help
Command:
Sekil 1. Ana Menu
-----------------------------------------------------------------------
Bu ekrani inceledigimizde:
1. satirda kac tane mekubumuz oldugu( bu ornekte 3)
2. Devam eden satir(lar)da mektuplarin ozellikleri, yeni ya da eski olmasi,
tarihi, Kimden Geldigi, Kac harf, ve konusu
3. Command: komut satiri istenen islem yeni mektup yazma ya da cevap verme
islemi.
Parlak bir satir, ya da ok isareti aktif, secilmis bir mektubu belirler.
Ok tuslari yardimiyla istenen mektup secilebilir.
Mektup Okuma
Herhangi Bir mektubu okumak icin:
1. Istenen mektup , Ok tuslarinin yardimiyla secilmeli.
2. ENTER tusuna basilmalidir.
Bu islemler sonucunda suna benzer bir sekil gelecektir:
-----------------------------------------------------------------------
Message 2/3 From root Jan 23, 95 0629 pm +0300
Subject: elm hakkinda
To: kursad
Date: Mon, 23 Jan 1995 1829 +0300 (EET)
elmi nasil kullanabilirim acaba?
Command ('i' to return to index):
-----------------------------------------------------------------------
Sekil 2. Mektup okuma ekran gorunumu
Bu ekrani satir satir incelersek:
1. 2/3 , 3 mesajdan 2. si, root tarfindan goderilmis gonderilme tarihi Ocak 23.
2. Subject , konusu elm hakkinda..
3. To, kursad'a gelmis. Bu kendi kullanici adiniz olacaktir.
4. Date, ve tarihi, ve saati.
5. izleyen satirlarda mektubun icerigi bulunmakta.
6. En alt satirda yine komut satir var. 'i' harfine basmak bizi bir oceki
ekrana goturecektir.
Cevap Verme
Bu mektubu okuduk, eger buna cevap vermek istiyorsak, ana menude cevap
verilecek mektup secildikten sonra 'r' harfine basmamiz gerekir. r harfine
bastigimizda ekranin en altina soyle bir mesaj gelir:
------------------------------------------------------------------------------
Command: Reply to message Copy message? (y/n) n
------------------------------------------------------------------------------
Sekil 3. Cevap verme adim 1.
Bu soruya, orjinal mesaji kopyalayim mi soruna evet(yes) derseniz orjinal
mesaj da cevap olarak gondereceginiz mesajin icine alinir. Eger y harfine
basarsak, su ekran gelir:
-------------------------------------------------------------------
Command: Reply to message
To: root
Subject of message: Re: elm hakkinda
---------------------------------------------------------------------------
Sekil 4. Cevap verme adim 2.
konuyu isterseniz degistirebilirsiniz. Degistirmek istemiyorsaniz, ENTER'a
basiniz. Ekranin en altina su mesaj eklenir:
---------------------------------------------------------------------------
Copies to:
---------------------------------------------------------------------------
Sekil 5. Cevap verme adim 3
Kopyalarin kime gitmesini istiyorsaniz onlarin email adreslerini yazmaniz
gerekir. Birsey yazmadan gecmek isterseniz ENTER'a basiniz. ENTER'a basip
gecerseniz, ekran gorunumu soyle olur:
---------------------------------------------------------------------------
>
> elmi nasil kullanabilirim acaba?
>
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
"/tmp/snd.22847" 4 lines, 42 characters
---------------------------------------------------------------------------
Sekil 6. Cevap verme adim 4. vi editoru gorunumu
Vi Editoru
bu vi editoru ortamidir. Bu ortamda yazi yazmak icin sunlar yapilmalidir:
1. vi editorunun iki durumu(mode) vardir: Yazma durumu, Komut Durumu. Yazma
durumuna (i) harfi ile gecebilirsiniz. Komut moduna ise ESC ile.
2. yazma durumunda komutla, komut modunda normal yazi harfleri calismaz.
3. Ozetlenmis vi komutlari sunlardir:
Iki grupta incelenebilir:
1. Dogrudan harfe basarak calisan komutlar
dd, ardarda iki d. bulunulan satiri siler.
dl, cursor(imlec) in uzerinde bulundugu harfi siler
dw, imlecin uzerinde bulundugu kelimeyi siler
u, undo, bir adim oncesini geri getirir.
2. once : ya basilip yazilip daha sonra ENTER a basilarak calisrilan komutlar
:wq, yaz ve cik
:q! yazmadan cik
A.2-) Bir dosyayi baska bir yere yada isme nasil kopyalayabilirim?
A.3-) Nasil dizin olusturabilirim, ve silebilirim ?
A.4-) Dosyalari yada dizinleri baska biryere nasil tasiyabilirim ?
A.5-) Dosyalari nasil silebilirim ?
A.6-) Systemdeki islemler hakkinda nasil bilgi alabilirim ?
A.7-) Yerini bilmedigim bir dosyayi nasil bulurum ?
A. Sifremi nasil degistirebilirim ?
A.9-) Bir dosyanin izinlerini nasil degistirebilirim ?
A.10-) Sahip oldugum dosyalarin nekadar yer kapladigini nasil
ogrenebilirim ?
A.11-) Kimlerin calistigini nasil ogrenebilirim ?
A.12-) Dosyalarin ciktilarini Printer'den nasil alabilirim ?
A.13-) Nasil Alias tanimlayabilirim ?
A.14-) Bir dosyanin icini gormek icin hangi programlari
kullanabilirim ?
o cat
o pg
o more
o less
o most
A.15-) Nasil dokuman hazirlayabilirim ?
/\/\
B- EDITORLER
B.1-) pico
B.2-) joe
B.2.1-) JOE NEDIR ?
B.2.2-) JOE NEREDEN TEMIN EDILEBILIR ?
B.2.3-) JOE MU PICO MU ?
B.2.4-) JOE HAYRANLARI VAR MI ?
B.2.5-) JOE KULLANIRKEN CESITLI SORUNLAR YASIYORUM ?
B.2.6-) JOE NELER YAPAR ?
B.2.7-) SON BIR SOZ ?
B.3-) vi
/\/\
C.1-) Hangi mail programlarini var ?
o mail
o pine
o elm
/\/\
D-) Sikistirma ve Arsivleme Programlari.
D.1-) COMRPESS, UNCOMPRESS
D.1.1-) BU PROGRAMI NASIL KULLANIRIM?
D.1.2-) .Z UZANTILI BIR DOSYAYI GZIP FORMATINA CEVIREBILIR MIYIM?
D.2-) GZIP, GUNZIP:
D.2.1-) BU PROGRAMI NERDEN BULURUM?
D.2.2-) PROGRAMI NASIL KULLANIRIM?
D.2.3-) GZIP ILE SIKISTIRILMIS BIR METIN DOSYASINI ACIP, CAT KOMUTUYLA
GORMEKTEN DAHA KOLAY BIR YOL VAR MI?
D.2.4-) BIR DIZINI SIKISTIRABILIR MIYIM?
D.3-) TAR (Tape Archive)
D.3.1-) .TAR'LI BIR DOSYAYI NASIL ACARIM?
D.3.2-) BIR TAR ARSIVI NASIL YARATIRIM?
D.3.3-) YUKARIDAKI SEKILDE ARSIV YARATINCA, TAR LINKLERIN SADECE
ISIMLERINI ALIYOR?
D.3.4-) .tar.gz UZANTILI BIR DOSYAYI ACMANIN DAHA KISA BIR YOLU
VAR MI?
D.3.5-) GNUTAR'I NEREDEN BULABILIRIM?
/\/\
E.1-) Cizgi ("-") ile baslayan bir dosyayi nasil silebilirim ?
E.2-) Calisma dizinimi nasil prompt'a aktarabilirim ?
E.3-) Sifreler konusunda bir sinirlama varmi ?
E.4-) Arka arkaya komutlari calistirabilirmiyim ?
E.5-) Ayni anda birden fazla is nasil yapabilirmiyim ?
E.6-) Bir programin ciktisini diger bir programda nasil kullanabilirim ?
E.7-) Bir programin ciktisini bir dosyaya nasil atabilirim ?
E. Dosya isimleri ile ilgili bir sinirlama varmi ?
---------------------------------------------------------------------------
A - Temel Unix Komutlari
------------------------
//-//
A.1-) Dosyalarin listesini nasil eldeedebilirim ?
ls komutu ile.
ls (secenekler) (dosya veya dizin...)
Secenekler:
-C:Goruntu cok kolonlu ve dosya isimleri azalan sirada olacaktir.
-Fosya isimleri sonunda * dizin isimleri sonunda / isaretleri gorun
tulenerek birbirinden ayirt edilmelerini saglar.
-R:Belirlenen bir dizin icindeki dosylar yanisira varsa tum alt dizinler
icerikleriyle birlikte listeler.
-a:.ile baslayan dosyalar dahil dizinin tum icerigini listeler.
-cosyalari siralamak veya bastirmak amaciyla i-dugumlerinin en son
duzletme tarihlerini kullanir.
-losyalar hakkinda daha ayrintili bilgi verir.
-g:Eger ayrintili liste aliniyorsa yani tum bilgiler listelenecek ise
ve bu listede doyanin sahibinin grup adiyla birlikte yer almasi isteni
yorsa bu secenek kullanilir.
-i:Her dosyayi idugumleri ile birlikte goruntuler.
-mosya isismleri virgullerle birbirinden ayrilarak listelenir.
-n:Ayrintili listede yer alan ID numaralarini listeler.
-o:Ayrintili listeye grup adlarinin dahil edilmesini saglar.
-pizinlerin / isaretiyle simgelenmesini saglar.
-qosya isimleri icinde ? gibi grafik olmayan karakterler varsa bunla
rin listelenmesine yardimci olurlar.
-riralamayi ters yonden yapar.
-s:Blok cinsinden dosyalarin boyutunu verir.
-tosyalarin degisime ugrama zamanlarina gore siralanmasini saglar.
-uosyalara en son erisim zamanlarina gore siralanmasini saglar.
Ornek :
ls -l sezen*
--w-rw--w- 1 e065247 B386 603 Oct 24 22:14 sezen_aksu_88.html
--w-rw--w- 1 e065247 B386 607 Oct 24 22:23 sezen_aksu_soyluyor.html
-- o --
A.2-) Bir dosyayi baska bir yere yada isme nasil kopyalayabilirim ?
cp komutu ile .
Kullanimi :
cp -[secenek] dosya baskabir_dosya_ismi
Ornek :
cp sezen.html s.html // sezen.html'i s.html'e kopyalar.
cp s.html ~/tmp // s.html'i HOME dizinimdeki /tmp dizininin altina kopyalar
cp -r ~/tmp ~/dump // HOME dizindeki tmp dizinini dump dizininin
altina kopyalar.
-- o --
A.3-) Nasil dizin olusturabilirim, ve silebilirim ?
mkdir dizin_ismi // dizin olusturur
rmdir dizin_ismi // ici bos olan bir dizini siler.
-- o --
A.4-) Dosyalari yada dizinleri baska biryere nasil tasiyabilirim ?
mv komutu ile dosyalari baska bir dizine, hatta dizinleri baska
dizinlere tasiyabilirsiniz. Bu islemin sonunda orjinal dizini'in icindeki
dosyalarin isimlerinde bir degisiklik olmaz. Mv komutu DOS'taki rename ve
move komutuna benzer, ancak onlardan cok daha beceriklidir.
Kullanimi :
mv dosya1 dosya2
-- o --
A.5-) Dosyalari nasil silebilirim ?
Unix'te dosyalari silmek icin rm komutu kullanilir. Aslinda rm'nin
yaptigi sey dosyanin sahip oldugu linklerden birini cikarmaktir. Eger
dosyanin sadece bir link'i varsa sonucta dosya silinir.
DIKKAT : Unix'te DOS'takine benzer bir UNDELETE komutu yoktur
(mimarilerinin farkli olmasindan dolayi) bu sebeple dosyalarinizi silerken
cok dikkatli olmaniz gerekir. Eger bir dosya'yi yanlislikla silerseniz,
system sorumlunuza basvurun, belki backup'lardan dosyanizi geri getirebilir.
Kullanimi :
rm -[secenekler] Dosya_ismi Dosya_ismi ...
Secenekler :
-e : Dosyanin silinmesinden sonra ekrana bilgi verir.
-f : Sormadan write-protected dosyali siler.
-i : Dosyayi silmeden once bunun dogrulugunu sorar.
-r : Recursive olarak alt dizinleri siler.
-R : -r ile aynidir.
Ornek :
rm sezen* // bulundugumuz dizindeki sezen ile baslayan tum dosyalari siler
rm -rf tmp // tmp dizinini ve alt dizinlerini uyarmadan siler.
-- o --
A.6-) Systemdeki islemler hakkinda nasil bilgi alabilirim ?
ps komutu ile.
Kullanim :
ps (secenekler)
Secenekler:
-e:Tum islemlerle ilgili bilgilerin goruntulenmesini saglar.
-d:Grup liderleri haric tum islemler hakkinda bilgi verir.
-a:Grup liderleri ve terminallerle iliskisi olanlar disinda kalan tum
islemler hakkinda bilgi verir.
-f:Tam listenin uretilmesine olanak tanir.
-l:Ayrintili listeyi goruntuler.
-c dosya:/dev/swap in bulundugu yerde swapdev dosyasini kullanir.
-t liste:Liste icinde yer verilen terminallerden yurutulen islemler
hakkinda ozel bilgi saglar.
-p liste :Listede ID numaralari tanimlanan islemlere iliskin ozel bil
gileri goruntuler.
-u liste:Belirlenen kullanicilarla iliskili islemlere ait ozet bilgi.
-g liste:Grup liderlerinin iliskili oldugu islemler hakkinda o bilgi.
x : Sahip oldugunuz tum islemleri lsiteler .
Ornek :
/home/e065247/m>ps x
PID TTY STAT TIME COMMAND
81024 pts/7 R 0:00 ps x
113626 - S 0:00 xterm
117927 pts/7 S 0:00 -csh
125165 pts/5 S 0:05 telnet rorqual
129499 pts/12 S 0:00 -csh
132296 pts/5 S 0:00 -usr/local/bin/tcsh
167106 - S 0:06 aixterm
198577 - S 0:00 sh /usr/bin/X11/startx -t -wait
231908 pts/12 S 0:00 telnet rorqual
236990 - S 0:00 mwm
244646 - S 0:00 xterm
Sahip oldugum bir islemi nasil kesebilirim ?
kill (-sinyal) PID
PID numaralari ps komutu ile gorunur.Bir cok sinyal tanimlanabilir.
Bunlardan -9 islemi oldurur.
-- o --
A.7-) Yerini bilmedigim bir dosyayi nasil bulurum ?
Find programi ile bulabilirsiniz.
Kullanimi :
find yol tanimi secenekler
Secenekler:
-name isim:aranilacak dosyanin ismi.
-perm izin:Izinleri oktal olarak belirlenmis dosyalarin aranilmasi.
-links n:linke sahip dosyalar.
-user kullanici:Belirli bir kullaniciya ait dosyalarin aranmasi.
-group isim:Belirli bir gruba dahil dosyalarin aranmasi.
-atime n:n gun icinde erisilen dosyalar.
-mtime n:n gun icinde islem goren dosyalar.
-ctime n:n gun icinde degistirilen dosyalar.
-print :bulunan dosyalarin ekranda goruntulenmesini saglar.
Ornek :
Bulundugum dizinden itibaren tum alt-dizinlerdeki "sezen" ile baslayan
dosyalari bulmak icin
find . -name "sezen*" -print
./faq/sezen_aksu_88.html
./faq/sezen_aksu_soyluyor.html
./sezen
./sezen/sezen
./sezen/sezen.c
Not1 : Burada arayacagim dosyada wildcard kullandigim icin " " isaretini
kullandim. Eger dosyanin tam ismini biliyorsaniz buna gerek yoktur.
Not2 : Eger bir aramayi root'tan ( / ) baslatirsaniz cok buyuk
olasilikla bazi dosyalari okumaya izininiz olmadigi icin size bunu
belirten bir uyari mesaji verilecektir, ve bu mesajlar arasinda aradiginiz
sey ekrana yazilsa bile bunu gozden kacirabilirsiniz. Bu sebeple ciktiyi
bir dosyaya yoneltip, daha sonra o dosyayi okumanizda fayda vardir.
Ornek :
find / -name gzip -print > gzip
-- o --
A. Sifremi nasil degistirebilirim ?
Kullanicinin sifrelerini degistirmek icin passwd programi kullanilir.
Bazi systemlerde yppasswd olarakta gecebilir. Bu komut'u yazdiktan sonra
sizden ilk olarak eski sifreniz ardindan yeni sifreniz sorulacaktir. Daha
sonra tekrar yeni sifreniz kontrol amaci ile sorulur. Eger bir hata
yapmadiysaniz sifreniz degistirilir.
Iyi sifreler nasil olmalidir ?
Icinde noktalama isareti,rakam,bosluk ve hatta kontrol karakterleri
bulunduran sifreler secin. Icinde bunlardan bir tane bile olsa boyle bir
sifrenin bulunma olasiligi son derece dusuktur. Eger bu karakterlerin
sayisini arttirirsaniz bulunma olasiligi kat kat duser.
Kotu sifrelere birkac ornek :
murat
balci
Mbalci
Ankara
Hello
.....
Iyi sifrelere birkac ornek :
.bir/iki
[mb&elf]
vs..vs..
Tabii guzel sifre secereken bunlarin kolaylikla unutulmayacak seyler
olmamasinada dikkat etmeniz gerekir ! . Ayrica sifrelerinizi ASLA biryere
yazmayin !.
-- o --
A.9-) Bir dosyanin izinlerini nasil degistirebilirim ?
chmod izin modu dosya:Bir dosyaya verilen izinlerin degistirilmesi.
ls -l [dosya] yazdiginizda en solda gorulen bilgiler, o dosyanin
izinlerini gosterir.
Ornek :
ls -l sezen*
--w-rw-r-- 1 e065247 B386 603 Oct 24 22:14 sezen_aksu_88.html
Goruldugu gibi en soldaki kisim 10 tane alandan olusmaktadir. Bunlarinin
ilk'i dosyanin niteligini ( dizin yada dosya ) sonraki 9'u da o dosyanin
izinlerini gosterir.
Eger en soldaki alan "d" ile baslarsa bu onun bir dizin oldugunu, "-"
ile baslarsa normal bir dosya oldugunu gosterir ( buarada unix'te her dizin
ozel bir dosyadir ! )
Bu ilk karakterden sonra gelen 9 karakter de kendi aralarinda 3 gruba
bolunur.
Ilk 3 Alan : Kullanici izinlerini
Sonraki 3 Alan : Grup ile ilgili izinleri
En Sagdaki 3 Alan : Diger kullanicilarla ilgili izinleri gosterir.
Herbir bolumde 3'e bolunur :
r : Read ( okuma ) hakki;
w : Write ( yazma ) hakki;
x : Execute ( calistirma ) hakki.
Ornek :
-rw-r--r-- 1 e065247 B386 533 Oct 24 21:35 sen_aglama.html
gibi bir dosya bu dosyanin herkes tarafindan okunabilir oldugunu, ama
sadece o dosyanin sahibi tarafindan yazilabilir oldugunu gosterir.
chmod programinda kullanilan izin modlari iki turlu belirtilebilir :
1- Numerik olarak :
r'nin degeri : 4
w'nin degeri : 2
x'in degeri : 1 dir.
Ornekler :
ORANTILI IZIN KODLARI
------------------------------------------------
Orantili kod - Izin durumu -
------------------------------------------------
0400 - Dosya sahibi icin okuma -
0200 - Dosya sahibi icin yazma -
0100 - Dosya sahibi icin calistirma -
0040 - Gruptakiler icin okuma -
0020 - Gruptakiler icin yazma -
0010 - Gruptakiler icin calistirma -
0004 - Digerleri icin okuma -
0002 - Digerleri icin yazma -
0001 - Digerleri icin calistirma -
------------------------------------------------
ls -l
--w-rw--w- 1 e065247 B386 603 Oct 24 22:14 sezen_aksu_88.html
--w-rw--w- 1 e065247 B386 607 Oct 24 22:23 sezen_aksu_soyluyor.html
chmod 0220 sezen* // Kullaniciya ve grub'a yazma hakki verelim
ls -l
--w--w---- 1 e065247 B386 603 Oct 24 22:14 sezen_aksu_88.html
--w--w---- 1 e065247 B386 607 Oct 24 22:23 sezen_aksu_soyluyor.html
2- Karakter olarak :
uosyanin sahibi.
g:Grup
oigerleri
a:Herkes
+:Izin vermek
-:Izinleri kaldirmak.
=:Belirli bir izin atamak uzere.
chmod go+r sezen* // Ek olarak gruba'a ve digerlerine okuma hakki verelim
ls -l
--w-rw-r-- 1 e065247 B386 603 Oct 24 22:14 sezen_aksu_88.html
--w-rw-r-- 1 e065247 B386 607 Oct 24 22:23 sezen_aksu_soyluyor.html
-- o --
A.10-) Sahip oldugum dosyalarin nekadar yer kapladigini nasil ogrenebilirim ?
Baslica 2 yolu vardir;
1- du komutu. du komutu bunundugunuz dizinden itibaren tum alt dizinleri
tarayarak block cinsinden nekadar yer kapladigini gosterir.Block
size'lari genelde 512 byte'tir bu sebeple cikan sayiyi iki'ye bolerek o
dizinin nekadar yer kapladigini gorebilirsiniz. En asagidada toplam
miktar belirtilir.
Ornek :
/home/e065247/m>du
72 ./.m
8 ./m
8 ./ch
496 ./temp
632 .
2- quota komutu. quota komutu toplam olarak nekadar yer kapladiginizi
ve sizin nekadar yazma hakkinizin oldugunu gosterir. Ayni zamanda eger
gecici disk sinirinizi astiysaniz, kalan gun miktari vs. gibi
bilgileride gosterir.
Ornek :
/home/e065247/m>quota
Disk quotas for user e065247 (uid 517):
Filesystem blocks quota limit grace files quota limit grace
/home211 2748 3000 5000 302 1000 1500
-- o --
A.11-) Kimlerin calistigini nasil ogrenebilirim ?
w [secenekler]
w komutu sistemin yuku, ve calisanlarin faaliyetleri konusunda bazi
bilgiler verir. Komutu calistirdiktan sonra cikan bilgilerden ilki, sistem
hakkindadir : sistem saati, o anda kac kisinin acik oldugu, ve sistemin
yuku gibi.. Sistem yuku genelde 0 ile 40 arasinda degisen bir deger ile
gosterilir. Eger sistemin yuku 0-5 arasinda ise fazla yuklu olmadigini
soyleyebiliriz o anda sistemin. Ancak bazi cok kullanicili yada agir
islerin yapildigi makinlerde bu sayi 5 ten cok cok fazla olabilir.
Bu ilk satirin ardindan gelen satirlarda siralar halinde kullanicilarla
ilgili bilgiler bununur. Soldan saga dogru ;
Ilk alan : Kullanici'nin userid si.
2. alan : Baglandigi tty'si.
3. alan : Nezaman login oldugu.
4. alan : Enson komutu calistrmasindan sonra gecen zaman. (idle time)
5. alan : Makinenin acilmasindan beri yapilan process lerin
getirdigi toplam yuk.
6. alan : Yapilan en son isin verdigi yuk.
7. alan : Yaptigi is !
Ornek :
/home/e065247/m>w e065247
01:09AM up 10 hrs, 40 users, load average: 2.44, 5.04, 5.33
User tty login@ idle JCPU PCPU what
e065247 pts/5 11:50PM 1 5 5 telnet
e065247 pts/7 11:56PM 0 1 0 w
e065247 pts/12 11:50PM 0 0 0 telnet
-- o --
A.12-) Dosyalarin ciktilarini Printer'den nasil alabilirim ?
lp (secenekler) dosyalar
Burda dosya hemen yazdirilmayarak spool a atilacaktir.
Secenekler:
-c:Lp komutu kullanildiginda yazdirilacak dosyanin bir kopyasinin olusturulmasi
isteniyorsa -c secenegi kullanilir.bu secenek kullanilmadiginda kopyalama
islemmi yerine link islemi gerceklestirilir.
-dyazici:Yazma isleminin yapilacagi yazicinin veya yazicilar sinifinin
belirlenmesi amaciyla bu secenek tercih edilir.
-mosyalarin yazicidan bastirilmasi ardindan measj gonderilmesine
olanak saglar.
-nsayi:Yazdirilacak dosyanin kopya sayisini saprtamak uzere bu secenek
ten yararlanilir.kullanilmassa 1 oldugu varsayilir.
-s:lp den "request id is.."gibi mesajlarin atilmasini saglar.
-tbaslik:Yazicidan alinan cikisa bir basligin yazdirilmasi isteniyorsa
bu secenek kullanilir.
Yaziciya yolladigim dosyanin durumunu nasil ogrenebilirim ?
lpstat (secenekler)
Secenekler:
-a(liste):Listede belirtilen yazicilara gonderilen istekler hakkinda
bilgi verir.
-c(liste):Yazici siniflari ve onlarin uyelerini goruntuler.
-d:sistemin kabul ettigi yaziciyi goruntuler.
-o(liste):Yazdirilmak uzere gonderilen dokumleri goruntuler.Liste
yazici isimlerini siniflari ve istekleri kapsar.
-r:Lp istek tablosunun durumunu goruntuler.
-sistemin kabul ettigi yazicinin ismi ver herbir yazicinin sahip
oldugu ozel dosya isimlerini goruntuler.
-t:Tum durum raporunu goruntuler.
-u(liste):Liste icinde belirtilen kullanicilara iliskin durum raporunu
goruntuler.
Yaziciya yolladigim bir dosyayi henuz basilmadi ise iptal edebilirmiyim ?
Evet.
cancel (liste numarasi) (yazicilar)
A.13-) Nasil Alias tanimlayabilirim ?
Alias tanimlamalari kullandiginiz shell programina gore degisir.
C tabanli shell'lerde ( csh , tcsh ) bu is oldukca kolaydir ;
Kullanimi : alias kisaltma 'komut dizisi'
Ornek : alias dir 'ls -lFa | more'
bundan sonra her dir yazdiginizda ls -lFa | more komut dizisi isleyecektir.
Sh tabanli shellerde ( sh, ksh vs.) :
Kullanimi : alias kisaltma="komut dizisi"
Ornek : alias dir="ls -lFa |more"
A.14-) Bir dosyanin icini gormek icin hangi programlari kullanabilirim ?
//-//
cat [dosya_ismi] [dosya_ismi] ...
Bir dosyanin icine bakmaya yarar. Dosyanin icerigi hicbir sekilde
durmadan ekrandan akip gecer. Boylari kucuk olan dosyalara bakmak icin
kullanilabilir, ancak buyuk dosyalara bakmak icin ugun degildir. Ancak
baska amaclar icin kullanilabilir ornegin :
cat file1 >> file2
komutu file1 dosyasinin icerigini file2 dosyasinin arkasina kopyalar. Bu
islem sonunda file1'in iceriginde bir degisiklik olmaz.
- o -
pg secenekler (dosya..)
Secenekler:
-numara:Her defasinda goruntulenecek satirlarin sayisini gosterir.
-p dizgi:Normal olarak sayfanin en alt satirinda (isareti olasarak
kullanicinin return a basmasi beklenir.
-c:Her bir sayfa goruntulenmeden once ekran temizlenir ve imlece baslangic
konummuna doner.
-e:Her dosyanin sonunda kullanicinin return a basmasi gerekmez.
-n:Normal olarak komutlar yeni satir karakteri ile son bulur.Otomatik
olarak komut sonunun belirlenmesine olanak saglar.
-s:msg lerin goruntulenmesini saglar.
+satir no:Belirli bir satirdan itibaren dosya goruntulenmek isteniyorsa
dogrudan satir numarasi yazmak sureti ile bu saglanir.
+/kalip/:Belirlenen kalibi iceren ilk satiri bulmak amaciyla bu tur bir
tanim yapilabilir.
- o -
more [dosya_ismi] [dosya_ismi] ...
Bir dosyanin icerigini ekranda gormek icin kullanilir, ancak cat'ta
oldugu gibi dosya'nin icerigi ekrandan kayip gecmez. Her sayfanin sonunda
ekrannin sol alt kosesinde --More--(x%) seklinde bir yazi belirir.
Buradaki x' dosyanin yuzde kacinin goruldugunu gosterir. Bu dosyanin
buyuklugu hakkinda size bilgi verebilir. --More--(x%) yazisini gordukten
sonra asagidaki tus'lari kullanabilirsiniz.
SPC : Arka sayfaya gecilmesini saglar.
K : K'herhangi bir tam sayidir. Bu sayi kadar ileriye gidilmesini saglar
Kb : K sayisi kadar geri donulmesini saglar.
Ks : K sayisi kadar ileri gidilir, ancak aradaki satirlar goruntulenmez.
= : Bulundugunuz satir numarasi verilir.
/ : Dosyada arama yapmak icin kullanilir.
v : vi editorunu cagirir.
q : programdan cikar.
- o -
less [secenekler] [dosya] [dosya] ....
More ve vi programlarinin bir karisimidir denilebilir. Ileri oldugu gibi
geriye dogruda kolaylikla islem yapilabilmesini saglar.
H, h : Komutlarin kisabir ozetini gosterir.
SPC,^V,f,^F : Arka sayfaya gecer.
Kz : K sayisi kadar ileri gider.
RETURN,e,j : Bir satir ileri gider.
d,^D : Yarim sayfa ileri gider.
b,^B : Bir sayfa geriye gider.
y,k : Bir satir geriye gider.
u,^U : Yarim sayfa geriye gider.
r,^R,^L : Ekrani temizler.
q : Programdan cikar.
Rg : R'inci satira gider (default degeri 1 dir )
Rp,R% : Dosyanin yuzde R'ina gider.
! : Shell acmanizi saglar (exit geri doner).
/ : Arama yapmanizi saglar.
- o -
most [dosya]
More ve less'in karisimidir denebilir. Ikisininde farkli ozelliklerini
almistir. Eger systeminizde varsa bunu kullanmanizi tavsiye ederim.
'h' ile kullanilan tuslar hakkinda bir bilgi alabilirsiniz.
-- o --
A.15-) Nasil dokuman hazirlayabilirim ?
nroff programi ile.
Kullanim :
nroff (secenekler) (dosyalar)
Dokumanlarin istenilen bicimde hazirlanmas amaciyla kullanilir.Her seyden
once dokumanlarin kaydedildigi bir dosya nin yaratilmasi gerekir.
Yazdirlacak metinler ve bicimlendirme komutlari bu dosya icinde yer
alacaktir.
Secenekler:
-olisteadece liste icinde belirtilen sayfalarin dokulmesini saglar.
-nokumanin basliginda n. sayfaya kadar n- ise n. sayfadan dokumanin
sonuna kadar olan tum sayfalarin bastirilmasini saglar.
-nrayfa numaralarinin r den baslamasini saglar.
-sn:Her n. sayfada dokum isleminin durdurulmasini saglar.Bu sayede kagit
yerlestirme veya degistirme islemleri yapilabilecektir.
-rcn:c yazmacinin(register) n e atanmasini saglar.
-iosya bosaltildiktan sonra standart giristen okuma yapar.
-q:rd istekleri icin esanli giris-cikis modunu cagirir.
-Tterminal:Belirlenen terminalden cikisin alinmasini saglar.
-w:Yazici mesgul ise beklenmesini saglayacaktir.
-b:Yazici mesgul ise rapor eder.
-zadece .tm tarafindan ortaya cikarilan msg leri basar.
-a:Kelimeler arasinda esit bosluklar birakilmasini ve satirlarin ayarlan
masini saglar.
Nroff ile birlikte kullanilan alt komutlar:
Satir atlatma:Metin arasinda istenilen yerlerde bos bir satir atlatilabilir.
(.sp n) komutu kullanilir.
Metni ortalama:Metindeki ifadeleri ister bir kelime olsun isterse cumle
olsun sayfa uzerinde otomatik olarak ortalanabilir.(.ce n) ile.
Soldan bosluk birakmak:Metin icinde bazi satilarin solunda bosluk birak
mak gerekebilir.Ozellikle yeni pragraf bosluklari icin tercih
edilebilir (.ti n) komutu yardimi ile olur.
Satirlarin altini cizmek:Bir satirin icerdigi tum kelimelerin alti cizdi
rilebilir.(.ul n) kullanilir.Istenirse bir kelime veya bir
kelime grubunun alti cizilebilir.Alti cizilecek kelimenin ayri
bir satira kaydedilmasi ve (.ul) komutunu kullanmak gerek.
Satir genisliginin belirlenmesill.ni) komutu araciligiyla olmaktadir.
ni satir genisligini inch olarak belirtmektedir.
Sayfa genisligiayfa boyunun 66 satir oldugu kabul edilir.(.pl n)komutu ile
degistirilebilir. n ile sayfanin boyu gosterilmektedir.
Satir bosluklari:Her satir arasinda otomatik olarak bir b`s satir olur.
Istenildigi kadar bosluk yaratmak icin (.ls n)komutu kullanilir.
Satir ayarlamalari:Metin icindeki ifadelerin satiri dolduracak bicimde
yerlesmesi isteniyorsa(.fi) komutu kullanilir.Bu islemin
yapilmamasiisteniyorsa(.nf) komutu kullanilir.Dosya oldugu gibi
dokturulmesi amaclaniyorsa (.fi) ve(.nf) komutlari birlikte
kullanilir.
Sol taraftaki bosluklar:Bastirilacak metnin sol tarafinda istenildigi
kadar bos yer birakilabilir.(.po n)komutu kullanilir.
Sag tarafa yanastirmak.na) komutu kullanilir.Eski hale dondurmek icin
(.ad) komutu kullanilir.
Yazdirma islemi: norff dosyaismi (dik cizgi)page
nroff dosyaismi(dik cizgi)lpr
-ms makrolari:
standart pragraflar:Birinci satir digerlerine nazaran biraz daha icerden
baslamaktadir.Bunu saglamak icin (.PP) kullanilir.
Sol tarafa dayali paragraflar:.(.Lp) komutu kullanilir.
Soldan bosluga sahip paragraflar.lp) komutu kullanilir.
Sol ve sagdan bosluga sahip paragraflar.QP) komutu kullanilir.
Ters standart paragraflar.PP)komutu ile standart paragraflar elde
edilebilir.Bunun tam tersi (.XP) komutudur.
Siradan basliklar:Metin icindeki bazi bolumler basit basliklar olarak
tanimlanabilir. Bunu saglamak icin (.SH)
Numarali basliklar.NH)komutu kullanilir.
Sayfa kontrolu:
Yeni sayfalarin baslangici:Metnin herhangi bir yerinden itibaren kalan
kisimlarini yeni bir sayfadan baslatabiliriz. (.bp) komutu kullanilir.
Sayfa genisliginin ayarlanmasi: (.pl ni) komutu ile olur.
Baslik ve dipnot bosluklarinin degistirilmesi.nr HM ni) (.nr FM ni)
Baslik ve dipnotlarin yazdirilmasi:
.ds LH:Basliklari sola dayali yazar.
.ds CH:Basligin ortalanmasini saglar.
.ds RH %:Basligin saga yanastirilmasini saglar.%ile sayfa numarasinin
yazma pozisyonu gosterir.
.ds LFipnot ifadesini sola dayali yazar.
.ds CFipnotu ortalar.
.ds RSipnotu saga yanastirir.
Dokumanlarin kapaklari ve dizin bolumlerinin hazirlanmasi:
Kapak sayfasinin tanitimi.RP)komtu kullanilir.
Baslik.TL)komutu kullanilir.
Yazar isimleri:Eger birden fazla yazar ismi varsa (.AU) komutu kullanili
Yazarlarin calistiklari kurumlar.AI) komutu kullanilir.
Dokuman ozeti.AB)komutu kullanilir.(.AE)ozetin sonunu belirler.
Icindekiler tablosu:-ms komutlari tercih edilir.
.XS n:Tablonun ilk satirini tanimlar.n belirtilen konunun basladigi
satiri belirler.
.XA n:Birinci satir disinda kalan diger tum konular ve sayfa numaralarin
tanimlar.
.XA n m atirin belirli kolonlardan baslamasi isteniyorsa,sol taraftan
bosluk birakilacaksa bu tanim yapilir.
.XE:Tablonun sona erdigini belirlemek uzere kullanilir.
.PX:Bu komut nroff a dokumanin bu bolumunun icindekiler tablosu oldugunu
tanitir.
Mektuplarin bicimlendirilmesi:
.rd:Mektuplarin bazi bolumlerinin standart giris ortamindan tanitilmasin
saglar.
.nx liste:Nroff komutunun bicimlendirme islemine baslamasina neden olur.
Mektuplarin gonderilecegi tum adresilerin okutulmasi ve herbiri icin metnin
duzenlenmesi saglanir.
.ex:Nroff dan cikisi saglar.Listeyi iceren dosyanin sonunda yer aldigi
takdirde,dongunun kesilmesini saglar.
Tablolarin bicimlendirilmesi:tbl komutunundan yararlanilir.
.TS:Tablo tanimlarinin metin icinde nerden basladigini belirtir.
.TE:Tablo tanimlarinin bitis noktasini belirten komuttur.
tab(+) bu isaret kolonlarin birbirinden ayrilmasini saglar.
c:Tablo elamaninin ortalanark yazdirilmasi amaciyla kullanilir.
r:Belirtilen tablo elamanlarinin saga dayali olarak yazdirilmasini sagla
lola dayali yazimi saglar.
n.ndalik noktanin yerlestirilmesi amaciyla kullanilir.
B - Editorler
-------------
B.1-) pico
pico [secenekler] dosya_ismi
Secenekler
-f : Fonksiyon tuslarini kullanabilmenizi saglar.
+n : acilista cursor'un n'inci satira gitmesini saglar.
-t : cikarken ve yazarken soru sorulmamasini saglar.
-v : dosya sadece okumak icin acilir, yazmaya izin verilmez.
-w : uzun satirlarin edit edilebilmelerini saglar.
-z : ^Z yi mumkun kilar.
Pico yeni baslayan kullanicilar icin oldukca ideal bir editordur. Vi
yada emacs taki gibi ESC modlari olmadigi icin kullanimi yeni baslayan
bir kullanici icin hayli kolaydir,ancak malesef onlar kadar yetenekli
degildir. Editor'e girdiginizde temel komutlar ekranin altinda gorunur.
Bazi tuslarin fonksiyonlari asagidaki gibidir :
( ^ = Ctrl )
^A : Cursor'u satir basina getirir.
^B : Cursor'u bironceki harfe getirir.
^C : Cursor'un bulundugu satir ve sutun numarasini veiri.
^D : Teker teker harfleri siler.
^E : Cursor'u satir sonuna goturur.
^F : ^B'nin tersidir.
^G : Help'i cagirir.
^H : BackSpace'e benzer.
^I : Cursor'u TAB pozizyonuna getirir.
^J : Marjin ayari yapar.
^K : Satir siler.
^L : Ekrani temizler.
^M : Satir acar.
^N : Cursor'u bir sonraki satira gecirir.
^O : Yaziyi kaydeder.
^P : ^N'in tersidir.
^R : Disaridan bir dosya okumayi saglar.
^S : Ekrani kilitler .
^T : Spell eder.
^Q : Kilitli ekrani duzeltir.
^W : Arama yapar.
^X : Kaydetmenizi ve cikmanizi saglar.
^V : Bir sonraki sayfaya gecer
^Y : Bir onceki sayfaya gecmenizi saglar.
^U : Kestiginiz ve sildiginiz yerleri geri getiri.
^^ : Isaretleme islemini bastalatir ve bitirir.
- o -
B.2-) Joe
---------
( Hazirlayan Volkan Han ( e062722@narwhal.cc.metu.edu.tr ) )
B.2.1-) JOE NEDIR ?
Pico ve emacs gibi Joe de bir ascii text editoru, ancak piconun hantalligi
ve yetersizligi ile emacsin fazla karisikligi bu editorde giderilmis.
Genel olarak bu tur bir editorde aranan butun ozellikler fazlasiyla
icerilmis.
B.2.2-) JOE NEREDEN TEMIN EDILEBILIR ?
Joe genellikle dogrudan sistem gorevlileri tarafindan sistemde
bulundurulmamaktadir. Kaynak kodunu bulup kendiniz compile etmeniz
gerekmekte. Program kaynagi oldukca esnek oldugundan compile isleminde bir
sorun ile karsilasilmasi olasiligi oldukca dusuk. Joe editorun en son
surumu 2.8 dir ve FTP araciligiyla kolaylikla alinabilir.
ftp.funet.fi /pub/unix/editors/
altinda joe editorun en son cikan surumunu bulmak mumkundur.
B.2.3-) JOE MU PICO MU ?
Elbette ki joe.
B.2.4-) JOE HAYRANLARI VAR MI ?
Evet var, basta ben olmak uzere.
B.2.5-) JOE KULLANIRKEN CESITLI SORUNLAR YASIYORUM ?
Eger programin kendisiyle ilgili bir hata buldugunuza inaniyorsaniz
Joe Allen (jhallen@world.std.com)
adresine e-mail ile bildirin. Programin kullaniminda zorlaniyorsaniz, sormak
istediginiz bir sey olursa, compile islemi basinizi agrittiysa, arabaniz
bozulursa veya konusacak birine ihtiyaciniz olursa
Volkan Han (e062722@narwhal.cc.metu.edu.tr)
adresiyle temasa gecebilirsiniz *smile*.
B.2.6-) JOE NELER YAPAR ?
Joe editorde kullanilan belli basli harf kombinasyonlari ve gorevleri soyle:
Yazi boyunca ^ ile gosterilen isaret, CTRL tusunu ifade etmektedir. Yani ^A
ile anlatilmak istenen CTRL ile A tuslarinin ayni anda basilmasidir.
Asagida anlatilan butun komutlar ^KH ile ekrana gelen yardim menusunden
alinmistir. Bir sonraki yardim ekranina gecmek icin ESC . ve bir onceki
yardim ekranina donmek icin ESC , tuslarina basin. Yardim menusunden cikmak
icin tekrar ^KH kombinasyonunu kullanin.
- Kursor hareketleri :
^B : Kursoru bir karakter sola goturur.
^F : Kursoru bir karakter saga goturur.
^P : Kursoru bir karakter uste cikarir.
^N : Kursoru bir karakter asagi indirir.
^Z : Kursoru bir onceki kelimenin basina getirir.
^X : Kursoru bir sonraki kelimenin basina getirir.
- Adim hareketleri :
^U : Bir onceki sayfaya doner.
^V : Bir sonraki sayfaya atlar.
^A : Satir basina gelir.
^E : Satir sonuna goturur.
^KU : Yazinin en bas satirina getirir.
^KV : Yazinin en son satirina goturur.
^KL : Istenen satir numarasina atlanir.
- Blok islemleri :
^KB : Blok baslangicini isaretler.
^KK : Blok sonunu isaretler.
^KM : Isaretlenen bloku kursorun o an bulundugu yere tasir.
^KC : Isaretlenen bloku kursorun o an bulundugu yere kopyalar.
^KW : Isaretlenen bloku istenen dosya adi altinda kaydeder.
^KY : Isaretlenen bloku siler.
- Silme islemleri :
^D : Kursorun uzerinde oldugu karakteri siler.
^Y : Kursorun uzerinde oldugu satiri siler.
^W : Kursorun bulundugu yerden itibaren saga dogru kelimeyi siler.
^O : Kursorun bulundugu yerden itibaren sola dogru kelimeyi siler.
^J : Kursorun bulundugu yerden itibaren saga dogru satiri siler.
- Cikis islemleri :
^C : Dosya uzerinde yapilan degisiklikler kaydedilmeden cikar.
^KX : Yapilan degisiklikler kaydedilir ve cikar.
^KZ : Programdan unix shelle gecis yapar.
- Dosya islemleri :
^KE : Bir onceki calisilan dosya kapanmadan bir diger dosya acar.
^KR : Kursorun bulundugu yerden itibaren bir dosya okur.
^KD : Programdan cikmadan yapilan degisiklikleri dosyaya kaydeder.
- Arama islemleri :
^KF : Belli bir dizini arama.
^L : Bir onceki aranan dizini aramaya devam eder.
Arama islemine baslandiginda once aranacak dizin sorulur, sonra birkac
secenek cikar karsimiza :
- (I)gnore : Kucuk veya buyuk harf ayrimi gozetilmez.
- (R)eplace : Dizin bulunursa yerine konulacak yeni dizini sorar.
- (B)ackwards : Kursorun bulundugu yerden yukari dogru arama yapar.
- Bloc : Dizin isaretlenmis olan blok icinde aranir.
- Mevcut diger bazi islemler :
^_ : Bir onceki islemi iptal eder.
^^ : Bir onceki islemi tekrar eder.
^T : Editorun cesitli ozelliklerini degistirmenize imkan saglar.
^KO : Ekrani ortadan bolerek iki farkli dosyayi isleme olanagi saglar.
^KN : Bolunmus diger ekrana gecer.
^KE : Bolunmus ekrana yeni bir dosya okur.
^KA : Satiri ortalar.
` : CTRL- tusuna basili karakter cikar.
^\ : META- tusuna basili karakter cikar.
B.2.7-) SON BIR SOZ ?
Joe is the best!
Volkan Han <e062722@narwhal.cc.metu.edu.tr>
- o -
B.3-) vi
vi + dosyaadi:Baslangicta dosyanin en son satirina ulasmak icin bu kulla
vi +UNIX dosyaadiosyada sayfalar biciminde ilerlemek icin
vi -r dosyaadi:kaybolan dosyayi cagirir.elektirik kesildikten sonrada.
vi -r kurtarilacak dosyalar goruntulenir.
ESC imlec-komut koduna gecmek icin kullanilir
CTR d imlec komut kodundan kurtulmak icin.
:w dosyaismi: bun dosyayi yazdktan sonra kaydeder.
:w uzerinde calisilan metin ayni isimle saklanir.
:w dosyaadi:bir baska isimle saklama.
:wg| dosyadan cikmak icin.
:q| yapilan degisiklikler goz onune alinmamk isteniyorsa.
:q hic bir degisiklik yapilmamimissa terk etmek icin kullanilir.
:e| metinde degisiklik yapilmissa degisiklikler istenmiyorsa baslangic
haline getimek icin kullanilir.
:w>> dosyaadi:yaratilan dosya, bir baska kutuge ilave edilecekse.
:n,mw>> dosyaadi:tumu yerine verilen satir araligi dosyaya eklenir.
:sh :file icinde calisiriken UNIX komutalrini kullanmamizi saglar.
UNIX com:file icinde calisiriken UNIX komutalrini kullanmamizi saglar
|:En son UNIX komutunu tekrar calistirmak icin.
<20k>:20 sati yukari cik. bu tuslara basilarak yapilir
Vi editorunun icinde UNIX komutu kullanildiktan sonra tekrar editore
donmek icin CTR-d veya :exit gecerlidir.
:r| komut:UNIX komutlarina eristikten sonra bunu sonuclarini editor icin
aktarir.
:w |mail burak:yaratilan dosyayi burak isimli kuulaniciya iletmek.
CTR-f:Metnin bir ekran sonrasina ulasmak icin.
CTR-b:ekrani geri getirmek icin.
CTR-d:yarim ekran yukari cikmak icin.
CTR-u:yarim ekran asagi kaymak icin.
CTR-e:ekrani bir sati yukari kaydirmak. basina n koyarak artabilir.
CTR-y:ekrani bir satir asagi kaydirmak.
CTR-g:hangi satirda oldugunu bulmak icin.
CTR-h:korsuru bir sola kaydirir.Basina yine istenilen sayi konabilir.
<l>:Korusur bir saga kaydirir.
<j>:Korsuru asagi dogru kaydirir.
CTR-N:Korsuru asagi dogru hareketi saglar.
<k>:Korusuru yukari dogru hareketi saglar.
CTR-P:Korusuru yukari dogru hareketi saglar.
<H>:Ekran uzerindeki metnin birinci satirina hareket ettirme amaciyla
kullanilir.Bu komut oncesinde sayisal deger kullanilirsa,imlec belirtile
satira kayar.
<M>:Imleci ekranin tam ortasindaki satir uzerine hareket ettirir.
<L>on satir uzerine getirir.
<w>:Imleci satir uzerindeki bir sonraki kelimenin ilk karakteri uzerin
kaydirir.
<b>atir uzerindeki bir onceki kelimenin ilk karakterine getirir.
<e>:Kelimenin son karakterine ulastirir.
/aranacak kelime:belirtilen kelimeyi ileri dogru aramayi saglar.
?aranacak kelime:belirtilen kelimeyi geri dogru aramayi saglar.
/aranilacak kelime/+n:bir kelimeyi belirli bir sati araliginda aratmak.
imlecin bulundugu satir ile sonraki n satiri arasinda bir kelimeyi arama
/A*a:A ile baslayan ve a ile biten dizgileri bulma.
<G>osyanin belirli satirina ulasmak icin.bu komuttan once satir
numarasi belirtilerek imlec o satira hareket eder.yoksa en sona gider.
Bir once ki konuma donmek icin <''> dur.
<o>:Imlecin bulundugu satirin hemen altina bir bos satir acmak icin.
<O>:Imlecin bulundugu satirin uzerine satir acmak icin kullanilir.
<x>:Bir satir uzerinde yapilan girisleri silmek icin.
<u>ilme islemi yanlislikla yapilmis ise kullanicinin zarara
ugramamasi icin en son islemi iptal etmek uzere kullanilir.
<U>atir uzerinde bir den fazla degisiklik yapilmissa ve degisiklik
lerin tumunu bir den iptal etmek icin kullanilir.
<dd>:Bir satirin yok edilmesi.
<dL>:Komutun uzerinde bulunan satir dahil sonraki tum satirlar silinir
<dH>:Ekranda goruntulenen dosyanin birinci satirini siler.
<r>:Mevcut bir karakteri degistirmek.
<s>:Bir karakter yerine bir den fazla karakter degistirmek icin.
<r>:bir kucuk harfi buyuk harfe cevirmek icin.
<y>:bir satiri kopyelemek uzere yakalamak amaci ile kullanilir.Bunun
arkasindan imlece kopyalama isleminin yapilacgi konuma getirilir
<yy>:belirli bir satirin kopyelenmesi bu komutla baslar. <p> ile sonuclanir.
Eger n satir kopyalanacksa <ny> ile satirlarin kopyesi bir yazmac
uzerinde olusturlur ve <P> ile istenilen yere kopyelenir.
Yer degistirme islemi:<x><dd><c>:gibi komutlarla silme islemleri
yapildiginda,silinen ifadeler yazmac uzerine kaydedilmis olur.Bu islemde
sonra imlec yeni konuma getirilerek <p> yapilir.
<.> :En son kullanilan komutu yeniden ekrana getirir.
r dosyaadi:su anda calimakta oldugun dosyanin belirli bir bolumunu
r den sonra ki dosya ismine kopyeler.
Post Döküman: Her Yönü ile UNIX Bölüm 5
C - Mail Programlari
--------------------
Hangi mail programlari var ?
Kullanimi :
mail (secenekler) kullanici
Secenekler:
-e:Mesajin ekranda goruntulenmemesini saglar.
-p:Ekranin en alt satirinda ? isareti goruntulenmez.msg ler arka arkaya
akip gider.
-q:Kesme isleminin yapilabilmesine olanak saglar.
-r:Mesajin ilk giren ilk cikar ilkesine gore goruntulenmesini saglar.
-f dosya:Mesajlarin belirtilen dosya icine kayit edilmesini saglar.
mail gonderme :
mail kullanici@adres
mail yazimi bittikten sonra . (nokta) isareti konur ve return e basilir.
Ornek :
/home/e065247/m>mail mbalci@rorqual
Subject: Kar..
Selam;
Dun (23 Mart 95) bayagi bir kar yagdi. Belkide burada gorecegim enson kar...
.
/home/e065247/m>
Birden fazla kisiye ayni mail'i nasil yollayabilirim ?
mail kullanici kullanici kullanici ..
mail'lerin okunmasi :
Komutlar:
+:Msg lari ileri dogru aramak amaciyala kullanilir. - geri dogru
goruntulemek amaciyla kullanilir.
d:Belirtilen msg nin silinmesi
p:msg yeniden goruntulenmesini saglar.
qilinmemis msg lerin mailfile dosyasi icine geri yukleyerek mail
komutunun kullanimina son verir.
x:Mesaji degistirmeden cikisa son verir.
*:komutlarin bir ozetini goruntuler.
s(dosya):msg nin belirlenen dosya icine kaydedilmesini saglar.
w(dosya):msg leri belirtilen doyanin icine basliklar dahil olmamak uzere
saklar.
m(kullanici):msg nin belirtilen kullaniciya gonderilmesini saglar.
Klasik 'mail' programi cok eski ve kullanissiz bir mail programidir.
Curses ve Xwindows tabanli daha gelismis mail programlarinin cikmasindan
sonra pek kullanim alani kalmamistir.
- o -
Pine
Pine curses tabanli bir mail programidir. Kullaniminin kolay olmasinin
yaninda, oldukca gelismis ozellikleri olan bir programdir. Aliaslar ve
folder'lar olusturmaniza olanak verir. Mail islemlerinin yaninda News
servisleri araciligi ile news gruplarina ulasmanizida saglar.
Kullanim :
pine [secenekler] [kullanici@adress] [kullanici@adress]....
Secenekleri "pine -h" yazarak gorebilirsiniz. Ancak bu fazla kullanilmayan
bir ozelliktir, zira yapilan islemlerin cogu pine session'unun icinden
yapilabilir.
Pine yazdiktan sonra ekrana
PINE 3.91 MAIN MENU Folder: INBOX 0
Messages
? HELP - Get help using Pine
C COMPOSE MESSAGE - Compose and send/post a message
I FOLDER INDEX - View messages in current folder
L FOLDER LIST - Select a folder OR news group to view
A ADDRESS BOOK - Update address book
S SETUP - Configure or update Pine
Q QUIT - Exit the Pine program
Copyright 1989-1994. PINE is a trademark of the University of Washington.
[Folder "INBOX" opened with 0 messages]
? Help P PrevCmd R Reages]
? Help P PrevCmd R RelNotes
O OTHER CMDS L[ListFldrs] N NextCmd K KBLock
gibi bir menu gelir. Cesitli secenekler arasinda ok tuslari ile
gezinebilirsiniz. Enter'e bastiginizda o secenegi secmis olursunuz.
? HELP - Get help using Pine
Pine ile ilgili genis bir bilgi verir. Tecrubeli bir kullanici
olsaniliz bile bu kismi okumanizda fayda vardir.
C COMPOSE MESSAGE - Compose and send/post a message
Mail mesaji yollamanizi saglar. Enter e bastiktan sonra'da asagidaki
gibi bir ekran ile karsilasmaniz gerekir.
To :
Cc :
Attchmnt:
Subject :
----- Message Text -----
To : kismina yollamak istediginiz kisinin (yada kisilerin) adresini ;
Cc : kismina bir kopyasini baska birisine yollamak istiyorsaniz onun
adresini (sart degil)
Attchmnt : kismina eklemek istediginiz dosyanin ismini (sart degil)
Subject : kisminada konuyu yazabilirsiniz. (sart degil)
----- Message Text -----
yazan kismin altinda mail mesajinizi yazabilirsiniz.
Ornek :
To : balci@bilkent.edu.tr
Cc :
Attchmnt:
Subject : deneme..
----- Message Text -----
Merhaba,
Bugun ne guzel birgun degilmi ?
murat.
-- o --
Murat Balci / METU Biology
Tum bu islemlerin bitmesinden sonra ^X ile mail'inizi yollayabilirsiniz.
(mail'i yazma sirasinda kullanabileceginiz komutlar asagida belirtilecektir).
Normal olarak, eger siz aksini belirtmediyseniz, pine pico editor'unu kullanir.
I FOLDER INDEX - View messages in current folder
Bu kisim size gelen maillerin listelendigi kisimdir.
L FOLDER LIST - Select a folder OR news group to view
Eger baska bir folder acmak istiyorsaniz bu kisma girip, oklar ile
istediginiz folder'i secebilirsiniz.
A ADDRESS BOOK - Update address book
Adress book kismi, Alias'alrinizi tanimladiginiz kisimdir. Cok sik
yazistiginiz kisileri buraya kaydedip, onlara kisa bir isim verirseniz,
her mail yolladiginizda uzun uzun godereceginiz kisi(ler)in adresini
yazmaniza gerek kalmadan mail yollayabilirsiniz.
S SETUP - Configure or update Pine
Pine ile ilgilie pekcok secenegin degistirildigi kisim burasidir.
Icine girdiginizde goreceginiz gibi pekcok degisik secenek vardir.
Bunlari kimi yerde ENTER'e basrak kimi yerdede yazili degeri kendiniz
degistirerek degistirebilirsiniz. Ayrica herhangi bir yerde iken ?'e
basarak yardim alabilirsiniz.
Q QUIT - Exit the Pine program
Buradan da pine'i terkedebilirsiniz.
- o -
elm
( Hazirlayan Kursad Keskinege ( kursad@baum01.ege.edu.tr ) )
ICINDEKILER
Ana Menu 1
Mektup Okuma 1
Vi Editoru 3
Yeni Mektup 4
Cikis 4
Komut satirinda elm yazdiginiz zaman ekrana Ana menu gelecektir:
Ana Menu
-----------------------------------------------------------------------
Mailbox is '/usr/spool/mail/kursad' with 3 messages [ELM 2.4 PL21]
N 1 Jan 23 Ahmet (17) Internet
N 2 Jan 23 root (15) elm hakkinda
N 3 Jan 23 mehmet (15) deneme
You can use any of the following commands by pressing the first character;
d)elete or u)ndelete mail, m)ail a message, r)eply or f)orward mail, q)uit
To read a message, press <return>. j = move down, k = move up, ? = help
Command:
Sekil 1. Ana Menu
-----------------------------------------------------------------------
Bu ekrani inceledigimizde:
1. satirda kac tane mekubumuz oldugu( bu ornekte 3)
2. Devam eden satir(lar)da mektuplarin ozellikleri, yeni ya da eski olmasi,
tarihi, Kimden Geldigi, Kac harf, ve konusu
3. Command: komut satiri istenen islem yeni mektup yazma ya da cevap verme
islemi.
Parlak bir satir, ya da ok isareti aktif, secilmis bir mektubu belirler.
Ok tuslari yardimiyla istenen mektup secilebilir.
Mektup Okuma
Herhangi Bir mektubu okumak icin:
1. Istenen mektup , Ok tuslarinin yardimiyla secilmeli.
2. ENTER tusuna basilmalidir.
Bu islemler sonucunda suna benzer bir sekil gelecektir:
-----------------------------------------------------------------------
Message 2/3 From root Jan 23, 95 0629 pm +0300
Subject: elm hakkinda
To: kursad
Date: Mon, 23 Jan 1995 1829 +0300 (EET)
elmi nasil kullanabilirim acaba?
Command ('i' to return to index):
-----------------------------------------------------------------------
Sekil 2. Mektup okuma ekran gorunumu
Bu ekrani satir satir incelersek:
1. 2/3 , 3 mesajdan 2. si, root tarfindan goderilmis gonderilme tarihi Ocak 23.
2. Subject , konusu elm hakkinda..
3. To, kursad'a gelmis. Bu kendi kullanici adiniz olacaktir.
4. Date, ve tarihi, ve saati.
5. izleyen satirlarda mektubun icerigi bulunmakta.
6. En alt satirda yine komut satir var. 'i' harfine basmak bizi bir oceki
ekrana goturecektir.
Cevap Verme
Bu mektubu okuduk, eger buna cevap vermek istiyorsak, ana menude cevap
verilecek mektup secildikten sonra 'r' harfine basmamiz gerekir. r harfine
bastigimizda ekranin en altina soyle bir mesaj gelir:
------------------------------------------------------------------------------
Command: Reply to message Copy message? (y/n) n
------------------------------------------------------------------------------
Sekil 3. Cevap verme adim 1.
Bu soruya, orjinal mesaji kopyalayim mi soruna evet(yes) derseniz orjinal
mesaj da cevap olarak gondereceginiz mesajin icine alinir. Eger y harfine
basarsak, su ekran gelir:
-------------------------------------------------------------------
Command: Reply to message
To: root
Subject of message: Re: elm hakkinda
---------------------------------------------------------------------------
Sekil 4. Cevap verme adim 2.
konuyu isterseniz degistirebilirsiniz. Degistirmek istemiyorsaniz, ENTER'a
basiniz. Ekranin en altina su mesaj eklenir:
---------------------------------------------------------------------------
Copies to:
---------------------------------------------------------------------------
Sekil 5. Cevap verme adim 3
Kopyalarin kime gitmesini istiyorsaniz onlarin email adreslerini yazmaniz
gerekir. Birsey yazmadan gecmek isterseniz ENTER'a basiniz. ENTER'a basip
gecerseniz, ekran gorunumu soyle olur:
---------------------------------------------------------------------------
>
> elmi nasil kullanabilirim acaba?
>
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
"/tmp/snd.22847" 4 lines, 42 characters
---------------------------------------------------------------------------
Sekil 6. Cevap verme adim 4. vi editoru gorunumu
Vi Editoru
bu vi editoru ortamidir. Bu ortamda yazi yazmak icin sunlar yapilmalidir:
1. vi editorunun iki durumu(mode) vardir: Yazma durumu, Komut Durumu. Yazma
durumuna (i) harfi ile gecebilirsiniz. Komut moduna ise ESC ile.
2. yazma durumunda komutla, komut modunda normal yazi harfleri calismaz.
3. Ozetlenmis vi komutlari sunlardir:
Iki grupta incelenebilir:
1. Dogrudan harfe basarak calisan komutlar
dd, ardarda iki d. bulunulan satiri siler.
dl, cursor(imlec) in uzerinde bulundugu harfi siler
dw, imlecin uzerinde bulundugu kelimeyi siler
u, undo, bir adim oncesini geri getirir.
2. once : ya basilip yazilip daha sonra ENTER a basilarak calisrilan komutlar
:wq, yaz ve cik
:q! yazmadan cik
Konu Sahibi
Konu Sahibi
- Katılım
- 10 May 2009
- Konular
- 2,134
- Mesajlar
- 3,219
- Reaksiyon Skoru
- 147
- Altın Konu
- 1
- TM Yaşı
- 17 Yıl 1 Ay 8 Gün
- Başarım Puanı
- 200
- MmoLira
- -11
- DevLira
- 0
Cevap verme isimize donersek. r harfine bastiktan sonra su isleri yapmaniz
gerekir:
1. i harfine basmak
2. ok tuslari ve klavyeyi kullanarak istenen cevabi yazmak
3. ESC tusuna basmak
4. :wq yazip ENTER a basmak
ENTER'a basildigi anda ekranin en altina soyle bir mesaj gelir:
-----------------------------------------------------------------------------
Please choose one of the following options by parenthesized letter: s
e)dit message, edit h)eaders, s)end it, or f)orget it.
-----------------------------------------------------------------------------
Sekil 7. Cevap verme adim 5.
e harfi mektubu kaldiginiz yerden yazmaya devam etmenizi
f harfi bu isi iptal etmeyi
s harfi gondermeyi saglar.
Bu harflerden birine bastiktan sonra ENTER'a basmak gerekir. ENTER'a
basildiginda, ana ekrana donersiniz ve en altta bir mesaj gorunur:
---------------------------------------------------------------------------
Mail sent!
----------------------------------------------------------------------------
Sekil 8. Cevap verme adim 6
Bu basarili bir mektup gonderme isleminin en son mesajidir.
Yeni Mektup
Yeni bir mektup yazmak icin, cevap vermeye benzer adimlar gerekir:
1. m harfine basiniz.
2. Ekrana su mesaj gelir:
----------------------------------------------------------------------------
Send the message to:
----------------------------------------------------------------------------
Sekil 9. Yeni mektup.
Buraya godereceginiz kisinin adresini yazmaniz gerekir. ornegimizde
kursad@baum01
3. ENTER a bastiginizda, yine size konuyu soracaktir. Uygun bir konu yaziniz.
Bkz Sekil 4
4. ENTER'a BAsildiginda, Kimlere kopya gondermek istiyorsaniz onlarin adresini
de yaziniz. Bkz Sekil 5
5. ENTER'a bastginizda, cevap vermedekine benzer ekran yeniden gelecektir.
Bu yine vi editoru ortamidir.Bkz Sekil 6
6. i harfine basiniz
7. istediginiz mesaji yaziniz
8. ESC tusuna basiniz
9. :wq yazip ENTER'a basiniz
10. ENTER'a basiniz Bkz Sekil 7
11. Ana ekrana geri dondugunuzde Mail sent mesajini gorunuz..Bkz Sekil 8.
Cikis
elm'den cikmak icin Ana ekranda iken q harfine basiniz.
- Katılım
- 26 May 2009
- Konular
- 479
- Mesajlar
- 1,808
- Reaksiyon Skoru
- 54
- Altın Konu
- 0
- TM Yaşı
- 17 Yıl 22 Gün
- Başarım Puanı
- 140
- Yaş
- 30
- MmoLira
- 1
- DevLira
- 0
Linux ve linux tabanlı işletim sistemleriyle uğraşmayın oyun oynamaz ps bile kuramazsınız 
