Sınıflar, Veriyi ve İşlevselliği Birleştirir
Sınıflar, belirli bir nesne türünü tanımlamanıza olanak sağlar. Bir kullanıcı, hesap veya yapılandırma dosyası gibi bir yapı oluşturduğunuzda, bu nesnenin sahip olması gereken verileri ve bu verilerle yapılabilecek işlemleri (metotlar) bir arada toplarsınız. Nesne, sınıfın somut bir örneğidir.
En temel sınıf yapısı şu şekildedir:
Python:
class User:
def __init__(self, name, email):
self.name = name
self.email = email
def greet(self):
print(f"Hi, I'm {self.name}. Reach me at {self.email}.")
user = User("Rosa", "rosa@example.com")
user.greet()
print(user.name)
print(user.email)
Sınıfın bileşenlerini inceleyelim:
•
class User: bir sınıf tanımı oluşturur. İsimlendirme yaparken PascalCase kuralına uymak standarttır.•
__init__ bir başlatıcı metottur. Nesneden yeni bir örnek alındığı anda otomatik olarak tetiklenir. Örnek özniteliklerini self.whatever = ... kalıbıyla atarsınız.•
greet bir metottur. self ifadesi, metodun üzerinde işlem yaptığı o anki nesneyi temsil eder.•
User("Rosa", "rosa@example.com") ile sınıfın yeni bir örneği oluşturulur. Python bu aşamada __init__ metodunu çağırır ve argümanları işler.•
user.greet() metodunu çağırdığınızda, Python otomatik olarak nesneyi self argümanı olarak metodu gönderir.self Parametresinin İşleviself teknik bir anahtar kelime değil, Python’un örnek metotlarına verdiği ilk parametre ismidir. Buraya dilediğiniz ismi verebilirsiniz ancak geleneksel olarak self kullanılır.Her örnek metodu, üzerinde işlem yapacağı nesneye erişebilmek için
self parametresini alır. Bu sayede hangi örneğin verilerinin güncelleneceği veya okunacağı belirlenir.Sınıf Davranışlarını Tanımlama
Metotlar, nesnenin durumunu hem okuyabilir hem de değiştirebilir:
Python:
class BankAccount:
def __init__(self, owner, opening_balance=0):
self.owner = owner
self.balance = opening_balance
def deposit(self, amount):
self.balance += amount
def withdraw(self, amount):
if amount > self.balance:
raise ValueError("Insufficient funds")
self.balance -= amount
def __repr__(self):
return f"BankAccount(owner={self.owner!r}, balance={self.balance})"
a = BankAccount("Rosa", 100)
a.deposit(50)
a.withdraw(30)
print(a)
__repr__ özel bir metottur ve nesnenin yazdırıldığında nasıl görüneceğini belirler. İyi bir __repr__ tanımlamak, hata ayıklama süreçlerinde büyük kolaylık sağlar.Sınıf Öznitelikleri ve Örnek Öznitelikleri
Sınıf gövdesinde (ancak
__init__ dışında) tanımlanan değişkenler tüm örnekler tarafından paylaşılır. self ile tanımlananlar ise yalnızca ilgili örneğe özgüdür:
Python:
class Dog:
species = "Canis familiaris" # sınıf özniteliği, paylaşılan
def __init__(self, name):
self.name = name # örnek özniteliği, köpek başına
a = Dog("Rex")
b = Dog("Luna")
print(a.species, a.name)
print(b.species, b.name)
Dog.species = "Canis lupus familiaris" # her örnek için değişir
print(a.species, b.species)
Sabitler, sayaçlar veya genel yapılandırma değerleri için sınıf özniteliklerini; örneğe özel veriler için
__init__ içindeki öznitelikleri tercih edin.Kalıtım (Inheritance)
Bir sınıf, başka bir sınıftan miras alarak onun tüm özelliklerini ve metotlarını devralabilir. İhtiyaca göre mevcut metotlar ezilebilir veya genişletilebilir:
Python:
class Animal:
def __init__(self, name):
self.name = name
def speak(self):
print(f"{self.name} makes a sound.")
class Dog(Animal):
def speak(self):
print(f"{self.name} barks.")
class Cat(Animal):
def speak(self):
print(f"{self.name} meows.")
rex = Dog("Rex")
luna = Cat("Luna")
rex.speak()
luna.speak()
super() ile üst sınıfın metotlarına ulaşabilirsiniz. Genellikle __init__ içinde, alt sınıfın kendi verilerini eklemeden önce üst sınıfı başlatmak için kullanılır:
Python:
class Animal:
def __init__(self, name):
self.name = name
class LabeledDog(Animal):
def __init__(self, name, tag_number):
super().__init__(name)
self.tag_number = tag_number
d = LabeledDog("Rex", tag_number=42)
print(d.name, d.tag_number)
Kalıtım güçlü bir araçtır, ancak aşırı kullanımı kod karmaşasına yol açabilir. Yeni başlayanlar genellikle kompozisyon (bir nesneyi başka bir nesnenin içine öznitelik olarak koymak) yerine kalıtımı tercih eder. Gerçek bir "türüdür" (is-a) ilişkisi yoksa, kalıtımdan kaçınmak genellikle daha sağlıklıdır.
Dataclass: Veri Depolama İçin Pratik Çözüm
Eğer sınıfınız sadece veri saklamak için kullanılıyorsa,
@dataclass dekoratörü ile __init__, __repr__ ve __eq__ gibi tekrarlayan kodlardan kurtulabilirsiniz:
Python:
from dataclasses import dataclass
@dataclass
class Point:
x: float
y: float
p = Point(3.0, 4.0)
q = Point(3.0, 4.0)
print(p)
print(p == q) # True - dataclass eşitliği otomatik işler
print(p.x, p.y)
Basit veri taşıyıcıları için
dataclass ilk seçenek olmalıdır.Property: Hesaplanan Öznitelikler
Bazen veriyi doğrudan döndürmek yerine hesaplamanız gerekir.
@property dekoratörü, metotları bir değişken gibi kullanmanıza olanak tanır:
Python:
class Circle:
def __init__(self, radius):
self.radius = radius
@property
def area(self):
return 3.14159 * self.radius ** 2
c = Circle(5)
print(c.area) # bir öznitelik gibi çağrılır, c.area() değil
Bu yöntem, arayüzü daha temiz kılar. Ancak bu yöntemle çok ağır işlemler yapmaktan kaçınmalısınız, çünkü kullanıcılar öznitelik erişiminin hızlı olacağını varsayar.
Özel (Private) Değişkenler
Python'da teknik olarak "private" özelliği yoktur. Gelenek gereği, bir alt çizgi ile başlayan isimler
_private özel kabul edilir ve dışarıdan müdahale edilmemesi beklenir.Çift alt çizgi (
__name) ise isim çakışmalarını önlemek için kullanılır; bu bir güvenlik önlemi değil, kodun karıştırılmasını engelleyen bir isim düzenleme mekanizmasıdır:
Python:
class Cache:
def __init__(self):
self._store = {}
def put(self, key, value):
self._store[key] = value
def get(self, key, default=None):
return self._store.get(key, default)
Sınıfı Ne Zaman Kullanmamalısınız?
Eğer elinizde sadece birbirine bağlı basit veriler varsa,
dataclass, sözlükler (dict) veya tuple yapıları yeterli olacaktır. Sadece tek bir fonksiyon barındıran bir sınıf oluşturmaya gerek yoktur. Sınıflar, durum (data) ve davranışın (logic) iç içe geçtiği ve benzer örneklerden çok sayıda üretilecek yapılar için tasarlanmıştır.Son Bir İpucu
Özel metotlar, nesnenizi Python'un temel operatörleriyle uyumlu hale getirir:
Python:
from datetime import datetime
class Logger:
def __init__(self, name):
self.name = name
self._entries = []
def log(self, message):
timestamp = datetime.now().strftime("%H:%M:%S")
self._entries.append(f"[{timestamp}] {self.name}: {message}")
def dump(self):
return "\n".join(self._entries)
def __len__(self):
return len(self._entries)
logger = Logger("api")
logger.log("starting")
logger.log("ready")
logger.log("shutting down")
print(logger.dump())
print(len(logger))
__len__ örneğinde olduğu gibi, bu kancaları tanımladığınızda len(logger) gibi ifadeler arka planda doğrudan ilgili metodu çağırır. Python'da nesne davranışlarını özelleştiren bu tip pek çok sihirli metot mevcuttur.