Agora Metin2 1
Agora Metin2
berzahx 1
berzahx
Aliyldrim 1
Aliyldrim
-ECD- 1
-ECD-
Reklam vermek için turkmmo@gmail.com

Python Sözlükleri (dict): Temel Kullanım, Yönetim ve Döngüler

  • Konuyu başlatan Konuyu başlatan Agora Metin2
  • Başlangıç tarihi Başlangıç tarihi
  • Cevaplar Cevaplar 0
  • Görüntüleme Görüntüleme 13
image3b57beb29d949ebf.jpg


Sözlüklerin Mantığı ve Arama Tabloları

Listeler veriye konum üzerinden erişirken, sözlükler anahtar (genellikle sayı veya metin) üzerinden erişim sağlar ve her anahtar belirli bir değere bağlanır. Bu yapı; kullanıcı profilleri, konfigürasyon ayarları, JSON veri paketleri, envanter sistemleri ve önbellekler gibi birçok farklı veri grubunun yönetilmesini sağlar.

Python:
prices = {
    "apple": 0.50,
    "bread": 2.00,
    "milk": 1.20,
}

print(prices["apple"])
print(prices["bread"])

Sözlüklerde anahtar ve değer olarak hemen her veri tipi kullanılabilir. Ancak anahtarların "hashlenebilir" olması gerekir; bu nedenle sayılar, stringler ve tuple'lar anahtar olabilirken, listeler veya diğer sözlükler bu amaçla kullanılamaz. Değerler kısmında ise herhangi bir kısıtlama yoktur; bir sözlük içerisinde listeler veya başka sözlükler dahil her türlü veriyi saklayabilirsiniz.

Sözlük Tanımlama Yöntemleri

Sözlük oluşturmak için kullanabileceğiniz farklı yöntemler şunlardır:

Python:
# Süslü parantezlerle literal
user = {"name": "Rosa", "age": 30, "city": "Lisbon"}
print(user)

# Boş bir dict, zamanla doldurulur
counts = {}
counts["a"] = 1
counts["b"] = 2
print(counts)

# (anahtar, değer) çiftlerinden oluşan bir listeden
pairs = [("one", 1), ("two", 2), ("three", 3)]
mapping = dict(pairs)
print(mapping)

# Anahtar kelime argümanlarıyla
config = dict(host="localhost", port=8080, debug=True)
print(config)

Verilere Erişmek

Sözlükteki değerleri okumak için iki temel yol vardır ve seçiminiz kullanım amacınıza göre değişmelidir:

Python:
prices = {"apple": 0.50, "bread": 2.00}

# [] - doğrudan indeksleme. Yoksa KeyError fırlatır.
print(prices["apple"])

# .get() - yoksa None (ya da bir varsayılan) döner.
print(prices.get("milk"))              # None
print(prices.get("milk", 0.00))        # 0.00

Tercihinizi şu kriterlere göre yapın:

• Anahtarın sözlükte mutlaka bulunması gerekiyorsa [] kullanın. Eğer anahtar mevcut değilse program bir hata verecektir ve bu durum genellikle istenen bir uyarıdır.
• Anahtarın bulunmaması normal bir durumsa .get() metodunu tercih edin. Bu sayede try/except bloklarına ihtiyaç duymadan varsayılan bir değer döndürebilirsiniz.

Veri Ekleme, Güncelleme ve Silme İşlemleri

Bir anahtara değer atadığınızda, eğer anahtar mevcut değilse yeni bir kayıt oluşturulur, zaten varsa değeri güncellenir:

Python:
prices = {"apple": 0.50, "bread": 2.00}

prices["milk"] = 1.20        # yeni anahtar
prices["apple"] = 0.60       # mevcut anahtar, üzerine yazılır

print(prices)

del prices["bread"]          # bir anahtarı sil; yoksa KeyError
print(prices)

gone = prices.pop("apple")   # sil ve döndür; varsayılan kabul eder
print("was:", gone, "now:", prices)

# hata fırlatmaması için varsayılanla pop
prices.pop("missing", None)

update() metodu ise başka bir sözlüğü veya çiftlerden oluşan bir iterable yapıyı mevcut sözlüğe entegre eder:

Python:
settings = {"theme": "dark", "font": "mono"}
overrides = {"font": "sans", "zoom": 1.2}

settings.update(overrides)
print(settings)

Bu işlem sırasında overrides içindeki ortak anahtarlar, settings içindeki değerlerin üzerine yazılır.

Anahtar ve Değer Kontrolü

in operatörü değerleri değil, yalnızca anahtarları kontrol eder:

Python:
user = {"name": "Rosa", "age": 30}

print("name" in user)      # True
print("email" in user)     # False
print("Rosa" in user)      # False - o bir değer, anahtar değil

Sadece değerler üzerinde bir arama yapmak istiyorsanız user.values() metodunu kullanmalısınız:

Python:
print(30 in user.values())

Sözlüklerde Döngü Kullanımı

Sözlükler üzerinde iterasyon yapmak için kullanabileceğiniz üç farklı görünüm mevcuttur:

Python:
scores = {"ada": 90, "rosa": 85, "malik": 78}

# Anahtarlar (varsayılan)
for name in scores:
    print(name)

# Değerler
for score in scores.values():
    print(score)

# İkisi de - sık karşılaşılan durum
for name, score in scores.items():
    print(f"{name}: {score}")

En sık başvuracağınız yöntem, anahtar ve değer çiftlerini paketlenmiş halde sunan .items() metodudur.

Python 3.7 ve sonrası sürümlerde, iterasyon sırası verilerin eklenme sırasıyla aynıdır. Bir sözlük rastgele bir yapı değildir; eğer önce a, sonra b ve ardından c eklediyseniz, kodu çalıştırdığınızda veriler size bu sırayla sunulur. Bu, dil tarafından sağlanan bir garantidir.

Sözlükleri Sıralama

Sözlükler giriş sırasını koruduğu için, mevcut bir sözlüğü "sıralamak" aslında anahtarları istediğiniz düzende eklediğiniz yeni bir sözlük inşa etmek demektir:

Python:
scores = {"rosa": 85, "ada": 90, "malik": 78}

# Anahtara göre sırala
by_key = dict(sorted(scores.items()))
print(by_key)

# Değere göre sırala (artan)
by_value = dict(sorted(scores.items(), key=lambda item: item[1]))
print(by_value)

# Değere göre sırala, azalan
top = dict(sorted(scores.items(), key=lambda item: item[1], reverse=True))
print(top)

sorted() fonksiyonu bize sıralanmış çiftler içeren bir liste döner; biz de dict(...) kullanarak bu listeyi yeni sıralamaya sahip bir sözlüğe dönüştürürüz. Eğer bir sözlük değil de sadece sıralı çiftler listesine ihtiyacınız varsa, dıştaki dict() çağrısını kullanmayabilirsiniz.

Sözlükleri Birleştirme

Python 3.9 ve üzeri sürümlerde | operatörü ile birleştirme işlemi gerçekleştirilebilir:

Python:
defaults = {"theme": "dark", "font": "mono"}
overrides = {"font": "sans", "zoom": 1.2}

merged = defaults | overrides
print(merged)

Anahtar çakışması olduğunda, sağdaki sözlüğün değerleri öncelikli olur. Bu işlem .update() metoduyla aynı sonucu verir. Daha eski Python sürümlerinde ise {**defaults, **overrides} yapısı kullanılır.

setdefault Kullanımı

Yaygın bir ihtiyaç şudur: "Anahtar varsa değerini kullan; yoksa varsayılan bir değer ata ve ardından onu kullan."

Python:
counts = {}

for word in ["one", "two", "one", "three", "two", "one"]:
    counts.setdefault(word, 0)
    counts[word] += 1

print(counts)

Veya daha verimli bir yol olarak collections.Counter kullanabilirsiniz:

Python:
from collections import Counter

words = ["one", "two", "one", "three", "two", "one"]
print(Counter(words))

Counter, temel olarak sayma işlemi yapan bir sözlük alt sınıfıdır. Bir olay veya nesne sayımı yapıyorsanız en doğru seçim budur.

Sözlük Üreteçleri (Dictionary Comprehension)

Liste üreteçlerine benzer şekilde, hızlıca sözlük oluşturmak için şu yöntem kullanılır:

Python:
numbers = [1, 2, 3, 4, 5]
squares = {n: n * n for n in numbers}
print(squares)

# Bir dict'i tersine çevir (anahtarlar değer, değerler anahtar olur)
prices = {"apple": 0.50, "bread": 2.00}
lookup = {v: k for k, v in prices.items()}
print(lookup)

Kurallar aynıdır, tek fark süslü parantezler içinde key: value yapısının kullanılmasıdır.

Sözlükler ve JSON İlişkisi

Python sözlükleri, JSON nesneleriyle neredeyse bire bir örtüşür. İkisi arasındaki dönüşüm tek bir fonksiyon çağrısı ile yapılabilir:

Python:
import json

data = {"name": "Rosa", "age": 30, "tags": ["python", "docs"]}

as_json = json.dumps(data)
print(as_json)

back = json.loads(as_json)
print(back)

Bu yüzden sözlükler web geliştirmede çok yaygındır; API istekleri ve yanıtları aslında ağ üzerinden taşınan sözlük manipülasyonlarıdır.

Uygulamalı Örnek

Bir kullanıcı profilini takip eden, konfigürasyon mantığında çalışan küçük bir örneğe bakalım:

Python:
user = {
    "name": "Rosa",
    "email": "rosa@example.com",
    "preferences": {
        "theme": "dark",
        "notifications": True,
    },
    "tags": ["python", "docs"],
}

print(user["name"])
print(user["preferences"]["theme"])
print(user.get("last_login", "never"))

user["tags"].append("seo")
user["preferences"]["theme"] = "light"

print(user)

İç içe sözlükler, değiştirilebilir değerler ve .get() ile sağlanan varsayılanlar; kayıt tabanlı herhangi bir veriyi modellemek için gereken temel araç setidir.

Sıradaki Adım

Listeler, tuple'lar, set'ler ve sözlükler... Bu dört temel koleksiyon yapısına hakim olduğunuzda, başlangıç seviyesindeki hemen her veriyi modelleyebilirsiniz. Bir sonraki aşamada, bir koleksiyonu başka bir yapıya dönüştürmenin en kompakt yolu olan "list comprehension" konusunu öğreneceğiz.
 

Şu an konuyu görüntüleyenler (Toplam : 0, Üye: 0, Misafir: 0)

Geri
Üst