Koşullu Döngü Yapısı
for döngüsü belirli bir veri grubu üzerinde gezinirken, while döngüsü tanımladığınız mantıksal koşul doğru (True) kaldığı sürece çalışmaya devam eder. Döngünün kaç kez döneceğini baştan kestiremediğiniz durumlarda; örneğin bir işlem başarıyla sonuçlanana kadar deneme yapmak, kullanıcı belirli bir komutu girene dek girdi almak veya bir servis yanıt verene kadar beklemek istediğinizde while tercih edilir.Söz dizimi oldukça yalındır:
Python:
count = 0
while count < 5:
print(count)
count += 1
Bu örnek, 0'dan 4'e kadar olan sayıları ekrana yansıtır. Python, her döngü turunun başında koşulu tekrar değerlendirir. Eğer koşul sağlanıyorsa döngü gövdesi çalıştırılır. Koşul yanlış (False) olduğunda ise döngü süreci sonlanır.
Burada
count += 1 satırı kritik bir öneme sahiptir. Bu güncellemeyi yapmazsanız, koşul sürekli doğru kalacak ve program sonsuz bir döngüye girecektir. while kullanırken karşılaşılan en büyük hata budur ve mümkün olan her durumda for döngüsünü tercih etmemizin temel nedeni de budur.while Hangi Durumlarda Kullanılır?Döngünün tipik kullanım senaryoları şunlardır:
Başarılı olana kadar işlemi tekrarlamak:
Python:
import random
attempts = 0
success = False
while not success:
attempts += 1
# Bunun güvenilmez bir ağ çağrısı olduğunu farz et.
if random.random() > 0.7:
success = True
print(f"Succeeded after {attempts} attempts.")
Kullanıcı çıkış yapana kadar veri okumak:
Python:
responses = []
while True:
answer = input("Type something (or 'quit'): ").strip()
if answer == "quit":
break
responses.append(answer)
print("You said:", responses)
Bir kuyruk yapısını işlemek:
Python:
tasks = ["send-email", "generate-report", "archive-logs"]
while tasks:
task = tasks.pop(0)
print(f"Running: {task}")
print("Queue empty.")
Tüm bu senaryolarda ortak olan nokta; elemanlar üzerinde sıralı gezmek yerine, bir durumun değişmesini veya bir koşulun gerçekleşmesini bekliyor olmanızdır.
while True KullanımıKodlarınızda şu kalıpla sıkça karşılaşırsınız:
Python:
count = 0
while True:
count += 1
if count > 3:
break
print(count)
print("Done.")
Eğer döngüden çıkış için gerekli şartı en başta değil de, döngünün gövdesi içinde kontrol etmeniz gerekiyorsa, bu oldukça yaygın ve kabul gören (idiomatic) bir yöntemdir. Karmaşık bir
should_continue bayrağı tanımlayıp bunu döngünün farklı yerlerinde güncellemek yerine bu yöntemi kullanmak, kodun okunabilirliğini artırır.Tek şart şudur: Kodun akışının bir noktada
break (veya return ya da hata fırlatma) komutuna ulaşacağından emin olmalısınız. Çıkış rotası olmayan koşulsuz bir while True: bloğu, programı kilitleyen en basit hatalardan biridir.Sonsuz Döngülere Karşı Önlemler
Sonsuz döngü, döngü koşulunun hiçbir zaman yanlış (False) değerine dönmemesi durumunda oluşur. En sık yapılan hatalar şunlardır:
• Döngü değişkenini artırmayı unutmak.
while count < 5: bloğunun içinde count değerini değiştirecek bir satır olmalıdır.• Yanlış değişkeni güncellemek. Örneğin
while i < 10: yazıp içeride j += 1 komutunu kullanmak; özellikle çok sayıda değişken varsa gözden kaçması kolaydır.• Kayan noktalı sayılarla (float) karşılaştırma yapmak.
while x != 1.0: kullanımı, x tam olarak 1.0 değerine ulaşamazsa sonsuz döngüye yol açabilir. Bunun yerine <= operatörünü veya abs(x - 1.0) < tolerance gibi bir tolerans yaklaşımını tercih edin.Eğer kodu çalıştırdığınızda sonsuz döngüye düşerseniz, terminalde Ctrl+C tuşlarına basarak kesme sinyali gönderebilir ve Python programını anında durdurabilirsiniz.
break, continue ve else Komutları
while döngüsü de for döngüsünde olduğu gibi üç önemli akış denetimine sahiptir:•
break: Döngüden anında çıkış yapar.•
continue: Mevcut iterasyonu yarıda keser ve başa dönerek koşulu tekrar kontrol eder.•
else: Döngü, break komutuna ihtiyaç duymadan normal bir şekilde tamamlandığında çalışır.
Python:
n = 17
i = 2
while i * i <= n:
if n % i == 0:
print(f"{n} is divisible by {i}")
break
i += 1
else:
print(f"{n} is prime")
Yukarıdaki örnek basit bir asal sayı denetimidir. İçerideki
break çalışırsa sayı bileşiktir. Döngü koşulu biterse else devreye girer ve sayının asal olduğunu belirtir.Hangi Döngü Seçilmeli:
while mu, for mu?Şu kısa testi uygulayarak karar verebilirsiniz:
• Bir koleksiyonun elemanlarını tek tek mi gezeceksiniz? →
for.• Belirli bir sayıda mı tekrarlayacaksınız? →
for i in range(n):.• Bir durum değişene kadar mı döngü sürecek? →
while.Python’da döngülerin büyük çoğunluğu
for ile çözülür. while daha çok dış dünyadan gelen sinyalleri bekleme, tekrar deneme veya basit etkileşimli döngülerde kullanılır. Eğer bir listeyi indis üzerinden gezmek için while kullanıyorsanız, bu for ve enumerate ikilisine geçmeniz gerektiğinin bir işaretidir.Örnek Uygulama: Sayı Tahmin Oyunu
Sayı tahmin oyunu,
while için harika bir örnektir çünkü toplam kaç deneme yapılacağı kullanıcının performansına bağlıdır:
Python:
import random
secret = random.randint(1, 50)
attempts = 0
while True:
guess_text = input("Guess a number between 1 and 50: ").strip()
guess = int(guess_text)
attempts += 1
if guess < secret:
print("Higher.")
elif guess > secret:
print("Lower.")
else:
print(f"Got it in {attempts} attempts!")
break
Döngünün kaç defa çalışacağını önceden kestiremezsiniz, her şey kullanıcının girdilerine bağlıdır.
while döngüsünün esas varlık sebebi tam da budur.Sırada Ne Var?
Python'daki iki temel döngü yapısını da öğrendiniz. Bir sonraki adımda
range() fonksiyonunu detaylıca inceleyeceğiz; zira sayma odaklı for döngülerinde bu fonksiyon vazgeçilmezdir ve koleksiyonlara geçmeden önce küçük detaylarını kavramak size büyük kolaylık sağlayacaktır.