Semboller Yerine Üç Kelime
Python dilinde mantıksal operatörler olarak
and, or ve not ifadeleri kullanılır. Diğer programlama dillerinde sıklıkla karşımıza çıkan &&, || ve ! sembolleri Python'da farklı şekillerde işlenir: && ve || kullanımı SyntaxError hatasına yol açarken, ! işareti sadece != (eşit değil) operatörünün bir parçası olarak anlam taşır.
Python:
has_ticket = True
is_adult = False
print(has_ticket and is_adult) # False: ikisi de doğru olmalı
print(has_ticket or is_adult) # True: en az biri doğru
print(not is_adult) # True: değeri tersine çevirir
True ve False değerleriyle çalışma mantığı oldukça sezgiseldir:a | b | a and b | a or b | not a |
|---|---|---|---|---|
True | True | True | True | False |
True | False | False | True | False |
False | True | False | True | True |
False | False | False | False | True |
and operatörünün sonuç vermesi için her iki tarafın da doğrulanması gerekir; or durumunda taraflardan en az birinin doğru olması yeterlidir. not ise tek bir değerle çalışarak bu değerin tersini (değilini) döndürür.Kod yazarken bu ifadeler genellikle karşılaştırmalarla birlikte kullanılır ve
if veya while gibi yapıların kontrolünü sağlar:
Python:
age = 34
country = "CA"
if age >= 18 and country in ("US", "CA"):
print("eligible")
if age < 13 or age > 65:
print("discounted ticket")
else:
print("standard ticket")
Çıktı:
Kod:
eligible
standard ticket
Çoğu temel senaryoda bu bilgiler yeterlidir. Yazının devamı, bu operatörlerin
True veya False dışındaki veri tipleriyle nasıl etkileşime girdiğini ve çalışma mantığını detaylandırır.Truthy ve Falsy Değerler
and, or ve not operatörleri sadece boolean türüyle sınırlı değildir; her türlü veriyi işleyebilirler. Python bir değerin mantıksal karşılığının ne olduğunu belirlerken "truthy" veya "falsy" olup olmadığına bakar. Aşağıdaki değerler "falsy" (yanlış) kabul edilir:•
False ve None• Sayısal sıfır değerleri:
0, 0.0• Boş veri yapıları:
"", [], (), {}, set(), range(0)Bunların dışındaki tüm değerler "truthy" (doğru) kabul edilir; buna
"0", "False", [0] ve -1 gibi değerler de dahildir. Bir değerin mantıksal durumunu bool() fonksiyonu yardımıyla görebilirsiniz:
Python:
for value in [0, 1, -1, "", "0", [], [0], None, 0.0]:
print(repr(value), bool(value))
Çıktı:
Kod:
0 False
1 True
-1 True
'' False
'0' True
[] False
[0] True
None False
0.0 False
"0" ifadesi, içi dolu bir karakter dizisi olduğu için "truthy" sınıfına girer. Bu durum, özellikle kullanıcı girdilerini işlemeden önce kontrol eden geliştiriciler için önemlidir.and ve or Bir İşlenen DöndürürPython'un birçok dilden ayrılan en önemli özelliklerinden biri budur:
and ve or operatörleri her zaman True veya False değerlerinden birini döndürmek yerine, işleme giren değerlerin kendisini döndürebilir:•
x or y ifadesinde, eğer x "truthy" ise x döner, aksi halde y sonucuna ulaşılır.•
x and y ifadesinde, eğer x "falsy" ise x döner, aksi halde y sonucuna ulaşılır.
Python:
print(0 or 5) # 5
print(3 or 5) # 3
print("" or "guest") # guest
print([] or None) # None
print(0 and 5) # 0
print(3 and 5) # 5
print("a" and "b") # b
print(None and 1 / 0) # None, ZeroDivisionError da oluşmaz
İşlenenlerin her ikisi de boolean ise sonuç mantıksal bir değer olur, ancak farklı türlerle çalışırken bu çalışma prensibi öne çıkar.
not operatörü bu kuralın istisnasıdır; her zaman doğrudan True ya da False döndürür.
Python:
print(not 0) # True
print(not "hi") # False
print(not []) # True
Eğer bir
and/or işleminin sonucunun kesinlikle boolean olması gerekiyorsa, ifadeyi bool() fonksiyonu içine almanız yeterlidir:
Python:
name = "Ada"
email = ""
print(name and email) # boş bir satır yazdırır: değer ""
print(bool(name and email)) # False
Kısa Devre Değerlendirme
Python,
and ve or ifadelerini soldan sağa doğru işler ve nihai sonuç belirlendiği anda işlemi durdurur:•
and operatörü ilk "falsy" değerle karşılaştığında durur, çünkü ifadenin geri kalanının sonucu değiştirmesi imkansızdır.•
or operatörü ilk "truthy" değerle karşılaştığında durur, çünkü ifadenin sonucu artık kesinleşmiştir.İşlenmeyen taraftaki kodlar çalıştırılmaz. Bunu, fonksiyon çağrıları ile şu şekilde gözlemleyebilirsiniz:
Python:
def check(label, result):
print(f" checking {label}")
return result
print("and:")
print(check("A", False) and check("B", True))
print("or:")
print(check("A", True) or check("B", False))
Çıktı:
Kod:
and:
checking A
False
or:
checking A
True
Görüldüğü üzere, her iki durumda da
B fonksiyonu işleme dahil edilmemiştir. Bu "kısa devre" mekanizması, kodun güvenliğini sağlar. Aşağıdaki örnekte, ikinci kısım tek başına çalıştırıldığında hata verecek olsa da, ilk kısım yanlış durumu elediği için kod hatasız çalışır:
Python:
user = None
items = []
if user is not None and user.startswith("admin"):
print("admin")
else:
print("not an admin")
if items and items[0] > 10:
print("first item is large")
else:
print("no large first item")
Hızlı veya güvenlik sağlayan testleri daima başa yerleştirin. Sıralamayı hatalı yaparsanız (örneğin
user.startswith("admin") and user is not None durumunda olduğu gibi), user değişkeni None olduğunda AttributeError hatası alırsınız.or ve and Üzerine Kurulu Kalıplaror operatörünün ilk "truthy" değeri döndürme özelliği, varsayılan değer tanımlamak için pratik bir yöntem sunar:
Python:
def greet(name):
name = name or "guest"
print(f"Hello, {name}!")
greet("Ada")
greet("")
greet(None)
Çıktı:
Kod:
Hello, Ada!
Hello, guest!
Hello, guest!
Buradaki dikkat edilmesi gereken nokta,
or operatörünün sadece None değerini değil, tüm "falsy" değerleri (sıfır, boş string vb.) görmezden gelmesidir:
Python:
volume = 0
print(volume or 50) # 50: 0 değiştirildi
print(volume if volume is not None else 50) # 0: yalnızca None değiştirilir
Eğer
0 veya boş bir değer verinin kendisi olarak geçerliyse, x if x is not None else default kalıbını tercih etmek daha güvenlidir.and operatörü ise daha nadir kullanılan "bir değer ancak ilki ayarlanmışsa kullanılsın" mantığıyla çalışır:
Python:
user = {"name": "Ada"}
print(user and user["name"]) # Ada
user = None
print(user and user["name"]) # None
Öncelik: Önce
not, Sonra and, Sonra orBir ifadede üç operatör de bir aradaysa, Python öncelikle
not işlemini, sonra and işlemini ve en son or işlemini gerçekleştirir. Karşılaştırma operatörleri (==, <, in vb.) hepsinden önce değerlendirilir.
Python:
a, b, c = True, False, False
print(a or b and c) # True: a or (b and c) olarak okunur
print((a or b) and c) # False
print(not a or b) # False: (not a) or b olarak okunur
print(not (a or b)) # False
print(not 1 == 2) # True: not (1 == 2) olarak okunur
a or b and c gibi karmaşık ifadelerde, varsayılan öncelik sırası beklentilerinizi karşılasa bile okunabilirliği artırmak ve hataları önlemek adına parantez kullanmanız önerilir.and/or ile &/| Karşılaştırması& ve | operatörleri, and ve or ile benzer sonuçlar verse de teknik olarak farklı amaçlara hizmet ederler:•
and / or mantıksal değerlendirme yapar, kısa devre (short-circuit) özelliğine sahiptir ve işlenenlerden birini döndürür.•
& / | bit düzeyinde (bitwise) operatörlerdir. Tam sayılarda bitleri, setlerde kesişim/birleşim işlemlerini gerçekleştirirler. Boolean değerler üzerinde kesinlikle bir boolean sonucu üretirler ve asla kısa devre yapmazlar (her iki taraf da her zaman değerlendirilir).
Python:
print(6 and 3) # 3: 6 truthy, bu yüzden and ikinci işleneni döndürür
print(6 & 3) # 2: ikili tabanda 110 & 011 = 010
print(6 or 3) # 6
print(6 | 3) # 7: 110 | 011 = 111
print({1, 2, 3} & {2, 3, 4}) # {2, 3}
print(True & False) # False
Bit düzeyindeki operatörlerin önceliği, karşılaştırma operatörlerinden bile yüksektir; bu durum kodda beklenmedik sonuçlara neden olabilir:
Python:
x, y = 5, 5
print(x > 1 and y > 1) # True
print(x > 1 & y > 1) # False: x > (1 & y) > 1 olarak okunur
print((x > 1) & (y > 1)) # True, ama parantezler zorunlu
Standart Python programlamada mantıksal koşullar için mutlaka
and, or ve not kullanılmalıdır. & ve | kullanımı, NumPy veya pandas gibi kütüphanelerde dizi bazlı filtreleme yaparken özel olarak tercih edilir.any() ve all(): Bir Liste Üzerinde and ve orBir dizi koşulu toplu halde değerlendirmek için
all() (tüm elemanlar için and) ve any() (en az bir eleman için or) yerleşik fonksiyonlarını kullanabilirsiniz. Bu fonksiyonlar da kısa devre mantığıyla çalışır:
Python:
scores = [72, 88, 95, 61]
print(all(s >= 60 for s in scores)) # True: her not geçti
print(any(s >= 90 for s in scores)) # True: en az bir tane A var
print(any(s < 50 for s in scores)) # False
print(all([])) # True: hiçbir şey başarısız olmadı
print(any([])) # False: hiçbir şey geçmedi
and ve or'un aksine, any() ve all() fonksiyonları her zaman bir boolean değer döndürür.Sık Yapılan Hatalar
Bir değişkeni
or kullanarak birden fazla değerle karşılaştırmaya çalışmak yaygın bir hatadır:
Python:
color = "green"
if color == "red" or "blue":
print("matched (wrong!)")
if color == "red" or color == "blue":
print("matched")
else:
print("no match")
if color in ("red", "blue"):
print("matched")
else:
print("no match")
color == "red" or "blue" ifadesinde Python, or operatörünü bir değer seçimi gibi yorumlar. Bunun yerine karşılaştırmayı tam yapmalı veya in anahtar kelimesini kullanmalısınız.&& veya || gibi dilden dile farklılık gösteren sembolleri Python'da kullanmaya çalışmak hata verir. Mantıksal operatörler için and ve or kullanılmalıdır.and/or operatörlerinden her zaman boolean değer bekleme hatasına düşmeyin; bunlar işlenen değerlerin kendisini döndürebilir. Boolean sonuç gerekliyse bool() fonksiyonundan yararlanın.Karmaşık mantıksal ifadelerde operatör önceliklerine güvenmek yerine, kodun daha anlaşılır olması için her zaman parantez kullanarak işlem sırasını netleştirin.