Varsayılan Mod ve Kısıtlamaları
SQLite standart olarak rollback journal yöntemini kullanır. Yazma işlemi sırasında orijinal veriler bir
-journal dosyasına yedeklenir, ana veritabanı güncellenir ve işlem onaylandığında (commit) journal dosyası temizlenir. Yazma sırasında bir hata oluşursa, journal verisi kullanılarak veritabanı eski haline döndürülür.Bu yöntem güvenilir olsa da önemli bir dezavantajı vardır: okuma ve yazma işlemleri birbirini engeller. Yazma kilidi aktif olduğu sürece okuma yapılamaz; aynı şekilde okuma devam ederken de yazma işlemleri bekletilir. Yüksek trafikli uygulamalarda, örneğin çok sayıda eşzamanlı istek gelen bir web sunucusunda,
SQLITE_BUSY hatasıyla karşılaşma olasılığınız oldukça yüksektir.SQLite'ın WAL (Write-ahead logging) modu tam olarak bu tıkanıklıkları aşmak için geliştirilmiştir.
SQLite WAL Modu Nasıl Çalışır?
Write-ahead logging, veri işleme modelini tamamen değiştirir. Yazma işlemi sırasında veriler doğrudan ana veritabanı dosyasına değil,
-wal uzantılı harici bir dosyaya yazılır. Okuma yapan süreçler ana dosyadan veri almaya devam ederken, gerekli güncellemeleri kontrol etmek için WAL dosyasına da bakarlar.Sonuç olarak, bir yazıcı ile birden fazla okuyucu aynı anda çalışabilir. Okuyucular, işlemin başladığı ana ait tutarlı bir görüntüye erişirken; yazıcı, okuyucuların erişimini kesmeden WAL dosyasına ekleme yapmaya devam eder.
SQL:
PRAGMA journal_mode=WAL;
Veritabanının çalışma modunu tek bir pragma ile değiştirebilirsiniz. Bu ayar kalıcıdır ve veritabanı başlığında tutulduğu için sonraki bağlantılarda otomatik olarak geçerli olur. Dolayısıyla bu komutu uygulama başlangıcında veya veritabanı kurulum aşamasında bir kez çalıştırmanız yeterlidir.
Pragma, güncel çalışma modunu raporlar. Eğer dönen değer
wal ise ayar başarıyla uygulanmıştır. Başka bir sonuç alırsanız, kullandığınız dosya sistemi paylaşımlı belleği desteklemiyor olabilir.WAL Modunu Etkinleştirme ve Doğrulama
Veritabanınızın hangi modda olduğunu şu komutlarla takip edebilirsiniz:
SQL:
PRAGMA journal_mode=WAL;
PRAGMA journal_mode;
CREATE TABLE messages (id INTEGER PRIMARY KEY, body TEXT);
INSERT INTO messages (body) VALUES ('merhaba'), ('dünya');
SELECT * FROM messages;
İlk komut WAL modunu aktifleştirirken, ikincisi (
= işareti olmadan) sadece mevcut modu sorgular. Bu mod aktif edildiğinde, messages.db dosyanızın bulunduğu klasörde messages.db, messages.db-wal ve messages.db-shm olmak üzere üç dosya oluşur. Son iki dosya, veritabanına bağlı süreçler varken görünür durumdadır.WAL ile Gelen Ek Dosyalar
WAL moduna geçtiğinizde oluşan dosyaların işlevlerini bilmek önemlidir:
•
-wal: Henüz ana veritabanına aktarılmamış, onaylanmış işlemleri tutar. Yazma hacmine göre büyür, checkpoint (denetim noktası) işlemiyle küçülür veya boşalır.•
-shm: Paylaşımlı bellek dosyasıdır. WAL içindeki veriler için bir dizin görevi görür, böylece süreçler tüm dosyayı taramadan hangi bilginin nerede olduğunu bilir.Önemli uyarı: WAL modundaki bir veritabanını sadece ana
.db dosyasını kopyalayarak yedeklemeyin. Verilerin büyük kısmı WAL dosyasında olduğu için bu yedek eksik veya geçersiz olacaktır. Tüm dosyaları kopyalamak yerine, kodunuzu çalıştırdığınızda erişebileceğiniz SQLite backup API'sini kullanmak en güvenli yoldur.Eşzamanlılık Yönetimi
WAL modu, aynı anda birden fazla işlemin veritabanına yazmasına izin vermez; yazma işlemleri yine sıralanır. Ancak, yazma işleminin okumaları, okumaların da yazmaları engellememesi büyük bir performans farkı yaratır.
WAL modunda tipik bir uygulamanın davranışı şöyledir:
• Okuma ağırlıklı sorgular birbirini bloklamadan çalışır.
• Yazma işlemleri kısa süreliğine sıralanır ancak okumaları durdurmaz.
• Uzun süreli analitik raporlar, yazma işlemlerini beklemez.
Eşzamanlı yazma denemelerinde
SQLITE_BUSY hatası alırsanız, bekleme süresini artırarak bu sorunu çözebilirsiniz:
SQL:
CREATE TABLE messages (id INTEGER PRIMARY KEY, body TEXT);
PRAGMA busy_timeout=5000;
BEGIN IMMEDIATE;
INSERT INTO messages (body) VALUES ('kuyruktaki yazma');
COMMIT;
SELECT * FROM messages;
busy_timeout=5000 ayarı, kilitli bir veritabanı için 5 saniyeye kadar beklemesini sağlar. Ayrıca BEGIN IMMEDIATE kullanarak yazma kilidini işlem başlar başlamaz alabilir ve kilit çakışmalarının önüne geçebilirsiniz.Checkpoint: Verileri Ana Veritabanına Aktarma
WAL dosyası sürekli büyüyemez. "Checkpoint" işlemi, WAL içindeki onaylanmış sayfaları ana veritabanına aktarıp WAL dosyasını temizler.
SQLite, WAL dosyası yaklaşık 1000 sayfaya ulaştığında otomatik olarak checkpoint alır. İsterseniz bu işlemi kodunuzu çalıştırdığınızda manuel olarak da tetikleyebilirsiniz:
SQL:
PRAGMA wal_autocheckpoint;
PRAGMA wal_autocheckpoint=2000;
PRAGMA wal_checkpoint(TRUNCATE);
wal_checkpoint parametreleri şöyledir:•
PASSIVE: İşlemleri engellemeden, en iyi eforla checkpoint alır.•
FULL: Aktif işlemlerin tamamlanmasını bekler ve her şeyi aktarır.•
RESTART: FULL işlemine ek olarak yeni okuyucuların eski WAL dosyasını kullanmasını kısıtlar.•
TRUNCATE: RESTART işlemine ek olarak WAL dosyasını sıfırlar.WAL İçin Önerilen Diğer Ayarlar
WAL modunu daha verimli kullanmak için şu pragmaları da ekleyebilirsiniz:
SQL:
PRAGMA journal_mode=WAL;
PRAGMA synchronous=NORMAL;
PRAGMA busy_timeout=5000;
PRAGMA foreign_keys=ON;
•
synchronous=NORMAL: WAL ile kullanılması tavsiye edilen bu ayar, performans sağlar ve uygulama/sistem çökmelerine karşı koruma sunar.•
busy_timeout: Veritabanı kilitlemelerinde bekleme süresi belirler.•
foreign_keys=ON: Yabancı anahtar kısıtlamalarını etkinleştirir.WAL Modunun Uygun Olmadığı Durumlar
Aşağıdaki senaryolarda WAL kullanılması önerilmez:
• Ağ sürücüleri (NFS, SMB): Paylaşımlı bellek desteği yetersiz olduğu için veritabanı bozulabilir.
• Salt okunur ortamlar (CD-ROM):
-wal dosyası oluşturulamayacağı için çalışmaz.• Tek yazıcılı ve okuyucusuz basit işlemler: Standart rollback journal daha verimli olabilir.
Önerilen Kurulum Şablonu
Çoğu üretim ortamı için şu kurulum standart kabul edilebilir:
SQL:
PRAGMA journal_mode=WAL;
PRAGMA synchronous=NORMAL;
PRAGMA busy_timeout=5000;
PRAGMA foreign_keys=ON;
PRAGMA temp_store=MEMORY;
CREATE TABLE IF NOT EXISTS events (
id INTEGER PRIMARY KEY,
created_at TEXT NOT NULL DEFAULT (datetime('now')),
payload TEXT NOT NULL
);
INSERT INTO events (payload) VALUES ('giriş'), ('kayıt'), ('satın alma');
SELECT id, created_at, payload FROM events;
temp_store=MEMORY kullanarak geçici işlemleri RAM üzerinde gerçekleştirerek hız kazanabilirsiniz.Sırada: Yedekleme ve Geri Yükleme
Veritabanınız artık WAL modunda olduğu için dosya bazlı kopyalama güvenli değildir. Bir sonraki aşamada, veritabanını kapatmadan nasıl güvenli yedek alabileceğinizi ve
.backup komutunun detaylarını inceleyeceğiz.