Yeraltı Suları ve Hidrojeoloji

[TruvaGame]

Metin2 EP, Valorant VP dahil tüm oyun ürünlerini en uygun fiyatlarla bulabilir, Item ve Karakterlerinizi hızlıca satabilirsiniz. HEMEN TIKLA!

Jeotermal kaynaklar; sıcaklığı yıllık ortalama yüzey sıcaklığının üstünde (>20 ºC), doğal
olarak yeraltında oluşmuş ve çevresindeki yeraltı ve yerüstü sularına oranla daha fazla
erimiş madde ve gaz içerebilen su, buhar ve gazlardır. Yeraltındaki yüksek sıcaklıktaki
sıcak kuru kayalar (hot dry rocks) ve kayaçların bulunduğu yeraltı derinliklerine enjekte
edilen su, gaz ve diğer akışkanlardan sağlanan sıcak su, buhar ve sıcak gazlar da bu tanım
kapsamındadır. Ticari anlamda, jeotermal kaynaklardan doğrudan veya dolaylı olarak
üretilebilen enerjiye jeotermal enerji denilmektedir.
Suyun fiziksel, kimyasal özellikleri ve yeryüzünde yaygın olarak bulunuşu nedeniyle,
yeraltı suyu akımının jeotermal enerji bilimi üzerindeki payı oldukça önemlidir.
Yeraltı suyu; yüksek özgül ısı kapasitesine sahip olması (Kcal/l x grd veya J/kg x grd),
kayaçlar içerisinde yüksek oranda bulunma ve hareketli olma gibi önemli özelliklere
sahiptir. Yeraltı suyu, jeotermal sistem içerisindeki ısı kaynağından yüksek oranda ısı elde
ederek, yüksek hareketlilik özelliği nedeniyle dolaşmakta ve jeolojik yapılar tarafından
kontrol edilerek uygun yerlerde, taşımış olduğu ısı ile birlikte depolanmaktadır (Şekil 1).
Yeraltı suyu dolaşımı, hidrojeolojik yapılar tarafından kontrol edilmekte ve
yönlendirilmektedir. Bir jeotermal alanda enerji ve enerji/su miktarı, ortamın hidrojeolojik
ve joehidrolojik etkenlere bağlıdır. Jeotermal akışkanın akış yönünden kaynaklanan bu
etkenler değişik elemanlardan oluşmaktadır. Jeotermal sistemleri etkileyen hidrolojik
elemanların en önemlileri beslenme (drenaj) alanları, akış kanalları ve doğal ya da
yapay olabilen sıcak kaynaklar veya sondaj kuyuları gibi çıkış noktalarıdır.
Bir jeotermal sistemde, ısı kazanmış olan sular yüzeye doğru, düşey bir yol katederek
çıkarlar. Aynı zamanda, sistemin diğer ucunda, beslenme alanından süzülen ve döngüye
katılan soğuk su, akış kanallarına girer.
Sistemdeki akış kanallarının yerlerini ve doğal yapılarını doğrudan belirlemek oldukça
zordur. Bu nedenle genellikle akış kanallarının belirlenmesinde, parametrelerin önemi ve
olasılık derecelerine göre sonuca ulaşılmaya çalışılır.
Meteorik kökenli termal suların bulunduğu bir sistemde, kaynaklar veya sondajlar şeklinde
alınan termal akışkanın üst sınırını, beslenme alanından süzülen suyun miktarı
oluşturmaktadır. Aynı sınırlama akış kanalları için de geçerlidir. Kanal içerisinden geçen
su miktarı, kanalın kendi yapısına ve suyun enerji durumuna bağlıdır.
Jeotermal (Hidrotermal) sistemlerde açığa çıkan enerji miktarı, ilk aşamada yeraltı suyuna
bağlıdır.
Yeraltı suyu akımı, genel olarak jeolojik yapı, yeraltı suyu kütlesi ve potansiyeli
tarafından kontrol edilir. Bu faktörler ise sistemin jeolojik yapısı, hidrolojik dengesi ve
enerji durumuyla doğrudan ilişkilidir.
Jeotermal (Hidrotermal) sistemlerde hidrolojik ve hidrojeolojik faktörlerin önemi bakış
açısına göre değişir. Bir tek sondaj kuyusu, sistemdeki toplam yeraltı suyu
akışının sadece küçük bir bölümünü verebilir. Ayrıca, işletme alanı ve rezervuardaki
toplam akışı tam olarak veremez. Öte yandan, sondaj kuyularından teknik olarak yüksek
verimde su alınabilir. Bir jeotermal sistemden son damlasına kadar sıcak su çekmek
imkansız olmasına rağmen, sondaj kuyuları aracılığıyla rezervuardan toplam yeraltı suyu
depolamasının yüksek bir yüzdesi çekilebilir.

Kaynakça
Prof.Dr. Şakir ŞİMŞEK /
JEOTERMAL HİDROJEOLOJİ
Hacettepe Üniversitesi Mühendislik Faültesi