Plaka tektoniği

PLAKA TEKTONİĞİLitosferin astenosfer üzerinde hareket eden rijid levhalara ayrıldığı tanımı levha tektoniği teorisinin(kuramının) temelini oluşturur. Plaka tektoniği teorisi güçlüdür. Birçok mekanizmanın açıklanmasını sağlamaktadır: Derinlik, sedimanter metamorfik kayaçlar. Deprem ve volkanların dağılımı. Kıtalar ve okyanusal havzaların kökeni. Fosil bitki ve hayvanların dağılımı. Dağ zincirlerin ortaya çıkışı ve tahribi. Kıtasal sürüklenme.Kıtasal sürüklenme + deniztabanı yayılması kavramları ile açıklanmaktadır.(continental drift + seafloor spreading)Yükselme ve Litosferik YüklenmeLitosferin ağırlığı astenosferde çöküntüye, litosferde bükülmeye sebep olur (Şekil 3.1).Şekil 3.1İzostazi = Buoyancy İlk defa Arşimed tarafından tarif edilmiştir. Yüzen katı maddeler kendi kütlesine eşit suyu yerinden eder. Bir buzdağı kendi toplam kütlesine eşdeğer suyu yerinden edene kadar batar. Bu kavram litosferik plakalar içinde geçerlidir. Kıtasal – Yüksekte yüzer. Okyanusal– Aşağı batar.Neden Kıtalar daha Yüksekte?Yer yüzeyinin kabuğu, manto üzerinde, izostazi adı verilen, bir ağacın su üzerinde yüzmesi ilekarşılaştırılabilecek bir denge halinde dururlar. Mantonun kaldırma gücü, su ve ağaç örneğinde olduğugibi kabuğun manto içine 'batmış' olan hacmi ile orantılıdır. Bu nedenle yükseltilerin fazla olduğu kıtabölgelerinde, artan kütle ile koşut olarak kabuğun manto derinliklerine uzanan kısmı da daha fazlaolmalıdır. Yüksek dağ sıralarının derinlere dalan 'kökleri' yer kabuğunun böyle alanlarda 70 km kadarkalın olmasına yol açar. Öte yandan, karaların yükselmesi, bağıl olarak daha hafif materyaldenoluşmaları ile ilişkilidir. Böylece okyanusal kabuk daha ince olmasına karşın daha ağır materyaldenoluşmuş ve astenosfer içine doğru kıtalara oranla daha fazla 'batmış' durumdadır (Şekil 3.2). Bu, kıtalarınmanto içerisine doğru uzanan daha derin kökleri olmasına rağmen, ağırlık merkezlerinin okyanustabanlarına oranla daha yüksekte yer alması ile sonuçlanır

Paylaşım için teşekkürler.