Kurakçıl Peyzajda Malç Kullanımı

ArchitectMan · 8 Eki 2024

Malç, genellikle küçük boyutlarda, ölü bitki parçalarından oluşturulan organik veya inorganik yapıda olabilmektedir. Yarı organik yarı inorganik yapıda da olabilmektedir (Taner, 2010). Biyolojik çeşitlilik gösteren ormanların toprak yüzeyindeki üst toprak tabakasına benzer bir iş yaparak toprağın sıcaklığını ve nemini dengeler (Taner, 2010).
Toprakta mevcutta bulunan ve toprağa ulaşan suyun etkisi ile oluşan yabani otların yayılmasını ve yüzeye ulaşmasını engeller (Taner, 2010).
Malç, bitkinin kök ve kök çevresinde mikroklima oluşturarak kış aylarında bitki köklerinin serin ve nemli kalmasını sağlayarak bitkinin gelişimine katkı sağlar (Taner, 2010).
Malçlamanın en temel amacı ise, buharlaşmayı engelleyerek toprak ısısını kontrol altına almak, erozyonu engellemek ve toprakta fazla miktarda bulunan suyun toprakta tutularak su tasarrufuna destek sağlamaktır (Çakıroğlu, 2011).
Uygulanan malç tabakasının kalın olması, suyun bitki köklerine yeteri kadar ulaşmasını dolayısıyla suyun verimli kullanılamaması nedeniyle bitkiye zarar verecektir (Çakıroğlu, 2011).
Organik malçlar, toprağın yapısını iyileştirme, toprağın verimliliğini arttırma ve toprakta ki sıkışmayı engelleme gibi doğru uygulandığında sonuçlarının bitkiye faydalı olduğu malçlardır (Çakıroğlu, 2011).

Bahçe bakımı sonucunda ortaya çıkan odunsu bitki parçaları, biçilmiş çim, dökülen yapraklar gibi organik maddeler malçlama ile tekrardan kazanılır ve çürüdükçe bitkiye gübre olarak fayda sağlar (Çakıroğlu, 2011). Yeterli su sızması, havalandırma ve yavaş ayrışmayı sağlamak için malçı aşağıdaki toprak tabakasından yaklaşık 1-2 cm. daha geniş bir alana yaymak önemlidir (Kratsch, 2007; Çakıroğlu, 2011).
Malçlamada kullanılacak organik maddelerin bitkide hastalığa neden olabilecek organizmalardan ve yabani otlardan tamamen arındırılması bitkinin yapılan malçlamadan olumsuz etkilenmemesi adına önemlidir (Çakıroğlu, 2011).
Organik malç zaman geçtikte çürüyerek parçalanmaktadır. Parçalanan organik malç işlevini yerine getiremeyeceğinden havalandırılarak üzerine malçlama yapılmalıdır (Çakıroğlu, 2011).
Malçlama bazen bitkinin tüm besin ihtiyaçlarını karşılayamayabilir. Bunun sonucunda bitkinin besin noksanlığı sonucu verdiği tepkiler gözlemlenmeli ve malç üzerine gübre atılarak eksik besin noksanlığı giderilmelidir (Çakıroğlu, 2011).
Organik malçlamada kullanılabilecek dökülmüş ağaç kabukları Şekil 13’te gösterilmektedir.

Şekil 13. Ağaç kabukları ile yapılan organik malçlama uygulaması (URL-15, 2022)

İnorganik malçlar, bitki parçaları olmayan kaya, çakıl gibi materyallerden oluşur. Farklı çeşit, renk ve boyutlarda olabilen, kullanımı ise peyzaj tasarımına ve erişilebilirliğine bağlıdır. Mıcır, çakıl, parke taşı, ponza taşı gibi malzemeler kullanılabilir. Bu malzemeler uygulanacak bölgenin büyüklüğüyle orantılı olmalıdır. Örneğin kaya bahçesinde kullanılan bir kayanın küçük bitki grubunda kullanılması hem estetik hem de işlevsel açıdan uygun olmayacaktır. İnorganik malçlar kuraklığa adapte olmuş bitkilerin drenajına fayda sağlar. Ayrışamadıkları için ise seyrek olarak değiştirilmelidir. Çözünemedikleri için toprağın verimliliğini arttıramaz, besin yetersizliğine neden olabilir. İnorganik malçlama yapılan bölgeler bu sebeplerden ötürü kontrol edilmeli, besin yetersizliği belirtileri gösteren bitkilere gübre uygulaması yapılmalıdır (Çakıroğlu, 2011). Organik malç 8-10 cm. derinliğe, inorganik malç ise 5-8 cm. derinliğe kadar uygulanabilir. Kök hastalıklarını ve kemirgenleri önlemek için çalıların çevresinde 35 cm'lik bir malç alanı bırakılır. Malç uygulamaları en iyi ekimden hemen sonra sonbaharda veya ilkbaharda yeni toprak ısındığında yapılır (Kratsch, 2007; Çakıroğlu, 2011).
Malçlama uygulaması sonucu bitkinin zarar görmemesi için Şekil 14’te görüldüğü gibi malçsız bir alan bırakılır (Çakıroğlu, 2011).

Şekil 14. Malçlama uygulaması (URL-16, 2022)

Malçlama uygulamasına başlamadan önce yabani otların gelişimini engellemek için bir engel konulmalıdır. Plastik örtülerin dayanımı düşük olduğundan ve güneşten gelen sıcaklıkları direk alarak bitkiye ulaştıracağından dolayı kullanılmamalıdır. Örtü tabaka halinde toprağın üzerine serildikten sonra malç materyali örtü üzerine yerleştirilir (Çakıroğlu, 2011).

Malç uygulamasına ait uygulama örneği Şekil 15’te verilmiştir.