Güzelova Höyük

Carissa · 16 Nis 2024

Güzelova Höyük, Erzurum il merkezinin 15 km. kuzey-kuzeydoğusunda yer alan bir höyüktür. Fırat'ın bir kolu olan Karasu Çayı kıyısında yer alan höyük ova seviyesinden 12,5 metre yüksekliktedir. Bununla birlikte höyükte yürütülen kazılarla ova seviyesinin 20 metre altına inildiği halde ana toprağa ulaşılamamıştır.

Kazılar

Höyükteki kazılar ilk olarak 1961 yılında Dr. Hamit Zübeyir Koşay ve Macar arkeolog Hermann Vary başkanlığında yapılmıştır. Aynı kazı ekibi Güzelova'nın 2,4 km. güneybatısında 75 x 50 metre boyutlarında, 3 metre yükseklikte bir höyükte de kazı yapmış, bir iskelet ve Erken Tunç Çağı'na ait çanak çömlek parçaları bulmuştur.

Tabakalanma

Höyükteki kültür dolgusu pek fazla buluntu vermemektedir. Yüzeyden iki metre derinde yer yer kavrulmuş arpa dolgusu, 4,5 metrede çok az buluntu veren kısır bir dolguya ulaşılmaktadır. Bu nedenlerle tabakalanma hakkında net bir sonuç bulunmamaktadır. Mimari kalıntılar ancak 4,5 metre derinde görülmekte olup, bunlar da tam bir plan vermeyen taş duvarlardır. Sekiz metre derinde tabanı ahşap, kenarları taş döşeli hayvan yemliklerine ulaşılmıştır. Daha derine inildiğinde, 9-9,5 metrede kulübe tipinde olduğu düşünülen yapılar bulunmaktadır.

Buluntular

Kazılarda ele geçen çanak çömlek Karaz malı olarak bilinen (koyu yüzlü açkılı mal) çanak çömlektir. Bunlar, küp, güveç, çanak, maşrapa ve tepsi formunda mallardır.

Kemik ve boynuzdan yapılma bizler ve taraklar yaygın biçimde deri işçiliği yapıldığını göstermektedir. Ayrıca kemik tarakların kilim dokumada kullanılmış olması mümkündür.

Bazalt öğütme taşlarından 75 adet ele geçmiştir. Bu buluntu, yerleşmede tahıl (arpa ve buğday) tarımı yapıldığı yönünde yorumlanmaktadır.

Kazı ve müze envanter kayıtlarına göre Güzelova Höyük'te ele geçen metal obje sayısı beştir. Ancak bugün için Erzurum Müzesi'nde bunlardan iki tanesi bulunmaktadır. Bunlardan biri tunç mızrak ucudur ve bir benzerine Güney Kafkasya'daki (Transkafkasya) Orta Tunç Çağı mezarlarında rastlanmıştır.

Değerlendirme

Güzelova kazıları da, Karaz Höyük ve Pulur Höyük kazıları gibi, Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'nde gelişkin bir madenciliğin ve metal işleme teknolojisinin olduğu yönünde bir kanıt vermemektedir. Hatta, bulunan az sayıdaki metal objenin, yerel üretim mi, yoksa bölge dışından getirilen mal mı olduğu yönünde de bir bulgu yoktur.

Tahribat durumu

Höyük günümüzde tümüyle yok olmuş durumdadır. Uzun süredir höyükten toprak alınması, bu alanda evler yapılmasıyla şu anda köyün yollarından bile daha aşağıda kalmış, neredeyse bir çukur halini almıştır.