Teoman Han

mum · 3 Mar 2024

Teoman Han Biyografisi Teoman Han
Doğumu: ?
Olumu: M.O. 209 yılında
Devlet başkanı
Hun İmparatoru

Teoman Han, MO 3. yuzyıl dolaylarında yaşamıştır. Babasının adı Tuvu Tanhu'dur. Asya Hun İmparatorluğu'nun kurucusu ve ilk hukumdarı olan Hun devlet adamı Tuvu Tanhu'nun (Tuvu Bey) oğlu ve Mete Han'ın (Oğuz Kağan)'ın babasıdır. Kara Kağan da denilen Teoman Han, bilinen ilk Hun (Hiung-nu) hukumdarıdır. İlk eşi Ay Kaan, Mete'nin annesidir.

Teoman Han, MO 220 - MO 209 yılları arasında hukum surmuştur. İlk donemlerde Turk hukumdarlarına Tanhu/Yabgu da deniyordu, bu yuzden bazen "Teoman Yabgu" veya "Tuman Yabgu" da denirdi. Teoman Turk boyları dahil olmak uzere ceşitli gruplar arasında birliği sağlayarak, merkezi bir yonetim kurmuş ve boylece MO 220 yılında ilk Tanhu olarak iş başına gecmiştir. Daha once Turk Birliğini sağlayan ilk hukumdar olarak Mete Han gosterilmesine rağmen yapılan araştırmalarla Turkleri tek catı altında toplayan ilk hukumdarın Teoman Han olduğu anlaşılmış ve MEB kitaplarında yerini almıştır.
Turk boyları o zamana kadar en yakınlarındaki Cin İmparatorluğuna bircok akın gercekleştirmişti. Her ne kadar bu akınlar Cinliler icin tehdit oluştursa da, gocebe boyları hicbir zaman birlikte hareket etmedikleri icin buyuk bir Hun akını olmamıştı. Teoman, boyları birleştirince en başta Cin olmak uzere o donemde Orta Asya'daki bircok farklı grubu ve topluluğu korkuttu.
Hukumdarlığı 11 yıl suren Teoman Han, Cin İmparatorluğu'ndan bircok toprak almış ve Cinliler tarafından Cin Seddi'nin ilk temellerini atılmasını sağlamıştır.
Teoman Han'ın birinci eşi Ay Kaan, ikinci eşi Cin Prensesi Yen Shi'dir.
Teoman Han ’la evlendirilen Cin Prensesi Yen Shi, yarı Cinli yarı Turk melez bir tigin doğurduktan sonra tahtın kendi oğluna kalması icin Mete Han ’ı aradan cıkartmak istemiş ve binbir turlu entrikayla Teoman Han ’ı da oğlunu oldurmeye ikna etmiştir.
Turk Tarih Kurumunun "Başlangıcından bu yana Turk tarihi" projesinin ilk kitabı olarak basılan Han handanlığı tarihinde Hun Mongrafisi isimli eserde Teoman ile Mete Han (Oğuz Kağan) arasındaki ilişki şoyle anlatılmaktadır,
"Teoman diğer oğlunu tahta gecirmek amacıyla Mete'yi 'Yuecilere' rehin olarak gonderir. Daha sonra da Yueciler'in uzerine yurur. Bu durumda Yueciler Mete Han'ı (Oğuz Kağan'ı) oldurmek isterler ancak Mete bir at elde ederek onların elinden kacmayı başarır ve ulkesine geri doner. Bunun uzerine babası Teoman da onun cesaretini taktir ederek onu orduda bir grubun başına verir. Mete askerlerini eğitmeye başlar ve onlara "avda ve savaşta ben nereye ok atarsam siz de oraya ok atacaksınız. Benim ok attığım yere ok atmayanın başını keserim" diye uyarı da bulunur. Avda kendi atına ok atar ve atmayanların başını keser. Daha sonra başka bir zaman eşine ok atar, aynısını yapmaya cekinen askerlerin de başını kestirir. Sonra bir av sırasında babasının atına ok atar ve askerleri de aynısını yaparlar. En sonunda babası Teoman ile cıktığı bir avda ona nişan alarak ok atar ve diğerleri de aynısını yaparlar. Boylece, Teoman oldurulur. Ardından Teoman'ın diğer eşleri ve diğer ileri gelenler de oldurulur."
Teoman Han, M.O. 209 yılında oğlu tarafından olduruldu.
Teoman Han'ın Halkına hitabı,
"Ben Hun Tanhusu, Teoman Han…
Zoru zorladım, zoru kolay kıldım.
Gok Tanrı'nın izniyle başarmam gerekenleri bir bir başardım.
Yazgı boyleydi. Budunumun yucelmesi, tuğların yukselmesi, bayrağımızın dalgalanması gerekiyordu. Gok boyle buyurmuştu. İnanmakla başladı her şey. Once ben, oğuşum, boyum, ardından butun budunum…
'Biz Hun budun, sıradan işler icin yaratılmadık! Acun, yonetilmek uzere bizi bekliyor. Devletimizi kuracak, toremizi yerleştirecek ve gucumuzu etkin kılacağız! Devlet olmak, kalıcı olmak bizim kutumuz. Butun diğer budunlar, uluslar bize uymak zorundalar.
Buna inandım. İnandırdım! Kolay değildi. İlk başladığım gunun, başardığım gun olduğunu biliyordum. İlk sozler, ilk uyanlar, ilk inananlar…
Sonrası…
Birleştik.
Birleştikce guclendik… Guclendikce yayıldık. Devlet olduk. Adımızı silinmez kıldık. Toremizi yıkılmaz kıldık. Otuken Yış'ı değişmez yurt kıldık.

Sonrası…
Benim soyumdan gelenler elbette kurduğum devleti daha otelere taşıyacaklar. Benimle başladı, benim soyumdan gelenlerle surecek. Gok sonsuzluğunda sonsuz olacak varlığımız.
Yuce bir destanın yalnızca bir parcasıyım ben!
Ne mutlu…"