Ses Dalgaları

Carissa · 10 Şub 2024

Bir davula vurulduğunda, havada sıkışma ve genleşme şeklinde ilerleyen bir dalga oluşur. Bu dalga ses dalgasıdır. Ses boyuna ve mekanik dalgadır.

Sesin Hızı

Ses hızı ışık hızına göre oldukça küçüktür. Şimşek çaktıktan bir süre sonra sesinin duyulmasının sebebi bu durumdur. Sesin hızı, diğer
mekanik dalgalarda olduğu gibi ortama bağlıdır. Genel olarak sesin hızı katılarda en büyük, gazlarda en küçüktür. Sıcaklık, arttıkça sesin
yayılma hızı da artar.

Sesin Özellikleri

Frekans (Yükseklik)

Sesin ince ya da kalınlığını belirleyen ses özelliğidir. Sesin frekansı arttığında ses incelir. Başka bir deyişle ince sesin frekansı büyük olur. İnsan kulağı 20 Hz ve 20 000 Hz arasındaki sesleri duyabilir.

Şekildeki gergin tel titreştirilerek ses elde edilebilir. Elde edilen bu sesin frekansı;

* telin boyu ile ters,
* telin gerginliği ile (F kuvveti ile) doğru,
* telin kesiti ile ters

orantılıdır. Gitar, saz gibi çalgılarda aletin kol kısmına parmakla bastırmak aslında telin boyunu değiştirmek anlamına gelir.

Şiddet

Sesin şiddeti, sesin birim alana düşen ortalama gücüdür. Birimi watt/metrekare’dir. Sesin şiddeti, sesin taşıdığı enerjinin bir ölçüsüdür. İnsan kulağının duyabileceği en düşük ses şiddetine eşik şiddeti denir.

Ses şiddeti seviyesi için desibel (dB) olarak bilinen bir ölçek kullanılır. Bu ölçekte işitme eşiği O dB, yaprak hışırtısı 10 dB, normal konuşma
50 dB’dir. Acı eşiği 120 dB’dir.

Tını

Gitardan ve sazdan aynı şiddette ve aynı frekansta sesler elde edilse de bu sesler farklıdır. Bu farklılığa, sesin tınısı denir. Tını, ses kaynağını ayırt etmeye yarayan ses özelliğidir.

Rezonans

Şekildeki K diyapozonuna vurularak titreştirildiğinde bir süre sonra L diyapozonunun da titreştiği ve ses verdiği görülür. Bu olaya rezonans (benzeşme) denir.

Zorlayıcı kuvvet ile sistem rezonans durumuna geldiğinde maksimum genlik elde edlir.

Yankı

Ses dalgaları bir engele çarptıktan sonra yansıyıp geri döner. Sesin yansıdıktan sonra işitilmesine yankı denir.