Tomas Garrigue Masaryk

mum · 21 Ocak 2024

Tomas Garrigue Masaryk Biyografisi Eski Cekoslovakya Cumhurbaşkanıdır. Cekoslovakya ’da "Ulusun Babası" olarak anılan Tomas Garrigue Masaryk Birinci Dunya Savaşı sırasında, Avrupalı guclerce tanınan Cekoslovakya devletini kurmuş ve bağımsız Cekoslovakya'nın temellerini atmıştır. Tomas Garrigue Masaryk, 7 Mart 1850 tarihinde Hodonín, Cekoslovakya ’da doğmuştur. Babası Slovak bir arabacı, annesi ise Almanlaşmış Moravyalı bir aileden gelen bir hizmetciydi. Oğretmen okulunu bitirdiyse de kısa sure ailesinin gecim guclukleri nedeniyle bir cilingirin yanında cıraklık yaptı. Daha sonra, 1865 yılında Cek Cumhuriyeti'nin en buyuk ikinci kenti Brno'da Alman Yuksekokulu'na girdi. 1872 yılında eğitimine Viyana Universitesi'nde devam ederek goruşlerinden derin bir bicimde etkilendiği Platon (Eflatun) uzerine yazdığı bir tezle 1876 yılında felsefe dalında doktora calışmasını tamamladı. Ardından bir yıl sure ile Almanya'da Leipzig universitesinde eğitim gorurken orada tanıştığı Amerikalı muzik oğrencisi Charlotte Garrigue ile 1878 yılında evlendi. Karısının soyadını kendisine ikinci ad olarak aldı. Aynı donemde ulusal ozelliklerine daha uygun bir din olarak gorduğu Protestanlık ’ı benimsedi.

Tomas Garrigue Masaryk, 1878 yılında Charlotte Garrigue ile evlendi. eşi 1923 yılında oldu. Alice Masaryková, Herbert Masaryk, Jan Masaryk, Olga Masaryk, Eleanora Masaryková adlarında cocukları oldu. Tomas Garrigue Masaryk, 1879 yılında Viyana'da felsefe dersleri vermeye başladı.
1881 yılında Der Selbstmord als soziale massenersheinung der modernen Zivilisatiorı (“Cağdaş Uygarlıkta Kitle Davranışı Gorunumu Almış Toplumsal Bir Sorun: İntihar”) adlı ilk onemli kitabını yayımladıktan bir yıl sonra, Prag ’da yeni kurulan Cek Universitesi ’nde felsefe profesorluğune atandı.
Felsefe uzerine calışmalarıyla buyuk bir un kazandığı bu donemde, Cekler ’in ulusal ve kulturel tarihi uzerine incelemelerde de bulundu; Athenaeum adlı bir eleştiri dergisiyle, Naşe Doba (Cağımız) adlı siyasi dergiyi cıkarttı.
Tomas Garrigue Masaryk, 1889 yılında siyasetle ilgilenmeye başladı. 1890'ların başında dikkatini Kuzey Macaristan'da yaşayan Slovaklara yoneltti.
1899'da bir dinsel ayin sırasında cinayet işlemekle suclanan Yahudilerin sucsuz olduğunu kanıtlayarak, ahlaki durustluğunu bir kez daha gosterdi. Siyasal etkinliklerinin yanı sıra 1914'ten once iki onemli yapıt yayımladı. 1898 yılında Marksizm uzerine yazdığı kitabında kapitalizm ve sosyalizmin ic celişkilerini ele aldı. 1913 yılında yazdığı Rusya ve Avrupa'yı konu aldığı eserinde Ortodoks Kilisesi ile gerici duşuncelerin Rusya'da yol actığı dinsel, duşunsel ve toplumsal bunalımların eleştirel bir incelemesini yaptı.
Siyasetci olarak onceleri 1848'de ongorulmuş olan Avusturya-Slav federal birliğinden yanaydı. Ama zamanla Ulusal Parti'nin tutucu kanadını oluşturan Yaşlı Cekler'den uzaklaşarak liberal eğilimli Genc Cekler'e katıldı. 1891'de Avusturya Devlet Konseyi'ne (Reichsrat) secilse de Genc Cekler'le milliyetcilik anlayışı konusunda anlaşmazlığa duşerek 1893'te gorevinden istifa etti.
Tomas Garrigue Masaryk, Mart 1900'de Gercekci Parti'yi kurdu. Bu arada daha demokratik bir nitelik kazanmış olan konseye yeniden secildi ve Slav muhalefetin sol kanadının onderlerinden biri durumuna geldi. Avusturya'nın Bosna-Hersek'i ilhakı sırasında Sırp ve Hırvatların haklarını savundu.
I. Dunya Savaşı'nın başlamasından sonra 1915 başlarında Avusturya ’dan kactı, dort yıl İsvicre, Fransa, İngiltere, İtalya, Rusya, Amerika Birleşik Devletleri gibi yabancı ulkelerde dolaşarak hur bir Cekoslovak hukumeti kurmak uzere calışmalarda bulundu. Yeraltı Cek kurtuluş hareketinin onderi olarak Avusturya-Macaristan ve Almanya'ya karşı etkili bir kampanya başlattı. 1917 baharında General Milan Rastislav Štefánik ile Car II. Nikolay ’ın mutlakıyetci carlık rejiminin Şubat Devriminde devrilmesinden sonra Rusya ’ya giderek, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Ordusundan firar eden ve esir edilen Cek savaş tutsaklarından oluşan Cekoslovak Lejyonu'nu orgutledi.
Sovyet Ekim Devrimi'nden sonra ABD'ye giderek Başkan Woodrow Wilson ve Dışişleri Bakanı Robert Lansing ile Cekoslovakya'nın bağımsızlığı konusunu goruştu. Mayıs 1918 tarihli Lansing Bildirisi'nde ABD'nin Cek ozgurluk hareketini desteklediği ifade edildi.
3 Haziran 1918 tarihinde Cekoslovakya İtilaf devletlerinden biri olarak tanındı ve sınırları Masaryk'ın ongorduğu bicimde belirlendi. Tomas Garrigue Masaryk, cok uluslu yeni devletin kalabalık Alman ve Macar etnik gruplarının azınlık haklarına saygı gostereceğine soz verdi. 14 Kasım 1918'de Cekoslovakya cumhurbaşkanı oldu. Aynı goreve 1920, 1927 ve 1934'te yeniden secildi.
Cekoslovakya ’da "Ulusun Babası" olarak anılan Tomas Garrigue Masaryk Birinci Dunya Savaşı sırasında, Avrupalı guclerce tanınan Cekoslovakya devletini kurmuş ve bağımsız Cekoslovakya'nın temellerini atmıştır. 14 Kasım 1918 - 14 Aralık 1935 tarihleri arasında Cekoslovakya'da başkanlık gorevini ifa eden ilk kişi olmuştur.
14 Aralık 1935 tarihinde cumhurbaşkanlığı gorevinden istifa eden Tomas Garrigue Masaryk, 14 Eylul 1937 tarihinde Lány, Cekoslovakya ’da 87 yaşında olmuştur.