İslamiyet ve Türkler

[Carissa]

ROHAN2 WORLD 1-120 TR TİPİ OFFICIAL YOHARA, BALATHOR VE AMON! 80. GÜNÜNDE! +10.000 ONLİNE! HİLE VE BOT %100 ENGELLİ HEMEN TIKLA!

İslam Medeniyetinde Kurumlar​

• Mescit
• Mektep
• Medrese
• Darü’l Kurra
• Darü’l Hadis
• Beytü’l Hikme
• Kütüphane
• Rasathane
• Şifahane

Mescit/Cami: Camiler, İslam’ın ilk yıllarından itibaren eğitim öğretim faaliyetlerinin yapıldığı mekanlar olmuştur.

• Iİslam’ın Mekke döneminde Erkam’ın evi Müslümanlar için ilk eğitim ortamı olmuştur.
• Hz. Muhammed hicretten sonra Medine’de ilk icraat olarak bir mescit inşa etmiştir. Mescid-i Nebi (Peygamber Mescidi) adı verilen bu mescide bitişik olarak yapılan ve “suffe” denilen bölümlerde eğitim öğretim faaliyetleri sürdürülmüştür.
• Suffe, İslam medeniyetinin ilk eğitim kurumudur.

Mektep: Mektepler bugünkü anlamda ilkokul seviyesinde okuma yazma eğitimlerinin verildiği okullardır.

• İslam tarihi incelendiğinde günümüzdekine benzer bir okuldan bahsetmek mümkün değildir.
• Hulefa-i Raşidin Devrinde, özellikle Hz. Ömer zamanında bu tür okullar yaygınlaşmıştır. Bu dönemde mektepler kurularak muallimlere maaş bağlanmıştır.
• Mektepler Emevi ve Abbasi dönemlerinde gelişerek devam etmiştir.

Medrese: Medreseler geçmişte yüksek öğretim faaliyetlerinin yapıldığı yerlerdir. Bugünkü anlamda fakültelere karşılık gelen eğitim kurumlarıdır. Hicri 3 ve 5. Asırlar arasında başta Horasan ve Maveraünnehir olmak üzere İslam dünyasının ilim merkezlerinde medreseler kurulmaya başlandı.

• İlk olarak Büyük Selçuklu hükümdarı Alparslan’ın emriyle veziri Nizamülmülk tarafından 1066’da Bağdat’ta Nizamiye Medreseleri kuruldu (Burada İslami ilimlerle birlikte edebiyat, matematik, felsefe gibi dersler de okutulmuştur).
• Medreseler Osmanlı döneminde gelişerek varlıklarını sürdürmüşlerdir. En önemlileri ise:

Fatih Sultan Mehmet – Sahn-ı Seman Medresesi
Kanuni Sultan Süleyman – Süleymaniye Medresesi’dir.
Daru’l Kurra: Kur’an ilimlerinin öğretildiği, hafızların yetiştirildiği mekteplerin, kıraat eğitimi yapılan medrese veya bölümlerin genel adıdır.
Daru’l Hadis: Hadis ilimlerinin öğretildiği ve hadis uzmanlarının yetiştirildiği yükseköğretim kurumlarıdır.

• Hadis okuyan talebelerin çoğalmasıyla birlikte daru’l hadis kurumları inşa edilmiştir (Nişabur ve Şam’da).
• Anadolu’da ilk olarak Çankırı daru’l hadisi inşa edilmiştir.

Beytü’l Hikme: İslam medeniyetinde yükseköğretim alanındaki ilk eğitim kurumudur. Abbasi halifeleri Harun Reşid ve Me’mun döneminde kurulmaya başlanmıştır.

• Yunanca eserlerin Arapçaya tercüme edilmesi ile ilgili ilk geniş çaplı çalışmalar Beytü’l Hikme’de gerçekleştirilmiştir.
• Beytü’l Hükme orta çağın en zengin kütüphanesi ve yoğun ilmi çalışmaların yapıldığı merkez konumundaydı.
• 1258 yılında Hülagu tarafından yıkılmıştır.

Kütüphane: Hz. Muhammed zamanında yazılı eserlerin çok az olması sebebiyle kütüphane yoktu.

• İslam aleminde ilk kütüphaneler Kut’an-ı Kerim ve hadis ağırlıklı olarak Emeviler döneminde birer okul olarak da görev yapan mescitlerde ortaya çıkmıştır.
• Endülüs Emevileri zamanında Kurtuba’da (Corodba) 70 kütüphane bulunmaktaydı (Dünyanın en zengin kütüphaneleri Endülüs’te bulunuyordu).
• Selçuklu sultanı Melikşah’ın veziri Nizamülmülk’ün 1067’de Bağdat’ta kurduğu medrese ve kütüphane diğer medrese ve kütüphanelere öncülük etmiştir.

Rasathane: Rasathane, astronomik gözlemler yapmaya yarayan özel bina ve evlere denir.

• İslam dünyasında ilk rasathane 828 yılında Bağdat’ta kurulan Şemmasiye Rasathanesidir (Burada Harizmi görev yapmıştır).
• İslam tarihinde tam teşkilatlı ilk büyük rasathane 1259 yılında İlhanlı hükümdarı Hulagu tarafından Meraga’da yaptırılan Meraga Rasathanesidir (Yöneticiliğini Nasirüddin Tüsi yapmıştır).

Şifahane: Şifahane, İslam dünyasında klasik hastanelerin genel adı olup bimaristan adıyla da anılır.

• İlk İslam şifahanesi Hz. Muhammed tarafından Hendek gazvesi sırasında yaralanan Sad 6. Muaz ve diğer yaralılar için seyyar savaş hastanesi olarak kurulmuştur.
• Savaşta tıbbi hizmet veren kadınlardan birisi olan Rüfeyde el Ensariyye ilk seyyar sahra hastanesini kurmuştur.
• İslam’da ilk hastane 707 yılında Emevi halifesi Velid b. Abdülmelik tarafından kurulmuştur.

İslamiyet ve Türkler​

Türklerin Müslüman Oluşu​

• Türklerin Araplarla ilk temasları Hz. Ömer zamanına rastlar.
• Türklerin Müslümanlarla ilk ciddi münasebetleri Emeviler zamanında başlamıştır. Ancak Emevilerin olumsuz tutumları yüzünden Türklerin İslamiyet’e geçişleri yavaş olmuştur.
• Emevilerin yıkılıp Abbasilerin başa gelmesiyle Türklerle ilişkiler olumlu hale gelmiştir.
• 751 yılında Müslüman Araplarla Çinliler arasında çıkan Talas savaşı Türklerin hem İslam’ı hem de Müslümanları tanımalarını sağlamış, İslamiyet Türkler arasında hızla yayılmıştır.

Türklerin İslam’ı Seçme Sebepleri​

• Gök Tanrı inancıyla İslamiyet’teki Tevhit inancı (Tek Tanrı) arasındaki benzerlik.
• Türklerdeki cihan hakimiyeti ile İslam’daki cihat anlayışının benzerlik taşıması.
• Her iki kültürde de ahiret ve cennet-cehennem inançlarının olması.
• İki kültürde de kurban kesme geleneğinin olması.
• İki kültürde de temizliğe önem verilmesi.
• İki kültürde de ahlak kurallarının benzer olması.
• Abbasilerin Türklere ve Türk kültürüne karşı hoşgörülü tutumu.

Türklerin İslam Anlayışının Oluşmasında Etkili Olan Şahsiyetler​

• Ahi Evran
• Ahmet Yesevi
• Ebu Hanife
• Eş’ari
• Hacı Bayram Veli
• Hacı Bektaş Veli
• Maturidi
• Mevlana
• Şafii
• Yunus Emre

Ahi Evran​

• Ahi Evran 13. Yüzyılın büyük mutasavvıflarından biridir.
• Asıl adı Şeyh Nasırüddin Muhammed Ahi Evran b. Abbas’tır.
• Anadolu’ya gelmiş, burada birçok şehir ve kasabayı dolaşmış, Konya, Denizli, Kayseri ve Kırşehir’de bulunmuştur.
• Ahilik teşkilatının kurucusu olarak kabul edilen Ahi Evran yaşadığı şehirlerde esnafa özellikle İslam’ın ticaret ahlakı konusunda öğütler vermiş, onların eğitimine katkıda bulunmuştur.
• Metaliul İman, Menahic-i Seyfi ve Mürşidül Kifaye eserleridir.

Ahmet Yesevi​

• Hoca Ahmet Yesevi 11. Yüzyılın sonlarına doğru Türkistan’ın Yesi şehrine bağlı Sayram kasabsında doğmuş, 1166 yılında Yesi şehrinde vefat etmiştir.
• Kur’an’ın öğütlerini, Hz. Muhammed’in güzel ahlakını sade ve duru bir Türkçeyle şiirsel dille anlatmıştır.
• Hacı Bektaş Veli, Ahi Evran, Yunus Emre, Hoca Ahmet Yesevi’den etkilenen kişilerdir.
• En önemli eseri Divan-ı Hikmet’tir.

Ebu Hanife​

• Asıl adı Numan b. Sabit olan Ebu Hanife 699 yılında Kufe’de dünyaya gelmiş, 767’de Bağdat’ta vefat etmiştir.
• Meşhur fıkıh mezheplerinden Hanefilik onun görüş ve düşünceleri çerçevesinde oluşmuştur.
• İmam Yusufi İmam Mıhammed gibi önemli talebeleri yetiştirmiştir.
• En önemli eseri Fıkhu’l Ekber’dir.

Eş’ari​

• Asıl adı Ebu Hasan el Eş’ari’dir. 875 yılında Basra’da doğmuş, 936’da Bağdat’ta vefat etmiştir.
• Tefsir, kelam, hadis ve fıkıh ilimlerinde uzmanlaşmıştır.
• Önceden Mutezile mezhebini benimsemiş olan Eş’ari kırk yaşına geldiğinde mezhebin görüşlerini terk etmiştir.
• Sonrasında kendi düşünceleri çerçevesinde Eş’arilik mezhebi oluşmuştur.
• Makalatun İslamiyyin ve el Lüma önemli eserlerindendir.

Hacı Bayram Veli​

• Asıl adı Numan bin Ahmet olan Hacı Bayram Veli 1352 yılında Ankara’da doğmuş, 1429’da Ankara’da vefat etmiştir.
• Medresede aldığı tefsir, hadis, fıkıh ve kelam gibi İslami ilimlerin yanında matematik, astronomi ve tasavvuf alanında da kendini yetiştirmiş, Somuncu Baba’dan dersler alıp kendi dergahını kurmuştur.
• Tasavvufla ilgili düşünceleri kendinden sonrakilere belli bir sistem olarak benimsenmiş ve Bayramilik tarikatı oluşmuştur.

Hacı Bektaş Veli​

• 1209 yılında Horasan’ın Nişabur kentinde doğmuş, 1271 yılında Nevşehir’in Hacıbektaş ilçesinde vefat etmiştir.
• Hoca Ahmet Yesevi’den ve onun öğrencisi Lokman Perende’den ders almıştır.
• Düşünceleri Bektaşi tarikatının temellerini oluşturmuştur.
• Sade duru bir Türkçeyle söylediği nefeslerle insanlara İslam’ı sevdirmeyi amaçlamıştır.
• Eseri Makalat’tır.

Maturidi​

• Asıl adı Ebu’l Mansur Muhammed Maturidi’dir.
• 863 yılında Semerkant’ta dünyaya gelmiş, 944’te Semerkant’ta vefat etmiştir.
• Özellikle tefsir ve kelam ilimlerinde kendini yetiştirerek geniş bilgi sahibi olmuştur.
• Maturidi’ye göre dini öğrenme konusunda önce Kur’an sonra sünnet ve akıl gelir.
• En önemli eserleri Kitabu’t Tevhit ve Te’vilatul Kur’an’dır.

Mevlâna​

• 1209 yılında Horasan’ın Belh şehrinde doğmuş, 1277 yılında Konya’da vefat etmiştir.
• Mevlâna yaşadığı dönemin edebiyat dili Arapça ve Farsça olduğu için eserlerini Farsça kaleme almıştır.
• Mevlâna bütün çağlara tuttuğu hoşgörü, neşe ve umut meşalesi gibi yüce kişiliği ile kendi çağını da aydınlatmış bir alimdir.
• Mesnevi, Divan-ı Kebir, Fi-hi Mafih önemli eserlerinden birkaçıdır.

Şafii​

• Asıl adı Muhammed b. İdris eş Şafii’dir. 767 yılında Gazze’de doğmuş, 820’de Mısır’da vefat emiştir.
• Maliki mezhebinin kurucusu Malik b. Enes ve Ebu Hanife’nin öğrencisi İmam Muhammed’den ders almıştır.
• Arap edebiyatı, tefsir, hadis ve fıkıh alanında kendini geliştirdi.
• En önemli eserleri Kitabul Ümm ve Kitabu’r Risale’dir.

Yunus Emre​

• 1240 yılında doğup 1320 yılında vefat ettiği tahmin edilmektedir. Yunus Emre, Mevlâna ve Hacı Bektaş Veli’nin düşüncelerinden etkilenmiştir.
• Bektaşi dervişlerinden olan Taptuk Emre’den dersler almış, onun dergahında bulunmuştur.
• Sade, duru, anlaşılır bir Türkçe ile şiirler söyleyen Yunus Emre halkımızın dini, ahlaki ve tasavvufi değerleri özümsemesine katkı sağlamıştır. Divan adlı eseri vardır.

 

[gameserverplay]

Paylaşım için teşekkürler.