Zekât ve Sadaka İbadeti

Carissa · 5 Eyl 2023

Zekat Nedir?

İslam dini için zengin sayılabilecek Müslümanların yılda bir kez mallarının belli bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermeleri anlamına gelir. Zekat ibadeti her Müslüman için farz olan bir ibadet değildir. Yalnızca maddi imkanı bulunan kişiler fakirlere ve yoksullara zekat vererek onların da daha iyi şartlarda yaşamasını sağlayabilir.

Kimler Zekât verir?

Borcu olmayan, geçineceğinden başka 80 gram altın veya bu miktarda parası veya ticaret malı olan, 40 koyun ve keçisi olan, 30 sığırı olan, 5 devesi olan vb. şartları taşıyanlar zekât verir.

Kimlere Zekât verilir?

Yoksullara, düşkünlere, borçlulara, Allah yolunda olanlara, yolda kalmış yolculara, özgürlüğünü yitirmiş olanlara, kalbi İslam’a ısındırılmak istenenlere, zekât işlemlerini yürüten görevlilere zekât verilir.

Kimlere Zekât Verilmez?

Kişinin bakmakla yükümlü olduğu ana, baba, dede, nine, oğul, kız ve torunlara, eşine, zengine, cami, çeşme, okul, hastane gibi yapı ve onarım işlerine verilmez. Zekât fakirin hakkıdır, bizzat ona verilmelidir. Asli ihtiyaçlardan olan oturulan ev, ev eşyası, giyecekler, binek vasıtaları, ticaret için olmayan kitaplar, yiyecek ihtiyaçları, sanatkârın kullandığı aletler ve süs eşyalarından zekât verilmez.

Nelerden Zekât Verilir?

Altın, gümüş gibi kıymetli madenler, koyun, keçi, sığır, deve gibi küçük veya büyük baş hayvanlar, kazandığımız paralar, alınıp satılan ticaret malları, buğday, nohut, sebze, meyve gibi toprak ürünlerinden zekât verilir.

Sadaka Nedir?

Bir kişinin kendi isteğiyle, Allah’ın rızasını kazanmak maksadıyla yaptığı maddi ve manevi iyi ve güzel davranışların tümüne sadaka denir. Sadaka da önemli olan sadece maddi yardım değildir. Sadakada maddi ve manevi olarak yapılan bütün iyilikler için geçerlidir.

Sadakanın bir çok çeşidi vardır. Hüküm açısından farklı olan sadakalar vardır. Sadaka belirli bir zenginliğe ulaşma şartı yoktur. Sadakanın belirli bir sınırı yoktur. Herkes imkanları ölçüsünde istediği kadar sadaka verebilir. Sadaka maddi olabildiği gibi manevi de olabilir. Sadakanın diğer bir çok ibadette olduğu gibi belirli bir vakti de yoktur.

Müslümanlar sahip oldukları imkanlar ölçüsünde ihtiyaç sahiplerine yardımda bulunmalıdırlar. Allah’ın kendilerine verdiği imkanları diğer insanlarla paylaşmalıdırlar. Sadaka tamamıyla gönüllülük esasına dayalı bir ibadettir. Sadaka vermek sünnet olduğu için kimse bu konuda zorlanamaz.

Sadaka Çeşitleri

Sadaka-i cariye: Öldükten sonra da, amel defterimize sevap yazdıran sadakadır. Sadaka-i cariye, cami, yol yapmak, ağaç dikmek, çeşme, faydalı ilmi eser bırakmak gibi insanlara faydası dokunan her çeşit iyi işlerdir. Bir hadis-i şerif meali: “İnsan ölünce, 3 şey hariç ameli kesilir: Sadaka-i cariye, faydalı ilmi eser bırakmak veya ona dua ve istiğfar edecek salih bir evlat.” (Müslim)

Fıtır sadakası: Sadaka-i fıtır, Ramazan ayının sonuna yetişen ve aslî ihtiyaçlarından başka en az nisab miktarı bir mala sahip bulunan her Müslümancın vermesi gereken vacip bir sadakadır. Buna ancak fıtra da denir. Bu kelime halk arasında fitre şeklini almıştır.

Nafile olan sadakalar: Bu da kişinin Yüce Allah rızasını gözeterek verdiği sadakadır.