Hareket ile İlgili Temel Terimler

[Glitter]

Ayyıldız2 | 2008 TR Yapısı • 1-99 Orta Emek Destan • Oto Avsız • 10 Temmuz 21:00 HEMEN TIKLA!

Bir cisim, sabit kabul edilen bir noktaya göre zamanla yer değiştiriyorsa, bu cisme hareket ediyor denir ve bu noktaya referans nokta denir.

Sayı doğrusundaki 0 noktasını referans noktası kabul edilirse artı tarafa doğru giden hareketlilere pozitif eksi tarafa doğru giden hareketlilere de negatif yönlü denir.

Hareket çeşitleri​

Üç farklı hareket şekli tanımlayabiliriz. Bunlar; doğrusal hareket, dönme hareketi ve titreşim hareketidir.

• Doğrusal Hareket: Bir boyutlu öteleme hareketidir. Otomobil ve trenin hareketi buna örnektir.
• Dönme Hareketi: Sabit bir nokta etrafında çember çizerek hareket eden cisimler dönme hareketi yapmaktadır. Örneğin; vantilatör, dönme dolap.
• Titreşim Hareketi: Cisim sabit zaman aralığında sabit mesafeler arasında gidip gelme hareketi yapıyorsa titreşim hareketi yapıyor demektir. Örneğin; saat sarkacı.

Hareketle İlgili Kavramlar​

Hareket bir sayı doğrusu üzerinde kabul edilerek aşağıdaki kavramlar açıklanmıştır.

Konum​

Bir hareketlinin başlangıçta seçilen bir noktaya olan uzaklığına denir.

• Başlangıç noktasından cisme yönlendirilen doğru parçasına konum vektörü denir.
• X→ ile gösterilir.
• Vektörel bir büyüklüktür.
• Birimi km, m, cm dir. SI birim sisteminde m dir.

Bir cisim önce pozitif yönte hareket edip sayı doğrusunda +3 noktasına ilerler ise |X→1| (konum vektörünün büyüklüğü) 3 olur daha sonra ikinci bir hareket olarak ters yönde ilerleyip -5 noktasına kadar ilerler ise |X→2| konum vektörü başlangıç noktasına göre hesaplandığı için -5 olur. Konum cismin bulunduğu noktayı anlatır.

Yer Değiştirme​

Bir cismin harekete başladığı noktadan, son vardığı noktaya doğru çizilen düz çizgi (doğrusal uzaklık) hareketin yer değiştirme vektörüdür. Başlangıç konumu X→1 ve son konum X→2 arasındaki farka (X→1 – X→2) yer değiştirme denir,

• Δx ile gösterilir.
  

  Birimi metredir.​

  
  
  
• Vektörel bir büyüklüktür.

Üstte verdiğimiz örnekten yola çıkarak +3 konumundaki cisim -5 konumuna gider ise mutlak değer içinde son konumdan ilk konumu çıkararak yer değiştirme hesaplanır.

|(-5)-3|=8 m

Alınan Yol​

Cismin hareketi boyunca çizdiği yörüngenin uzunluğuna alınan yol denir.

Dikkat! Hareketli aşağıdaki 1.yolda olduğu gibi aynı doğrultuda hareket etmiyor ise yol ve yer değiştirme farklı olur.

• Şekilde K noktasındaki bir araç L noktasına ilk yoldan giderse 1000 m yol alırken yer değiştirmesi 200 m dir.
• İkinci yoldan giderse yol 200 m ve yer değiştirmesi de 200 m dir.

Sürat​

Bir hareketlinin birim zamanda aldığı yola denir.

• Skaler bir büyüklüktür.
• Bir aracın Δt zamanda aldığı yol x ise sürat=xΔt olur.
• SI birimi m/s’dir. Bununla birlikte km/h veya cm/s gibi birimlerde kullanılır.

Hız​

Bir hareketlinin birim zamanda yaptığı yer değiştirmeye denir.

• Vektörel bir büyüklük olup v→ ile gösterilir.
• Birimi km/h, m/s, cm/s dir.
• Bir aracın Δt zamanda yaptığı yer değiştirme Δx→ ise hızı v→=Δx→Δt olur.

Dikkat!​

Cismin hareketi aynı doğrultuda değil ise yer değiştirme ve alınan yol farklı olur demiştik. Bu sebepten dolayı iki farklı hızdan söz edebiliriz.

• Yer değiştirmenin zamana oranı hız veya ortalama hız olur ve vektöreldir.
• Alınan yolun zamana oranı ise sürattir ve skalerdir.

Örnek Soru​

Bir araç batıya doğru 80 km gidiyor ve daha sonra güneye 60 km yol alıyor. Bu araç hareketini 2 saatte tamamladığına göre aracın ortalama hızını ve süratini hesaplayınız.

Çözüm​

Ortalam hız = yer değiştirme/zaman demiştik. Aracın yer değiştirmesi oluşan üçgenden hesaplanır.

• (802+602)=(Δx→)2 yazılır ise Δx→ = 100 km bulunur.
• v→=Δx→Δt formülünde değerler yerine yazılırsa v=100/2=50km/saat bulunur.

Sürat=xΔt demiştik. Aracın aldığı yollar toplanarak toplam yol hesaplanır ve formülde değerler yazılıp sürat bulunur.

• 80+60=140 km
• Sürat=140/2=70km/saat

​

 

[Dr.Legendy]

Yararlı içerik için teşekkürler.