İnsanda dolaşım sistemi

BoreaL · 10 Ağu 2010

A-Kalbin yapısı:
1-Perikard:
Bağ dokudan oluşmuş çift katlı zardır
İki zar arasında perikard sıvısı bulunur
Devamlı çalışan kalbin diğer organ ve yapılara sürtünüp zarar görmesini önler
2-Miyokard:
Kalbe özgü kas dokudan oluşmuştur.(Başka hiçbir organda bulunmaz)
Kalbin esas yapısını oluşturur
Kalbin çalışmasını sağlayan esas dokudur
Karıncıklarda daha kalındır.Sol karıncıkta daha kalındır
Beslenmeleri aorttan ayrılan kroner damarlarla sağlanır
3-Endokard:
Tek katlı yassı epitelden oluşmuştur
Kanın hareketini kolaylaştırır
Beslenmelerini direkt kandan sağlarlar
4-Kapacıklar:
Bağ dokudan oluşmuştur
Kanın tek yönde hareketini sağlarlar
Kalbin Sağ kulakçığı ile sağ karıncığı arasında üçlü,sol kulakçığı ile sol karıncığı arasında ikili kapakçık bulunur.
Ayrıca kalbin odaları ile damarlar arasında üçlü yarım ay kapakçıkları bulunur

B-Kalbin çalışması
Kalbin enerji kaynağı:glikoz,laktat ve yağ asitleridir.
Kasılmasına sistol,gevşemesine ise diastol denir
Miyokard (Kas dokusu )Tarafından gerçekleştirilir
Embriyonal evreden ölünceye kadar çalışmasını sürdürür
Çalışması ile ilgili uyaran kendisi tarafından oluşturulur
Otonom sistem tarafından çalışması kontrol edilir
Kalbin çalışması özelleşmiş kas fibrillerinden oluşmuş sinoatrial (S.A.)ve Antrioventriküler (A.V.)düğümler tarafından oluşturulan ve Antrioventriküler düğüme bağlı his demetleri tarafından yayılması sağlanan uyarılarla gerçekleşir
I-Kalbin çalışmasını artıran etkenler:
Sempatik sistem
Kanda CO2 (Asidik etken) fazlalığı
Adrenalin
Vücud ısısının yükselmesi
Tiroksin
Kafein vb. kimyasallar ve bazı ilaçlar
II-Kalbin çalışmasını azaltan etkenler:
parasempatik sistem
Asetil kolin
Bazlar
Not:Kalbin çalışmasında rol alan vagus (Yavaşlatıcı) siniri kesilince kalp atışları hızlanır. Hızlandırıcı sinirler kesilince kalp atışları yavaşlar. Her ikiside kesilirse kalp monoton bir hızla çalışmasını sürdürür.
C-Kalbe bağlı damarları:
Kalbe kan toplar damarlarla kulakçıklardan girer,atar damarlarla karıncıklardan çıkar.
a-Sağ kulakçık:Üst ve alt ana toplar damarlar bağlıdır.Vücuttan kirli kan taşırlar.
b-Sol kulakçık:Akciğer toplar damarları bağlıdır. Akciğerlerden temizlenmiş kan taşırlar
c-Sağ karıncık:Akciğer atar damarı.Akciğerlere kirlenmiş kan taşırlar.
d-Sol karıncık:Ana atar damar(Aort) Vücuda temiz kan taşırlar
D-Kan damarları:
a-Atar damar ve özellikleri:
Dış,orta ve iç olmak üzere üç tabakadan oluşur
Dış gömlekte temel yapı fibröz bağ dokusudur
Dış gömlek kan basıncına karşı sağlam ve esnek yapının oluşumunu sağlar
Orta gömlek temel yapısı düz kas dokusu olup elastik lifler taşır
Orta gömlek kan damarlarının çapını kan hacmine ve akışkanlığına göre ayarlayarak tansiyonun korunmasını sağlar
Organlara gidecek kan miktarını ayarlar
İç gömlek yassı epitel dokudan oluşmuş olup yapıda elastik lifler taşır
İç gömlek kaygan bir yüzeyin oluşumunu sağlayarak damar içinde kanın hareketini kolaylaştırır
Yapıda kapakçıklar bulunmaz
Duvar kalınlığı fazladır
b-Toplar damar ve özellikleri
Dış,orta ve iç olmak üzere üç tabakadan oluşur
Dış gömlekte temel yapı fibröz bağ dokusudur
Dış gömlekte esnek liflerin oranı azdır
Orta gömlek temel yapısı düz kas dokusu kas oranı azdır ve elastik lifler taşımaz
Orta gömleğin esnekliğinden dolayı daha fazla esneme ve kan depolama özelliği vardır
İç gömlek sadece yassı epitel dokudan oluşmuştur
İç gömlek kaygan bir yüzeyin oluşumunu sağlayarak damar içinde kanın hareketini kolaylaştırır
Kalp seviyesinin altındaki büyük damarlarda kalbe doğru açılan kapakçıklar vardır
Duvar kalınlığı azdır
Çap büyüktür
c-Kılcal damar ve özellikleri
Sadece iç gömlek bulunur
Yapısı tek katlı yassı epitelden oluşmuştur
Notamar çapları büyükten küçüğe doğru:
Toplar damar > Atar damar > Kılcal damar
Not kanın akma hızı: Çoktan aza doğru
Atar damar > Toplar damar > Kılcal damar
d-Atar damarda kanın akışını sağlayan faktörler
Karıncıkların kasılması ile oluşan basınç
Atar damarın esnek yapısı
e-Toplar damarlarda kanın hareketini sağlayan faktörler
Kalbe doğru açılan kapakçıklar
Soluk alıp verme esnasında göğüs boşluğunda oluşan negatif basınç
Kalbin üst seviyesindeki kanın yer çekim etkisi ile kalbe dönüşü
İskelet kaslarının kasılıp gevşemesi
Kulakçıklarda oluşan emme kuvveti
Not:Toplar damarlarda kanın hareketinin yavaş olması çok esnek yapının olmasından kaynaklanır.
f-Kılcal damarlarda kanın hareketini etkileyen faktörler
Kalbin oluşturduğu basınç etkisi ile gerçekleşir
Not:Kılcal damarlar kornea ve mercekte bulunmaz.Yağ dokuda çok az bulunur.Beyin,karaciğer kaslarda ise çok fazla kılcallaşma görülür

D-Starling hipotezi:
Kılcal damarlarda kan ile doku sıvısı arasındaki madde alış verişinin kanın hidrostatik basıncı ile kan proteinlerinin oluşturduğu osmotik basıncın etkisi ile gerçekleştiğini açıklayan hipotezdir
Kılcal damarın atar damar bölgesinde maddelerin damar dışına çıkmasına neden olan hidrostatik basıncın değeri 40 mm/ hg dir.
Aynı bölgede maddelerin damar içine emilimine neden olan kanın osmotik basıncı 25 mm/hg dir.Aradaki 15 mm/hg lik güçle maddeler kılcalların dışına doku sıvısına geçerler.Bu maddeler;
1-Su 2-Mineraller 3-Vitaminler 4-glikoz 5-Amino asit 6-yağ asitleri 7-Akyuvarlar 8-Hormonlar 9-Metabolik artıklar 10-Proteinler 11-O2 veya CO` dir.
Kana ait bazı proteinler ve alyuvarlar kılcalların dışına çıkamazlar.
Kılcal damarın toplar damar bölgesine doğru kanın hidrostatik basıncı gittikçe azalır.Bunun nedeni kanın hacimsel azalması ve kılcal çapının gittikçe artmasıdır.Bu bölgede hidrostatik basınç 15 mm/hg ye düşer ancak kanın osmotik basıncı değişmez ve 25 mm/hg olarak kalır.Bu bölgede ise 10 mm/hg lik kanın osmotik basınç gücü ile doku sıvısında bulunan maddeler kana geri emilir.
Kana geri emilen maddeler;
1- Su 2-CO2 veya O2 3-Mineraller 4-organik besinler 5-Metabolik artıklar 6-Hormonlar vb.
Ancak kanı terk eden akyuvarlar bazı proteinle ve suyun bir kısmı kılcal bölgeden geri emilmez. Bu maddeler lenf sistemi aracılığı ile tekrar dolaşıma geri dönerler.
Kan dolaşımı
E-Küçük kan dolaşımı
Kalp ile akciğerler arasında olur
Akciğer atar damarı ile akciğer toplar damarı arasında olur
Sağ karıncık ile sol kulakçık arasında olur
Kalpten çıkan kan kirli kalbe dönen kan temizdir
Amaç kanın O2 bakımından zenginleşmesidir
F-Büyük kan dolaşımı
Kalp ile akciğer hariç diğer organlar arasında olur
Aort ile ana atar damarlar arasında olur
Sol karıncık ile sağ kulakçık arasında olur
Kalpten çıkan kan temiz kalbe dönen kan kirlidir
Temel amaç diğer sistem ve organların beslenme,solunum,boşaltım vb. yaşamsal ihtiyaçlarının karşılanmasıdır.

G-Lenf sistemi:
Lenf sistemi elemanları:
Lenf kılcalları
Lenf toplar damarları
Lenf düğümleri
Lenf sıvısı
(Balık ve kurbağalarda lenf kalpleri)
Lenf Kılcalları özellikleri
Kan damarı kılcalları bölgesinde kapalı uçla başlar
Tek sıralı yassı epitelden oluşmuştur
Geçirgenlikleri fazladır
Kan damarı kılcallarından sızan proteinlerin,amino asitlerin ve sıvının fazlası ile bu bölgede kan damarlarını terk eden akyuvarların tekrar dolaşıma geri dönmesini sağlar
İnce barsaklardaki lenf kılcalları; sindirim sonucu emilen yağların dolaşıma katılmasını sağlar
Yapısında tek yönde açılan kapakçıklar vardır
Lenf toplar damarlarının özellikleri
Lenf kılcallarının birleşmesi sonucu oluşurlar
Küçük lenf toplar damarlarının birleşmesi ile oluşan sağda ve solda olmak üzere iki büyük lenf toplar damarı vardır
Doku bölgelerinden toplanan lenf sıvısının dolaşıma katılmasında görev alırlar
Sağdan toplanan lenf sıvısı sağ ana lenf toplar damarı ile sağ köprücük altı toplar damarına boşaltılır
Soldan toplanan lenf sıvısı ve sindirim sonucu emilen yağlar lenf toplar damarları ile parke sarnıcına buradanda sol ana lenf toplar damarı ile sol köprücük altı toplar damarına boşaltılır
Lenf damarlarında tek yönde açılan kapakçıklar vardır
Lenfin hareketi oldukça yavaştır
Lenf toplar damarlarının yapısında bulunan kas dokusu lenf damarlarının kasılıp gevşemelerini sağlayarak lenfin hareketini kolaylaştırır
Lenf damarlarındaki lenf sıvısının hareketine kılcal bölgede basıncın artması,çizgili kas hareketi,kan damarlarının hareketi,organların hareketi gibi diğer faktörlerde etkilidir
Lenf sıvısı özellikleri
Kılcal damarlardan sızan ve geri emilemeyen kan hücreleri , kan proteinleri, su ve suda çözülmüş besinler,ince bağırsaklardan emilen yağlar bulunur
Renksiz bir sıvıdır
Yapısında sadece akyuvarlar bulunur
Vücuda giren mikropların yayılmasında ve kanserli hücrelerin metastaz (Yayılması) yapmasında rol oynar
Lenf düğümleri
Kasıklarda ,koltuk altlarında ve boyun bölgelerinde bulunur
lenf damarlarının birleştiği yerlerdir
Lenf sıvısı lenf düğümlerinden geçerken kendisi ile taşınan mikroplar düğümlerdeki akyuvarlar tarafından fagositozla etkisiz hale getirilir
Vücudun savunma organları olarak görev yaparlar
Enfeksiyonlarda kızararak şişerler
Enfeksiyonlu hallerde oluşurlar (Sayısal olarak artarlar)
Lenf sisteminin görevleri
Kılcal bölgelerden kan damarlarını terk eden maddelerin tekrar dolaşıma geri dönmesini sağlarlar
İnce barsaklardan emilen yağ asitleri ve gliserol ün dolaşıma katılmasını sağlar
Vücudun savunulmasında rol alır
Lenfositlerin oluşumu ve olgunlaşması