Ayyıldız2 | 2008 TR Yapısı • 1-99 Orta Emek Destan • Oto Avsız • 10 Temmuz 21:00 HEMEN TIKLA!
Son zamanlarda gelişen teknoloji ile SSD artık erişilebilir makul bir fiyat aralığına inmiş bulunmakta. Hızlı bir işletim sistemi, hızlı Windows açılış ve kapanış süreleri, hızlı program vs kullanımı gibi özellikler isteyenler, günümüzde SSD diskleri tercih etmekteler.
Peki SSD diskimizi Windows ile kullanırken nelere dikkat etmeliyiz biliyor muyuz ? İşte bu konuda bunları biraz daha detaylı şekilde anlatacağım. Öncelik ile bilmeyenler ve tam olarak çalışma mantığını anlamak isteyenler için SSD'nin tarifini yapalım.
SSD
Solid State Disk yada Türkçe adı ile Katı Hal Diski, depolama alanı olarak mekanik diskler (HDD) yerine, Flash yongalar kullanan sürücü tipidir. Normal bir HDD'ye kıyasla en önemli özelliği yüksek okuma/yazma ve yüksek erişim süresidir. Bu hız oldukça yüksektir örnek vermek gerekir ise, bir HDD'nin herhangi bir dosyaya erişimi için 40 ms gibi süre gerekir iken, SSD disklerde bu sadece 2 ms gibi kısa bir süre gerekmektedir. Buda bize dosya çalıştırma veya disk üzerinde arama yapar iken oldukça hızlı bir akış sağlar. Ayrıca okuma/yazma oranları +500 Mb/sn iken, normal bir HDD'de bu oran 180 Mb/sn değerlerinde kalmaktadır ( Bu oranlar SATAIII ve sadece sequential yani sıralı veri yani defraglanmış bir dosya için geçerlidir ! ). Gündelik kullanımda ise, SATAIII portunda takılı SSD için 450MB/sn ve HDD için 90-100Mb/sn gibi değerler ile karşılaşılır. Buda SSD kullanımı durumunda ortalama 5 kat daha fazla performans anlamına gelir.
SSD Nasıl Çalışır ?
SSD, standart bir HDD gibi veri depolama işini üstlense de, mekanik bir diske kıyasla çalışma mantığı oldukça farklıdır. Veri yazmada herhangi bir değişiklik olmaz iken, silme işleminde TRIM olarak adlandırılan hücre boşaltma işlemi uygulanması gerekir. İşte bu TRIM işlemi SSD'nin çalışma prensibinin en önemli noktasıdır !
Normal HDD'ler için veri yazma ve silme işlemi:
Depolama alanının tamamen boş (tam formatlama yapılmış) yada daha önceden kullanılmış (çabuk biçimlendirme yapılmış ve disk boş görünürken) sector olması herhangi bir sorun teşkil etmez. Sadece o sector'ün HDD tarafından boş olarak işaretlemiş olması yeterlidir.
Eski veri silinmeden, direkt olarak üzerine yeni veri yazılır.
Silme işlemi için ise, silinen sector boş olarak işaretlenir ve yeniden kullanılacağı zamana kadar o veriyi saklar.
SSD'lerin yazma ve silme işlemi :
SSD'lerde ise veri her zaman boş bir hücreye yazılır.
Buraya kadar her şey normal, ancak silme işlemine geldiğinde SSD'nin çalışma şekli değişmekte. Bir dosya üzerinde silme işlemi gerçekleştiği zaman, SSD o hücreyi geçici olarak kullanılmaz olarak işaretler ve buraya veri yazılmasını engeller. Ayrıca işletim sistemine bu hücrenin boşaltıması için TRIM komutunu gönderir.
Silinen hücre kırmızı ile belirtilmiştir
Sonradan eklenilen yada değiştirilen dosyalar başka boş hücrelere yazılır.(Kullanılmayan hücreler pembe renkte gösterilmiştir.)
Daha sonra işletim sistemi SSD'nin kullanılmadığı anlarda, TRIM komutu ile hücreyi boşaltılır ve tekrar yazma işlemi için izin verir.
TRIM komutu Windows 7 / 8 / 8.1 / 10 sürümlerinde otomatik olarak desteklenir. XP'de ise, bu hücre boşaltma işlemini malesef el ile yapmak zorundasınız ! SSD'de yüklü işletim sisteminizin TRIM desteğinin akitf olup olmadığını denetlemek için komut satırına şu kodu yazarak tespit edebilirsiniz.
fsutil behavior query disabledeletenotify
Eğer sonuç 0 ise aktif, 1 ise pasif durumdadır !
SSD'ler hakkında yanlış bilinen noktalar
SSD'lerin kullanım ömrü kısadır : Günümüzde SSD'ler hakkında en çok rastlanılan yanlış bilgi budur. Aslında olayın çıkış noktası, kullanılan flash hücrelerin belirli bir yazma ömrünün olmasıdır. Ancak bu yazma ömrü, kullanılan chip ve her hücrenin eşit kullanımına dayanan geliştirmeler ile aşılmış durumdadır. SSD'lerin ömrü ortalama olarak 1 milyon saat belirtilir. Buda yaklaşık 10 yıla tekabül eder.
SSD'lere daha hızlı çalışması için defrag işlemi uygulanmalı : Bu kesinlik ile yanlış bir uygulamadır. Zaten çok kısa süren erişim süresi ve yüksek okuma kapasiteleri nedeni ile SSD'lere hiçbir şekilde defrag işlemi uygulanmaz.
Her SSD her sisteme uygun olmaz : Bu bir nevi doğru diyebileceğimiz bir durumdur. Bir sisteme SSD takılabilmesi için öncelik ile AHCI desteğinin olması gerekir. Çok nadir de olsa eski sistemlerin bir kısmı SSD diskleri görmemekte, bunun nedeni ise BIOS yazılımları ile SSD'lerin uyumsuzluğudur.
SSD diskler üzerinden veri kurtarma işlemi yoktur. Bu yüzden güvenli değildir : Kısmen doğru. Sadece flash yongalardan üretilmiş oldukları için, elektrostatik bir etkiye maruz kaldıkları zaman, içerisindeki veriler malesef kurtulamaz. Diğer durumlarda, veri kurtarma işlemi gerçekleştirilebilir.
SSD Diskler SATAII bir sistemde yavaş çalışır, HDD ile arasında bir fark olmaz : İşte buna gülmek lazım. SATAII portunun maksimum veri aktarımı 375 Mb/sn'dir, bir HDD'nin ise max 180 Mb/sn yani normal bir HDD'nin 2 katı kadar yazma ve okuma hızına erişir. Buna dosya erişim süresini falan hiç katmıyorum daha !
SSD'ye Windows yüklenmesi
SSD disklere Windows yükleme işleminde değişen hiçbir nokta yoktur. Önemli olan anakartınızın AHCI desteğinin ve yükleyecek olduğunuz işletim sisteminin TRIM desteğinin olması. Eğer kullanmakta olduğunuz SSD'ye yeniden Windows yükleyecek iseniz, yükleme ekranında SSD diskinizin üzerindeki bölümleri silip, bölümleme işini Windows kurulum sihirbazına bırakarak standart Windows yükleme işlemini gerçekleştirebilirsiniz.
Çok nadir durumlarda, yani SSD kapasitenizin nerede ise %95'inin dolu olduğu durumlarda, SSD'nizi biçimlendirmeniz gerekir. Ancak bu işlemi kesinlik ile format.exe yada Partition Wizard ve benzeri programlar ile yapmayın ! Bu işlem için SSD'nizin üreticisi tarafından geliştirilmiş programlar yada Parted Magic ile Secure Erase yöntemi ile gerçekleştirmeniz gerekmekte !
Peki SSD diskimizi Windows ile kullanırken nelere dikkat etmeliyiz biliyor muyuz ? İşte bu konuda bunları biraz daha detaylı şekilde anlatacağım. Öncelik ile bilmeyenler ve tam olarak çalışma mantığını anlamak isteyenler için SSD'nin tarifini yapalım.
SSD
Solid State Disk yada Türkçe adı ile Katı Hal Diski, depolama alanı olarak mekanik diskler (HDD) yerine, Flash yongalar kullanan sürücü tipidir. Normal bir HDD'ye kıyasla en önemli özelliği yüksek okuma/yazma ve yüksek erişim süresidir. Bu hız oldukça yüksektir örnek vermek gerekir ise, bir HDD'nin herhangi bir dosyaya erişimi için 40 ms gibi süre gerekir iken, SSD disklerde bu sadece 2 ms gibi kısa bir süre gerekmektedir. Buda bize dosya çalıştırma veya disk üzerinde arama yapar iken oldukça hızlı bir akış sağlar. Ayrıca okuma/yazma oranları +500 Mb/sn iken, normal bir HDD'de bu oran 180 Mb/sn değerlerinde kalmaktadır ( Bu oranlar SATAIII ve sadece sequential yani sıralı veri yani defraglanmış bir dosya için geçerlidir ! ). Gündelik kullanımda ise, SATAIII portunda takılı SSD için 450MB/sn ve HDD için 90-100Mb/sn gibi değerler ile karşılaşılır. Buda SSD kullanımı durumunda ortalama 5 kat daha fazla performans anlamına gelir.
SSD Nasıl Çalışır ?
SSD, standart bir HDD gibi veri depolama işini üstlense de, mekanik bir diske kıyasla çalışma mantığı oldukça farklıdır. Veri yazmada herhangi bir değişiklik olmaz iken, silme işleminde TRIM olarak adlandırılan hücre boşaltma işlemi uygulanması gerekir. İşte bu TRIM işlemi SSD'nin çalışma prensibinin en önemli noktasıdır !
Normal HDD'ler için veri yazma ve silme işlemi:
Depolama alanının tamamen boş (tam formatlama yapılmış) yada daha önceden kullanılmış (çabuk biçimlendirme yapılmış ve disk boş görünürken) sector olması herhangi bir sorun teşkil etmez. Sadece o sector'ün HDD tarafından boş olarak işaretlemiş olması yeterlidir.
Eski veri silinmeden, direkt olarak üzerine yeni veri yazılır.
Silme işlemi için ise, silinen sector boş olarak işaretlenir ve yeniden kullanılacağı zamana kadar o veriyi saklar.
SSD'lerin yazma ve silme işlemi :
SSD'lerde ise veri her zaman boş bir hücreye yazılır.
Buraya kadar her şey normal, ancak silme işlemine geldiğinde SSD'nin çalışma şekli değişmekte. Bir dosya üzerinde silme işlemi gerçekleştiği zaman, SSD o hücreyi geçici olarak kullanılmaz olarak işaretler ve buraya veri yazılmasını engeller. Ayrıca işletim sistemine bu hücrenin boşaltıması için TRIM komutunu gönderir.
Silinen hücre kırmızı ile belirtilmiştir
Sonradan eklenilen yada değiştirilen dosyalar başka boş hücrelere yazılır.(Kullanılmayan hücreler pembe renkte gösterilmiştir.)
Daha sonra işletim sistemi SSD'nin kullanılmadığı anlarda, TRIM komutu ile hücreyi boşaltılır ve tekrar yazma işlemi için izin verir.
TRIM komutu Windows 7 / 8 / 8.1 / 10 sürümlerinde otomatik olarak desteklenir. XP'de ise, bu hücre boşaltma işlemini malesef el ile yapmak zorundasınız ! SSD'de yüklü işletim sisteminizin TRIM desteğinin akitf olup olmadığını denetlemek için komut satırına şu kodu yazarak tespit edebilirsiniz.
fsutil behavior query disabledeletenotify
Eğer sonuç 0 ise aktif, 1 ise pasif durumdadır !
SSD'ler hakkında yanlış bilinen noktalar
SSD'lerin kullanım ömrü kısadır : Günümüzde SSD'ler hakkında en çok rastlanılan yanlış bilgi budur. Aslında olayın çıkış noktası, kullanılan flash hücrelerin belirli bir yazma ömrünün olmasıdır. Ancak bu yazma ömrü, kullanılan chip ve her hücrenin eşit kullanımına dayanan geliştirmeler ile aşılmış durumdadır. SSD'lerin ömrü ortalama olarak 1 milyon saat belirtilir. Buda yaklaşık 10 yıla tekabül eder.
SSD'lere daha hızlı çalışması için defrag işlemi uygulanmalı : Bu kesinlik ile yanlış bir uygulamadır. Zaten çok kısa süren erişim süresi ve yüksek okuma kapasiteleri nedeni ile SSD'lere hiçbir şekilde defrag işlemi uygulanmaz.
Her SSD her sisteme uygun olmaz : Bu bir nevi doğru diyebileceğimiz bir durumdur. Bir sisteme SSD takılabilmesi için öncelik ile AHCI desteğinin olması gerekir. Çok nadir de olsa eski sistemlerin bir kısmı SSD diskleri görmemekte, bunun nedeni ise BIOS yazılımları ile SSD'lerin uyumsuzluğudur.
SSD diskler üzerinden veri kurtarma işlemi yoktur. Bu yüzden güvenli değildir : Kısmen doğru. Sadece flash yongalardan üretilmiş oldukları için, elektrostatik bir etkiye maruz kaldıkları zaman, içerisindeki veriler malesef kurtulamaz. Diğer durumlarda, veri kurtarma işlemi gerçekleştirilebilir.
SSD Diskler SATAII bir sistemde yavaş çalışır, HDD ile arasında bir fark olmaz : İşte buna gülmek lazım. SATAII portunun maksimum veri aktarımı 375 Mb/sn'dir, bir HDD'nin ise max 180 Mb/sn yani normal bir HDD'nin 2 katı kadar yazma ve okuma hızına erişir. Buna dosya erişim süresini falan hiç katmıyorum daha !
SSD'ye Windows yüklenmesi
SSD disklere Windows yükleme işleminde değişen hiçbir nokta yoktur. Önemli olan anakartınızın AHCI desteğinin ve yükleyecek olduğunuz işletim sisteminin TRIM desteğinin olması. Eğer kullanmakta olduğunuz SSD'ye yeniden Windows yükleyecek iseniz, yükleme ekranında SSD diskinizin üzerindeki bölümleri silip, bölümleme işini Windows kurulum sihirbazına bırakarak standart Windows yükleme işlemini gerçekleştirebilirsiniz.
Çok nadir durumlarda, yani SSD kapasitenizin nerede ise %95'inin dolu olduğu durumlarda, SSD'nizi biçimlendirmeniz gerekir. Ancak bu işlemi kesinlik ile format.exe yada Partition Wizard ve benzeri programlar ile yapmayın ! Bu işlem için SSD'nizin üreticisi tarafından geliştirilmiş programlar yada Parted Magic ile Secure Erase yöntemi ile gerçekleştirmeniz gerekmekte !
