Diyot Nedir ?

ReD HooD · 9 May 2016

Diyotlar
Farklı özelliklere sahip P ve N maddelerinin yan yana getirilmesiyle oluşan tek yönde elektrik akımı geçiren en basit yarı iletken elemandır. P, pozitif kutbu (anot), N ise negatif kutbu (katot) ifade eder. Yarı iletken devre elemanları çoğunlukla germanyum ve silisyumdan üretilirler. Yalnız yarı iletken maddelerin son yörüngelerinde 4 elektron vardır. Bu halleriyle iyi bir yalıtkandırlar.
P ve N maddesi elde edilirken katkı maddesi kullanılarak yalıtkanlıkları düşürülür. Yarı iletken bir maddeye çok az miktarda son yörüngesinde 5 elektron bulunduran madde eklendiği zaman N maddesi elde edilir. Son yörüngesinde 3 elektron bulunduran bir madde eklendiği zaman ise P maddesi elde edilir.

Diyotlarin Polarmalandırılması
P ve N maddeleri yan yana getirilerek birleştirildiği zaman ortada küçük bir nötr bölge oluşur. Bu nötr bölge belli bir voltaj değerine kadar akım geçişine engel olur.
Bir güç kaynağının artı (+) ucunu P'ye, eksi (-) ucunu da N'ye bağladığımız zaman belli bir seviyeden sonra, ortadaki nötr bölge yıkılacak ve diyot P'den N'ye doğru bir akım geçirmeye başlayacaktır. Yalnız diyotun yapıldığı malzemeye göre bu nötr bölge silisyum diyotlarda yaklaşık 0,7V, germanyum diyotlarda 0,3V'tan sonra yıkılarak akım geçmeye başlayacaktır. Bu voltaj seviyesine eşik gerilimi denir.
Her ne kadar güç kaynağından gelen elektronlar oyuklar üzerinden atlayarak hareket etse de, akımın yönü elektronların hareketinin tersi yönündedir.
Diyot ters polarmalandırılırsa, belli bir değere kadar yalıtımdadır. P ve N maddelerinin ortalarında bir gerilim şeddi oluşur. Ne kadar yalıtımda olsa da serbest elektronlardan kaynaklanan çok küçük bir akım söz konusudur. Bu akıma sızıntı akımı denir. Ters polarma altında gerilim değeri yükseltilirse, belli bir seviyeden sonra ortadaki gerilim şeddi yıkılır ve diyot bozulur, ters yönde akım geçirmeye başlar.

Diyot Çeşitleri Nelerdir ?
Diyotlar çoğunlukla doğrultma devrelerinde kullanılmakla beraber, sinyal ayırıcı ve lojik devre elemanı olarak da kullanılır.

Kristal Diyot
Genellikle alternatif gerilimin doğrultulması ve kısa devre koruması olarak kullanılmaktadır, ihtiyaca göre gerilim ve akım özelliklerine göre devrelerde kullanılırlar. En çok kullanılanları 1 N4xxx serisidir. Günlük hayatta kullandığımız tüm doğrultma devrelerinin olmazsa olmazlarıdır.

1 N4000 Serisi genel olarak uydu cihazlarında vardır.

Zener Diyot
Normal diyotların ters kırılma noktası gerilimi esasına göre çalışan, küçük genlikli sabit referans gerilim elde etmek için kullanılan diyotlardır. Regüle devrelerinde çıkış voltajını sabit tutmak için kullanılırlar. Diğer diyotların aksine ters polarizasyon altında çalışırlar. Değerleri üzerlerinde yazılıdır, örneğin; diyot üzerinde 3V3 yazıyorsa 3,3 voltluk zener diyot demektir.

Zener diyotlar ters iletimde üzerinden belli bir akım geçirir. Geçirdiği bu akım kataloglarda belirtilir.