Genç Dryas

[Pelin Melek Aslan]

HERAKLES Otomatik Avlı kalıcı sunucu. 19 Haziran'da açılıyor. Atius & Wizard güvencesiyle hemen kayıt ol, ön kayıt ödülleri aktif. HEMEN TIKLA!

Big Freeze olarak da adlandırılan Genç Dryas 12.800 ile 11.500 yılları arasında meydana gelen soğuk iklim koşulları ve kuraklığın jeolojik kısa dönemidir. Farklı kuramlar öne sürülmesine rağmen Genç Dryas'ın Kuzey Amerika Kıtası buz tabakalarının çözülmesi nedeniyle olduğu düşünülmektedir. Bu dönem Pleistosen sonunda ve Holosen'den önce gerçekleşmiştir. Bunun bir göstergesi olarak dağ-tundra ismi ile adlandırılırken, daha sonra Dryas Octopetala ismini almıştır. İrlanda'da bu dönem Nahanagan Stadial olarak bilinmektedir. Birleşik Krallık'ta da Loch Lomond Sadial olarak adlandırılan bu dönem en son Grönland Stadial olarak adlandırılmıştır. Genç Dryas da Blytt-Sernander iklim döneminde Kuzey Avrupa bataklık turba katmanları tespit edilmiştir. Dryas Stadials da soğuk dönemler var. 20.000 yıl önce son buzuldan bu yana ısınma eğilimi kesilmiştir. Yaşlı Dryas 3000 yıl sürüyor ve yaklaşık Genç Dryas'tan 1000 yıl önce meydana gelmiştir. Eski Dryas yaklaşık 18.000 ve 15.000 BP arasında gerçekleşmiştir.
Ani İklim Değişikliği
Genç Dryas önceki Buzul Gerilemesinde ısınmanın aksine, Kuzey Yarımkürede yüksek enlemlerde 12,9-11,5 ka BP arasında buzul koşullarına hızlı bir dönüş gerçekleşmiştir. Ancak başlangıcı hızlı olsa da, bu geçişlerin her biri on yıl kadar bir sürede meydana geldiği düşünülmektedir. GISP2 buzul örnekleri Grönland buz çekirdekleri nitrojen ve argon izotop verilerine göre; Genç Dryas'ta Grönland zirveleri günümüze göre 15° daha soğuk olduğunu göstermektedir. İngiltere'de koleopterana (böceği) Periglasyal koşullarda Icefields ve buzullar arazilerde oluşurken, ova bölgelerde yıllık ortalama sıcaklığı 5°'ye düşmüştür. Ani iklim değişikliği bu dönemde hızlı bir şekilde yaşanmıştır.

Küresel Etkiler
Genç Dryas'da Batı Avrupa ve Grönland serin dönemdedir. Kuzey Atlantik'te soğuma birkaç yüz yıl öncesinde olurken; Güney Amerika'da sonlandırılması kesinlik gösterir. Antartika soğuk iptali Genç Dryas'tan bin yıl önce başlamış, Peter Huybers Genç Antartika'da ki Dryas'ın Yeni Zelenda ve Okyanusya parçalarından olduğunu ileri sürmüştür. Genç Dryas'ta düşük enlemlerde buz çekirdeği kayıtlarına rastlanmaktadır. Bunun bir örneği, DSR zamanlamasında Sajama buz çekirdeğidir. DSR esnasında Andes iklim değişikliğinde muhtemelen çok yağışlı ve soğuk koşullar meydana gelmiştir. Batı Kuzey Amerika'da Genç Dryas etkileri Avrupa'dan daha az yoğunluktadır, ancak buzul kanıtları Genç Dryas'ın Kuzeybatı Pasifik'te oluştuğunu gösterir. Görülen diğer özellikler şunlardır; •Buzul tundra ile İskandinavya ormanını değiştirme •Artan karla dağın buzullaşması •Kuzey Avrupa'da toprak akması ve lös yataklarının oluşumu •Asya çöllerinden kaynaklanarak atmosferde daha fazla toz olması •Doğu Akdeniz'de kuraklık, tarımı geliştirmek için Natufion kültürünün oluşması •Kuzey Amerika'da hayvan soyunun tükenmesi

Nedenleri
Geçerli olan teori; Genç Dryas'da Kuzey Atlantik'te önemli azalmalar meydana gelmektedir. Alternatif bir teori; jet stream termohalin dolaşımını yavaşlatmak için eriyen buz tabakasının Kuzey Atlantik'te zorlayarak kuzeye kayarak Kuzey Amerika Kıtasına daha fazla yağmur getirmiştir. Tüm kıtada megafaunal (büyük hayvan) neslinin olmuş olabileceğine dair bazı kanıtlar da vardır. Önceki bazı buzul sonlandırmaları gibi Genç Dryas'da da benzer buzul soğuma dönemleri olduğunun kanıtları vardır.