HERAKLES Otomatik Avlı kalıcı sunucu. 19 Haziran'da açılıyor. Atius & Wizard güvencesiyle hemen kayıt ol, ön kayıt ödülleri aktif. HEMEN TIKLA!
17 Ağustos Depremi'nin üzerinden 12 yıl geçti. Tam depremle nasıl yaşarız kaygısından kurtulmaya başlamışken; 23 Ekim Van Depremi, depremin varlığını ve ona karşı verilmesi gereken mücadeleyi bir kez daha hatırlattı. Hem de çok acı bir şekilde; 500'e yakın ölü ve 1400'e yakın yaralı ile...
Depremi yaşayan insanlarımızı çok ciddi bir psikolojik süreç bekliyor. Bu süreçte yaşadıkları travmaları ve toplum olarak bize düşen görevleri Hisar Intercontinental Hospital Psikoloğu Gülşah Yahşi ile konuştuk.
Psikolojik Destek de Şart!
Deprem gibi önemli bir travmadan sonra kişilerin çok ciddi bedensel ve duygusal tepkiler verebileceğini; algılarında ve davranışlarında değişiklikler görülebileceğini belirten Yahşi; "Tepkiler kişiden kişiye değişiklik gösterir. Burada en önemli olan konu, depremden sonra yaşananların ne kadarının normal ne kadarının anormal olduğunun kişi ve ailesi tarafından anlaşılacak şekilde net olarak belirlenmesidir. Bu ayrımı ancak bir uzman yapabilir. Deprem gibi bir afet karşısında herkes yardımcı olmak ister. Ancak psikolojik destek konusunda doğru tercih yapılmazsa kişi yaşadıklarını anormal bir durum gibi görebilir, kendisini güçsüz, korunmasız hissedebilir. Bu yüzden bu tür doğal afetlerde fiziksel desteğin yanı sıra psikolojik destek de alınması çok önemlidir" açıklamasında bulundu.
Deprem Hangi Psikolojik Sorunları Tetikler?
Depremin oluşturabileceği/tetikleyebileceği psikolojik rahatsızlıkların kişiden kişiye değişiklik gösterebileceğine dikkat çeken Yahşi; "Yalnız kalma korkusu, en ufak şeylerden çabuk ürkme, bazı şeyleri sürekli kontrol etme takıntısı (obsesif kompülsif), kalabalığa çıkamama korkusu oluşabilir. Travmanın belirtileri kadar ortaya çıkış süreleri de kişiden kişiye farklılık gösterir. Kimisinde travma anında kimisinde travmanın hemen sonrasında kimisinde ise haftalar ya da aylar sonra belirtilerini gösterebilir. Bilinç altına yerleşen travma daha sonra da belirtilerini farklı bir durum veya ortamda ortaya çıkarabiliyor. Göçük altından sağlıklı olarak çıkarılan bir kişide görünürde herhangi bir bozukluk olmayabilir. Ama biz biliyoruz ki bu durum bir süre sonra ortaya çıkacak, ciddi problemler yaşatacak. Çünkü yaşanan şey asla vücutta kalmıyor. Bir tepkiyle bedensel ya da zihinsel olarak mutlaka açığa çıkıyor" diye konuştu.
Tepkiler Farklı Boyutlarda Ortaya Çıkar
Depremden saatler sonra göçük altından kurtarılan kişilerde ise fiziksel, duygusal, algısal ve davranışsal açıdan tepki ve bozukluklar gözlenebilir:
Fiziksel Tepkiler
Hızlı ve düzensiz kalp atışları ve çarpıntı
Nefes darlığı, terleme
Titreme, baş dönmesi, ürperme, acelecilik
Kas gerginliği
Baş ağrısı
Mide bulantısı, ishal
Sık idrara çıkma
Verimsiz uyku
Adet dönemlerde düzensizlik
Cinsel işlevde bozulma
İştah kaybı
Yorgunluk
Diş gıcırdatma
Duygusal Tepkiler
Endişeli ve gergin hissetme
Korku duyma ve tehlike hissetme
Aciz ve suçlu hissetme
İnancını yitirme, sorgulama, reddetme
Agresif olma, öfkeli sinirli hissetme
Duygu değişimleri ve depresyon
Donuk duygusal tepkiler verme
Diğer insanlardan kendini farklı hissetme ve bazı duygularda küntleşmek (örneğin sevgi ya da kibarlık göstermek)
Umutsuzluk ve güvensizlik hissetme
Algısal-Zihinsel Tepkiler
Dikkatte azalma, unutma ve sersemlik
Çevrenin farkına varabilmede azalma
Gerçekdışı algılama
Travmaya bağlı olarak göz önüne gelen görüntüler, illüzyonlar, kabuslar gibi o ana ait görüntüler
Travmaya ait bilgileri hatırlayamama
Karar vermede zorluk ya da problem çözmede zorluk
Hareketlerin veya seslerin çabuk ürkütmesi
Geleceğe ait planının veya hayallerinin olmaması
Davranışsal Tepkiler
Yalnız kalmaya çalışma,
Travmayı hatırlatacak olan yer, kişi ve olaylardan uzak durma,
İnsanları çok fazla etrafında istememe,
Aktivitelere katılım ya da ilgide eksiklik,
Diğer insanları suçlama, kuşkuda artış,
Sigara ya da alkol kullanımında artma.
Çocukların Durumu Daha Özel
Göçük altından çıkarılan depremzedelerin mutlaka psikolojik destek almaları gerektiğinin altını çizen Gülşah Yahşi, "Ölümle burun buruna, hareket edemeden, saatlerce acaba kurtulabilecek miyim korkusuyla yaşamaya çalışmak çok ciddi bir olay. Böyle bir travma mutlaka etkilerini ortaya çıkaracaktır. Ancak kişi kendisindeki değişiklikleri fark etmeyebilir. Burada depremzedenin yakınlarına çok ciddi bir rol düşüyor. Kendisi fark edemese bile ailesinin onu gözlemlemesinde fayda var. Travma yaşayan çocukların durumu daha özel. Hem travma sonrası stres bozukluğuyla ilgilenen hem de çocuklar alanındaki uzman bir çocuk ergen psikiyatristinin çocuklarla özel olarak ilgilenmesi gerekiyor" açıklamasında bulundu.
Ailem
Depremi yaşayan insanlarımızı çok ciddi bir psikolojik süreç bekliyor. Bu süreçte yaşadıkları travmaları ve toplum olarak bize düşen görevleri Hisar Intercontinental Hospital Psikoloğu Gülşah Yahşi ile konuştuk.
Psikolojik Destek de Şart!
Deprem gibi önemli bir travmadan sonra kişilerin çok ciddi bedensel ve duygusal tepkiler verebileceğini; algılarında ve davranışlarında değişiklikler görülebileceğini belirten Yahşi; "Tepkiler kişiden kişiye değişiklik gösterir. Burada en önemli olan konu, depremden sonra yaşananların ne kadarının normal ne kadarının anormal olduğunun kişi ve ailesi tarafından anlaşılacak şekilde net olarak belirlenmesidir. Bu ayrımı ancak bir uzman yapabilir. Deprem gibi bir afet karşısında herkes yardımcı olmak ister. Ancak psikolojik destek konusunda doğru tercih yapılmazsa kişi yaşadıklarını anormal bir durum gibi görebilir, kendisini güçsüz, korunmasız hissedebilir. Bu yüzden bu tür doğal afetlerde fiziksel desteğin yanı sıra psikolojik destek de alınması çok önemlidir" açıklamasında bulundu.
Deprem Hangi Psikolojik Sorunları Tetikler?
Depremin oluşturabileceği/tetikleyebileceği psikolojik rahatsızlıkların kişiden kişiye değişiklik gösterebileceğine dikkat çeken Yahşi; "Yalnız kalma korkusu, en ufak şeylerden çabuk ürkme, bazı şeyleri sürekli kontrol etme takıntısı (obsesif kompülsif), kalabalığa çıkamama korkusu oluşabilir. Travmanın belirtileri kadar ortaya çıkış süreleri de kişiden kişiye farklılık gösterir. Kimisinde travma anında kimisinde travmanın hemen sonrasında kimisinde ise haftalar ya da aylar sonra belirtilerini gösterebilir. Bilinç altına yerleşen travma daha sonra da belirtilerini farklı bir durum veya ortamda ortaya çıkarabiliyor. Göçük altından sağlıklı olarak çıkarılan bir kişide görünürde herhangi bir bozukluk olmayabilir. Ama biz biliyoruz ki bu durum bir süre sonra ortaya çıkacak, ciddi problemler yaşatacak. Çünkü yaşanan şey asla vücutta kalmıyor. Bir tepkiyle bedensel ya da zihinsel olarak mutlaka açığa çıkıyor" diye konuştu.
Tepkiler Farklı Boyutlarda Ortaya Çıkar
Depremden saatler sonra göçük altından kurtarılan kişilerde ise fiziksel, duygusal, algısal ve davranışsal açıdan tepki ve bozukluklar gözlenebilir:
Fiziksel Tepkiler
Hızlı ve düzensiz kalp atışları ve çarpıntı
Nefes darlığı, terleme
Titreme, baş dönmesi, ürperme, acelecilik
Kas gerginliği
Baş ağrısı
Mide bulantısı, ishal
Sık idrara çıkma
Verimsiz uyku
Adet dönemlerde düzensizlik
Cinsel işlevde bozulma
İştah kaybı
Yorgunluk
Diş gıcırdatma
Duygusal Tepkiler
Endişeli ve gergin hissetme
Korku duyma ve tehlike hissetme
Aciz ve suçlu hissetme
İnancını yitirme, sorgulama, reddetme
Agresif olma, öfkeli sinirli hissetme
Duygu değişimleri ve depresyon
Donuk duygusal tepkiler verme
Diğer insanlardan kendini farklı hissetme ve bazı duygularda küntleşmek (örneğin sevgi ya da kibarlık göstermek)
Umutsuzluk ve güvensizlik hissetme
Algısal-Zihinsel Tepkiler
Dikkatte azalma, unutma ve sersemlik
Çevrenin farkına varabilmede azalma
Gerçekdışı algılama
Travmaya bağlı olarak göz önüne gelen görüntüler, illüzyonlar, kabuslar gibi o ana ait görüntüler
Travmaya ait bilgileri hatırlayamama
Karar vermede zorluk ya da problem çözmede zorluk
Hareketlerin veya seslerin çabuk ürkütmesi
Geleceğe ait planının veya hayallerinin olmaması
Davranışsal Tepkiler
Yalnız kalmaya çalışma,
Travmayı hatırlatacak olan yer, kişi ve olaylardan uzak durma,
İnsanları çok fazla etrafında istememe,
Aktivitelere katılım ya da ilgide eksiklik,
Diğer insanları suçlama, kuşkuda artış,
Sigara ya da alkol kullanımında artma.
Çocukların Durumu Daha Özel
Göçük altından çıkarılan depremzedelerin mutlaka psikolojik destek almaları gerektiğinin altını çizen Gülşah Yahşi, "Ölümle burun buruna, hareket edemeden, saatlerce acaba kurtulabilecek miyim korkusuyla yaşamaya çalışmak çok ciddi bir olay. Böyle bir travma mutlaka etkilerini ortaya çıkaracaktır. Ancak kişi kendisindeki değişiklikleri fark etmeyebilir. Burada depremzedenin yakınlarına çok ciddi bir rol düşüyor. Kendisi fark edemese bile ailesinin onu gözlemlemesinde fayda var. Travma yaşayan çocukların durumu daha özel. Hem travma sonrası stres bozukluğuyla ilgilenen hem de çocuklar alanındaki uzman bir çocuk ergen psikiyatristinin çocuklarla özel olarak ilgilenmesi gerekiyor" açıklamasında bulundu.
Ailem
