HERAKLES Otomatik Avlı kalıcı sunucu. 19 Haziran'da açılıyor. Atius & Wizard güvencesiyle hemen kayıt ol, ön kayıt ödülleri aktif. HEMEN TIKLA!
Şartlanma psikolojisi alanında ilk çalışmaları yapan ünlü Rus bilgini Pavlovdur. Davranışların nasıl biçimlendiğini araştıran Pavlov, önce şartlı cevap deneyini yapmıştır. Sindirimle ilgili otomatik refleksleri incelediği sırada, deneyden geçirdiği köpeğin ağzında ve midesinde meydana gelen suların ya da salgıların, yalnızca hayvanın yiyeceği ağzına koyması halinde değil, gördüğü zaman da çıktığını farketmiştir. Buna şartlı cevap adını vermiş, şartlı cevapların nasıl meydana geldiğini deneylerle araştırmıştır. Vardığı sonuçlara göre, şartlı cevap basit bir alışkanlıktır, çünkü çekici madde ile cevap arasında bir çağrışım vardır ve öğrenilen şey bu çağrışımdır.Pavlov'dan sonra gelen bazı psikologlar şartlı cevaplarla ilgili deneylere devam ederek, sindirim organlarındaki salgılardan başka birçok organlar ve organizmalar üzerinde çalışmışlardır. Klasik şartlanma araştırmasının önemli olduğu anlaşılmıştır. Çünkü çekici maddelerle cevaplar arasındaki ilişkiler bakımından elde edilen sonuçlar, ayni yasanın her yerde söz konusu olduğunu ortaya koymuştur. Bir canlıya her hangi bir şey gösterildiği zaman meydana gelen sonuç, ayni şeyin tekrarlanacağını belli eden koşullar doğduğu zaman, söz konusu şey gösterilmese bile gene ayni sonuçla karşılaşılır. Böylece bir şartlanma meydana gelmiş olur. Klasik şartlanma psikolojisinin bu kuralından hareket eden bazı psikologlar, yaptıkları deneylerin sonuçlarına dayanarak bunu genişletmişler ve özellikle alışkanlıkların şartlanma ile biçimleştiğini saptamışlardır. Şartlanmanın başka alanlara da uygulanmasına genelleme denmiştir. Bir insanın ya da canlının bir alanda şartlanmasının başka davranışlarını da etkilemesi demek olan genelleme yolu ile şartlanma psikolojisinin sınırları genişlemiştir. Genellemeye ek olan bir süreç de ayırdetmedir. Genelleme benzerliklere karşı bir tepki, ayırdetme ise farklılıklara karşı gösterilen tepkidir. Bir insan benzer şeylere karşı şartlanıp nasıl ayni tepkiyi gösteriyorsa, değişik şeylerle karşılaştığı zaman değişip tepkilerde bulunur.
Şartlanma psikolojisi alanındaki ilkeler ve yasalar özellikle alışkanlıklar ve öğrenme bakımından önem kazanmış, yaygınlaştırılmıştır. Daha karmaşık alışkanlıkların meydana gelmesi konusunda şartlanma psikolojisinin ilkeleri iki yoldan yaygın hale getirilmiştir: Dolaysız benzetme ve şartlanma ilkelerinin tümevarım metodu ile kullanılması. Dolaysız benzetmeler basittir. Şartlı bir duygulanma, klasik şartlanmanın dolaysız bir görünüşü olarak kabul edilebilir. Örneğin ulusal marşlar çalınırken bazı insanlarda ürperti meydana gelir. Normal hayatın koşulları içinde şartlanmayı her zaman gözleyebiliriz. Ancak şartlanma ilkelerinin tümevarım yoluyla kullanılması daha karmaşıktır. Bazı davranışlar, şartlanma deneyleri içinde benzeri olmayan ilişkiler ortaya koyar. Örneğin, bir farenin gittiği yol bozulduğu halde dönüşte bozuk yerlerde şaşırmayıp engelleri ortadan kaldırması, bir şiiri ezberlerken bunun ilk ve son satırlarının ortadaki satırlara göre daha kolay öğrenilmesi konularını açıklayan noktalar şartlanma deneylerinde belirli değildir. Ama şartlanmanın bazı ilkelerini kullanarak, geometrideki ispatlama metodu gibi bazı sonuçlar çıkarmak mümkündür.Öğrenmenin bazı biçimleri, şartlanma psikolojisi ile yorumlanmıştır. Psikologlar bu konuda çeşitli araştırmalar yapmışlardır. Bu araştırmalar hem insanlarla, hem de hayvanlarla ilgilidir. Bazı beceriler vardır ki, yalnızca beceri hareketleri sayılmazlar. Örneğin, bisiklet kullanan bir insan hem bisikleti sürer, hem de trafik işaretlerine, yolun düzgün olup olmadığına bakar. Piyano çalan bir insan hem notaları okur, hem de duygulu bir müzik yaratmaya çalışır. Böylece insan, hem bir beceriyi ortaya koyar, hem de bir yandan kendini kontrol eder. Şartlanma psikologları laboratuvar denemeleri çerçevesinde kalmamışlar, sonuçların çoğuna gözlem yoluyla varmışlardır. Ancak karmaşık beceriler yalnızca laboratuvar araştırmaları ile açıklana-bilmiştir. Şartlanmanın önemli yanı, bazı hareketlerin kazanılması ya da alışkanlıkların yerleşmesi ile ilgili görülmesidir. Bazı psikologlar, öğrenmenin şartlanma ile ilgili görülmesine karşı uyarmalarda bulunmuşlar, öğrenmenin böylesine otomatik bir doğada olmadığını ileri sürmüşlerdir. Ama bazı alışkanlıkların kazanılmasında şartlanmanın yer aldığı genellikle kabul edilmiştir. En son deneyler, normal insan davranışının şartlanma yoluyla kontrol altına alınabileceğini göstermiştir. Bazı izole cevaplar bakımından şartlanma doğrudan doğruya uygulanabilir.
Şartlanma psikolojisi alanındaki ilkeler ve yasalar özellikle alışkanlıklar ve öğrenme bakımından önem kazanmış, yaygınlaştırılmıştır. Daha karmaşık alışkanlıkların meydana gelmesi konusunda şartlanma psikolojisinin ilkeleri iki yoldan yaygın hale getirilmiştir: Dolaysız benzetme ve şartlanma ilkelerinin tümevarım metodu ile kullanılması. Dolaysız benzetmeler basittir. Şartlı bir duygulanma, klasik şartlanmanın dolaysız bir görünüşü olarak kabul edilebilir. Örneğin ulusal marşlar çalınırken bazı insanlarda ürperti meydana gelir. Normal hayatın koşulları içinde şartlanmayı her zaman gözleyebiliriz. Ancak şartlanma ilkelerinin tümevarım yoluyla kullanılması daha karmaşıktır. Bazı davranışlar, şartlanma deneyleri içinde benzeri olmayan ilişkiler ortaya koyar. Örneğin, bir farenin gittiği yol bozulduğu halde dönüşte bozuk yerlerde şaşırmayıp engelleri ortadan kaldırması, bir şiiri ezberlerken bunun ilk ve son satırlarının ortadaki satırlara göre daha kolay öğrenilmesi konularını açıklayan noktalar şartlanma deneylerinde belirli değildir. Ama şartlanmanın bazı ilkelerini kullanarak, geometrideki ispatlama metodu gibi bazı sonuçlar çıkarmak mümkündür.Öğrenmenin bazı biçimleri, şartlanma psikolojisi ile yorumlanmıştır. Psikologlar bu konuda çeşitli araştırmalar yapmışlardır. Bu araştırmalar hem insanlarla, hem de hayvanlarla ilgilidir. Bazı beceriler vardır ki, yalnızca beceri hareketleri sayılmazlar. Örneğin, bisiklet kullanan bir insan hem bisikleti sürer, hem de trafik işaretlerine, yolun düzgün olup olmadığına bakar. Piyano çalan bir insan hem notaları okur, hem de duygulu bir müzik yaratmaya çalışır. Böylece insan, hem bir beceriyi ortaya koyar, hem de bir yandan kendini kontrol eder. Şartlanma psikologları laboratuvar denemeleri çerçevesinde kalmamışlar, sonuçların çoğuna gözlem yoluyla varmışlardır. Ancak karmaşık beceriler yalnızca laboratuvar araştırmaları ile açıklana-bilmiştir. Şartlanmanın önemli yanı, bazı hareketlerin kazanılması ya da alışkanlıkların yerleşmesi ile ilgili görülmesidir. Bazı psikologlar, öğrenmenin şartlanma ile ilgili görülmesine karşı uyarmalarda bulunmuşlar, öğrenmenin böylesine otomatik bir doğada olmadığını ileri sürmüşlerdir. Ama bazı alışkanlıkların kazanılmasında şartlanmanın yer aldığı genellikle kabul edilmiştir. En son deneyler, normal insan davranışının şartlanma yoluyla kontrol altına alınabileceğini göstermiştir. Bazı izole cevaplar bakımından şartlanma doğrudan doğruya uygulanabilir.
