HERAKLES Otomatik Avlı kalıcı sunucu. 19 Haziran'da açılıyor. Atius & Wizard güvencesiyle hemen kayıt ol, ön kayıt ödülleri aktif. HEMEN TIKLA!
Yalan, bir hatayı gizlemek amacıyla
bir girişimde bulunmaktır. Bu girişim
sözle olabileceği gibi jest, yazı ve
susmayla da olabilir. İnsanlar
yalancı doğmazlar ama yalan
söylemenin öğrenildiği bir gelişim
süreci yaşarlar.
5 yaşına kadar çocukların söylemiş
olduğu yalandan endişe etmeye
gerek yoktur. Gerçeğe sadık kalma
çocukta zamanla gelişen bir olgudur.
Çocuğa yalan söylememesi
konusunda nutuk çekmek veya yalan
söylediğini ispat girişiminde
bulunmak yanlıştır. Çocuk açıkça
yalan söylediği zaman, endişeyle
karşılanmamalıdır. Çocuğun yalan
söylenmesiyle etkili mücadele için
öncelikle yalanın ne tür olduğu
bilinmeli, yalandan çok buna neden
olan psikolojik faktörler ele
alınmalıdır. Küçük çocukların
söylediği yalanlar, gerçek yalandan
farklıdır, gerçek yalanla yüzeysel
benzerliği karıştırılmasına neden
olur. Bunun ayrımını yapmadan
önce, çocuğa yalancı damgası vurmak
yanlış olur.
YALANCILIĞIN NEDENLERİ
Yalancılık olayı çevresel ilişkilerle
birlikte ele alınmalıdır. Öncelikle
çocukta yalancılığın gelişmesini
kolaylaştıran nedenler bulunması
gerekir.
Çocuğa yalanı öğrenmesini
kolaylaştıran diğer bir yol da
taklittir. Yalan söylemeyi taklit
yoluyla öğrenen çocuk öncelikle
yalanın ona bazı olanak ve avantajlar
sağladığını saptar.
Aşağılık duygusu, suçluluk duygusu,
saldırganlık, kıskançlık, korku,
çekingenlik, baskı görme çocuğu
yalana itmektedir.
Yalanın Psikolojik Nedenleri:
Çocuğun sevgi ve ilgi ihtiyacının
anne-baba tarafından yeterince
karşılanamaması,
Çevresindeki insanların kötü örnek
olması,
Çocuklar arasında kıyaslanma
yapılması,
Çocuğa gücünün üzerinde
sorumluluk verilmesi,
Çocuğun yaptığı hatalar sonucu sert
cezalar verilmesi.
YALAN ÇEŞİTLERİ
Yalanın bir çok türü vardır ancak
burada günlük yaşantımızda
çocuklarımızda en çok karşılaştığımız
yalan çeşitlerini ele alacağız.
1-Hayali Yalanlar: Bazı anne-babalar
tarafından hayaller, yalan olarak
görülür, gereksiz heyecana neden
olabilir.
Çocuk bu dünyada aptalca bulduğu
ve hoşlanmadığı şeylerden kaçar. O
zaman hayal ile gerçeği karıştırır,
kasıtlı olmadan yalan söyleyebilir. Bu
tip yalanlarda, çocukların
söylediklerinde en ufak mantıki
düşünme görülmez. Çocuk,
duyduklarının etkisinde kalarak
periler, ejderhalar, cinler, şeytanlar
gördüğünü söyleyebilir. Hayvanlarla
konuşur, oyunlarında hikayeler
uydurur.
Çocuk bu tür bir yalan söylediği
zaman yalanın bitmesi beklenerek,
onaylamadan ve itiraz etmeden,
hayal ve gerçeğin uygun anlatılması
gerekir. Örneğin, inanılmayacak bir
masal anlattığı zaman “bu inanılır
şey midir“ diye onun dikkatinin
çekilmesi ve mantığının çalıştırılması,
onun gerçek dışı şeyler karşısında
durup düşünmesine yardımcı
olabilir. Hayatın ilgisiz yönleri onlar
için ilgili ve cazibeli şekilde
sunulmalıdır.
2-Abartılmış Yalanlar: Çocuklarda
abartma genel bir özelliktir. Çoğu
zaman taklit olarak başlar ve gelişir.
Çoğu şeyin gerçekte olup olmadığını
bilmez sadece duymuştur. Heyecan
yaratmak için o da olayları büyütür,
abartır.
3-Sosyal Yalanlar: Bu yalanlar en
yaygın olan yalan türüdür. Çoğu
zaman yetişkinlerin söyledikleri ve
çocuklara söylettikleri yalanlardır.
Örneğin, bir davete katılmak
istemiyorsak, daveti “bir akrabam
ziyarete geldi, gelemeyeceğim
üzgünüm“ diyerek reddeden bir
anne-baba o an çocuğun kendisini
dinlediğinin farkında olsa bile
umursamaz. Çocukta “anne ne
zaman geldi, ben görmedim“ dediği
zaman da muhtemelen şu cevabı
alır:“sen sus, senin aklın ermez“.
Karşı tarafı kırmamak için bu ve
buna benzer nice yalanları günlük
yaşantımızda sık sık kullandığımızda
öncelikle çocuklar bizi taklit ederler,
sonra da kendisi de aynı şekilde
yapmak istemediği bir işin yapılması
istendiğinde aynı şeyleri uygular.
Sosyal yalanlar belki iki arkadaş
arasında ilişkileri düzeltmek için
kullanılabilir, ancak bunun dışında
çocukların huzurunda yapılması son
derece sakıncalıdır.
4-Savunma Yalanları: Bir çocuğun
veya gencin kendisini korumak için
söylediği yalanlardır. Fazla tehdit,
yasak kullanıldığında, itaate
zorlandığı zamanlarda, sorguya
çekildiğinde bu tip yalanlara
başvururlar.
Çocuğa karşı güvensizlik, şüphe
duyulması, çocuğun doğru sözlerine
karşı yalan söylüyorsun diye
ithamlar, çocukta savunma
yalanlarını savunma yalanlarını
alışkanlık haline getirecektir.
4-Dikkat Çekme Yalanları: Çocuklar
anne-baba ve öğretmenlerinin
dikkatlerini çekmek için onların arzu,
istek ve eğilimlerine ters düşen
davranışları yapmış gibi göstererek,
yalan söyleyerek dikkat çekerler.
Örneğin okula gittiği halde dikkat
çekmek için gitmedim demesi.
5-Yüceltilmiş Yalanlar: Çocuklar
başkalarının hayranlığı ve takdirini
almak için yalan söylerler. Çocuğun
başkalarının takdirini kazanmak ve
ödül almayı arzu etmesi temel bir
ihtiyaçtır. Çocuk bu ihtiyaçlarını
normal yollardan başaramadığı veya
doyuracak imkan verilmediği takdirde
çocuk bunu başka yollardan telafi
edecektir.
Yüceltilmiş Yalanın Nedenleri:
- Çocuklarda yapamayacağı şeyleri
bekleme ve isteme
- Çocuğun başarısızlığını yalanla,
bahane bularak kapatmaya çalışması
ve bunun aile tarafından
onaylanması; örneğin derslerindeki
başarısızlığının payını
öğretmenlerinde bulması
YALANIN ÖNLENMESİ
Çocuğa güvenmek, onu her
hatasında cezalandırmamak, karşılıklı
güven hislerini geliştirmek suretiyle
yalanlardan korunmak mümkündür.
Yalanın önlenmesinde titizlikle
uyulması gereken kurallar şu
şekildedir:
- Anne-baba, öğretmen yalan
söylemekten kaçınmalıdır.
-Çocukların istenmeyen
davranışlarına mümkün olduğu kadar
yumuşak ve hoşgörülü
davranılmalıdır.
- Çocuklardan yapamayacakları şeyler
istenmemelidir.
-Özellikle küçük çocuklar yalan
söyledikleri zaman
cezalandırılmamalıdır.
-Çocuklar, başka çocuklar ile
kıyaslanmamalıdır.
-Sık sık çocuklarla sohbet ederek ilgi
ve beklentileri öğrenilmeli ve dikkate
alınmalıdır.
bir girişimde bulunmaktır. Bu girişim
sözle olabileceği gibi jest, yazı ve
susmayla da olabilir. İnsanlar
yalancı doğmazlar ama yalan
söylemenin öğrenildiği bir gelişim
süreci yaşarlar.
5 yaşına kadar çocukların söylemiş
olduğu yalandan endişe etmeye
gerek yoktur. Gerçeğe sadık kalma
çocukta zamanla gelişen bir olgudur.
Çocuğa yalan söylememesi
konusunda nutuk çekmek veya yalan
söylediğini ispat girişiminde
bulunmak yanlıştır. Çocuk açıkça
yalan söylediği zaman, endişeyle
karşılanmamalıdır. Çocuğun yalan
söylenmesiyle etkili mücadele için
öncelikle yalanın ne tür olduğu
bilinmeli, yalandan çok buna neden
olan psikolojik faktörler ele
alınmalıdır. Küçük çocukların
söylediği yalanlar, gerçek yalandan
farklıdır, gerçek yalanla yüzeysel
benzerliği karıştırılmasına neden
olur. Bunun ayrımını yapmadan
önce, çocuğa yalancı damgası vurmak
yanlış olur.
YALANCILIĞIN NEDENLERİ
Yalancılık olayı çevresel ilişkilerle
birlikte ele alınmalıdır. Öncelikle
çocukta yalancılığın gelişmesini
kolaylaştıran nedenler bulunması
gerekir.
Çocuğa yalanı öğrenmesini
kolaylaştıran diğer bir yol da
taklittir. Yalan söylemeyi taklit
yoluyla öğrenen çocuk öncelikle
yalanın ona bazı olanak ve avantajlar
sağladığını saptar.
Aşağılık duygusu, suçluluk duygusu,
saldırganlık, kıskançlık, korku,
çekingenlik, baskı görme çocuğu
yalana itmektedir.
Yalanın Psikolojik Nedenleri:
Çocuğun sevgi ve ilgi ihtiyacının
anne-baba tarafından yeterince
karşılanamaması,
Çevresindeki insanların kötü örnek
olması,
Çocuklar arasında kıyaslanma
yapılması,
Çocuğa gücünün üzerinde
sorumluluk verilmesi,
Çocuğun yaptığı hatalar sonucu sert
cezalar verilmesi.
YALAN ÇEŞİTLERİ
Yalanın bir çok türü vardır ancak
burada günlük yaşantımızda
çocuklarımızda en çok karşılaştığımız
yalan çeşitlerini ele alacağız.
1-Hayali Yalanlar: Bazı anne-babalar
tarafından hayaller, yalan olarak
görülür, gereksiz heyecana neden
olabilir.
Çocuk bu dünyada aptalca bulduğu
ve hoşlanmadığı şeylerden kaçar. O
zaman hayal ile gerçeği karıştırır,
kasıtlı olmadan yalan söyleyebilir. Bu
tip yalanlarda, çocukların
söylediklerinde en ufak mantıki
düşünme görülmez. Çocuk,
duyduklarının etkisinde kalarak
periler, ejderhalar, cinler, şeytanlar
gördüğünü söyleyebilir. Hayvanlarla
konuşur, oyunlarında hikayeler
uydurur.
Çocuk bu tür bir yalan söylediği
zaman yalanın bitmesi beklenerek,
onaylamadan ve itiraz etmeden,
hayal ve gerçeğin uygun anlatılması
gerekir. Örneğin, inanılmayacak bir
masal anlattığı zaman “bu inanılır
şey midir“ diye onun dikkatinin
çekilmesi ve mantığının çalıştırılması,
onun gerçek dışı şeyler karşısında
durup düşünmesine yardımcı
olabilir. Hayatın ilgisiz yönleri onlar
için ilgili ve cazibeli şekilde
sunulmalıdır.
2-Abartılmış Yalanlar: Çocuklarda
abartma genel bir özelliktir. Çoğu
zaman taklit olarak başlar ve gelişir.
Çoğu şeyin gerçekte olup olmadığını
bilmez sadece duymuştur. Heyecan
yaratmak için o da olayları büyütür,
abartır.
3-Sosyal Yalanlar: Bu yalanlar en
yaygın olan yalan türüdür. Çoğu
zaman yetişkinlerin söyledikleri ve
çocuklara söylettikleri yalanlardır.
Örneğin, bir davete katılmak
istemiyorsak, daveti “bir akrabam
ziyarete geldi, gelemeyeceğim
üzgünüm“ diyerek reddeden bir
anne-baba o an çocuğun kendisini
dinlediğinin farkında olsa bile
umursamaz. Çocukta “anne ne
zaman geldi, ben görmedim“ dediği
zaman da muhtemelen şu cevabı
alır:“sen sus, senin aklın ermez“.
Karşı tarafı kırmamak için bu ve
buna benzer nice yalanları günlük
yaşantımızda sık sık kullandığımızda
öncelikle çocuklar bizi taklit ederler,
sonra da kendisi de aynı şekilde
yapmak istemediği bir işin yapılması
istendiğinde aynı şeyleri uygular.
Sosyal yalanlar belki iki arkadaş
arasında ilişkileri düzeltmek için
kullanılabilir, ancak bunun dışında
çocukların huzurunda yapılması son
derece sakıncalıdır.
4-Savunma Yalanları: Bir çocuğun
veya gencin kendisini korumak için
söylediği yalanlardır. Fazla tehdit,
yasak kullanıldığında, itaate
zorlandığı zamanlarda, sorguya
çekildiğinde bu tip yalanlara
başvururlar.
Çocuğa karşı güvensizlik, şüphe
duyulması, çocuğun doğru sözlerine
karşı yalan söylüyorsun diye
ithamlar, çocukta savunma
yalanlarını savunma yalanlarını
alışkanlık haline getirecektir.
4-Dikkat Çekme Yalanları: Çocuklar
anne-baba ve öğretmenlerinin
dikkatlerini çekmek için onların arzu,
istek ve eğilimlerine ters düşen
davranışları yapmış gibi göstererek,
yalan söyleyerek dikkat çekerler.
Örneğin okula gittiği halde dikkat
çekmek için gitmedim demesi.
5-Yüceltilmiş Yalanlar: Çocuklar
başkalarının hayranlığı ve takdirini
almak için yalan söylerler. Çocuğun
başkalarının takdirini kazanmak ve
ödül almayı arzu etmesi temel bir
ihtiyaçtır. Çocuk bu ihtiyaçlarını
normal yollardan başaramadığı veya
doyuracak imkan verilmediği takdirde
çocuk bunu başka yollardan telafi
edecektir.
Yüceltilmiş Yalanın Nedenleri:
- Çocuklarda yapamayacağı şeyleri
bekleme ve isteme
- Çocuğun başarısızlığını yalanla,
bahane bularak kapatmaya çalışması
ve bunun aile tarafından
onaylanması; örneğin derslerindeki
başarısızlığının payını
öğretmenlerinde bulması
YALANIN ÖNLENMESİ
Çocuğa güvenmek, onu her
hatasında cezalandırmamak, karşılıklı
güven hislerini geliştirmek suretiyle
yalanlardan korunmak mümkündür.
Yalanın önlenmesinde titizlikle
uyulması gereken kurallar şu
şekildedir:
- Anne-baba, öğretmen yalan
söylemekten kaçınmalıdır.
-Çocukların istenmeyen
davranışlarına mümkün olduğu kadar
yumuşak ve hoşgörülü
davranılmalıdır.
- Çocuklardan yapamayacakları şeyler
istenmemelidir.
-Özellikle küçük çocuklar yalan
söyledikleri zaman
cezalandırılmamalıdır.
-Çocuklar, başka çocuklar ile
kıyaslanmamalıdır.
-Sık sık çocuklarla sohbet ederek ilgi
ve beklentileri öğrenilmeli ve dikkate
alınmalıdır.
