Ek Fiil Nedir

[123denizli123]

ROHAN2 WORLD 1-120 TR TİPİ OFFICIAL YOHARA, BALATHOR VE AMON! 80. GÜNÜNDE! +10.000 ONLİNE! HİLE VE BOT %100 ENGELLİ HEMEN TIKLA!

EK FİİL NEDİR ?
Sözcük özelliğini yitirip ek durumuna gelen “imek (i-)” eylemidir.Ekeylemin “basit çekimli eylemleri bileşik çekimli yapmak” ve “ad soylu sözcükleri yüklem yapmak” gibi iki görevi vardır.1. Ekeylem, basit çekimli eylemlere gelerek onları bileşik çekimli yapar.Bir eylem iki tane kip eki almaz, ikinci kip, eylemlere ekeylem sayesinde gelir. Basit çekimli eylemlerden sonra gelen ekeylem, hikâye, rivayet, şart bileşik çekimli eylemler meydana getirir.Bu soruyu daha önce de çözmüştüm, (çöz – müş – tü – m)Görüldüğü gibi, bu cümledeki “çöz-” eylemi, “-miş’li geçmiş zaman kipi” ekini aldıktan sonra, ekeylem sayesinde bir de “-di’li geçmiş zaman kipi” eki almıştır. Yani basit çekimli eylem, ekeylem sayesinde bileşik çekimli hale gelmiştir.Konuşmada ve yazmada ekeylem (i-) genellikle düşer.(çöz – müş – tü – m < çöz – müş i – di – m)&#8195;Terliyken soğuk su içersen hastalanırsın.Onlar, İstanbul’a haftaya gelecekmiş.Bu cümlelerde de “içersen (içer isen), gelecekmiş (gelecek imiş)” eylemleri, iki kip eki alarak ekeylem sayesinde bileşik çekimli hale gelmiştir.2. Ekeylem ad soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapar.Yüklemle ilgili olarak yaygın ve yanlış bir düşünce vardır. Yüklemin hep eylemden oluştuğu zannedilir. Bunun nedeni de, yüklemin mutlaka kip ve şahıs eki alarak yargı bildirmesidir. Hâlbuki kip ve şahıs ekini, ad soylu sözcükler de alabilir ve yargı bildirebilir. Bu da ekeylem (i-) sayesinde olur.Mehmet, dün çok hastaydı.Bu cümlenin yükleminin (hasta) eylem olmadığı görülüyor. Eylem olmayan bu yüklem, ekeylem sayesinde, eylemlere getirilen “-di’li geçmiş zaman kipi” ekini almıştır.(hastaydı < hasta i – di)hasta – i – diad ek fiil kip ekiEkeylem, ad soylu sözcüklere dört farklı kipte gelir.1. Ekeylemin Di’li Geçmiş Zaman Çekimi (idi)Onun kardeşi bu hastanede doktordu. (doktor idi)Bu cümlede, ad olan “doktor” sözcüğü ekeylem sayesinde “-di’li geçmiş zaman kipi” ekini alarak yüklem olmuştur. “Doktor” sözcüğünün “-di’li geçmiş zaman kipi” ile çekimi aşağıdaki gibidir. TEKİL ÇOĞUL1. kişi doktordum – doktorduk2. kişi doktordun – doktordunuz3. kişi doktordu – doktordular2. Ekeylemin Miş’li Geçmiş Zaman Çekimi (imiş)Sabah sabah kapıyı çalan komşuymuş. (komşu imiş)Bu cümlede, ad olan “komşu” sözcüğü ekeylem sayesinde “-miş’li geçmiş zaman kipi” ekini alarak yüklem olmuştur. “Komşu” sözcüğünün “-miş’li geçmiş zaman kipi” ile çekimi aşağıdaki gibidir. TEKİL ÇOĞUL1. kişi komşuymuşum komşuymuşuz2. kişi komşuymuşsun komşuymuşsunuz3. kişi komşuymuş komşuymuşlar3. Ekeylemin Şart Çekimi (ise)Ekeylemin şartı, eklendiği sözcüğü genellikle yüklem yapmaz, cümleye şart anlamı katar.Gelen simitçiyse birkaç simit alalım. (simitçi ise) TEKİL ÇOĞUL1. kişi simitçiysem simitçiysek2. kişi simitçiysen simitçiyseniz3. kişi simitçiyse simitçiyselerBu cümlede, ad olan “simitçi” sözcüğü ekeylem sayesinde “şart kipi” ekini alarak yükleme şart anlamı katmıştır. “Simitçi” sözcüğünün “şart kipi” ile çekimi aşağıdaki gibidir.4. Ekeylemin Geniş Zaman Çekimi (-)Ekeylemin geniş zaman çekimi, kişi ekleriyle yapılır. Ekeylem (i-) kullanılmaz.Ben bu okulda öğretmenim.Bu cümlede, ad olan “öğretmen” sözcüğü, ekeylemin 1. tekil kişi ekini alarak yüklem olmuştur. “Öğretmen” sözcüğünün “geniş zaman” ile çekimi aşağıdaki gibidir. TEKİL ÇOĞUL1. kişi öğretmen – im öğretmen – iz2. kişi öğretmen – sin öğretmen – siniz3. kişi öğretmen – dir öğretmen – lerNot: Ekeylemin geniş zamanının çekiminde, 3. tekil kişi eki “-dir” düşebilir.Komşumuz çok iyi bir insandır.Komşumuz çok iyi bir insan.Bu cümlelerin birincisinde, ekeylemin geniş zamanının 3. tekil kişi eki kullanılmış, ötekinde kullanılmamıştır. İki biçimdeki kullanım da doğrudur.Ekeylemin OlumsuzuEkeylemin olumsuzu “değil” ilgeciyle yapılır.Aldığınız ev çok genişmiş.Aldığınız ev çok geniş değilmiş.Bu cümlelerin birincisinde, ad soylu “geniş” sözcüğü ekeylem alarak yüklem olmuştur, ikinci cümlede yükleme “değil” ilgeci getirilerek cümle olumsuz yapılmıştır. Aşağıda ekeylemin farklı zamanlarıyla çekimlenen yüklemlere sahip cümlelerin olumsuz halleri de bir arada verilmiştir.Dün hava oldukça güzeldi.Dün hava oldukça güzel değildi.Ben bugün çok yorgunum.Ben bugün çok yorgun değilim.O köy buradan oldukça uzaktır.O köy buradan oldukça uzak değildir.Çok hastaysan hemen eve git.Çok hasta değilsen hemen eve git.Ekeylemle İlgili Karşılaştırmalı ÖrneklerEkeylemin, basit çekimli eylemleri bileşik çekimli eylem yapmak ve ad soylu sözcükleri yüklem yapmak görevlerini çeşitli örneklerle birlikte gördük. Ekeylem bu görevlerde kullanılırken, şekil benzerliğinden dolayı başka sözcüklerle karıştırabilir. Şimdi, böyle kullanımları aşağıdaki karşılaştır-malı örneklerde görelim.Babam, iş günleri evden erken çıkardı.(“çık-” eylemi geniş zamanın hikâyesiyle çekimlenmiş)Arkadaşım, cebinden bir avuç şeker çıkardı.(“çıkar-” eylemi -di’li geçmiş zamanla çekimlenmiş)Daha öğrenciyken adını duyuran bir yazardı.(“yazar” adı, ekeylem sayesinde yüklem yapılmış)Ünlü sanatçı, öykülerini hep sabahları yazardı.(“yaz-” eylemi geniş zamanın hikâyesiyle çekimlenmiş)Ninem her akşam bize masal okurdu.(“oku-” eylemi geniş zamanın hikâyesiyle çekimlenmiş)Babam, son derece dikkatli bir okurdu.(“okur” adı ekeylem sayesinde yüklem yapılmış)Küçükken, ayakkabılarımı annem bağlarmış.(“bağla-” eylemi geniş zamanın rivayetiyle çekimlenmiş)Burayı güzelleştiren, yemyeşil bağlarmış.(“bağlar” adı, çoğul ekeylem sayesinde yüklem yapılmış)Ekeylem, adların dışındaki sözcüklere de gelerek onları yüklem yapar.Bu kitabı öğretmenin masasına koyan bendim. (ben idim)(Adıl, ekeylem alarak yüklem olmuştur.)Bu karardan en çok etkilenen biziz. (biz – iz)(Adıl, ekeylemin geniş zamanıyla çekimlenerek yüklem olmuştur.)Şirketin kâr raporları tam beklediğimiz gibiydi. (gibi idi)(ilgeç, ekeylem alarak yüklemin içinde yer almıştır.)Onun odası bizim evin salonu kadardı. (kadar idi)(ilgeç, ekeylem alarak yüklemin içinde yer almıştır.) Örnek 1:Ad cümlesinde kimi zaman ekeylemin 3. tekil kişi ekinin kullanılmadığı da olur.Aşağıdakilerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir cümle vardır?A) En sevdiğim aydır ağustos.B) Güz mevsimi, hasat demektir Anadolu insanı için.C) Şu kara üzümler daha tatlıdır ötekilere göre.D) Yükünden dalları eğilmiş elma ağaçları bir başka güzelliği bu bahçelerin.E) Kavunun, karpuzun en bol olduğu zamandır şimdi.(1997-ÖYS)&#8195;Örnek 2:Aşağıdaki dizelerin hangisinde zamir ekeylem alarak yüklem olmuştur?A) Beni herkes severdi çocukluğumdaB) Sendin bütün korkuların çaresiC) Ben uzaklarda olmalıyım, çok uzaklardaD) Denize bakan evler gibiydim seninleE) Onu benden, beni ondan ayıran deniz(1992-ÖYS)Örnek 3:Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi, ekeylem almış bir sıfattır?A) Bu elmalar henüz tatlanmamış.B) Eski evimiz de bu kadar genişti.C) Şu anda olayın gerçek nedenini bilen yok.D) Söylediklerine göre bu sınıfın en çalışkanı sensin.E) Yarın hava tüm yurtta yağmurlu olacakmış.(1995 ÖYS)
Örnek 4:Eşyalar yerleştirilince, otobüse yolcular da bindi. Şoför, beklemeksizin kontağı açtı. O sırada otobüs yazıhanesinden biri fırladı. Otobüse koşuyordu; soluk soluğa yetişti. Önümüzdeki tek boş yere oturdu. Çevresindekileri selamladı. Otobüsteki herkesi tanıyordu anlaşılan.Bu parçada bileşik zamanlı kaç fiil vardır?A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5(1996 – ÖSS) Örnek 5:Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi, “şimdiki zamanın rivayeti” biçimindedir?A) Oturdukları evi 20 yıl önce almışlarmış.B) Geçen yıl arada sırada arkadaşlarla buluşup sinemaya gidiyorduk.C) Ben de onun gelmesini bekliyordum.D) O filmi ben de yıllar önce görmüştüm.E) Eskiden kışlar daha soğuk, yazlar daha sıcak geçiyormuş.(1995-ÖYS)
Örnek 6:Gök uzak, yer uykudaEngin mesafelerleAy giriyor bulutaSesler hatırlatırBana uzak yakınıDurdursun bir an önceSaat tik takınıBu dizelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?A) Ekeylem kullanılmıştır.B) Dilek kipinde çekimlenmiş eylem vardır.C) Birden fazla basit çekimli eylem vardır.D) Bileşik çekimli eylem vardır.E) Geniş zaman kipinde çekimlenmiş eylem vardır.
Örnek 7:Aşağıdaki dizelerin hangisinde yüklem, “gereklilik kipinin rivayeti” biçimindedir?A) Bu düşüncelerini bence onlara da anlatmalısın.B) Trafik ancak iki saat içinde açılırmış.C) Bu koliler, birlikte kargoya verilmeliymiş.D) Elindeki yarayı doktora göstermeliydin.E) Aradığı renkte boyayı zor bulmuştu.
Örnek 8:Aşağıdaki dizelerin hangisinde ekeylem yoktur?A) O zaman başından aşkındı derdiMermeri oyardı, taşı delerdiB) Nihayetsiz bir ova ağarttı benzimiziYollar bir şerit gibi ufka bağladı biziC) Uzun bir yolculuktan sonra İncesu’daydıkBir han yorgun argın tatlı bir uykudaydıkD) Leyla gelin oldu, Mecnun mezardaBir susuz yolcu yok şimdi dağlardaE) Ses topladım, renk topladım derindenGeniş his ve hayal bahçelerinden Örnek 9:Siyah kanatlarını batıya açtı kuşlar,Benden sana haberdir bu çığlıklı uçuşlar.Dereler ardın sıra akmağa koyulmuşlar,Arıyor batan güneş seni dağlar ardında.Bu dizelerde çekimli kaç eylem vardır?A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5