Biga - Çanakkale

Shegys · 3 Kas 2013

Biga, Çanakkale ilinin kendi adıyla anılan yarımadada kurulmuş, merkeze 90 Km. uzaklıkta, toplam nüfus açısından Çanakkale'nin en büyük ilçesidir. Doğuda Gönen, batıda Lapseki, güneyde Çan, kuzeyde ise Marmara Denizi ile çevrilidir. İlçe nüfusu 80,849 merkez ilçe nüfüsu 36.542'dir. Osmanlı zamanında "Biga Sancağı" adıyla bugünkü Çanakkale topraklarının yönetimsel merkeziydi.
İlçenin temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Bununla birlikte tarıma dayalı sanayi gelişmekte olan sektörlerden biridir. İlk kurulan sanayi tesisi Gümüşçay beldesindeki DEMKO Demirci Konservecilik A.Ş. Salça fabrikasıdır.Ayrıca Türkiye'nin en büyük sanayi topluluklarından birisi olan (İçdaş)başta Demir Çelik olmak üzere çeşitli sektörlerdeki üretim tesislerini, Mobilya alanında ülkemizin büyük gruplarından (Doğtaş)mobilya üretim tesislerini,(YTS Yalçın Tesisat Mlz.San.Tic.A.Ş.)de plastik üretim ve ambalaj malzemeleri tesislerini bu ilçenin sınırları içinde kurmuştur. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ve Biga Meslek Yüsek Okulu'da ilçe sınırları içerisinde bulunmaktadır. 2000'i aşkın öğrenci sayısı ile fakülte ilçenin ekonomisine önemli katkı sağlamaktadır.

Genel özellikler
İlçe hızla gelişmekte ve yapılan çalışmalarla çok modern bir görünüm kazanmaktadır. Şehir merkezi Balıkkaya adı verilen bir tepenin eteklerinde kurulmuştur, denizden ortalama yüksekliği 38 metre olan ilçede yükseklik bu tepe ile 200 metreyi bulur. İlçenin bugünkü yüzölçümü 1331 Km²'dir. İlçe Büyük İskender'in kıyılarında savaştığı Biga Çayı (Kocabaş ya da Granikos) ile ikiye bölünmüştür. İki yakayı birleştiren iki büyük köprü ile birlikte belediye hudutları içinde irili ufaklı 8(sekiz) köprü bulunur. Sanılanın aksine ilçe merkezinin denize kıyısı yoktur.Şehir merkezini boydan boya kateden ve Çanakkale tarafından şehre girildiğinde başlayan İstiklal Caddesi şehir merkezinde Çan Caddesi adını alarak ilçenin Çan karayolu çıkışına kadar uzanır.Şehir neredeyse bu cadde üzerinde kuruludur denileblir.Eski yerleşim yeri bu güzergâh üzerinde gelişmini sürdürürken sonradan eklenen ve aslında kendine özel ekonomik merkezleri olan Şirintepe mahallesi ile Bursa karayoluna doğru gelişim göstermiş,son yıllardaki toplu yapımlarla Çanakkale ana karayolunun güneyinde de Toki ve Ortur yerleşim yerlerinin inşasıyla şehir imar açısından daha büyük bir alana sahip olmuştur.

Mahalleler
Hamdibey Mahallesi (Ada Mahallesi)
İstiklal Mahallesi
Turan Mahallesi
Gazi Kemal Mahallesi
Cumhuriyet Mahallesi(Çiçeklidede)
Sakarya Mahallesi
Şirintepe Mahallesi

*Belde muhtarlıkları dahil değildir.
Beldeler
Karabiga
Gümüşçay
Kozçeşme
Balıklıçeşme
Yeniçiftlik

İlçe merkezi günümüzde Yeniceköy ile birleşmiş durumdadır, fakat burası hâlâ ilçe belediyesine bağlı değildir. Köyü şehir merkezinden sadece bir cadde ayırır.
İlçenin 107 köyü ve 5 beldesi bulunmaktadır.

Nüfus
19. yy'da güney Marmara'nın büyük yerleşimlerinden biri olan Biga 20. yy'da fazla bir gelişme göstermemiştir. 1927 yılındaki cumhuriyet döneminin ilk nüfus sayımında merkez nüfusu 8 bin çıkmıştır. 1960'a kadar 10 bini aşamayan merkez nüfus 1970'de 13 bini, 1980'de 15 bini, 1990'da 20 bini, 1997'de 26 bini aşmış 2000 yılında ise 28 bine yaklaşmıştır. 2000'li yıllarda sanayileşmeye başlayan ilçenin nüfusu da sanayi ile birlikte artış göstermeye başlamıştır. 2007 yılı ADNKS'e göre birçok il ve ilçe merkezlerinin nüfusu az artış yaparken ya da nüfus kaybı yaşarken, Biga'nın nüfusu 28 binden 33 bine yükselmiştir 2009'da da 36.520'ye yükselmiştir. Halkın büyük çoğunluğunu Muhacir,Yerliler,Pomak,Boşnak,Çerkez ve Çeçenler oluşturur.

Tarih
Şehrin ne zaman kurulduğu bilinmemektedir. Muhtemelen adının geldiği Pegae veya Pegai nin antik bir iskan yeri olmadığı sanılmaktadır.Bölgede Parion (Kemer) ve Priapos (Karabiga)adlı şehirlerin M.Ö. VII. Yüzyıla kadar indiği bilinmekle birlikte Pegae veya Pegai adına ancak ortaçağ Bizans ve Haçlı kaynaklarında rastlanır. Anna Comnenus buradan Pigas (menbalar)şeklinde bahseder. Haçlı kaynaklarında adı Spigadır. Bir yönü ile Karabiga ve Biga tarihi iç içedir. Büyük bir yangından sonra Karabiga'da bulunan asıl Biga'nın şimdiki yerine taşındığı eskisinin uzun süre imar edilememesi sonucu yeni yerin geliştiği eski Biga'nında Karabiga olarak kaldığı rivayet edilir. Az önce bahsi geçen yerlerin önemli bir iskele olan Priapos olması kuvvetle muhtemel olması bu tezi güçlendirmektedir. Nitekim 1850 lerde bu bölgeyi dolaşan Mordtmann antik Priapos'un Ortaçağ'lardakiPegae ile aynı yer olduğunu ve buranında Karabiga'ya isabet ettiğini belirtir. Şimdiki Biga'nın ise Bizans yada Osmanlı tarafından sonradan kurulduğunu anlatır.( Daha önce bahsi geçen yangın olayından sonra buraya taşınması). M.Ö.334 yılında Büyük İskender ve Pers Kralı III.Darius arasındaki savaşta eski Biga olan Priapos yani Karabiga yakınlarında gerçekleşmiştir. Daha sonraki yıllarda önce İskenderin kumandanlarından Lysimakos'un nüfuzuna giren bölge bir süre sonra Bergama Krallığına geçmiştir. Bergamalılardan sonra Roma idaresi görmüş ve Bizans İmparatorluğu içinde yer almıştır. İlçede tam korunamadığı için depremlerle zarar görmüş Karabiga beldesindeki tarihi Priapos kentine ait kalıntılar (yerel halk arasında Kaleler diye bilinir) hala görülebilecek tarihi eserler arasındadır.Biga'ya bağlı Kemer köyündeki antik Parion kenti harabeleri de kazıları bitirildikten sonra izlenebilecektir.

Bizans dönemi
Bizans döneminde Pegae'de bir Latin kolonisi bulunuyordu. 1190 da Frederik Barbaros, 1204 te Venedikliler ve Flamanlar burda ticaretle uğraşan İtalyan tüccarlar bulmuşlardı. 1205 yılından sonra İstanbul ve Anadolu'nun büyük bir kısmından çıkarılan Latinlerin elinde kalan bir kaç şehirden biride Pegae idi. Türklerin bölgeye yaptığı akınlar sırasında zor durumlarda kalmış abluka sebebi ile kıtlık ve vebadan etkilenmiştir.Bölgenin bir kısmı XIV. yüzyıl başlarında Karesioğullarının eline geçmiş olmasına rağmen iyi korunan sahil şehirlerinden bir kaçı gibi Pegae 'de(Biga-Karabiga)ele geçirilememiştir.Bizans İmparatoru III.Andronikos ve Karesioğlu Demirhan Bey 1328 yılında bu sahillerdeki Bizans kasabalarına akın yapılmamasını içeren bir anlaşmayı Pegae'de imzalamışlardır.

Osmanlı dönemi
Osmanlı Kaynaklarına göre Biga Rumeli'ye geçişten sonra 1365 yılında I.Murad tarafından fethedildi. I.Murad karadan ve denizden kuşattığı Biga'yı ele geçirdikten sonra kiliseleri mescit haline getirdi.Şehre Türk nüfus yerleştirdi.Bir süre sonra şehir bir gece baskını ile yakılıp yıkıldı ve harab oldu.Bunun üzerine Biga yeniden imar olundu.(Daha önce bahsi geçtiği gibi iç kesimlere taşındı).Denizden ve karadan kuşatılan bu yerin şimdiki Biga olmadığı açıktır. Şu halde fethedilen yerin Karabiga olduğu ve eskişden buranın Biga olarak bilindiği ve Karabiga adının bu talan olayından geldiği açıktır. Enveri'nin kaydına göre Orhan Bey oğlu Süleyman Paşa Gelibolu'ya geçmeden önce 1353 te Biga'nın iç kesimlerini fethetmiş Gelibolu dönüşü Biga yakınlarında attan düşerek ölmüş ve Bolayır'a gömülmüştür. Bir diğer tarihi Osmanlı takviminde de I.Murad'ın burayı 1359-60 yıllarında kim olduğu tam olarak bilinmeyen Melik Nasır'dan aldığı belirtilir. Bu bilgilerden anlaşılacağı gibi Biga'nın iç bölgelerini Süleymen Paşa Biga İskelesi ve Kalesini ise I.Murad fethetmiştir. Adı geçen baskında tahrip olan kıyıdaki Biga yerine iç kesimlerde yeni kasaba gelişmiş kıyıdaki de tahribat neticesi uzun süre harap kalması sebebi ile Karabiga adıyla anılmaya başlamıştır. Osmanlı hakimiyeti sırasında çoğunlukla sakin bir süreç geçirmiştir. ancak stratejik mevkii sebebi ile Rumeli ve Batı Anadolu'ya hareket eden Osmanlı Kuvvetlerinin geçiş yerini teşkil etti. Çelebi Mehmed'in vefatı sırasında, İzmir Beyi Cüneyd Bey üzerine yütümek için Anadolu Beylerbeyi kuvvetlerinin Biga'da Toplanması kararı alınmış ve hareket burdan başlatılmıştır. Düzmece Mustafa hadisesinde de yenilgiye uğrayan Mustafa kaçarak Biga Suyu'na gelmiş, Biga Kadısının yardımı ile Gelibolu'ya kaçmıştır. Onu takip eden II. Murad Biga'ya geldiğinde kadıyı astırmıştır. Gerek Donanma seferlerine katılmak gerekse Avrupa'da girişilecek seferler sırasında Rumeli'ye geçmek için Anadolu Beylerbeylik kuvvetleri Biga Ovasında toplanırdı. Bunun bir nişanesi olarak oldukça büyük bir Namazgah kalıntısı Hamdibey nahallesinde bulunmaktadır. Osmanlı döneminde önemli bir iskan ve idari merkez hüvviyeti kazanmıştır. 1516 da nüfus 1000'i geçmiş, 1575 te 2000 'i aşmış daha sonra bir süre duraklama dönemi yaşamıştır. XVII. yüzyılda buraya gelen Evliya Çelebi zamanında tahminen aynı nüfusu korumuştur.1869 yılına gelindiğinde pazar gelirleri 1200 akçeyi bulan V.Cuinete göre nufusu 10.000'i geçmiş canlı bir şehirdir.

Millî mücadele dönemi
Milli Mücadele dönemi oldukça karışık, bilinmeyen ve araştırılmayan bir dönemdir. Bu zaman diliminde yaşananlar konusu karmaşıktır. Gavur İmam namı ile bilenen Pomak lider ve çetesinin yaptığı bir çok eylem Anzavur Ahmed' e isnat edilmiş ancak belgeye dayanmayan söylenceden ibaret kalmıştır. Milli Mücadele kahramanlarından Hamdibey Gavur İmam ve adamları tarfaından öldürülmüş bu cinayetten Anzavur Ahmed mesul görülmüştür.Karışık yanıltıcı ve yönlendirici temalarla süslenen bu dönem gerçek ve tarafsız tarihçiler tarafından araştırılmayı beklemektedir. Biga ve çevresi millî mücadele döneminde Yunanlılarca işgâl edilmiştir. Bu dönemde ilçe de birçok çete türemiş, ve kanlı baskınlar yaşanmıştır.

Cumhuriyet dönemi
Osmanlı İmparatorluğu döneminde sancak merkezi aslında Biga olup, cumhuriyetle birlikte merkez Çanakkale olarak değiştirilmiştir ve Biga ilçe olarak Çanakkale'ye bağlanmıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında çok geniş bir idarî alana sahip olan ilçe, 1945 yılında Yenice beldesinin, 1949 yılında da Çan beldesinin ilçe olması nedeniyle, büyük toprak ve nüfus kaybı yaşamıştır. Bu son değişiklik ile beraber ilçe sınırları bugünkü hâlini almıştır.İlçe köylerinin hepsinde elektrik ve su bağlantısı vardır. Yolu olmayan köy bulunmamaktadır.

Eğitim - Öğretim
İlçe'de Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'ne (ÇOMÜ) bağlı bir de fakülte bulunmaktadır. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Biga-Çanakkale karayolu üzerinde, Prof. Dr. Ramazan Aydın Yerleşkesinde faaliyetlerini sürdürmektedir. İlçede Biga Atatürk Anadolu Lisesi, Biga Anadolu Lisesi, Ticaret meslek lisesi, dört genel meslek lisesi (Kız Meslek Lisesi, İmam Hatip Lisesi, Endüstri Meslek Lisesi vb.) ve ile otuzdört ilköğretim okulu bulunmaktadır. İlçede okuma yazma bilenlerin oranı 95%'den fazladır.

Spor faaliyetleri
İlçede spor faaliyetleri oldukça çeşitlidir. Lise öğrencileri aracılığı ile ilçe birçok yurt içi turnuvada temsil edilir. En gelişmiş spor branşları futbol, basketbol, voleybol ve masa tenisidir. İlçede bir adet kapalı spor salonu, bir adet stadyum ile 12 adet amatör spor kulübünün mücadele ettiği birçok çim ve halı saha vardır. Özellikle 2006 yılında 40. kuruluş yılını kutlamış olan Bigaspor başarılı bir külüp olup Biga'yı 1 yıl 3.ligde temsil etmiştir.

Turistik yerler
İlçenin çevresi tarihi ve doğal güzellikler ile çevrilidir. Karabiga kasabasında çok sayıda kalıntı bulunmaktadır. Ceneviz'lerden kalan ve halk tarafından "Kaleler" olarak adlandırılan sur kalıntıları vardır. İlçede yazlık turizmi gelişmektedir. Kıyı şeridi boyunca birçok yazlık sitesi bulunur. Buralarda kışın yerleşim bulunmaz büyük çoğunluğu İstanbul'dan gelen sahipleri ile birlikte yazları ilçe nüfusu oldukça artar. Son yıllarda ilçe kaplıcaları ile de adını duyurmaya başlamıştır. Aksaz, Kemer köylerinde denize girilebilmektedir. Kemer Köyünün Parion Antik kenti kalıntılarnda arkeolojik kazılar devam etmektedir. Dereköy'de bulunan doğal kaya duvar görülmeye değerdir. Şahmelek Koyu, Fırıncık koyu, Söğütlü yalı vb bir çok koyda denize girilebilir. İlçede bulunan Ulu Cami, MRG Hotel Binası, Halim Bey Konağı(şu anda Biga Kent Müzesi resmi ismini taşımaktadır) tarihi yapılardır.