- Katılım
- 7 Ağu 2012
- Konular
- 7,451
- Mesajlar
- 16,354
- Çözüm
- 5
- Reaksiyon Skoru
- 627
- Altın Konu
- 0
- TM Yaşı
- 13 Yıl 10 Ay 12 Gün
- Başarım Puanı
- 385
- MmoLira
- -82
- DevLira
- 0
HERAKLES Otomatik Avlı kalıcı sunucu. 19 Haziran'da açılıyor. Atius & Wizard güvencesiyle hemen kayıt ol, ön kayıt ödülleri aktif. HEMEN TIKLA!
Kozan (Sis), Adana ilinin bir ilçesidir. Adana ovasının Yukarı Ova denilen kısmında düz arazinin tepelik bölgeye geçtiği kesimde kurulmuş olup, il merkezine uzaklığı 69 km'dir. İlçe kuzeyde Kayseri, Yahyalı, Feke, Saimbeyli; doğuda Osmaniye, Kadirli; güneyde Ceyhan, İmamoğlu; Batıda Aladağ ilçeleriyle çevrilmiştir. İlçenin yüzölçümü 1690 km²'dir. Adana'nın (metropoller hariç) iki büyük ilçesinden birisidir. Ayrıca Adana İl Sınırları İçindeki En Geniş İlçe Durumundadır. İlçe Osmanlı Dönemi ve Cumhuriyet Döneminde 1926'ya Kadar Vilayetlik Yapmıştır. Ancak 1926'da Bazı Milletvekilleri Yüzünden Vilayetliği Lağvedilmiştir. Ayrıca Vilayetken Fevzi Çakmak'ı TBMM'ye Milletvekili Olarak Göndermiştir. Günümüzde İl Olma Haklarının İade Edilmesiyle İlgili Kampanyaları Mevcuttur. Ayrıca Feridun Düzağaç, Barış Manço , İsmet Atlı, Necmettin Erbakan, Yusuf Halaçoğlu, Ömer Çelik, Mustafa Fehmi Kubilay, Halit Dağlı, Karacaoğlan , Dadaloğlu gibi birçok tanınan kişi Kozanlıdır. İlçenin Kozan Dağı, Dengin Yoktur Kozan ve Kozan Adında Türküleri Bulunmaktadır. Kozan TV ve Otağ TV Adında İki Adet Televizyon Kanalı, Kozan FM, Sis FM ve Kozan Barış FM Adındada Üç Radyosu Bulunmaktadır. 7 Adet Yerel Gazetesi Bulunan Kozan, İnternet Haberciliğinde Çoğu İlden İleri Durumdadır. İlçede Çukurova Üniversitesi'ne Bağlı Yüksekokul Mevcuttur. İlçeye 4 Yıllık Fakülte Kurulmuştur. Türkiye'nin Birçok Yerinde Kozan'dan Sürgün vb. Nedenlerle Göç Etmiş Olanların Kurmuş Olduğu Kozan Adını Taşıyan Yerleşim Yerleride Mevcuttur ( Kozanlı, Kulu, Kozanlı, Soma, Kozan, Çandır vb).
Tarihçe
Anadolu Tarihi insanlık tarihi kadar eskidur. Yöremizin Tarihinde Anadolu'nun tarihi kadar eski olduğundan Kozan ve havalisinin tarihi insanlık tarihi kadar eskidir. Bu bilgiler ışığında tarihi Sis şehrinin Çukurova ve çevre tarihinde yöreye ilk insanın ayak bastığı zamandan berisinin tarihi izlerini yansıtır. Sis ve arkasının verdiği dağlık bölge Hititler'den Asurlulara kadar uzanan tarihi olayların da yaşandığı yerdir. Tarihi Komana (veya Şar) şehri erken dönem Hitit-Kizzuvatna Krallığının merkezi idi.
Mezopotamya'dan İç Anadolu'ya uzana ticaret ve kervan yolunun Anavarza-Sis-Kayseri bağlantılı olması bölgenin stratejik öneminden de kaynaklanır. Sis şehrinin kuzeyindeki "Karasis" antik şehrinin giriş kapısında bulunan fil kabartması dolayısı ile İskender döneminde burada yerleşim olduğu ve dağlara doğru uzanan kervan yolunun da buradan kontrol edildiği ortaya çıkar. "Sis" şehir ismi tarihin hatırasıdır. En azından 3.000 yıllık insan yerleşimi burada "Sis" şehrinde yaşanmıştır. Asurluların "Sizu", Romalıların "Sision" ve daha sonra da "Sis" adıyla bilinen antik kent, aynı isimle 1928 yılına kadar varlığını korumuştur.
Kozan coğrafyasının en önemli antik kenti şüphesiz ki Anavarza'dır. Romalılar döneminde İmparator Agustus'un ziyaret ettiği Anavarza gelişerek metropol kenti oldu. Dünya olimpiyatları burada yapıldı. Anavarza, Türk tarihinde Çukurova olarak bilinen antik Kilikya'nın da kalbi idi. Romalılardan Bizans'a geçen Anavarza Abbasi İslam orduları tarafından Hükümdar Harun Reşit zamanında yeni bir kimlik kazandı. Anavarza ve Sis şehirlerine Türkistan'dan getirilenler yerleştirildi (MS 800'lü yıların başı). Sis yöresinde İlk Türk yerleşimi Bizans Hükümdarı Nikefor Fokas'ın MS 954 yılındaki Kilikya seferine kadar kesintisiz devam etti.
Anavarza antik kenti MS 1269 yılında yaşanan depremden büyük hasar gördü. Şehirde yaşayan Ermeni Prensliği ve halk Sis şehrine taşındı. Ermeni Kral II. Leon zamanında Sis kalesinin eteğinde Kral sarayı yaptırıldı. 1340 ve 1350'li yılarda Çukurova'ya gelen Ramazanoğlu ve Türkmen aşiretler Misis ve Adana şehirlerini ele geçirdiler. Mısır'ı Memluklu Türk Devleti'nin ordusu 1375 yılında Sis Ermeni Krallığını kuşatma altına aldı. Işık Temur ve Türkmenler son Ermeni Kralı VI. Leon'u kale içinde teslim aldılar ve böylece Kilikya Krallığı devri sona erdi. Ama bundan sonra Türklerin hoşgörülü ve adaletli yönetiminden dolayı Sis şehrinin Ermeniler için dini önemi devam etti. Sis Ermeni manastırı ve kilisenin aynı yerde bulunması Ermeniler için dini önem taşıyan kutsal eşyaların da burada bulunması dolayısı ile Van'dan Konya'ya kadar uzanan Güney Anadolu şehirlerinde yaşayan Ermeniler dini inançlarının gereği Sis şehrine geliyor ve burada pelesenk yağı bulunan Altın kazanın kapağının açılması törenlerine katılıyorlardı. Kazanı yapan aile ise Ermeni Taşaklıyan ailesidir.
Sis şehir merkezinde Türk asıllı Sultan Melik Seyfettin Çakmak Ümerasından Emir Abdullah Hoşkadem tarafından 1448 yılında Büyük Caminin yapımı gerçekleştirilmiştir.
Çukurova ve yöremiz XIV. yy ortalarından itibaren Mısır Memluklularına ve bunlara bağlı Türkmenlerin Yüreğir koluna mensup Ramazan oğullarının eline geçmiştir. Bu devletin hâkimiyetini Yavuz Sultan Selim 1517 yılı Mısır seferiyle son vererek bölgeyi tümden Osmanlı topraklarına ilhak etmiştir. Sis, Adana ve Tarsus şehirleriyle birlikte sancak halini almıştır. Sis, Adana ve Tarsus şehirleri ile birlikte tahsis edilmiştir. Sancak, 1571 yılından itibaren Kıbrıs Beylerbeyliğine bağlanmıştır.
1519 ve 1540 yılları arasında yapılan Osmanlı Tahrir Defterleri'ne göre Sis Sancağı; Feke, Anavarza, Lembert, Küpdere ve Parsi-bit (Pars-berd) kalelerinden teşekkül etmekte idi. Sis Sancağı cemrini ise, Savcı-hacılu, Eğlen-oğlu, Avşar boyu ve Kavurgalı oluşturmaktaydı.
Sis, Osmanlı döneminde aynı adı taşıyan Sancak durumunda idi. Bir çeşit vilayet gibi idi. 1700'lü yıların başlarından itibaren Kozanoğulları Türkmen beyleri önce Feke Belenköy yöresinde dağlık bölgeyi kontrolleri altına aldılar ve kısa sürede Sis şehrinin de idaresini ellerine geçirdiler. Kozanoğullarının derebeylik tarzı yönetimi 1700-1865 yıları arasında devam etti. Bu zaman içinde bölge coğrafyasının adı "Kozan" olarak değişime uğradı.
Osmanlı Devleti, Çukurova genelinde konar-göçer Avşar boylarını toprağa yerleştirmek için 1865 yılında Derviş ve Cevdet Paşalar kumandasında Fırka-i Islahiye ordusunu gönderdi. Kozanoğulları ailesinin sürgün edilmesinden sonra "Kozan Sancağı" kuruldu. Sis, Kadirli (Kars-ı Zülkadriye), Feke, Haçin kazaları Kozan Sancağı'na bağlandı.
Dadaloğlu'm der ki, aslım nereli,
Bizde ölen şehit, gazi yaralı,
Haydin aslanlarım, haydin ileri,
Seyret kavgayı da, gör Kozanoğlu.
Osmanlı Devleti döneminde Müslüman Türklerle Ermeniler yörede bir arada iyi ilişkiler içinde yaşamlarını sürdürürken I. Dünya savaşından sonra Kozan ve yöresi 7 Mart 1919 Fransızlar tarafından işgal edilmiştir. Fransız işgali ile birlikte bu güçler tarafından Ermeniler silahlandırılarak şiddet hareketlerine girmişler ve önemli ölçülerde Müslüman kanı dökülmüş, daha sonra Saimbeyli ve Osman Tufan Bey idaresinde teşkilatlanan mukavemet güçleri 2 Haziran 1920'yılında Fransız işgalciler ve Ermeni güçlerinden temizlenmiştir. Bu tarihten itibaren Sis'e Kozan adı verilmiştir.
1865-1923 yılları arasında Mutasarrıflık olan Kozan Cumhuriyet döneminde 1923 yılında Vilayet halini almış, 1926 yıllarından sonra Vilayetliği lağvedilerek Adana İli'ne bağlı ilçe haline getirilmiştir.1920 yılında Kozan Türkiye Büyük Millet Meclisine Mareşal Fevzi Çakmak'ı Milletvekili olarak gönderilmiştir.
Bu tarihi dönemlerden günümüze kadar gelen tarihi eserler ise, Kozan Kalesi, Anavarza Kalesi, Karasis Kalesi ile Memluklar döneminde 1448 yılında inşa edilen Ulu camii (Hoşkadem Camii) Kozan suyu üzerinde 9 gözlü Roma köprüsü, tarihi evleri, tarihi çarşısı ile önemli ölçüde tahribat gören Ermeni Kilisesi kalıntıları mevcuttur.
Kozan ve havalisi, tarihin her döneminde önemini korumuş bir yerdir. Eski çağlardan beri, birçok milletin nüfuz mücadelesine sahne olan Kozan ve çevresi, verimli arazileri ve elverişli iklim şartları ile gerçekten göz kamaştırıcı bir özelliğe sahiptir.
Tarih çağlarında Çukurova'da ve dolayısıyla Kozan'da, çok sayıda medeniyetin kurulması ve birbiri arasındaki nüfuz mücadelesinin uzun yıllar sürmesi, buranın tarihi, coğrafi ve iktisadi önemini ortaya koymaktadır.
Kozan ilçesi, Anadolu-Suriye eski ticaret yolunun üzerinde bulunduğu için, ticari bakımdan büyük bir önem taşımaktadır. Hatta Hz. Mevlana Suriye yolculuğunu yaparken dahi bu yolu kullanmıştır. Seyahati esnasında Kozan Kalesi eteklerinde yaşayan 40 keşişle karşılaşması ise bu yolculuğunu doğrulamaktadır.
Kozan ve yakın çevresinin sahip olduğu bütün bu olumlu şartlar, ilk çağlardan itibaren, çeşitli kavimlerin yöreye hâkim olma ve yerleşme arzularını kamçılamış, devletlerarası siyasi anlaşmazlık ve savaşlara yol açmış, yörenin birçok kavim arasında el değiştirmesiyle sonuçlanmıştır.
Kozan Cumhuriyetin ilanından sonra 1923 yılında Vilayet hüviyetine kavuşmuş fakat bir takım siyasi uyuşmazlıklar nedeniyle 1926 yıllarından sonra il statüsü lağvedilerek Adana İli'ne bağlı İlçe haline getirilmiştir.
Kozan vilayetlik hakkının iadesi için zaman zaman siyasetçiler ve bürokratların yanı sıra medya mensupları da birtakım girişimler ve Kozan'ın vilayetliğinin iadesi yönünde programlar yapılsa da vilayetlik konusunda netice çıkmadı. Son olarak Belediye Başkanı Kazım Özgan ve Kozan Kent Konseyi 2010 yılında Kozan'ın vilayetlik hakkının iadesi çalışmasını başlattılar.
Nüfus
1893 yılında Osmanlı Devleti tarafından yapılan nüfus sayımına göre Sis (Kozan)'in nüfusu 32.507 kişidir. Bunun %56'sı Türklerden, %43'ü Ermenilerden oluşmaktaydı. Kentte 18.338 Türk ve 14.026 Ermeni yaşamaktaydı.
İlçenin nüfusu 31.12.2010 tarihinde açıklanan ADNKS kesin sonuçlarına göre 127.100'dir. Bunun 76.864'ü ilçe merkezinde, 50.236'sı ise kasaba ve köylerde yaşamaktadır.Temmuz 2011 itibariyle merkez nüfus 77.619'dur. 2011 yılı nüfus itibariyle Kozan'ın merkezi sırasıyla Burdur, Iğdır, Yozgat, Muş, Kars, Çankırı, Hakkari, Kırklareli, Şırnak, Muğla, Bartın, Bilecik, Bitlis, Sinop, Bayburt, Tunceli, Gümüşhane, Artvin ve Ardahan il merkezinden büyüktür.
İlçe bağlısı olarak merkez hariç olmak üzere ilçe merkezine bağlı; 2 belde, 86 köy ve 16 mahalleden oluşmaktadır. İlçe merkezinde 8 mahalle varken 2009'da mahalle sayısı 15'e çıkartılmıştır. İlçe merkezindeki en büyük mahalle olan Tufanpaşa, Kozan'nın nüfusu 12.310'dur
Kozan ilçe merkezinin tamamı Türklerden oluşmaktadır. Köylerinde tamamına yakını Türk'tür. Ancak az sayıda Balkan Göçmeni bulunur. İlçenin bugünkü görünümde dış savaşlar sırasında ki dış göçler etkilidir. Özellikle Aydın-Söke,Musul-Kerkük ve Bulgaristan ve Makedonya göçmenleriyle yerli Halk olan Varsak,Karakeçili,Sarıkeçili Türkleriyle Beraber Bölgede ki Türk nüfusunu oluşturur.Türklerden ayrı olarak Toros Arapı denen Arap ırkı Torosların eteklerinde yaşarlar.Balkan Türkleri ise Kozan'ın Postkabasakal,Çokuk ve Boztahta köylerinde bulunmaktadır.
Ekonomik Yapı
Araştırma sahasında sanayi fazla gelişmemiştir. İlçedeki sanayi oluşumunu iki ana kola ayırmak mümkündür. Çünkü, küçük ölçekli sanayi kollarını oluşturan oto tamirci, oto kaporta ve torna, demir hızarı, marangoz hızar atölyesi gibi kolların bulunduğu gibi; orta ölçekli sanayi kollarını oluşturan sanayi tesisleri de bulunmaktadır. Bu sanayi kollarının gelişimi ise son 15-20 yılın ürünü olup, 2004 yılında da Kozan Organize Sanayi Bölgesinin yatırım planına yeniden alınması ve altyapı çalışmalarının tamamlanması sonrası KOSB'ta tesisler kurulmaya başladı.
Ulaşım ve Haberleşme
İlçemize bağlı 87 köy ve 1 belde mevcut olup, ova kısmında yerleşik 34 köy ve 56 bağlı yerleşim birimlerinin 200 Km asfalt, 95 Km stabilize yolu vardır. Bu köylerimizde ulaşım sorunu yoktur.
İlçe merkezi telefon santral kapasitesi 16.384, Kasaba ve Köylerde 8.890 olmak üzere toplam 22.705 abone mevcuttur. Yerleşim birimlerinin kendi aralarında ve gerekse dış haberleşmede önemli bir sorun yaşanmamaktadır. İlçede Kozan Posta İşletmesi Merkez Müdürlüğü ile Türk Telekom A.Ş.aynı bina içinde hizmet vermektedir.
Kozan'ın Vilayetlik Konusu
Kozan Osmanlı Döneminde 1869-1922 Yılları Arası Vilayetlik Yapmıştır. Bu Dönemde Adana Eyaleti'ne Bağlı 5 (Kozan, Cebel-i Bereket, Mersin, İçil) İlden Birisidir. Cumhuriyet Döneminin Başındada İl Olması Kararlaştırılmış Bu Karar Kozan Halkında Sevinçle Karşılanmıştır. Cumhuriyet Dönemindeki Kozan Vilayeti İlçeleri Günümüz Adanadan: Aladağ, Feke, İmamoğlu, Saimbeyli, Tufanbeyli. Osmaniyeden: Kadirli Sumbas. Kayseriden Develi, Yahyalı. Kahramanmaraştan Andırın İlçeleridir. 1926′da Vilayetliği Elinden Alınmıştır. Bir Çok Kere Milletvekilleri Tarafından TBMMye Kozanın İl Olması Adında Kanun Teklifleri Verilmesine Rağmen Sonuç Alınamamıştır. Günümüzdede Kent Konseyinin Vilayetlik Hakkımızın İadesini İstiyoruz Adında Bir Çalışması Kampanyası Mevcuttur. Bu Kampanyaya Kozan Belediyesi'de Destek Vermektedir. Eğer Kampanyalarının Çalışmalarının Sonucu Olumlu Olursa 1926′ya Kadar Kendine Bağlı Olan Şuanda Adana İl Sınırında Kalan İlçelerin (Aladağ, Feke, İmamoğlu, Saimbeyli, Tufanbeyli) Kozana Bağlanılması Hedeflenmektedir. Diğer İlçeleri Kadirli, Sumbas, Develi, Yahyalı ve Andırın ise Başka Vilayete Bağlı Oldukları İçin Kozanın İl Olması Durumunda Bile Kozana Bağlı Olamayacaklardır. Kozan'ın İl Olması İçin Son Kanun Teklifi 25.01.2011 Tarihinde Verilmiştir.
Kozan Organize Sanayi Bölgesi
Kozan Organize Sanayi Bölgesi Hükümetimizin Katkılarıyla 2004 yılında yeniden yatırım planları kapsamına alındı. Kamulaştırma işlemleri tamamlanan Kozan OSB'de arsa satışlarına geçildi. Tamamlanmasının ardından yatırımcılar tesislerini kurmaya başladı.
Kozan Organize Sanayi Bölgesinde, ilk etapta inşa edilen dört tesisin ikisi aktif olarak çalışmakta olup diğer tesislerinde inşaatlarının devam etmektedir.
Kozan Organize Sanayi Sitesi ile İlgili ayrıntılı bilgi ise şu şekildedir; 21.10.1992 Tarihinde Belediye Meclisinin 89 Sayılı Kararı ile Kozan Hapis Boğazı Mevkiinde Belediye Mülkü olan 90-100 Hektar KOSB Yeri olarak planlanmış, Sanayi ve Ticaret Bakanlığına müracaat edilmiştir.25.11.1997 Tarihinde Yer Seçimi Çalışmaları yapılmış, yer olarak daha önce Belediyenin planlamış olduğu yer kabul edilmemiş ve bunun yerine Güneri Köyü Mayalı Kaş Mevkii İlçe Merkezine 5 Km. uzaklıkta 163 Hektar bir alan üzerine kurulması kararlaştırılmıştır.
21 Nisan 1998 Tarihinde % 60 Özel İdare, % 30 Kozan Belediyesi, % 10 Kozan Ticaret Odası katılımı ile Kozan Organize Sanayi Bölgesi Müteşebbis Teşekkül Heyeti kurulmuş ve Kozan Organize Sanayi Bölgesi 158 Sicil Numarası alarak Tüzel Kişiliği Hukuki yerine oturmuştur. Kozan Organize Sanayi Bölge Müdürü, Muhasebeci ve Evrak Memuru olarak 3 Eleman çalışmaktadır.
Daha öncesinde yatırım planında çıkarılan Kozan Organize Sanayi Bölgesi 2004 yılı yatırım programına alınmıştır.
Kozan; O.S.B.Kanununun 14.Maddesindeki Gayri safı Yurt İçi Hasıla sınırının altında kaldığından Adana Gayri safi yurtiçin hasılasından Kozan O.S.B.'un ayrı tutulması ile ilgili çalışmalar sonuçlandırılamamıştır.
Kozan Organize Sanayi Bölgesinde %49'u 811.000 M2 Şahıslardan, % 31'i 515.000 M2 Meradan, % 16'sı 259.536 M2 Hazineden, % 4'ü 57.464 M2 İhdas olmak üzere toplam 1.643.000 M2 Arazide % 57.5'de 943554.97 M2lde İmar Planına göre 84 parsel elde edilmiştir.
Bu Parseller, A,B,C,D,E,F ve G olarak sınıflanmış 78 adet Sanayi Parseli, 6 parsel ise İdari ve Sosyal Hizmetler, Spor Tesisi, Teknik Hizmetler, Arıtma Tesisi ve Mesleki Eğitim Tesisleri parselleri olarak İmar Planlarına göre belirlenmiştir.
Basın - Yayın
Kozan İlçe Merkezinde Kozan Tv ve Otağ Tv adıyla 2 televizyon istasyonu vardır. Bu televizyonlar yayınlarını aralıksız devam ettirmekte, belli bir yayın akışı ile izleyicilerinin karşısına çıkmaktadır.
Kozan Fm. ve Barış Fm. olmak üzere 2 adet de radyo istasyonu bulunmaktadır. Radyolar ulusal radyo düzeyine yakın bir yayın akışı ile Kozan kamuoyunun ilgi odağı halindedir. Gün içerisinde Kozan ve çevresinde yüksek dinlenme oranlarıyla halk radyolara teveccühünü göstermektedir.
Kozan'da günlük olarak okuyucuların karşısına çıkan tek gazete Hürsöz Gazetesi'dir. Haftalık yayın yapan gazeteler açısından Kozan hayli zengindir. Kozan Haber, Barış, Kozan Ekspres, Son Fikir, Sancak, Kozan Postası ve Doğuş olmak üzere toplam 7 gazete ilçemizde haftalık olarak kamuoyu adına hizmet vermektedir. Gazeteler genel olarak Kozan gündemini yakından takip etmekte, yer yer bölgesel bazı haberleri de kamuoyuna sunmaktadırlar. Kozan'da ayrıca, Kaymakamlık, Belediye ve diğer resmi ve sivil kuruluşlar tarafından tanıtım başta olmak üzere çeşitli konularda kitap, bülten, dergi, broşür vs. gibi değişik yayınların varlığında da söz edebiliriz
.
Tarihçe
Anadolu Tarihi insanlık tarihi kadar eskidur. Yöremizin Tarihinde Anadolu'nun tarihi kadar eski olduğundan Kozan ve havalisinin tarihi insanlık tarihi kadar eskidir. Bu bilgiler ışığında tarihi Sis şehrinin Çukurova ve çevre tarihinde yöreye ilk insanın ayak bastığı zamandan berisinin tarihi izlerini yansıtır. Sis ve arkasının verdiği dağlık bölge Hititler'den Asurlulara kadar uzanan tarihi olayların da yaşandığı yerdir. Tarihi Komana (veya Şar) şehri erken dönem Hitit-Kizzuvatna Krallığının merkezi idi.
Mezopotamya'dan İç Anadolu'ya uzana ticaret ve kervan yolunun Anavarza-Sis-Kayseri bağlantılı olması bölgenin stratejik öneminden de kaynaklanır. Sis şehrinin kuzeyindeki "Karasis" antik şehrinin giriş kapısında bulunan fil kabartması dolayısı ile İskender döneminde burada yerleşim olduğu ve dağlara doğru uzanan kervan yolunun da buradan kontrol edildiği ortaya çıkar. "Sis" şehir ismi tarihin hatırasıdır. En azından 3.000 yıllık insan yerleşimi burada "Sis" şehrinde yaşanmıştır. Asurluların "Sizu", Romalıların "Sision" ve daha sonra da "Sis" adıyla bilinen antik kent, aynı isimle 1928 yılına kadar varlığını korumuştur.
Kozan coğrafyasının en önemli antik kenti şüphesiz ki Anavarza'dır. Romalılar döneminde İmparator Agustus'un ziyaret ettiği Anavarza gelişerek metropol kenti oldu. Dünya olimpiyatları burada yapıldı. Anavarza, Türk tarihinde Çukurova olarak bilinen antik Kilikya'nın da kalbi idi. Romalılardan Bizans'a geçen Anavarza Abbasi İslam orduları tarafından Hükümdar Harun Reşit zamanında yeni bir kimlik kazandı. Anavarza ve Sis şehirlerine Türkistan'dan getirilenler yerleştirildi (MS 800'lü yıların başı). Sis yöresinde İlk Türk yerleşimi Bizans Hükümdarı Nikefor Fokas'ın MS 954 yılındaki Kilikya seferine kadar kesintisiz devam etti.
Anavarza antik kenti MS 1269 yılında yaşanan depremden büyük hasar gördü. Şehirde yaşayan Ermeni Prensliği ve halk Sis şehrine taşındı. Ermeni Kral II. Leon zamanında Sis kalesinin eteğinde Kral sarayı yaptırıldı. 1340 ve 1350'li yılarda Çukurova'ya gelen Ramazanoğlu ve Türkmen aşiretler Misis ve Adana şehirlerini ele geçirdiler. Mısır'ı Memluklu Türk Devleti'nin ordusu 1375 yılında Sis Ermeni Krallığını kuşatma altına aldı. Işık Temur ve Türkmenler son Ermeni Kralı VI. Leon'u kale içinde teslim aldılar ve böylece Kilikya Krallığı devri sona erdi. Ama bundan sonra Türklerin hoşgörülü ve adaletli yönetiminden dolayı Sis şehrinin Ermeniler için dini önemi devam etti. Sis Ermeni manastırı ve kilisenin aynı yerde bulunması Ermeniler için dini önem taşıyan kutsal eşyaların da burada bulunması dolayısı ile Van'dan Konya'ya kadar uzanan Güney Anadolu şehirlerinde yaşayan Ermeniler dini inançlarının gereği Sis şehrine geliyor ve burada pelesenk yağı bulunan Altın kazanın kapağının açılması törenlerine katılıyorlardı. Kazanı yapan aile ise Ermeni Taşaklıyan ailesidir.
Sis şehir merkezinde Türk asıllı Sultan Melik Seyfettin Çakmak Ümerasından Emir Abdullah Hoşkadem tarafından 1448 yılında Büyük Caminin yapımı gerçekleştirilmiştir.
Çukurova ve yöremiz XIV. yy ortalarından itibaren Mısır Memluklularına ve bunlara bağlı Türkmenlerin Yüreğir koluna mensup Ramazan oğullarının eline geçmiştir. Bu devletin hâkimiyetini Yavuz Sultan Selim 1517 yılı Mısır seferiyle son vererek bölgeyi tümden Osmanlı topraklarına ilhak etmiştir. Sis, Adana ve Tarsus şehirleriyle birlikte sancak halini almıştır. Sis, Adana ve Tarsus şehirleri ile birlikte tahsis edilmiştir. Sancak, 1571 yılından itibaren Kıbrıs Beylerbeyliğine bağlanmıştır.
1519 ve 1540 yılları arasında yapılan Osmanlı Tahrir Defterleri'ne göre Sis Sancağı; Feke, Anavarza, Lembert, Küpdere ve Parsi-bit (Pars-berd) kalelerinden teşekkül etmekte idi. Sis Sancağı cemrini ise, Savcı-hacılu, Eğlen-oğlu, Avşar boyu ve Kavurgalı oluşturmaktaydı.
Sis, Osmanlı döneminde aynı adı taşıyan Sancak durumunda idi. Bir çeşit vilayet gibi idi. 1700'lü yıların başlarından itibaren Kozanoğulları Türkmen beyleri önce Feke Belenköy yöresinde dağlık bölgeyi kontrolleri altına aldılar ve kısa sürede Sis şehrinin de idaresini ellerine geçirdiler. Kozanoğullarının derebeylik tarzı yönetimi 1700-1865 yıları arasında devam etti. Bu zaman içinde bölge coğrafyasının adı "Kozan" olarak değişime uğradı.
Osmanlı Devleti, Çukurova genelinde konar-göçer Avşar boylarını toprağa yerleştirmek için 1865 yılında Derviş ve Cevdet Paşalar kumandasında Fırka-i Islahiye ordusunu gönderdi. Kozanoğulları ailesinin sürgün edilmesinden sonra "Kozan Sancağı" kuruldu. Sis, Kadirli (Kars-ı Zülkadriye), Feke, Haçin kazaları Kozan Sancağı'na bağlandı.
Dadaloğlu'm der ki, aslım nereli,
Bizde ölen şehit, gazi yaralı,
Haydin aslanlarım, haydin ileri,
Seyret kavgayı da, gör Kozanoğlu.
Osmanlı Devleti döneminde Müslüman Türklerle Ermeniler yörede bir arada iyi ilişkiler içinde yaşamlarını sürdürürken I. Dünya savaşından sonra Kozan ve yöresi 7 Mart 1919 Fransızlar tarafından işgal edilmiştir. Fransız işgali ile birlikte bu güçler tarafından Ermeniler silahlandırılarak şiddet hareketlerine girmişler ve önemli ölçülerde Müslüman kanı dökülmüş, daha sonra Saimbeyli ve Osman Tufan Bey idaresinde teşkilatlanan mukavemet güçleri 2 Haziran 1920'yılında Fransız işgalciler ve Ermeni güçlerinden temizlenmiştir. Bu tarihten itibaren Sis'e Kozan adı verilmiştir.
1865-1923 yılları arasında Mutasarrıflık olan Kozan Cumhuriyet döneminde 1923 yılında Vilayet halini almış, 1926 yıllarından sonra Vilayetliği lağvedilerek Adana İli'ne bağlı ilçe haline getirilmiştir.1920 yılında Kozan Türkiye Büyük Millet Meclisine Mareşal Fevzi Çakmak'ı Milletvekili olarak gönderilmiştir.
Bu tarihi dönemlerden günümüze kadar gelen tarihi eserler ise, Kozan Kalesi, Anavarza Kalesi, Karasis Kalesi ile Memluklar döneminde 1448 yılında inşa edilen Ulu camii (Hoşkadem Camii) Kozan suyu üzerinde 9 gözlü Roma köprüsü, tarihi evleri, tarihi çarşısı ile önemli ölçüde tahribat gören Ermeni Kilisesi kalıntıları mevcuttur.
Kozan ve havalisi, tarihin her döneminde önemini korumuş bir yerdir. Eski çağlardan beri, birçok milletin nüfuz mücadelesine sahne olan Kozan ve çevresi, verimli arazileri ve elverişli iklim şartları ile gerçekten göz kamaştırıcı bir özelliğe sahiptir.
Tarih çağlarında Çukurova'da ve dolayısıyla Kozan'da, çok sayıda medeniyetin kurulması ve birbiri arasındaki nüfuz mücadelesinin uzun yıllar sürmesi, buranın tarihi, coğrafi ve iktisadi önemini ortaya koymaktadır.
Kozan ilçesi, Anadolu-Suriye eski ticaret yolunun üzerinde bulunduğu için, ticari bakımdan büyük bir önem taşımaktadır. Hatta Hz. Mevlana Suriye yolculuğunu yaparken dahi bu yolu kullanmıştır. Seyahati esnasında Kozan Kalesi eteklerinde yaşayan 40 keşişle karşılaşması ise bu yolculuğunu doğrulamaktadır.
Kozan ve yakın çevresinin sahip olduğu bütün bu olumlu şartlar, ilk çağlardan itibaren, çeşitli kavimlerin yöreye hâkim olma ve yerleşme arzularını kamçılamış, devletlerarası siyasi anlaşmazlık ve savaşlara yol açmış, yörenin birçok kavim arasında el değiştirmesiyle sonuçlanmıştır.
Kozan Cumhuriyetin ilanından sonra 1923 yılında Vilayet hüviyetine kavuşmuş fakat bir takım siyasi uyuşmazlıklar nedeniyle 1926 yıllarından sonra il statüsü lağvedilerek Adana İli'ne bağlı İlçe haline getirilmiştir.
Kozan vilayetlik hakkının iadesi için zaman zaman siyasetçiler ve bürokratların yanı sıra medya mensupları da birtakım girişimler ve Kozan'ın vilayetliğinin iadesi yönünde programlar yapılsa da vilayetlik konusunda netice çıkmadı. Son olarak Belediye Başkanı Kazım Özgan ve Kozan Kent Konseyi 2010 yılında Kozan'ın vilayetlik hakkının iadesi çalışmasını başlattılar.
Nüfus
1893 yılında Osmanlı Devleti tarafından yapılan nüfus sayımına göre Sis (Kozan)'in nüfusu 32.507 kişidir. Bunun %56'sı Türklerden, %43'ü Ermenilerden oluşmaktaydı. Kentte 18.338 Türk ve 14.026 Ermeni yaşamaktaydı.
İlçenin nüfusu 31.12.2010 tarihinde açıklanan ADNKS kesin sonuçlarına göre 127.100'dir. Bunun 76.864'ü ilçe merkezinde, 50.236'sı ise kasaba ve köylerde yaşamaktadır.Temmuz 2011 itibariyle merkez nüfus 77.619'dur. 2011 yılı nüfus itibariyle Kozan'ın merkezi sırasıyla Burdur, Iğdır, Yozgat, Muş, Kars, Çankırı, Hakkari, Kırklareli, Şırnak, Muğla, Bartın, Bilecik, Bitlis, Sinop, Bayburt, Tunceli, Gümüşhane, Artvin ve Ardahan il merkezinden büyüktür.
İlçe bağlısı olarak merkez hariç olmak üzere ilçe merkezine bağlı; 2 belde, 86 köy ve 16 mahalleden oluşmaktadır. İlçe merkezinde 8 mahalle varken 2009'da mahalle sayısı 15'e çıkartılmıştır. İlçe merkezindeki en büyük mahalle olan Tufanpaşa, Kozan'nın nüfusu 12.310'dur
Kozan ilçe merkezinin tamamı Türklerden oluşmaktadır. Köylerinde tamamına yakını Türk'tür. Ancak az sayıda Balkan Göçmeni bulunur. İlçenin bugünkü görünümde dış savaşlar sırasında ki dış göçler etkilidir. Özellikle Aydın-Söke,Musul-Kerkük ve Bulgaristan ve Makedonya göçmenleriyle yerli Halk olan Varsak,Karakeçili,Sarıkeçili Türkleriyle Beraber Bölgede ki Türk nüfusunu oluşturur.Türklerden ayrı olarak Toros Arapı denen Arap ırkı Torosların eteklerinde yaşarlar.Balkan Türkleri ise Kozan'ın Postkabasakal,Çokuk ve Boztahta köylerinde bulunmaktadır.
Ekonomik Yapı
Araştırma sahasında sanayi fazla gelişmemiştir. İlçedeki sanayi oluşumunu iki ana kola ayırmak mümkündür. Çünkü, küçük ölçekli sanayi kollarını oluşturan oto tamirci, oto kaporta ve torna, demir hızarı, marangoz hızar atölyesi gibi kolların bulunduğu gibi; orta ölçekli sanayi kollarını oluşturan sanayi tesisleri de bulunmaktadır. Bu sanayi kollarının gelişimi ise son 15-20 yılın ürünü olup, 2004 yılında da Kozan Organize Sanayi Bölgesinin yatırım planına yeniden alınması ve altyapı çalışmalarının tamamlanması sonrası KOSB'ta tesisler kurulmaya başladı.
Ulaşım ve Haberleşme
İlçemize bağlı 87 köy ve 1 belde mevcut olup, ova kısmında yerleşik 34 köy ve 56 bağlı yerleşim birimlerinin 200 Km asfalt, 95 Km stabilize yolu vardır. Bu köylerimizde ulaşım sorunu yoktur.
İlçe merkezi telefon santral kapasitesi 16.384, Kasaba ve Köylerde 8.890 olmak üzere toplam 22.705 abone mevcuttur. Yerleşim birimlerinin kendi aralarında ve gerekse dış haberleşmede önemli bir sorun yaşanmamaktadır. İlçede Kozan Posta İşletmesi Merkez Müdürlüğü ile Türk Telekom A.Ş.aynı bina içinde hizmet vermektedir.
Kozan'ın Vilayetlik Konusu
Kozan Osmanlı Döneminde 1869-1922 Yılları Arası Vilayetlik Yapmıştır. Bu Dönemde Adana Eyaleti'ne Bağlı 5 (Kozan, Cebel-i Bereket, Mersin, İçil) İlden Birisidir. Cumhuriyet Döneminin Başındada İl Olması Kararlaştırılmış Bu Karar Kozan Halkında Sevinçle Karşılanmıştır. Cumhuriyet Dönemindeki Kozan Vilayeti İlçeleri Günümüz Adanadan: Aladağ, Feke, İmamoğlu, Saimbeyli, Tufanbeyli. Osmaniyeden: Kadirli Sumbas. Kayseriden Develi, Yahyalı. Kahramanmaraştan Andırın İlçeleridir. 1926′da Vilayetliği Elinden Alınmıştır. Bir Çok Kere Milletvekilleri Tarafından TBMMye Kozanın İl Olması Adında Kanun Teklifleri Verilmesine Rağmen Sonuç Alınamamıştır. Günümüzdede Kent Konseyinin Vilayetlik Hakkımızın İadesini İstiyoruz Adında Bir Çalışması Kampanyası Mevcuttur. Bu Kampanyaya Kozan Belediyesi'de Destek Vermektedir. Eğer Kampanyalarının Çalışmalarının Sonucu Olumlu Olursa 1926′ya Kadar Kendine Bağlı Olan Şuanda Adana İl Sınırında Kalan İlçelerin (Aladağ, Feke, İmamoğlu, Saimbeyli, Tufanbeyli) Kozana Bağlanılması Hedeflenmektedir. Diğer İlçeleri Kadirli, Sumbas, Develi, Yahyalı ve Andırın ise Başka Vilayete Bağlı Oldukları İçin Kozanın İl Olması Durumunda Bile Kozana Bağlı Olamayacaklardır. Kozan'ın İl Olması İçin Son Kanun Teklifi 25.01.2011 Tarihinde Verilmiştir.
Kozan Organize Sanayi Bölgesi
Kozan Organize Sanayi Bölgesi Hükümetimizin Katkılarıyla 2004 yılında yeniden yatırım planları kapsamına alındı. Kamulaştırma işlemleri tamamlanan Kozan OSB'de arsa satışlarına geçildi. Tamamlanmasının ardından yatırımcılar tesislerini kurmaya başladı.
Kozan Organize Sanayi Bölgesinde, ilk etapta inşa edilen dört tesisin ikisi aktif olarak çalışmakta olup diğer tesislerinde inşaatlarının devam etmektedir.
Kozan Organize Sanayi Sitesi ile İlgili ayrıntılı bilgi ise şu şekildedir; 21.10.1992 Tarihinde Belediye Meclisinin 89 Sayılı Kararı ile Kozan Hapis Boğazı Mevkiinde Belediye Mülkü olan 90-100 Hektar KOSB Yeri olarak planlanmış, Sanayi ve Ticaret Bakanlığına müracaat edilmiştir.25.11.1997 Tarihinde Yer Seçimi Çalışmaları yapılmış, yer olarak daha önce Belediyenin planlamış olduğu yer kabul edilmemiş ve bunun yerine Güneri Köyü Mayalı Kaş Mevkii İlçe Merkezine 5 Km. uzaklıkta 163 Hektar bir alan üzerine kurulması kararlaştırılmıştır.
21 Nisan 1998 Tarihinde % 60 Özel İdare, % 30 Kozan Belediyesi, % 10 Kozan Ticaret Odası katılımı ile Kozan Organize Sanayi Bölgesi Müteşebbis Teşekkül Heyeti kurulmuş ve Kozan Organize Sanayi Bölgesi 158 Sicil Numarası alarak Tüzel Kişiliği Hukuki yerine oturmuştur. Kozan Organize Sanayi Bölge Müdürü, Muhasebeci ve Evrak Memuru olarak 3 Eleman çalışmaktadır.
Daha öncesinde yatırım planında çıkarılan Kozan Organize Sanayi Bölgesi 2004 yılı yatırım programına alınmıştır.
Kozan; O.S.B.Kanununun 14.Maddesindeki Gayri safı Yurt İçi Hasıla sınırının altında kaldığından Adana Gayri safi yurtiçin hasılasından Kozan O.S.B.'un ayrı tutulması ile ilgili çalışmalar sonuçlandırılamamıştır.
Kozan Organize Sanayi Bölgesinde %49'u 811.000 M2 Şahıslardan, % 31'i 515.000 M2 Meradan, % 16'sı 259.536 M2 Hazineden, % 4'ü 57.464 M2 İhdas olmak üzere toplam 1.643.000 M2 Arazide % 57.5'de 943554.97 M2lde İmar Planına göre 84 parsel elde edilmiştir.
Bu Parseller, A,B,C,D,E,F ve G olarak sınıflanmış 78 adet Sanayi Parseli, 6 parsel ise İdari ve Sosyal Hizmetler, Spor Tesisi, Teknik Hizmetler, Arıtma Tesisi ve Mesleki Eğitim Tesisleri parselleri olarak İmar Planlarına göre belirlenmiştir.
Basın - Yayın
Kozan İlçe Merkezinde Kozan Tv ve Otağ Tv adıyla 2 televizyon istasyonu vardır. Bu televizyonlar yayınlarını aralıksız devam ettirmekte, belli bir yayın akışı ile izleyicilerinin karşısına çıkmaktadır.
Kozan Fm. ve Barış Fm. olmak üzere 2 adet de radyo istasyonu bulunmaktadır. Radyolar ulusal radyo düzeyine yakın bir yayın akışı ile Kozan kamuoyunun ilgi odağı halindedir. Gün içerisinde Kozan ve çevresinde yüksek dinlenme oranlarıyla halk radyolara teveccühünü göstermektedir.
Kozan'da günlük olarak okuyucuların karşısına çıkan tek gazete Hürsöz Gazetesi'dir. Haftalık yayın yapan gazeteler açısından Kozan hayli zengindir. Kozan Haber, Barış, Kozan Ekspres, Son Fikir, Sancak, Kozan Postası ve Doğuş olmak üzere toplam 7 gazete ilçemizde haftalık olarak kamuoyu adına hizmet vermektedir. Gazeteler genel olarak Kozan gündemini yakından takip etmekte, yer yer bölgesel bazı haberleri de kamuoyuna sunmaktadırlar. Kozan'da ayrıca, Kaymakamlık, Belediye ve diğer resmi ve sivil kuruluşlar tarafından tanıtım başta olmak üzere çeşitli konularda kitap, bülten, dergi, broşür vs. gibi değişik yayınların varlığında da söz edebiliriz
.
