Türk islam devletlerınde bılım ve sanat

[Shegys]

Ayyıldız2 | 2008 TR Yapısı • 1-99 Orta Emek Destan • Oto Avsız • 10 Temmuz 21:00 HEMEN TIKLA!

BİLİM:
Türk-İslam Devletlerinde eğitim öğretim ücretsiz olup medreselerde yapılırdı
İlk medrese Karahanlılar döneminde kurulan Tabgaç Buğra Han medresesidir.
İlk üniversite ise Büyük Selçuklu veziri Nizamülmülk tarafından Bağdat’ta kurulanNizamiye Medreseleridir.
Bu medreselerde din bilimleri ve pozitif bilimler birlikte okutulmakta idi.

ÇIKMIŞ SORU
Külliyeler genellikle aşağıdakilerden hangisinin çevresinde yer alır?

A. Bimarhane B. Medrese C. Mektep D. Han E. Cami
2004 KPSS
Külliye:Merkezinde caminin yer aldığı, çevresinde sosyal yapıların bulunduğu komlex yapılardır.CEVAP:B


ÜNLÜ BİLİM ADAMLARI

HAREZMİ (780 – 850) :
Doğu dünyasındaki en önemli matematikçidir. En ünlü eserleri Kitabu’l Cebr ve Mukabele’dir.
ÇALIŞMA ALANLARI
Matematik Astronomi Coğrafya

FARABİ (870 – 950) :
Aristo’yu en iyi şekilde yorumladığı için Muallim-i Sani (İkinci öğretmen) denilmiştir. Batıda Al-Pharabius lakabı ile tanınmıştır. Türk-İslam dünyasında pozitif bilimlerin kurucusudur.

İBNİ SİNA (980 – 1037) :
Eserleri “Avecenna” olarak tanındığı batıda yüzlerce yıl okunmuştur. En ünlü eseri El- Kanun fi’t Tıb’dır.
ÇALIŞMA ALANLARI
Tıp Mantık Fizik Felsefe

EL – BİRUNİ (975 – 1051) :
Bilimin özgür düşünce ortamında gelişeceğini savunmuştur.
ÇALIŞMA ALANLARI
Matematik Astronomi Geometri Fizik Kimya Tıp Eczacılık Tarih Coğrafya Filoloji Etnoloji Jeoloji Dinler ve Mezhepler Tarihi

GAZALİ (1058 – 1111):
Nizamiye Medresesinde müderrislik yapmış bölücü dini ve siyasi akımlarla mücadele etmiştir. En önemli eseri İhya-yı Ulümiddin’dir.
ÇALIŞMA ALANLARI
İslam Felsefesi Fıkıh Tasavvuf Mantık

ÖMER HAYYAM ( …. – 1123) :
Bilim adamlığının yanı sıra şairlik yönü de vardır. Celali Takvim’i yapmıştır.Rubailerimeşhurdur.
ÇALIŞMA ALANLARI
Cebir Geometri Astronomi Şiir

UTBİ :
Tarihçidir. Tarih-i el Yemini adlı eseri ile ünlenmiştir. Eserinde Gazneli Devletinin tarihi hakkında bilgi verir.

SANAT

- Türk-İslam devletlerinde sanat eserleri halka hizmet etmek amacıyla yapılmıştır.Bu amaçla yapılan camiler, saraylar, hanlar, hamamlar, çeşmeler,kışla binaları, kervansaraylar, köprüler, hastaneler sayesinde mimari gelişmiştir.

ÇIKMIŞ SORU
Türklerin İslamiyet’e geçmeleriyle aşağıdakilerden hangisi kültürel hayatlarında bir sanat kolu oluşturacak derecede önem kazanmıştır?

A) Hat B) Maden işçiliği C) Heykel D) Oyma E) Dokuma

(2009 KPSS)
Hat sadece yazı yazma fiili iken Türkler tarafından sanat haline getirilmiştir.CEVAP:A



MİMARİ
Türkler İslam mimarisine birçok yeni unsurlar kazandırmışlardır.
Bunlar;
Kubbe(Eski Türk çadırından esinlenilmiştir),kemer gibi üslupların yanısıra kümbet ,kervansaray ,külliye gibi önemli sanat eserlerini de kazandırmışlardır.
Önemli Yapılar:
Kervansaray(ribat-han):Ticaret kervanlarının konaklama yerleri

Kümbet:Anıt mezar. Silindirik, çokgen gövdeli, konik veya piramit çatılı olanlarına denir.Esasını Türkmen çadırlarından almıştır (ilk defa Büyük Selçuklular döneminde ortaya çıkmıştır.)

Türbe:Üzeri kubbe ile örtülü anıt mezara denir.
Külliye:Merkezinde caminin yer aldığı ,çevresinde ,medrese,hamam,bedesten,imarethane , darüşşifa gibi yapıların bulunduğu komplex yapılara denir.
Bedesten:Çarşı-Pazar alış veriş merkezi
Arasta: Çarşılarda aynı ürünü satan dükkanların bulunduğu bölüme verilen ad
İmarethane:Aşevi
Darüşşifa:Hastane
Bimarhane:Akıl hastalarının tedavi edildiği hastane

Mimaride kullanılan süsleme unsurları
-Yazı ,çini,geometrik şekiller,hayvan figürleri,bitkisel figürler kullanılmıştır.
NOT:İnsan figürü kullanılmamıştır.

Büyük Selçuklular ve Anadolu Selçuklularının sembolü Çiftbaşlı kartal figürüdür
Mimari oldukça gelişmiştir.Ancak gerek yapıların dayanıklı malzemeden yapılmaması,gerek uzun zaman geçmesi gerekse de Moğol istilasından dolayı İlk Müslüman Türk Devletlerine ait eserlerin bir çoğu günümüze kadar gelememştir.

ANADOLU’DA

[TABLE="width: 697"]
[TR]
[TD]İlk Cami
[/TD]
[TD]İlk Külliye
[/TD]
[TD]İlk Medrese
[/TD]
[TD]İlk Kervansaray(Han)
[/TD]
[TD]İlk Darüşşifa
(Hastane)
[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]Diyarbakır
Ulu Cami
(Artuklular döneminde
bugünkü şeklini
almıştır
[/TD]
[TD]Divriği Külliyesi
(Mengücekliler
Dönemine aittir.
UNESCO
koruma
altına almıştır.)
[/TD]
[TD]Yağıbasan
Medresesi
(Tokat-Niksar
Danişmendliler
Dönemi)
[/TD]
[TD]Alay Han
A.Selç.dönemi
Aksaray-Kayseri
arası
[/TD]
[TD]Gevher
Nesibe
Darüşşifası
A.Selç.Dön.
Kayseri
[/TD]
[/TR]
[/TABLE]

Not:Türk İslam Devletlerinde resim ve heykeltıraşlığın yasaklanması ,hat ve minyatür sanatlarının gelişmesine büyük katkı sağlamıştır.