İlaçların Uygulama Yerleri

[SwordMaster]

HERAKLES Otomatik Avlı kalıcı sunucu. 19 Haziran'da açılıyor. Atius & Wizard güvencesiyle hemen kayıt ol, ön kayıt ödülleri aktif. HEMEN TIKLA!

10. İLAÇLARIN UYGULAMA YERLERİ
İlaçların belirli bir yerde etki gösterebilmesi için orada belirli bir konsantrasyonda bulunması
gerekir. Bu konsantrasyona Minumum Etkin Konsantrasyon (MEK) denir. İlaç verilirken
miktarları ve uygulama yerleri o şekilde saptanmalıdır ki, aktif madde etki yerine MEK de
ulaşabilsin.

İlaçların uygulama yerleri, ilaç vermekle elde edilecek amaca göre iki grupta toplanırlar.
■ Lokal uygulama yerleri

■ Sistemik uygulama yerleri

Lokal Uygulama Yerleri
Cilt üzerine (Epidermal, perkütan) Uygulama: Akut veya kronik dermatid tedavisi, cildi

İlaçların Uygulama
Yerleri
Cilt üzerine
Cilt içine
İntratekal
İntraplevral
İntraperitoneal
İntrakardiyak
İntraartiküler
İntrauterin
İntravajinal
Rektum veya kolon içine
Konjonktiva üzerine
İntranazal
Ağız içi (bukal)
Lokal Uygulama
Yerleri
Sistemik Uygulama
Yerleri
Enteral Parenteral Transdermal İnhalasyon suretiyle
Oral Sublingual Rektal İntravenöz İntraarteriyel Cilt İntramüsküler Kemik
altına iliği içine

Lokal Uygulama Yerleri

Cilt üzerine (Epidermal, perkütan) Uygulama: Akut veya kronik dermatid tedavisi, cildi yumuşatmak, ışık veya diğer irritan etkenler nedeniyle oluşan hastalıkların tedavisi, kaşıntıgibi cilt hastalıklarında kullanılırlar. Bu amaçla ilaçlar merhem, pat, losyon, pudra veya krem
şeklinde uygulanır.


Cilt içine (intrakütan) Uygulama: Test serumları bu şekilde verilerek alerji ve bakteriyoloji
testleri yapılabilir. Lokal anestezikler de bu yolla uygulanabilir. Bu şekilde uygulanan
solüsyonların hacmi 0.1 ml'den fazla olmamalıdır.


İntratekal Uygulama: Bu uygulama subaraknoid aralığa 3.-4. lomber vertebralar arasındaki
aralıktan kalın ve uzun bir iğne ile girilerek yapılır. Enjekte edilecek ilaç solüsyonu kadar
serebrospinal sıvı dışarı alınır sonra enjeksiyon yapılır. Bu şekildeki uygulama menenjler
ve spinal sinir kökleri ile ilgili hastalıklarda veya lokal anestezi amacıyla uygulanır.


İntraplevral Uygulama (torasentez) : Plevranın iltihaplı hallerinde antibakteriyel ilaçlar
veya lokal anestezikler plevra içine uygulanabilir.


İntraperitoneal Uygulama (abdominal parasentez): Peritonun bazı iltihaplı hallerinde
periton içine enjeksiyon yapılabilir.


İntrakardiyak Uygulama: Kalp cerrahisinde ve acil durumlarda adrenalin gibi bazı stimülan
ilaçlar myokard içine veya kalp boşluklarından birisi içine enjekte edilebilir.


İntraartiküler Enjeksiyon: Bazı eklem hastalıklarında kortikosteroid veya antibakteriyel
ilaçlar eklem içine enjekte edilebilir.


İntrauterin Uygulama: Sezaryen ameliyatlarından sonra oksitosik hormon myometrium
içine enjekte edilebilir. Böylece uterus daha çabuk büzüleceği için kanama azalır.


İntravajinal Uygulama: Vajina içine ilaçlar genellikle vajinal supozituvar (ovül) veya sıvı
preparatları halinde uygulanır. Ayrıca gebe kalmayı önlemek amacıyla köpük ve jel şeklindeki
spermisid ilaçlar da bu yolla kullanılır.


Rektum ve kolon içine Uygulama: Supozituvar, enema, lavman veya merhem şeklindeki
preparatlar rektumun yüzeysel lezyonları, hemoroid ve kolonun bazı hastalıklarında kullanılır.
Bazen bu yolla uygulanan ilaçlar sistemik dolaşıma geçebilir.


Konjonktiva üzerine Uygulama: Solüsyon, süspansiyon veya pomad şeklindeki steril
preparatlar göz ve göz kapaklarının iltihaplı durumlarında veya miyozis ya da midriyazis
oluşturmak amacıyla kullanılır. Göze uygulamaya özgü preparatlara kolir adı verilir.


Göze uygulanan: preparatlar nazolakrimal kanaldan geçerek burun mukozasından absorbe olabilir.
Sistemik zararlı etkiler görülebilir. Bu nedenle gözün iç köşelerine parmakla basmak suretiyle nazolakrimal kanal ağızları kapanmalıdır.

İntranazal Uygulama: Bazı paranazal sinüs veya burun mukozası hastalıklarında ilaçlar
burun mukozasına uygulanır. Antibakteriyel, lokal anestezik veya vazokonstiktör ilaçlar
kullanılabilir. Ayrıca sistemik tesir elde etmek amacıyla bazı hormonlar da burun mukozasına
uygulanarak absorbsiyonları sağlanır.


Ağız içi (bukal) Uygulama: Ağız ve boğaz mukozasının yüzeysel iltihaplarında pastil, gargara
ve atuşman şeklinde uygulama yapılır.


Sistemik Uygulama Yerleri

Enteral Uygulama
İlacın sindirim kanalına verilerek burada absorbsiyona (emilmeye) bırakılmasıdır. Bu yolla
uygulama şu şekillerde yapılır.

■ Oral
■ Sublingual
■ Rektal

Oral (per os, ağızdan) uygulama: Tıpta en fazla kullanılan yöntemdir. İlacın ağıza konulup
yutulması demektir. Özel durumlarda ağızdan veya burundan mideye özel bir kateter
yardımıyla ilaç veya besleyici madde solüsyonu uygulanır. Buna gavaj adı verilir.


Sublingual (dil altı) uygulama: Ağız boşluğu mukozası kan kapillerinden ve lenf damarlarından
zengin bir yapıdır. İlaçlar buradan süratli bir şekilde absorbe edilir. 0,5-1 dakika
içinde etki başlar. Nitrogliserin gibi antianjinal ilaçlar, steroid yapılı hormonlar bu yolla uygulanabilir.


Rektal uygulama: İlaçların rektuma uygulanması suretiyle ya lokal etki elde edilir ya da rektum
mukozasından absorbe edilmek suretiyle sistemik etki elde edilir. İlaçlar supozituvar,
lavman veya enema şeklinde uygulanabilir. Bu yol ağızdan ilaç alamayan hastalarda ve bebeklerde
daha çok uygulanır.

Parenteral Uygulama
Mide-barsak kanalından absorbe olmayan veya orada parçalanan ilaçların damar ya da doku
içine steril enjektör ve iğne ile verilmesidir. Çabuk etki oluşması istenen durumlarda da bu yola başvurulur.

İntravenöz enjeksiyon (i.v.) : Bu yolla yalnız suda eriyen veya su ile karışabilen ilaçlar verilebilir.
Bu uygulama çabuk etki istenen durumlarda ve hasta şuursuzsa, ilaç yutamazsa
yapılır. Doku içine verildiğinde ağrı ve nekroz oluşturan maddeler de i.v. uygulanır. 10 ml.'ye
kadar ilaç solüsyonları 1-2 dakika içinde enjekte edilir. Eğer büyük hacimde isoosmotik
(izotonik) ilaç solüsyonları yavaş olarak (1-2 saat içinde) damar içine verilirse buna intravenöz
infüzyon (venokliz) adı verilir.


İntraarteriyel enjeksiyon: İlacın belirli bir organı etkilemesi istenilen durumlarda kullanılır.
Örneğin radyolojik tetkikler için radyoopak maddeler bu yolla verilir.


Cilt altına enjeksiyon (S.C. Subkütan): Genellikle humerus veya femur bölgesinin dış
yüzüne uygulanır. Uygulanan solüsyonlar bu bölgelerde gevşek yağ dokusu içine yayılıp
absorbe edilir. Bazı ilaçlar sıkıştırılmış tablet (pelet) şeklinde cilde ufak bir insizyon yapmak
suretiyle cilt altına yerleştirilir, buna pelet implantasyonu denir.


İntramusküler enjeksiyon (i.m.): Genellikle gluteal veya deltoit kaslar içine uygulanır.
Şişman kimselerde gluteal bölgede cilt altı yağ dokusu çok kalın olduğundan uzun bir iğne
kullanılmalıdır. Etki 10-30 dakika içinde başlar.


Kemik iliği içine enjeksiyon: Bebeklerde venlerin küçük olması nedeniyle, yetişkinlerde
venlerin büzülmesi veya kalın bir yağ dokusu içinde gömülmüş olması hallerinde uygulanır.
. Transdermal Uygulama
İlacın özel bir farmasötik şekil içinde ciltten absorbe edilerek dolaşıma girmesini sağlamak
amacıyla cilt üzerine uygulanmasıdır. Nitrogliserin gibi bazı ilaçlar transdermal terapötik
sistem (TTS) şeklinde göğüs cildine uygulanır. Skopolamin gibi bazı ilaçlar da kulak arkasına
uygulanabilir.


İnhalasyon Suretiyle Uygulama
Gaz veya buhar halindeki lipofilik (yağda çözünen) ilaçlar soluma suretiyle alveol membranını
aşıp genel kan dolaşımına geçerler. Bu şekildeki uygulama en fazla genel anestezide
yapılır. Molekülleri ufak olan ilaçlar alveollerden süratle absorbe edilirler. Bazı ilaçlar da
solunum yolları, mukoza veya düz kas tabakası üzerinde lokal etki elde etmek amacıyla
kullanılır.


​