Zağanos Mehmed Paşa (d. ? - ö. 1462, Balıkesir) Fatih Sultan Mehmet saltanatında 1453-1456 yılları arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır. İstanbul'un fethi'nden sonra sadrazamlığa getirilen ilk kişidir.
Hayatı
​
Baz kaynaklarda Rum devşirmesi oldugu bildirilmektedir. Dioger bir iddiaya gore Babası Abdullah Bey, Türkmen bir Osmanlı denizcisidir ve annesi yine bir Kayı Boyu'na mensup Osmanlı denizcisi olan Oruç Gazi Paşa'nın kızıdır. Denizcilikte gözetleme için zağanos (keskin görüşlü, yırtıcı bir kuş) kullandığı için zağanos lakabıyla anılmıştır. Eğitimini Enderun'da yapmıştır. Egitiminden sonra umera sinifdan dahi olmsutur. II. Murad ]] oglu ve veliahti olan [[II. Mehmed|Sehade Mehmed]'i Manisa sancakbeyi icin gonderince once Nisanci Mehmet Bey onun lalasi olarak gorvlendirilmis ve cok gecmeden Zaganos Mehmed Pasa'ya lalalik gorevi verilmistir ve Aralik 1449'da Saruca Kasım Paşa lalalik gorevine atanmasina kadar bu gorevi sürdürmüştür.
1443'de Sehzade Mehmed Edirne'ye cagrildigi zaman Zaganos Mehmet Pasa'ya vezirlik gorevi verilmistir. 1444'e ikinci zevce olarak [[II. Murad]'in kizi ve Sehzade Mehmed'in ablasi Fatma Sultan ile nikahlanmis ve "Damat" olarak anilmaya baslanmistir. 1446'da Gelibolu sancakbeyi ve donanma komutani olmustur.Bir iddiaya gore, Sultan II. Murat tarafından sürgün edilmiştir, 1444-1452 yılları arasında Balıkesir'de sürgün hayatı yaşamıştır,
1451'de babsi olan II. Murad]]] olunce II. Mehmed'in ikinci defa padisahliga ciknmasi uzerine EDirne'ye donmus ve ikinci vezir tayin edilmiştir. Istanbul'un fethi surecinde oneml gorevler yuklenmistir.
İstanbul'un fethi öncesinde Rumeli Hisarı'nı yaptırmış, İstanbul Kuşatması'nın en ateşli savunucularından olmuştur.Rumeli Hisarındaki 3 kulenin biri Halil Paşa,biri Sarıca Paşa, diğer güneydekine ise Zaganos Paşa adı verilerek Rumeli Hisarının yapımı sonrası diğer 2 paşa ile birlikte Padişahça onurlandırılmıştır. Dehası ile Osmanlı donanmasının kara yolu ile Kasımpaşaya indirilmesini sağlamıştır. Bununla birlikte Ulubatlı Hasan'ın kendi komuta ettiği birlikte bulunduğu ve askerlerinin emri altındaki tünelci ve istihkamcılarının büyük yararlılıklar gösterdiği bilinmektedir.
İstanbul'un fethi'nden sonra azledilerek idam edilen Çandarlı Halil Paşa'nın yerine veziriazamlığa getirilmiştir.
Ancak 1456 yılında Fatih Sultan Mehmet ile birlikte sefere çıkan Zaganos Paşa ve Osmanlı ordusu Belgrad kuşatmasında Sırbistan'ın her yanını fethetmesine karşın şehri alamayıp; şehri savunan János Hunyadi komutasındaki Macar ordusu ve Haçlı birliklerine yenilmiş ve ağır kayıplar neticesi kuşatmayı kaldırmak zorunda kalmıştır.
Bu başarısızlığın bir nedeni Zaganos Paşa olarak görülmüş ve Veziri azamlıktan alınmıştır. Kızı sultanın hareminden dışlanmış ve her ikisi de Balıkesir'e sürülmüştür. Balıkesir'e yerleşen Zaganos Paşa, vakıflar kurmuş, cami, medrese, hamam yaptırmış, şehrin çehresini değiştirmiştir.
Bundan sonrası hayat hikayesi ise tam net değildir.
Bir anlatıma göre; 1459'da ise Balıkesir'den geri çağrılmıştır. 1463'te gelişmeye başlayan Osmanlı donanmasının başına Kaptan-ı Derya olarak getirilmiştir. 1466 yılında ise Teselya ve Makedonya'ya vali olarak atanmıştır.
Hakkındaki bir başka iddiaya göre ise; 1461 yılında Trabzon'un fethine katılmıştir. Trabzon'un fethi esnasında Prenses Anna ile de evlenmiştir.
1467-1469 yılları arasında ise Trabzon'da sancak beyliği yapmıştır.
Diğer bir iddia ise 1461'de trabzon'un fethi sonrası 1462 yılında Balıkesir'de vefat ettiği yönündedir.
İstanbul'un fethinde, gemilerin karadan yürütülmesini sağlayan Türkmen tahta işçilerinin de Balıkesir'e yerleşmesine ön ayak olmuş ve Tahtacılar adı verilen Türkmen Kültürü'nün oluşmasında pay sahibi olmuştur. Vakfının faaliyetleri Cumhuriyet Dönemi'ne kadar sürmüş, bu dönemde vakfın mütevellisi olan (torunlarından) Aslıer Ailesi tarafından, sahiplik ve imtiyaz hakları Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ne devredilmiştir.
Hayatı
​
Baz kaynaklarda Rum devşirmesi oldugu bildirilmektedir. Dioger bir iddiaya gore Babası Abdullah Bey, Türkmen bir Osmanlı denizcisidir ve annesi yine bir Kayı Boyu'na mensup Osmanlı denizcisi olan Oruç Gazi Paşa'nın kızıdır. Denizcilikte gözetleme için zağanos (keskin görüşlü, yırtıcı bir kuş) kullandığı için zağanos lakabıyla anılmıştır. Eğitimini Enderun'da yapmıştır. Egitiminden sonra umera sinifdan dahi olmsutur. II. Murad ]] oglu ve veliahti olan [[II. Mehmed|Sehade Mehmed]'i Manisa sancakbeyi icin gonderince once Nisanci Mehmet Bey onun lalasi olarak gorvlendirilmis ve cok gecmeden Zaganos Mehmed Pasa'ya lalalik gorevi verilmistir ve Aralik 1449'da Saruca Kasım Paşa lalalik gorevine atanmasina kadar bu gorevi sürdürmüştür.
1443'de Sehzade Mehmed Edirne'ye cagrildigi zaman Zaganos Mehmet Pasa'ya vezirlik gorevi verilmistir. 1444'e ikinci zevce olarak [[II. Murad]'in kizi ve Sehzade Mehmed'in ablasi Fatma Sultan ile nikahlanmis ve "Damat" olarak anilmaya baslanmistir. 1446'da Gelibolu sancakbeyi ve donanma komutani olmustur.Bir iddiaya gore, Sultan II. Murat tarafından sürgün edilmiştir, 1444-1452 yılları arasında Balıkesir'de sürgün hayatı yaşamıştır,
1451'de babsi olan II. Murad]]] olunce II. Mehmed'in ikinci defa padisahliga ciknmasi uzerine EDirne'ye donmus ve ikinci vezir tayin edilmiştir. Istanbul'un fethi surecinde oneml gorevler yuklenmistir.
İstanbul'un fethi öncesinde Rumeli Hisarı'nı yaptırmış, İstanbul Kuşatması'nın en ateşli savunucularından olmuştur.Rumeli Hisarındaki 3 kulenin biri Halil Paşa,biri Sarıca Paşa, diğer güneydekine ise Zaganos Paşa adı verilerek Rumeli Hisarının yapımı sonrası diğer 2 paşa ile birlikte Padişahça onurlandırılmıştır. Dehası ile Osmanlı donanmasının kara yolu ile Kasımpaşaya indirilmesini sağlamıştır. Bununla birlikte Ulubatlı Hasan'ın kendi komuta ettiği birlikte bulunduğu ve askerlerinin emri altındaki tünelci ve istihkamcılarının büyük yararlılıklar gösterdiği bilinmektedir.
İstanbul'un fethi'nden sonra azledilerek idam edilen Çandarlı Halil Paşa'nın yerine veziriazamlığa getirilmiştir.
Ancak 1456 yılında Fatih Sultan Mehmet ile birlikte sefere çıkan Zaganos Paşa ve Osmanlı ordusu Belgrad kuşatmasında Sırbistan'ın her yanını fethetmesine karşın şehri alamayıp; şehri savunan János Hunyadi komutasındaki Macar ordusu ve Haçlı birliklerine yenilmiş ve ağır kayıplar neticesi kuşatmayı kaldırmak zorunda kalmıştır.
Bu başarısızlığın bir nedeni Zaganos Paşa olarak görülmüş ve Veziri azamlıktan alınmıştır. Kızı sultanın hareminden dışlanmış ve her ikisi de Balıkesir'e sürülmüştür. Balıkesir'e yerleşen Zaganos Paşa, vakıflar kurmuş, cami, medrese, hamam yaptırmış, şehrin çehresini değiştirmiştir.
Bundan sonrası hayat hikayesi ise tam net değildir.
Bir anlatıma göre; 1459'da ise Balıkesir'den geri çağrılmıştır. 1463'te gelişmeye başlayan Osmanlı donanmasının başına Kaptan-ı Derya olarak getirilmiştir. 1466 yılında ise Teselya ve Makedonya'ya vali olarak atanmıştır.
Hakkındaki bir başka iddiaya göre ise; 1461 yılında Trabzon'un fethine katılmıştir. Trabzon'un fethi esnasında Prenses Anna ile de evlenmiştir.
1467-1469 yılları arasında ise Trabzon'da sancak beyliği yapmıştır.
Diğer bir iddia ise 1461'de trabzon'un fethi sonrası 1462 yılında Balıkesir'de vefat ettiği yönündedir.
İstanbul'un fethinde, gemilerin karadan yürütülmesini sağlayan Türkmen tahta işçilerinin de Balıkesir'e yerleşmesine ön ayak olmuş ve Tahtacılar adı verilen Türkmen Kültürü'nün oluşmasında pay sahibi olmuştur. Vakfının faaliyetleri Cumhuriyet Dönemi'ne kadar sürmüş, bu dönemde vakfın mütevellisi olan (torunlarından) Aslıer Ailesi tarafından, sahiplik ve imtiyaz hakları Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ne devredilmiştir.
Son düzenleme: