Toz Duman İçinde

[ozcan110r]

Ayyıldız2 | 2008 TR Yapısı • 1-99 Orta Emek Destan • Oto Avsız • 10 Temmuz 21:00 HEMEN TIKLA!

Yazarı: Talip Apaydın

Talip Apaydın’ın eserlerinden olan Toz Duman İçinde (1) Vatan Dediler ve Köylüler üç kitaplık dizi roman halinde Kurtuluş Savaşımızı değişik bir açıdan ele alınır.

Romanda önce düşmana karşı kendi aralarında küçük bir çete oluşturan, sonra düzenli orduya katılacak köylü askerlerin savaş öncesinde nasıl bir özveriyle çalıştıkları, yurdu düşman çizmesinden kurtarmak için Mustafa Kemal Paşa’ya duydukları derin hayranlık,bağlılık ve güven duygusu ile nice zorlukları göğüsledikleri, olmaz işleri başardıkları konu olarak anlatılıyor.

Romanın Ana fikri ise savaşlardan yenik çıkmış, elinde avucunda ‘da hiçbir şeyi olmayan milletin birlik, beraberlik ve bağımsızlık inancıyla her türlü güçlüğün üstesinden gelerek vatanı düşmanlardan korumasıdır.

Romanın baş kahramanı Molla Mahmut’tur. Molla Mahmut annesi Ayşa Kadın,karısı Hacer, oğlu Murat’la yaşayan,çiftçilikle uğraşan biridir. Babası başkalarıyla takışıp mahpushanede ölmüştür. Molla Mahmut,düşmanı yurda soktuğu için padişah düşmanı biridir. Çanakkale’de düşmanla savaşmış,askerliğini yaptığı İstanbul düşman tarafından işgal edilince birliği dağıtılmış ve terhis olmuştur. Köyde Padişah taraftarı İmam Ziver,Kadir Ağa,Kır Ali gibi köylüleri sevmektedir.

Roman köyde harman zamanı çıkar rüzgarın tasviriyle başlar. Rüzgar harmanları birbirine katmış,köy toz duman içinde kalmıştır. Molla Mahmut,Haceli,Kadir Ağa,Hasan Emmi,Kır Ali,İmam Ziver’le camiden çıkarlar. Molla Mahmut İmam Ziver’e sinir olmaktadır. Molla Mahmut İmam Ziver devamlı sataşmaktadır,padişaha dil uzatmamanın büyüklerin dinlemenin Kuran’da yazdığını söylemektedir. Molla Mahmut eve uğradıktan sonra anası Ayşa kadının yanına harmana gider. Rüzgar Çopur Hamdi’nin kağnısını devirmiştir. Molla Mahmut ve köylüler yardım ederler. Molla Mahmut anasına imam Ziver’e sinirli olduğunu söyleyince anası,babası gibi başına bir iş geleceğini,başkasının işine karışmamasını söyler. Haceli Mahmut’un yanına gelir. Mahmut padişahın düşmanın elini kolunu sallayarak yurda girmesine, her isteğine boyun eğmesini rağmen hala padişah taraftarlarının bulunmasına çok kızmaktadır.

Mültezimler harmana vergi toplamaya gelmişlerdir. Molla Mahmut onları görünce öküzleri sulamaya götürür. Mültezimler tek tek bütün köylünün harmanına gelip ne kadar yer ektiğini ve ne kadar buğday kaldıracağını deftere kaydeder. Mültezimler köylülerin harmanı az olsa bile inanmaz,deftere daha fazla yazarlar. Köylünün ise yapacağı bir şey yoktur,harman bitince mültezimler buğdayı alıp götüreceklerdir.

Kadir Ağa İmam Ziver’e İzmir tarafında vatan elden gidiyor,padişahtan hayır yok diye eline silah alan herkesin dağa çıktığını söyler. Kır Ali ve Sağır Hasan da onların konuşmasına katılır. Molla Mahmut’un padişah karşıtı olmasından konuşulur. Kökezli Hacı Nuri de tarla satın almaya gelmiştir ve Molla Mahmut’tan o da şikayetçidir. Daha sonra namaz kılmaya girerler.

İmam Ziver köylüden kendi payına buğday toplamaya çıkmıştır. Molla Mahmut harmanı bırakıp anasının yanına bağa gider. Anası ve Halime kadın su İbrahim Bey’i çayırına aktığı için suyun kendilerine verilmesini beklemektedirler. Molla Mahmut su kendileri olduğu için suyu kendi bahçelerine keser. İbrahim Bey Mahmut’u yanına çağırır. İbrahim Bey kendisi orda lduğu halde suyu kestiği için Mahmut’a kızar. Haceli de boğa gelir,Molla Mahmut’la vatanı kurtarabilmek için neler yapabileceklerini konuşurlar.

İbrahim Bey Molla Mahmut’u evine çağırır. Molla Mahmut’a su işinden hiç bahsetmez vatanın padişahın durumunu konuşurlar. İbrahim Bey Molla Mahmut’la bir şeyler yapmak,köyde toplanıp vatanı kurtarmak için tabanca alacağını,neler olup bittiğini öğrenmek için kasabaya gideceğini söyler.

İmam Ziver Ak Osman ‘ın hasta karısını okumaya gider. Hasta kadının Tacım Dede Türbesi’ne götürülmesini ve kurban kesilmesi gerektiğini söyleyerek kalkar. Gece yarısı Nazife Gelin’in kapısını çalar. Hasta oğluna okuma bahanesiyle kocası askerde olan Nazife Gelin’in evine girecektir. Nazife Gelin kapıyı açmayınca imam Ziver evine geri döner.

Sabah Tacım Dede’ye tavuk kurban ederek hasta okunmaya götürülür. Molla Mahmut’ta hastaya okumaya gider. Okuma bitince eve dönen köylüye zaptiye başı çevirir. Köylüler korkularından kaçışınca zaptiye başı onları tutuklar,İbrahim Bey’in evine götürür. İbrahim Bey hasta okumaya gittiklerini kötü bir şey yapmadıklarını söyleyince serbest bırakılırlar. İbrahim Bey zaptiye başını evinde ağırlar.

Molla Mahmut Haceli’ye çete kuracaklarını,başlarında İbrahim Bey olduğunu söyler. Köyden de Yan Bilal, Çapur Hamdi,Kazım ve Engizin Aşırı olacaklarını söyler. Köylüler zaptiye başının emrini dinlemek için İbrahim Bey’in evine giderler. Zaptiye başı vergilerini eksiksiz vermelerini söyler. İbrahim Bey zaptiyeleri oyalarken köylülerde buğday saklarlar.

Mahmut, Haceli,Pırpırın Ömer vergi vermeyelim diye konuşurlar. İmam Ziver onları duyar ve Kadir Ağa’nın teşvikiyle onları zaptiyeye şikayet eder. Zaptiye Başı onları İbrahim Bey’in evine götürürler. Her birini ayrı odalara koyup zaptiyelerin onlara dayak atmalarını söyler. Daha sonra onları serbest bırakırlar.

Testici Bayram padişahtan haberler getirir. Düşmanların gideceğini söyler. Köylüler de ona inanırlar. Molla Mahmut saman taşırken Hasan Emmi yanına gelir vatanın durumunu konuşurlar. O sırada kağnıda oynayan Murat düşer ve kafası yarılır. Hasan Emmi Molla Mahmut’un küçükken böyle düştüğünü hatırlar.

İbrahim Bey Molla Mahmut’a düşmanın içeriye doğru ilerlediğini,Mustafa Kemal’in önderliğinde toplandıklarını söyler. Haceli,Hamdi,Kazım,Bilal ve Aşır’a toplanacaklarını söylemesini ister.

Kökezli Ali ile Tacımlı Kül Hamit askerden kaçmıştırlar. Kül Hamit Tacım Dede’nin çatısında saklanacaktır. İbrahim Bey Mahmut’a yatsıdan sonra Tacım Dede’nin arkasında toplanacaklarını söyler. Tacım Dede’de toplandıklarında çatıdaki Kül Hamit onları dinler,Çetenin başı İbrahim Bey,yardımcısı Molla Mahmut olacak,savaşa hazırlık yapmak için çete yemine ederler.

Kasabada zenginlerin evi soyulmuştur. Molla Mahmut Haceli’ye zamanı geldiğinde onlarında soygun yapacağını söyler. Kül Hamit Mahmut’a askerden kaçtığını ve onları dinlediğini söyler. Mahmut ona birliğine teslim olmasını söyler. aşır hariç arkadaşlar atış talimi yaparlar.

Köye evvergisi almaya tahsildarlar gelir. Molla Mahmut vergi vermemek için kasabaya gider. Yemenici Recep Ustaya bularak ondan mermi, at ve silah bulmasını ister. Tahsildarlar köyde vergi toplarlar,parası olmayanın evine haciz gekir. Bazıları elinde ne varsa tüccarlara satarlar. Molla Mahmut’un anasına İbrahim Bey para verir.

İbrahim Bey ve çetesindekiler Hacı Nuri’nin evine yardımsısı Abdullah’ın yardımıyla oğlu yokken satarlar. At,altın ve silah alırlar. Kazım ve Hamdi altınları ve atları kasabaya götürürler. Mahmut altınların geri kalanını saklar.

İbrahim Bey altınlarla aldığı kalpak,mermi ve dolakları arkadaşlarına verir. İmam Ziver ve Kadir Ağa İbrahim Bey’den şüphelenirler ve Aşır’ı konuştururlar.

İbrahim Bey ve adamları Alaşehir’e düşmana baskına giderler. Hacı Nuri’nin oğulların onların olmadığını duyunca İbrahim Bey’in enini basarlar. Molla Mahmut’un evini yakarlar. Molla Mahmut baskında düşmanla boğuşurken kolundan yaralanır. Köye dönerle rve yanan evi tamir ederler.

Uşak istasyonuna gelen düşmanlar davul zurna ile karşılanır. Kasabanın ortasına Yunan bayrağı çekilir. Köylüler düşmandan kaçar köylere göç eder. İbrahim Bey’in hanımları ile Molla Mahmut’un karısı ve oğlu da köyden göçer, anası kalır.

Yunan askeri köye kadar gelir. İmam Ziver ile Kadir Ağa hoş geldine giderler. Testici Bayramda oradadır. İbrahim Bey de durumu kontrol etmek için hoş geldine gider. Hacı Nuri orada İbrahim Bey’i görünce şaşırır ve o gidince çeteyi Yunan komutanına söyler.

İbrahim Bey Sandıklı’ya gider. Çetedekilerde Tacım Dede’nin çatısına saklanırlar. Yunan askeri onların evlerini arar ve bulamayınca evdekileri döver. Dilenci kılıklı bir Türk subay onlara orduya katılmalarını söyler. O gece köye atları hazırlamalarını söylemeye giderler ancak Yan Bilal geri dönmez. Yan Bilal yakalanır ve konuştururlar. Çetedekiler bağlara kaçarlar. Yunan askerleri onlara Tacım Dede de bulamayınca Yan Bilali öldürür. Gece köye atları almaya gelirler. Aşır pişman olmuştur. İbrahim Bey olmadan 4 kişi orduya katılmaları için köyden ayrılır.

Romanın Değerlendirilmesi

Romanda ana düğüm birçok ara düğümle desteklenmiştir. Ana düğüm Molla Mahmut’un İbrahim Bey’in suyunu kesmesi ve İbrahim Bey’le çete kurmalarıdır. Bundan sonra birçok ara düğümler atılmış ve çözümlenmiştir. Molla Mahmut’un vergi vermem demesi yüzünden yakalanması,Hacı Nuri’nin evinin basılması,Molla Mahmut’un evinin yanması…

Romanda anlatıcı 3. tekil kişidir. Ancak kişiler arasındaki karşılıklı konuşmaları çokça yer verilmiştir. Dili sade anlaşılır,Köylü dilidir. Emmi, diyza gibi kullanımlar vardır.

 

[yasarusta01]

paylaşım için teşekkürler.