HERAKLES Otomatik Avlı kalıcı sunucu. 19 Haziran'da açılıyor. Atius & Wizard güvencesiyle hemen kayıt ol, ön kayıt ödülleri aktif. HEMEN TIKLA!
HALİÇ
İstanbulâun sahip olduğu doğal semboller başka hiçbir kente nasip olmayacak kadar çoktur. Boğaz gibi bir doğa harikasının bir uzantısı olan HALİÇ, bunlardan birisidir. Yüzyılladır İstanbulâu biçimlendirmiş olan haliç, son yıllarda bir takım yanlış uygulamaların kurbanı olmuş ve onlar tarafından biçimlendirilmiştir. Kentin eşsiz bir incisi olan Haliç, yıllar önce yapılan yanlış planlar sonucu bir endüstri merkezi olmuş; bu durum Haliçâin endüstri atıklarıyla kirlenmesine neden olmuştur. Böylece yılların atığı, Haliç diplerinde birikmiş, zamanla bölgenin endüstri merkezi olmaktan çıkarılması bile Haliçâin kurtuluşuna yetmemiştir; çünkü haliç çoktan atıklarla ve balçıklarla dolmuştu. Böylece, Haliç, bu kez de İstanbulâu ve İstanbulluyu olumsuz bir biçimde etkilemeye başlamıştır. Haliç yıllarca çevre sağlığını tehdit eder boyutta kalmış, rehabilitasyonu için hiçbir çalışma yapılmamıştır. Düne kadar bölgede yapılan çalışmalar sadece Haliç çevresinin peyzajına ilişkindi. Haliç için inşa edildiği söylenen kollektörler çamurla dolup tıkanmıştı.
27 Mart 1994 sonrasında Haliç konusunda İstanbul Büyük Şehir Belediyesi yönetimi bir süre sessiz kalmayı tercih etmişti. Çünkü, bilimsel araştırmalar yapılmaksızın Haliç için nelerin yapılacağı bilinemezdi. Bir süre sonra Haliçâin eski muhteşem günlerine geri dönmesi için üniversitelere yaptırılan bilimsel araştırmaların sonuçları açıklandı.
Bilimsel araştırmalar Haliçâin rehabilite edilebileceğini gösteriyordu ve bu rehabilitasyon dünyanın başka ülkelerinde benzer şekilde uygulanmıştı. Ancak dünya genelinde uygulanan çalışmalar, Haliç gibi çok büyük ve derin bir alanda değil, çok küçük çaplı alanlarda gerçekleştirilmişti.
Bilimsel araştırmalar bir ana ilkeyi ortaya koyuyordu: Haliçâe gelen kirleticiler öncelikli olarak önlenmeliydi. Yani Haliçâe gelen Çevreden gelen atık-su, çöp gibi kirleticilerin gelmesi engellenmeliydi. Onunda tek bir yöntemi vardı. O da Haliçâe akan derelerin ıslahı.
Bu noktada İSKİ projeler hazırlamaya başladı. Haliçâe akan Kağıthane, Alibeyköy ve Küçükköy Dereleri öncelikle ıslah edilmeye başlandı. Diğer yandan, farklı alanlardan Haliçâe gelen kirleticilerin arındırılması ve kirletici akışının engellenmesi amacıyla kollektör yapım çalışmaları başladı. Bu amaçla Kuzey ve Güney Haliç projeleri için ilk start verildi. İSKİânin yaptığı bu çalışmalar hızla ilerlerken İstanbul Büyük Şehir Belediyesi de dip çamurunun Haliçâten çıkartılması için çalışmalar başladı. Haliçâte mevcut çamurun taranması, nakli ve çevre düzenlemesinin yapılması gerekiyordu. Bunun için 1997 yılında bir ihale yapıldı ve ihaleyi kazanan firma, Haliçâin rehabilitasyonuna başladı. Ardından Sadabad Mesire koruma ve Geliştirme projesi hazırlandı ve uygulama çalışmaları başlatıldı.
Özetle Haliçâin tarihteki o muhteşem yerini alması için geri sayım başladı ve şu anda gelinen nokta İstanbulluları sevindirecek bir durumdur.
YAPILAN ÇALIŞMALAR
Haliçâe gelen kirleticilerin önlenmesi amacıyla kollektör yapım ve dere ıslah çalışmalarını yürütmektedir. Bu çalışmalar şu şekilde özetlenebilir:
A) Güney Haliç Projesi: Bakırköy, Güngören, Esenler, Bayrampaşa, Küçükköy, Gaziosmanpaşa, Eyüp, Alibeyköy, Zeytinburnu, Fatih, Eminönü gibi Haliçâin güneyinde ve batısında kalan 10 bin hektarlık alanda yaşayan İstanbulâun bugünkü nüfusun dörtte biri olan, üç milyon kişiye kanalizasyon hizmeti götürmek amacıyla gerçekleştirilen Yenikapı Atıksu Ön Tasfiye Tesisiânin kapasitesi artırıldı. Böylece yapılan kollektörde toplanan atıksular, Yenikapı Atıksu Ön Tasfiye Tesisiânden geçirildikten sonra Marmara Deniziânin dip sularına veriliyor. Güney Haliç Projesi kapsamında yapılan çalışmalar ise şu birimleri kapsamaktadır:Zeytinburnu Atıksu Terfi Merkezi ve Kollektörü Alibey deresi Kollektör ve Silahtarağa Atıksu Terfi Merkezi, Kağıthane Sağ Sahil Kollektörü tamamlanmıştır. Küçükköy kollektörü tamamlanma aşamasındadır.
B) Kuzey Haliç Projesi: Haliçâin kuzeyinde kalan ilçelerin atıklarının temizlenmesi amacıyla yürürlüğe konulmuştur. Kuzey Haliç Projesiânin en büyük adımı olan Kabataş-Baltalimanı Tasfiye tesisi Deniz Deşarjı arası kara boru hattı inşaatları, tümüyle tamamlanarak hizmete alınmıştır. Kabataş Baltalimanı deniz arası kara hattı da bu proje kapsamında tamamlanan çalışmalardandır.
C) Dere Islahları:
1- Kağıthane Deresi: Sadabad Cami önüne kadar 40 metre genişliğinde ve Haliçâin su seviyesinde (1,70metre) Su tutulacak şekilde İSKİ tarafından ıslah edilmektedir. Bu sayede, Haliçâteki sandalar, Sadabad Camii önüne kadar gidebilecekler. Bu çalışmadan sonra camii önünde kod farkı oluşacak, bu kod farkından da şelale olarak faydalanılacak. Kağıthane Deresiânin Haliçâe yakın kısmında İSKİ ve İstanbul Büyük Şehir Belediyesi ortaklaşa bir ıslah projesi başlatmış ve projeyi tamamlamıştır. Islah edilmesi gereken diğer bölümün çalışmaları ise DSİânce yürütülmektedir.
2- Alibeyköy deresi: Kritik noktalarda başlayan ıslah çalışmaları tamamlanmıştır.
3- Küçükköy Deresi: Projesi hazırlanarak ihale edilmiş eve kamulaştırma çalışmaları başlamıştır.
HALİÇ ISLAH PROJESİ
ï Haliç için uzun yıllardan beri gerekli tedbirler alınamadığından Memba tarafı dolmuş, Valide Sultan köprüsü ile Eyüp Sultan Camii arasında Su derinliği yer yer 0,5m.ânin altına düşmüş olup, bu kesimde ve Eyüp Sultan Camii memba tarafında çok sayıda adacıklar oluşmuştur.
ï Valide Sultan Köprüsüânden itibaren Haliç belirgin bir şekilde kokmakta, özellikle Eyüp Sultan Camii ve memba tarafında çok keskin ve rahatsız edici koku oluşmaktaydı ve su yüzeyi çamurdan çıkan ayrışma ürünü gazların oluşturduğu kabarcıklarla dolmuş bulunmaktaydı.
ï Alibey ve Kağıthane derelerinin taban kotları Haliçâin memba kısmındaki taban kotunun altında kalmış, dolayısıyla derelerden sağlıklı bir su akışı olmamakta ve nedenle yağmurlu havalarda su taşkınları yaşanmaktaydı.
ï Haliçâin Valide Sultan Köprüsüânden memba kesimine doğru su derinliği çok azaldığından sandalların dahi seyir etme imkanı kalmamıştı.
ï Haliçâin koku ve görüntü probleminin giderilmesi, Alibey ve Kağıthane derelerine sağlıklı bir akış sağlanması, deniz araçları ile Boğazdan Alibey ve Kağıthane derelerine kadar ulaşılabilmesinin yanı sıra, Haliçâin rekreasyon ve benzeri faydalı amaçlarla kullanılabilmesi, geçmişteki tarihi ve kültürel özelliğin geri kazandırılması gayesi ile İstanbul Büyük Şehir Belediyesi, 1997 yılında Haliç Islah Projesini uygulamaya koymuştur.
ï 28.11.1996 tarihli ihale kararı almış ve iş 15,000,000.-USD+300,000,000,000.-TL bedelle yabancı ortaklı bir firmaya ihale edilmiştir. İhale sonrası 10.01.1997 Tarihinde işe başlanmıştır ve halen Haliçâin Temizleme çalışmaları tüm hızıyla devam etmektedir. Bugüne kadar projenin %75âi gerçekleştirilmiş bulunmaktadır ve bu çalışmalar neticesinde koku problemi azaldığı gibi bir çok çamur adacığı da kaybolmuştur.
ï Haliçâin Eyüp-Sütlüce Hattını 5 mâye ; Eyüp-Sütlüce hattından Sünnet Köprüsüâne kadar olan bölgenin de 4 m derinliğe kadar çamuru taranmaktadır. Taban çamurunun alınması çamurdan kaynaklanan oksijen sarfiyatını önlemiş; dolayısıyla rahatsız edici kokuların ortaya yayılması da azalmıştır.
ï Haliçâte su derinliği en az 5 mâye çıkarıldığından âÜsküdar-Hasköyâ şehir hatları seferi tekrar Eyüpâe kadar uzatılmıştır.
ï Haliçâte su akışının sağlanması için şu anda Haliç Köprüsüânün güneyinde bulunan Eski Galata Köprüsüânün (Valide Sultan Köprüsü) Haliç dışına taşınması çalışmaları başlatılmış olup, en kısa sürede de gerçekleştirileceği yetkililer tarafından söylenmektedir.
ï Haliç projesinin gerçekleşmesi ile küçük yolcu ve yük motorlarının Eyüp iskelesine kadar; daha küçük motor, sandal ve kayıkların da Silahtar ve Alibeyköy-Kağıthane derelerinin ağızlarına kadar gitmeleri mümkün oldu.
ï Tarama işlemleri için, biri Amerikan biri Hollanda ve diğer ikisi yerli imalat dört adet kesici kafalı ve emici tarama teknesi ve bir adet Amerikan yapımı auger tip arama teknesi hazırlanmıştır.
ï Fatih1 Tarama Gemisi, Sütlüce Mezbahanesi önündeki tarama çalışmalarına 23 nisan 1997 günü; Fatih2 Tarama gemisi Haliç Çatal bölgesinde tarama çalışmalarına 9 Haziran günü; Fatih4 Tarama Gemisi Sütlüce-Silahtar arası tarama çalışmalarına 25 Eylül günü; Fatih5 Tarama gemisi Haliç Köprüsü ile Valide Sultan köprüsü arasındaki bölgede tarama çalışmalarına 24 Ekimâde başlamıştır.
ï Tarama gemileri kendi üzerlerindeki 670 hp ve 1000 hp pompalar yardımı ile çıkartılan çamuru hava ile buluşturmadan, çamur boru hattına iletmektedirler. Şu anda, dört adet boru hattı çalıştırılmaktadır ve toplam 4000m³/saatlik taşıma kapasitesine ulaşılmaktadır. Bu kapasite bir saatte 400 kamyonluk çamura eşittir.
PROJERİN KAPSAMLARI VE SON AŞAMALARI
1. GÜNEY HALİÇ PROJESİ
ZEYTİNBURNU ATIKSU TERFİ MERKEZİ VE KOLLEKTÖRLERİ: Güney Haliç projesinin önemli bir halkasını teşkil etmekte olup, Zeytinburnu, Bakırköy, Güngören, Esenler, Bağcılar ve Bahçelievler ilçelerinde toplam 3875 hektarlık geniş bir alanın atıksuları Yenikapı Ön Arıtma Tesisiâne bağlanarak, ön arıtmadan geçen atıksular çevreye zarar vermeden Marmaraânın 65 m. Derinliğinde boğazın dip akıntısına verilmiştir. Güney Haliç Projesi kapsamında;
Vatan Caddesiânde, yağmursuyu ve atıksu kollektörleri olarak değişik çaplarda (1600-2700 mm) 4000 m.
Zeytinburnu Atıksu Terfi Merkezi ve kollektörleri inşaatı bünyesinde ise 5470 m. Olmak üzere toplam 9470 m. kollektör döşenmiştir. Zeytinburnu Atıksu Terfi Merkeziânde ise mekanik temizleme ızgarası, 3 adet her biri 1450 litre/sn kapasiteli dalgıç atıksu pompası monte edilmiştir. Zeytinburnu Atıksu Terfi Merkeziânin debisi Qort=27.500 m3/gün olarak bulunmuştur.
ALİBEY DERESİ KOLLEKTÖRLERİ VE SİLAHTARAĞA ATIKSU TERFİ MERKEZİ: Alibey Deresiânin sağ ve sol sahilindeki bütün atıksuların toplanarak kollektörlerle Silahtarağaâdan terfi edilmek suretiyle Yenikapı Arıtma Tesisiâne, oradan Marmara ve Boğazâın dip akıntısına verilmektedir. Proje kapsamında değişik çaplarda (800-2200 m. Çapları arasında) 8830 m. Kollektör döşenmiştir. Silahtarağa Terfi Merkeziâne ise 1045 lt/sn kapasiteli 4 adet atıksu pompası monte edilmiştir. Atıksu terfi merkezinin 1998 yılı için günlük ortalama debisi Qort=18.700 m3/gün olarak bulunmuştur.
KAĞITHANE SAĞ SAHİL ATIKSU KOLLEKTÖRLERİ: Kağıthane Deresiâne, dolayısıyla Haliçâe sağ sahilden atıksu girişi engellenmiştir. Bu atıksular Silahtarağa Terfi Merkezi yardımı ile Yenikapı Tesisleriâne iletilmektedir. Proje kapsamında değişik çaplarda (800 mm-1700 mm arasında) 5256 m. Kollektör döşenmiştir.
KÜÇÜKKÖY TÜNELİ VE BAĞLANTI KOLLEKTÖRLERİ: Küçükköy Deresiânin atık sularının Haliçâi kirleşmemesi için dere yatağına acil su alma yapısı ile 2.200 mm. Çapında bir tünel inşa edilerek kanalizasyon suları Eyüp Tüneliâne bağlanmıştır.
KÜÇÜKKÖY VE ALİBEYKÖY DERELERİ ISLAH ÇALIŞMALARI: Derelerin etrafı istimlak edilmek suretiyle boşaltılarak açılmaktadır. Böylece her sel baskınında zarar gören vatandaşlarımız kurtarılmıştır. Bu iki derenin sağ ve sol sahili yeşil alanlarla bezenmektedir. Bu şekilde 1 milyon m2âlik yeşil alan kazanılacaktır.
EYÜP ATIKSU ŞEBEKESİ İNŞAATI: Eyüp ilçesinde doğrudan Haliçâe akmakta olan atıksular fenni atıksu kanalları vasıtasıyla Güney Haliç sistemine bağlanmıştır. 30.000 m. Uzunluğunda kanal döşenmiştir.
UNKAPANI-AYVANSARAY ATIKSU KOLLEKTÖRLERİ: Fatihâin Haliçâe bakan yakasında meskun nüfusun atıksularını toplayarak tünellere, oradan Yenikapı-Arıtma Tesisiâne iletecek olan çapları 1000 ila 1400 mm. Arasında değişen 2166 m. Uzunluğundaki boru hattıdır. 18 Haziran 1999âda temeli atılmıştır.
EMİNÖNÜ-UNKAPANI ATIKSU KOLLEKTÖRLERİ: İhale yapılarak inşaat çalışmalarına başlandı.
2. KUZEY HALİÇ PROJESİ
Haliçâin kuzeyindeki Kağıthane, Beyoğlu, Şişli, Beşiktaş, Sarıyer ilçelerinin atıksularını çeşitli çaplardaki boru hatları ve tünellerle, Baltalimanı Tasfiye Tesisiâne getirilmesi ve burada ön arıtmadan geçirilen suların 1727 mm. Çaplı 2 adet çelik boru ile kıyıdan 350 metre açıkta Boğazâın 170 metre derinliğine verilen bir sistemdir.
KAĞITHANE SOL SAHİL KOLLEKTÖRÜ: Atıl olarak duran mevcut 31000 m. Uzunluğundaki 1600-2000 mm. Çaplarındaki atıksu mecraları tamir edilerek ve temizlenerek Kuzey Haliç Kollektörleriâne bağlanmıştır.
KUZEY HALİÇ KOLLEKTÖR VE TÜNELLERİ: Tophaneâden Baltalimanıâna kadar yaklaşık 12 km. uzunluğundaki sahilden, doğrudan İstanbul Boğazıâna akmakta olan Kuzey Haliç Havzasıândaki atıksuların çevreye zarar vermeden uzaklaştırılması gayesi ile inşa edilmiş olup, değişik çaplarda (2200-3200 mm.) 8834 m. Uzunluğunda tünel açılmıştır.
KABATAŞ-BALTALİMANI TÜNELLERİ: Kuzey Haliç kollektör ve tünellerinden gelen atıksular, bu bölgeden toplananlarla Beşiktaşâtan başlayarak Baltalimanıâna kadar 3200-3600 mm. İç çaplı toplam 8800 mm. Uzunluğundaki tüneller ile Baltalimanı Ön Arıtma Tesisiâne iletilmektedir.
BALTALİMANI ÖN ARITMA TESİSİ: Kuzey Haliç Kollektörleri ve Kabataş-Baltalimanı Tünelleriânden iletilen atıksular, ön arıtma işlemine tabi tutularak deşarj hattı vasıtasıyla İstanbul Boğazıânın kıyıdan 350 m. Açıktan ve 70 m. Derinlikten deşarj edilmektedir. Kapasitesi gelecekte genişletilebilecek şekilde projelendirilmiş olup, 20.000 m2âlik alanda kurulmuş ve 1. Kademede ortalama 625.000 m3/gün, (1.5 milyon eşdeğer nüfus), 2. Kademede ise ortalama 1.250.000 m3/gün (3 milyon eşdeğer nüfus) debisindeki evsel atıksuları ön arıtmaya tabi tutabilecek kapasitededir.
Tesisin temeli 1 Eylül 1995 günü atılmış olup, 23 Mart 1997âde işletmeye alınmıştır.
Ayrıca nüfus artışına paralel olarak ihtiyacı karşılamak üzere, ileriki yıllarda kurulması düşünülen 3. Kademe ileri biyolojik arıtma tesisleri için de her türlü ön hazırlık dikkate alınmıştır.
Proje kapsamında, kaba ızgara, terfi merkez, ön arıtma tesisi, idari ve atölye binaları, TEK satış merkezi ve trafo inşaatı yapılmıştır.
BALTALİMANI KARA DEŞARJ HATTI VE BALTALİMANI DERE ISLAHI: Baltalimanı Ön Arıtma Tesisiânde arıtılan atıksular, 2200 mm. Çaplı 1200 m. Uzunluğunda ön gerilmeli
betonarme borular ile deşarj odasına aktarılmakta, buradan da 2 adet 200 mm. Çaplı 435 m. Uzunluğunda öngerilmeli betonarme boru ile deniz deşarj hattına iletilmektedir. Bu proje kapsamında 1260 m. Uzunluğunda Baltalimanı Deresi ıslahı da yapılmıştır.
BALTALİMANI DENİZ DEŞARJI: Ön arıtmadan geçirilerek deniz deşarjına uygun hale getirilen atıksular kara deşarj hattından 1727 mm. dış çaplı her biri 350 m. Uzunluğunda 2 adet çelik boru ile İstanbul Boğazıânın 70 m. Derinliğinde deşarj edilmektedir.
VE ÇALIŞMALAR ÜRÜNÜNÜ VERMEYE BAŞLADI....
HALİÇTE YÜZÜLECEK GÜNLER ÇOK YAKIN
Daha birkaç yıl öncesine kadar tamamen ümit kesilen ve doldurularak yeşil hale getirilmesi bile önerilen Haliç, dev yatırımlar ve kararlı çalışmalar ile büyük ölçüde temizlendi. Çevresindeki bir kısmı bitirilen, bir kısmı da devam eden büyük projelerle Haliç, dünya çapında büyük organizasyonların yapılacağı bir kültür merkezi haline gelecek.
Su derinliği yer yer 0,5 metreye düşen ve bir çamur deryası halini alan Haliçâten 4,5 milyon metreküp çamur, Alibeyköy taş ocaklarına pompalanarak derinlik 5 metreye kadar çıkartıldı. Kollektörlerle atık su girişi önlendi. Sularını Haliçâe veren sanayi tesisleri ve Taşkızak Tersanesi kaldırıldı. Valide köprüsü açıldı. Artık Karadenizâden gelen taze su, Haliçâteki adalara kadar ulaşıyor. Böylece burası oksijen almaya başladı.
Yapılan çalışmalar sonunda büyük ölçüde temizlenen ve çevreye yayılan kokulardan arınan Haliçâte 24 çeşit balıktan sonra yunuslarda görülmeye başlandı. Kısa bir süre sonra Haliç, tam anlamıyla bir kültür merkezi haline gelecek.
YETKİLİLERİN HALİÇâin KORUNMASINDAKİ SON ÇALIŞMALARI
İSKİ, Haliç ile alakalı yapılan çalışmaların kalıcı olması için 24 saat mücadele etmektedir. Haliç'i kirleten işyerlerinin atıksu kanal bağlantısı tamamen iptal edilerek suyu kesilmekte, bu işyerleri Zabıta marifetiyle mühürlenmek suretiyle hukuki işlemlerin neticelenmesine kadar faaliyetten men edilmektedir. Bu sebeple Haliç'te bulunan atıksu deşarj noktaları İSKİ tarafından betonlanarak iptal edilmekte, her türlü evsel ve sanayi atıksu girişine engel olunmaktadır.
Haliç'te yapılan yatırımların kalıcı olması, çevre sağlığının korunması, kamu malının zarar görmemesi, arıtma tesislerinin muntazaman çalıştırılıp endüstriyel atıksuların standart deşarj limitlerine aykırı olarak derelere ve kanalizasyona verilmemesi, hiçbir şekilde derelere doğrudan deşarj yapılmaması ile mümkündür.
İSKİ ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca teşkil edilen müşterek heyetler marifetiyle haftanın 7 günü 24 saat süreyle tetkik ve denetimler yapılmaktadır. Defaaten gidilmesine rağmen bazı firmaların gündüz üretimde olmadıkları, faaliyetlerini gece sürdürdükleri yapılan çalışmalarla tespit edildiğinden gündüz inceleme, tespit ve numune alma işlemleri yapılamamaktadır. Netice olarak büyük iş gücü kaybı ortaya çıkmaktadır. Bu sebeple; 05.06.2001 tarihi itibariyle bölgede 7 gün 24 saat esasına göre gece denetim faaliyetleri başlatılmıştır.
Tetkik ve denetimler esnasında kaçak deşarj yaptığı tespit edilen işyerleri hakkında derhal kanuni işlem yapılarak Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunulacaktır.
İstanbulâun sahip olduğu doğal semboller başka hiçbir kente nasip olmayacak kadar çoktur. Boğaz gibi bir doğa harikasının bir uzantısı olan HALİÇ, bunlardan birisidir. Yüzyılladır İstanbulâu biçimlendirmiş olan haliç, son yıllarda bir takım yanlış uygulamaların kurbanı olmuş ve onlar tarafından biçimlendirilmiştir. Kentin eşsiz bir incisi olan Haliç, yıllar önce yapılan yanlış planlar sonucu bir endüstri merkezi olmuş; bu durum Haliçâin endüstri atıklarıyla kirlenmesine neden olmuştur. Böylece yılların atığı, Haliç diplerinde birikmiş, zamanla bölgenin endüstri merkezi olmaktan çıkarılması bile Haliçâin kurtuluşuna yetmemiştir; çünkü haliç çoktan atıklarla ve balçıklarla dolmuştu. Böylece, Haliç, bu kez de İstanbulâu ve İstanbulluyu olumsuz bir biçimde etkilemeye başlamıştır. Haliç yıllarca çevre sağlığını tehdit eder boyutta kalmış, rehabilitasyonu için hiçbir çalışma yapılmamıştır. Düne kadar bölgede yapılan çalışmalar sadece Haliç çevresinin peyzajına ilişkindi. Haliç için inşa edildiği söylenen kollektörler çamurla dolup tıkanmıştı.
27 Mart 1994 sonrasında Haliç konusunda İstanbul Büyük Şehir Belediyesi yönetimi bir süre sessiz kalmayı tercih etmişti. Çünkü, bilimsel araştırmalar yapılmaksızın Haliç için nelerin yapılacağı bilinemezdi. Bir süre sonra Haliçâin eski muhteşem günlerine geri dönmesi için üniversitelere yaptırılan bilimsel araştırmaların sonuçları açıklandı.
Bilimsel araştırmalar Haliçâin rehabilite edilebileceğini gösteriyordu ve bu rehabilitasyon dünyanın başka ülkelerinde benzer şekilde uygulanmıştı. Ancak dünya genelinde uygulanan çalışmalar, Haliç gibi çok büyük ve derin bir alanda değil, çok küçük çaplı alanlarda gerçekleştirilmişti.
Bilimsel araştırmalar bir ana ilkeyi ortaya koyuyordu: Haliçâe gelen kirleticiler öncelikli olarak önlenmeliydi. Yani Haliçâe gelen Çevreden gelen atık-su, çöp gibi kirleticilerin gelmesi engellenmeliydi. Onunda tek bir yöntemi vardı. O da Haliçâe akan derelerin ıslahı.
Bu noktada İSKİ projeler hazırlamaya başladı. Haliçâe akan Kağıthane, Alibeyköy ve Küçükköy Dereleri öncelikle ıslah edilmeye başlandı. Diğer yandan, farklı alanlardan Haliçâe gelen kirleticilerin arındırılması ve kirletici akışının engellenmesi amacıyla kollektör yapım çalışmaları başladı. Bu amaçla Kuzey ve Güney Haliç projeleri için ilk start verildi. İSKİânin yaptığı bu çalışmalar hızla ilerlerken İstanbul Büyük Şehir Belediyesi de dip çamurunun Haliçâten çıkartılması için çalışmalar başladı. Haliçâte mevcut çamurun taranması, nakli ve çevre düzenlemesinin yapılması gerekiyordu. Bunun için 1997 yılında bir ihale yapıldı ve ihaleyi kazanan firma, Haliçâin rehabilitasyonuna başladı. Ardından Sadabad Mesire koruma ve Geliştirme projesi hazırlandı ve uygulama çalışmaları başlatıldı.
Özetle Haliçâin tarihteki o muhteşem yerini alması için geri sayım başladı ve şu anda gelinen nokta İstanbulluları sevindirecek bir durumdur.
YAPILAN ÇALIŞMALAR
Haliçâe gelen kirleticilerin önlenmesi amacıyla kollektör yapım ve dere ıslah çalışmalarını yürütmektedir. Bu çalışmalar şu şekilde özetlenebilir:
A) Güney Haliç Projesi: Bakırköy, Güngören, Esenler, Bayrampaşa, Küçükköy, Gaziosmanpaşa, Eyüp, Alibeyköy, Zeytinburnu, Fatih, Eminönü gibi Haliçâin güneyinde ve batısında kalan 10 bin hektarlık alanda yaşayan İstanbulâun bugünkü nüfusun dörtte biri olan, üç milyon kişiye kanalizasyon hizmeti götürmek amacıyla gerçekleştirilen Yenikapı Atıksu Ön Tasfiye Tesisiânin kapasitesi artırıldı. Böylece yapılan kollektörde toplanan atıksular, Yenikapı Atıksu Ön Tasfiye Tesisiânden geçirildikten sonra Marmara Deniziânin dip sularına veriliyor. Güney Haliç Projesi kapsamında yapılan çalışmalar ise şu birimleri kapsamaktadır:Zeytinburnu Atıksu Terfi Merkezi ve Kollektörü Alibey deresi Kollektör ve Silahtarağa Atıksu Terfi Merkezi, Kağıthane Sağ Sahil Kollektörü tamamlanmıştır. Küçükköy kollektörü tamamlanma aşamasındadır.
B) Kuzey Haliç Projesi: Haliçâin kuzeyinde kalan ilçelerin atıklarının temizlenmesi amacıyla yürürlüğe konulmuştur. Kuzey Haliç Projesiânin en büyük adımı olan Kabataş-Baltalimanı Tasfiye tesisi Deniz Deşarjı arası kara boru hattı inşaatları, tümüyle tamamlanarak hizmete alınmıştır. Kabataş Baltalimanı deniz arası kara hattı da bu proje kapsamında tamamlanan çalışmalardandır.
C) Dere Islahları:
1- Kağıthane Deresi: Sadabad Cami önüne kadar 40 metre genişliğinde ve Haliçâin su seviyesinde (1,70metre) Su tutulacak şekilde İSKİ tarafından ıslah edilmektedir. Bu sayede, Haliçâteki sandalar, Sadabad Camii önüne kadar gidebilecekler. Bu çalışmadan sonra camii önünde kod farkı oluşacak, bu kod farkından da şelale olarak faydalanılacak. Kağıthane Deresiânin Haliçâe yakın kısmında İSKİ ve İstanbul Büyük Şehir Belediyesi ortaklaşa bir ıslah projesi başlatmış ve projeyi tamamlamıştır. Islah edilmesi gereken diğer bölümün çalışmaları ise DSİânce yürütülmektedir.
2- Alibeyköy deresi: Kritik noktalarda başlayan ıslah çalışmaları tamamlanmıştır.
3- Küçükköy Deresi: Projesi hazırlanarak ihale edilmiş eve kamulaştırma çalışmaları başlamıştır.
HALİÇ ISLAH PROJESİ
ï Haliç için uzun yıllardan beri gerekli tedbirler alınamadığından Memba tarafı dolmuş, Valide Sultan köprüsü ile Eyüp Sultan Camii arasında Su derinliği yer yer 0,5m.ânin altına düşmüş olup, bu kesimde ve Eyüp Sultan Camii memba tarafında çok sayıda adacıklar oluşmuştur.
ï Valide Sultan Köprüsüânden itibaren Haliç belirgin bir şekilde kokmakta, özellikle Eyüp Sultan Camii ve memba tarafında çok keskin ve rahatsız edici koku oluşmaktaydı ve su yüzeyi çamurdan çıkan ayrışma ürünü gazların oluşturduğu kabarcıklarla dolmuş bulunmaktaydı.
ï Alibey ve Kağıthane derelerinin taban kotları Haliçâin memba kısmındaki taban kotunun altında kalmış, dolayısıyla derelerden sağlıklı bir su akışı olmamakta ve nedenle yağmurlu havalarda su taşkınları yaşanmaktaydı.
ï Haliçâin Valide Sultan Köprüsüânden memba kesimine doğru su derinliği çok azaldığından sandalların dahi seyir etme imkanı kalmamıştı.
ï Haliçâin koku ve görüntü probleminin giderilmesi, Alibey ve Kağıthane derelerine sağlıklı bir akış sağlanması, deniz araçları ile Boğazdan Alibey ve Kağıthane derelerine kadar ulaşılabilmesinin yanı sıra, Haliçâin rekreasyon ve benzeri faydalı amaçlarla kullanılabilmesi, geçmişteki tarihi ve kültürel özelliğin geri kazandırılması gayesi ile İstanbul Büyük Şehir Belediyesi, 1997 yılında Haliç Islah Projesini uygulamaya koymuştur.
ï 28.11.1996 tarihli ihale kararı almış ve iş 15,000,000.-USD+300,000,000,000.-TL bedelle yabancı ortaklı bir firmaya ihale edilmiştir. İhale sonrası 10.01.1997 Tarihinde işe başlanmıştır ve halen Haliçâin Temizleme çalışmaları tüm hızıyla devam etmektedir. Bugüne kadar projenin %75âi gerçekleştirilmiş bulunmaktadır ve bu çalışmalar neticesinde koku problemi azaldığı gibi bir çok çamur adacığı da kaybolmuştur.
ï Haliçâin Eyüp-Sütlüce Hattını 5 mâye ; Eyüp-Sütlüce hattından Sünnet Köprüsüâne kadar olan bölgenin de 4 m derinliğe kadar çamuru taranmaktadır. Taban çamurunun alınması çamurdan kaynaklanan oksijen sarfiyatını önlemiş; dolayısıyla rahatsız edici kokuların ortaya yayılması da azalmıştır.
ï Haliçâte su derinliği en az 5 mâye çıkarıldığından âÜsküdar-Hasköyâ şehir hatları seferi tekrar Eyüpâe kadar uzatılmıştır.
ï Haliçâte su akışının sağlanması için şu anda Haliç Köprüsüânün güneyinde bulunan Eski Galata Köprüsüânün (Valide Sultan Köprüsü) Haliç dışına taşınması çalışmaları başlatılmış olup, en kısa sürede de gerçekleştirileceği yetkililer tarafından söylenmektedir.
ï Haliç projesinin gerçekleşmesi ile küçük yolcu ve yük motorlarının Eyüp iskelesine kadar; daha küçük motor, sandal ve kayıkların da Silahtar ve Alibeyköy-Kağıthane derelerinin ağızlarına kadar gitmeleri mümkün oldu.
ï Tarama işlemleri için, biri Amerikan biri Hollanda ve diğer ikisi yerli imalat dört adet kesici kafalı ve emici tarama teknesi ve bir adet Amerikan yapımı auger tip arama teknesi hazırlanmıştır.
ï Fatih1 Tarama Gemisi, Sütlüce Mezbahanesi önündeki tarama çalışmalarına 23 nisan 1997 günü; Fatih2 Tarama gemisi Haliç Çatal bölgesinde tarama çalışmalarına 9 Haziran günü; Fatih4 Tarama Gemisi Sütlüce-Silahtar arası tarama çalışmalarına 25 Eylül günü; Fatih5 Tarama gemisi Haliç Köprüsü ile Valide Sultan köprüsü arasındaki bölgede tarama çalışmalarına 24 Ekimâde başlamıştır.
ï Tarama gemileri kendi üzerlerindeki 670 hp ve 1000 hp pompalar yardımı ile çıkartılan çamuru hava ile buluşturmadan, çamur boru hattına iletmektedirler. Şu anda, dört adet boru hattı çalıştırılmaktadır ve toplam 4000m³/saatlik taşıma kapasitesine ulaşılmaktadır. Bu kapasite bir saatte 400 kamyonluk çamura eşittir.
PROJERİN KAPSAMLARI VE SON AŞAMALARI
1. GÜNEY HALİÇ PROJESİ
ZEYTİNBURNU ATIKSU TERFİ MERKEZİ VE KOLLEKTÖRLERİ: Güney Haliç projesinin önemli bir halkasını teşkil etmekte olup, Zeytinburnu, Bakırköy, Güngören, Esenler, Bağcılar ve Bahçelievler ilçelerinde toplam 3875 hektarlık geniş bir alanın atıksuları Yenikapı Ön Arıtma Tesisiâne bağlanarak, ön arıtmadan geçen atıksular çevreye zarar vermeden Marmaraânın 65 m. Derinliğinde boğazın dip akıntısına verilmiştir. Güney Haliç Projesi kapsamında;
Vatan Caddesiânde, yağmursuyu ve atıksu kollektörleri olarak değişik çaplarda (1600-2700 mm) 4000 m.
Zeytinburnu Atıksu Terfi Merkezi ve kollektörleri inşaatı bünyesinde ise 5470 m. Olmak üzere toplam 9470 m. kollektör döşenmiştir. Zeytinburnu Atıksu Terfi Merkeziânde ise mekanik temizleme ızgarası, 3 adet her biri 1450 litre/sn kapasiteli dalgıç atıksu pompası monte edilmiştir. Zeytinburnu Atıksu Terfi Merkeziânin debisi Qort=27.500 m3/gün olarak bulunmuştur.
ALİBEY DERESİ KOLLEKTÖRLERİ VE SİLAHTARAĞA ATIKSU TERFİ MERKEZİ: Alibey Deresiânin sağ ve sol sahilindeki bütün atıksuların toplanarak kollektörlerle Silahtarağaâdan terfi edilmek suretiyle Yenikapı Arıtma Tesisiâne, oradan Marmara ve Boğazâın dip akıntısına verilmektedir. Proje kapsamında değişik çaplarda (800-2200 m. Çapları arasında) 8830 m. Kollektör döşenmiştir. Silahtarağa Terfi Merkeziâne ise 1045 lt/sn kapasiteli 4 adet atıksu pompası monte edilmiştir. Atıksu terfi merkezinin 1998 yılı için günlük ortalama debisi Qort=18.700 m3/gün olarak bulunmuştur.
KAĞITHANE SAĞ SAHİL ATIKSU KOLLEKTÖRLERİ: Kağıthane Deresiâne, dolayısıyla Haliçâe sağ sahilden atıksu girişi engellenmiştir. Bu atıksular Silahtarağa Terfi Merkezi yardımı ile Yenikapı Tesisleriâne iletilmektedir. Proje kapsamında değişik çaplarda (800 mm-1700 mm arasında) 5256 m. Kollektör döşenmiştir.
KÜÇÜKKÖY TÜNELİ VE BAĞLANTI KOLLEKTÖRLERİ: Küçükköy Deresiânin atık sularının Haliçâi kirleşmemesi için dere yatağına acil su alma yapısı ile 2.200 mm. Çapında bir tünel inşa edilerek kanalizasyon suları Eyüp Tüneliâne bağlanmıştır.
KÜÇÜKKÖY VE ALİBEYKÖY DERELERİ ISLAH ÇALIŞMALARI: Derelerin etrafı istimlak edilmek suretiyle boşaltılarak açılmaktadır. Böylece her sel baskınında zarar gören vatandaşlarımız kurtarılmıştır. Bu iki derenin sağ ve sol sahili yeşil alanlarla bezenmektedir. Bu şekilde 1 milyon m2âlik yeşil alan kazanılacaktır.
EYÜP ATIKSU ŞEBEKESİ İNŞAATI: Eyüp ilçesinde doğrudan Haliçâe akmakta olan atıksular fenni atıksu kanalları vasıtasıyla Güney Haliç sistemine bağlanmıştır. 30.000 m. Uzunluğunda kanal döşenmiştir.
UNKAPANI-AYVANSARAY ATIKSU KOLLEKTÖRLERİ: Fatihâin Haliçâe bakan yakasında meskun nüfusun atıksularını toplayarak tünellere, oradan Yenikapı-Arıtma Tesisiâne iletecek olan çapları 1000 ila 1400 mm. Arasında değişen 2166 m. Uzunluğundaki boru hattıdır. 18 Haziran 1999âda temeli atılmıştır.
EMİNÖNÜ-UNKAPANI ATIKSU KOLLEKTÖRLERİ: İhale yapılarak inşaat çalışmalarına başlandı.
2. KUZEY HALİÇ PROJESİ
Haliçâin kuzeyindeki Kağıthane, Beyoğlu, Şişli, Beşiktaş, Sarıyer ilçelerinin atıksularını çeşitli çaplardaki boru hatları ve tünellerle, Baltalimanı Tasfiye Tesisiâne getirilmesi ve burada ön arıtmadan geçirilen suların 1727 mm. Çaplı 2 adet çelik boru ile kıyıdan 350 metre açıkta Boğazâın 170 metre derinliğine verilen bir sistemdir.
KAĞITHANE SOL SAHİL KOLLEKTÖRÜ: Atıl olarak duran mevcut 31000 m. Uzunluğundaki 1600-2000 mm. Çaplarındaki atıksu mecraları tamir edilerek ve temizlenerek Kuzey Haliç Kollektörleriâne bağlanmıştır.
KUZEY HALİÇ KOLLEKTÖR VE TÜNELLERİ: Tophaneâden Baltalimanıâna kadar yaklaşık 12 km. uzunluğundaki sahilden, doğrudan İstanbul Boğazıâna akmakta olan Kuzey Haliç Havzasıândaki atıksuların çevreye zarar vermeden uzaklaştırılması gayesi ile inşa edilmiş olup, değişik çaplarda (2200-3200 mm.) 8834 m. Uzunluğunda tünel açılmıştır.
KABATAŞ-BALTALİMANI TÜNELLERİ: Kuzey Haliç kollektör ve tünellerinden gelen atıksular, bu bölgeden toplananlarla Beşiktaşâtan başlayarak Baltalimanıâna kadar 3200-3600 mm. İç çaplı toplam 8800 mm. Uzunluğundaki tüneller ile Baltalimanı Ön Arıtma Tesisiâne iletilmektedir.
BALTALİMANI ÖN ARITMA TESİSİ: Kuzey Haliç Kollektörleri ve Kabataş-Baltalimanı Tünelleriânden iletilen atıksular, ön arıtma işlemine tabi tutularak deşarj hattı vasıtasıyla İstanbul Boğazıânın kıyıdan 350 m. Açıktan ve 70 m. Derinlikten deşarj edilmektedir. Kapasitesi gelecekte genişletilebilecek şekilde projelendirilmiş olup, 20.000 m2âlik alanda kurulmuş ve 1. Kademede ortalama 625.000 m3/gün, (1.5 milyon eşdeğer nüfus), 2. Kademede ise ortalama 1.250.000 m3/gün (3 milyon eşdeğer nüfus) debisindeki evsel atıksuları ön arıtmaya tabi tutabilecek kapasitededir.
Tesisin temeli 1 Eylül 1995 günü atılmış olup, 23 Mart 1997âde işletmeye alınmıştır.
Ayrıca nüfus artışına paralel olarak ihtiyacı karşılamak üzere, ileriki yıllarda kurulması düşünülen 3. Kademe ileri biyolojik arıtma tesisleri için de her türlü ön hazırlık dikkate alınmıştır.
Proje kapsamında, kaba ızgara, terfi merkez, ön arıtma tesisi, idari ve atölye binaları, TEK satış merkezi ve trafo inşaatı yapılmıştır.
BALTALİMANI KARA DEŞARJ HATTI VE BALTALİMANI DERE ISLAHI: Baltalimanı Ön Arıtma Tesisiânde arıtılan atıksular, 2200 mm. Çaplı 1200 m. Uzunluğunda ön gerilmeli
betonarme borular ile deşarj odasına aktarılmakta, buradan da 2 adet 200 mm. Çaplı 435 m. Uzunluğunda öngerilmeli betonarme boru ile deniz deşarj hattına iletilmektedir. Bu proje kapsamında 1260 m. Uzunluğunda Baltalimanı Deresi ıslahı da yapılmıştır.
BALTALİMANI DENİZ DEŞARJI: Ön arıtmadan geçirilerek deniz deşarjına uygun hale getirilen atıksular kara deşarj hattından 1727 mm. dış çaplı her biri 350 m. Uzunluğunda 2 adet çelik boru ile İstanbul Boğazıânın 70 m. Derinliğinde deşarj edilmektedir.
VE ÇALIŞMALAR ÜRÜNÜNÜ VERMEYE BAŞLADI....
HALİÇTE YÜZÜLECEK GÜNLER ÇOK YAKIN
Daha birkaç yıl öncesine kadar tamamen ümit kesilen ve doldurularak yeşil hale getirilmesi bile önerilen Haliç, dev yatırımlar ve kararlı çalışmalar ile büyük ölçüde temizlendi. Çevresindeki bir kısmı bitirilen, bir kısmı da devam eden büyük projelerle Haliç, dünya çapında büyük organizasyonların yapılacağı bir kültür merkezi haline gelecek.
Su derinliği yer yer 0,5 metreye düşen ve bir çamur deryası halini alan Haliçâten 4,5 milyon metreküp çamur, Alibeyköy taş ocaklarına pompalanarak derinlik 5 metreye kadar çıkartıldı. Kollektörlerle atık su girişi önlendi. Sularını Haliçâe veren sanayi tesisleri ve Taşkızak Tersanesi kaldırıldı. Valide köprüsü açıldı. Artık Karadenizâden gelen taze su, Haliçâteki adalara kadar ulaşıyor. Böylece burası oksijen almaya başladı.
Yapılan çalışmalar sonunda büyük ölçüde temizlenen ve çevreye yayılan kokulardan arınan Haliçâte 24 çeşit balıktan sonra yunuslarda görülmeye başlandı. Kısa bir süre sonra Haliç, tam anlamıyla bir kültür merkezi haline gelecek.
YETKİLİLERİN HALİÇâin KORUNMASINDAKİ SON ÇALIŞMALARI
İSKİ, Haliç ile alakalı yapılan çalışmaların kalıcı olması için 24 saat mücadele etmektedir. Haliç'i kirleten işyerlerinin atıksu kanal bağlantısı tamamen iptal edilerek suyu kesilmekte, bu işyerleri Zabıta marifetiyle mühürlenmek suretiyle hukuki işlemlerin neticelenmesine kadar faaliyetten men edilmektedir. Bu sebeple Haliç'te bulunan atıksu deşarj noktaları İSKİ tarafından betonlanarak iptal edilmekte, her türlü evsel ve sanayi atıksu girişine engel olunmaktadır.
Haliç'te yapılan yatırımların kalıcı olması, çevre sağlığının korunması, kamu malının zarar görmemesi, arıtma tesislerinin muntazaman çalıştırılıp endüstriyel atıksuların standart deşarj limitlerine aykırı olarak derelere ve kanalizasyona verilmemesi, hiçbir şekilde derelere doğrudan deşarj yapılmaması ile mümkündür.
İSKİ ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca teşkil edilen müşterek heyetler marifetiyle haftanın 7 günü 24 saat süreyle tetkik ve denetimler yapılmaktadır. Defaaten gidilmesine rağmen bazı firmaların gündüz üretimde olmadıkları, faaliyetlerini gece sürdürdükleri yapılan çalışmalarla tespit edildiğinden gündüz inceleme, tespit ve numune alma işlemleri yapılamamaktadır. Netice olarak büyük iş gücü kaybı ortaya çıkmaktadır. Bu sebeple; 05.06.2001 tarihi itibariyle bölgede 7 gün 24 saat esasına göre gece denetim faaliyetleri başlatılmıştır.
Tetkik ve denetimler esnasında kaçak deşarj yaptığı tespit edilen işyerleri hakkında derhal kanuni işlem yapılarak Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunulacaktır.
Moderatör tarafında düzenlendi:
