İyi, kötü ve erdem üzerine

[CrazyAlkan]

HERAKLES Otomatik Avlı kalıcı sunucu. 19 Haziran'da açılıyor. Atius & Wizard güvencesiyle hemen kayıt ol, ön kayıt ödülleri aktif. HEMEN TIKLA!

İnsanların bir takım kavramları değerlendirmelerinden aynı anda karşıtları da doğmaktadır. Karşılıklar aslında hep el birliğiyle oluşturdukları olguların içinde

bir madalyonun iki yüzü gibi birbirine ayrılmazcasına bağlı halde karşımıza çıkarlar. Güzel-çirkin

ağır-hafif

doğru-yanlış

acı-tatlı ve tüm bu kavramların çıkış noktası olarak tanımlayabileceğimiz. İki kavram vardır ki tüm insanlığın erdemleri bu iki kavram üzerine kurula gelmiştir; iyi ve kötü

Nedir iyi ve kötü? Bütün insanlık tarihi boyunca bu sorunun yanıtı bir hedef olmuştur

İyi sözcüğü Türkçe kökünde yararlı ve karlı anlamlarını içerdiği gibi

‘`bonum`` sözcüğüyle dile getirilen Latince kökünde de zenginlik ve mal anlamlarını içerir. Bu etimolojik inceleme

iyiliğin temelinde özdeksel bir yararlılık yatt

Linkleri görebilmek için Turkmmo Forumuna ÜYE olmanız gerekmektedir.

ğını gösterir. Nitekim terim

toplumbilimsel tarih açısından

insanların mallılarla malsızlara bölünmesiyle ileri sürülmüştür.

Eflatun (İ.Ö. 428-347)

Yasalar adlı yapıtında şöyle der: İlkel toplumun koşulları

bu toplumun insanlarını ticaret çabalarına zorlayacak kadar bozulmamıştır. Yoksul değildiler ama zengin de olamazlardı. Çünkü ne altın ne gümüş biriktirebilirlerdi. Bu toplumda zenginlik yoksulluk yoksa o toplumda iyilik ve kötülük de yok demektir. Çünkü böyle bir toplumda ne kendini üstün görme

ne haksızlık

ne kıskançlık ve ne de çekememezlik vardır. Bu çağın insanları çok iyi kişilerdi; açık sözlü

yumuşak ve doğruydular

onlara hiçbir yasa gerekmiyordu. Eflatun`un da açıkladığı gibi

tarihsel gözlem önce bir iyilik olarak beliren mallanmanın sonra kötülüğe dönüştüğünü ve bunun tepkisi olarak da acımak

korumak ve yardım etmek anlamlarında yepyeni bir iyilik belirdiğini tanıtlamaktadır. Bu törebilimsel ve metafizik kavram çeşitli düşünürlerce çeşitli açılardan tanımlanmıştır. Bütün bu metafizik tanımları tanrıbilimsel tanım özetler

bu tanıma göre kendine iyilik

tanrısal bir kavramdır ve ancak tanrıda bulunur. İyilik–kötülük ikiliğini doğuran

güçlü-güçsüz ikiliğidir. İnsanlar eşit kalabilseydiler birbirlerine kötülük edemeyecekleri gibi bugünkü anlamda iyilikte edemeyeceklerdir.

Peki kötülüğü nasıl tanımlayabiliriz? Bir takım nesne ve olaylar

bize zevk ya da acı verdiklerine göre bu duygularla göreli olarak

iyi ya da kötüdürler. Kötü diye bildiklerimiz acı vermeye yatkın olanlardır. Bu kavramlar nesnelere ilişkin olan şeyler değildir sadece düşünmenin biçimleridir. Diğer bir ifadeyle bu kavramlar

nesneleri birbirleriyle kıyasladığımız zaman ve sonra da onlarla kendi aramızda bir bağlantı kurduğumuz zaman bir anlam kazanır. Antik Yunan felsefesinde

özellikle Sokrates ve Eflatun`da kötü bilgi dışı olandır. Bu da ahlaksal bir çirkinliği ve yanlışı dile getirir. Hegel ‘Mantık` adlı yapıtında ‘`kötü bir insan

gerçek olmayan bir insandır``der. Yani ‘`kendi kavramına ya da belirlenimine uygun biç

Linkleri görebilmek için Turkmmo Forumuna ÜYE olmanız gerekmektedir.

mde davranmayan bir insandır. Bununla beraber hiçbir şey kavramla gerçeğin özdeşliği olmaksızın var olamaz. Kötü insanlar varsa

demek ki gerçeklikleri belli bir ölçüde kavramlarına uygun bulunduğu için vardır.

Kök anlamlarına göre

iyilik mutluluk

kötülük mutsuzluktur

Tarihsel araştırma

iyilik- kötülük ikililiğinin güçlü-güçsüz ikiliğinden doğduğunu göstermektedir. Dinsel düşünce kötülüğünde iyilik kadar eski bir başlangıç olduğunu ileri sürer ve iyilikçi bir Tanrı`nın varlığı ile kötülüklerin varlığını uyuşturmaya çalışır.

Lactantius(*) Tanrının Öfkesine Dair adlı kitabının XIII: bölümünde diyor ki: ‘`Tanrı şu dünyadan ya kötüyü atmak istiyor

atamıyor ya atabilir

atmak istemiyor veya ne atabiliyor ne de atmak istiyor. Ya da hem atabiliyor hem atmak istiyor. Atmak istiyor atamıyorsa

bu güçsüzlüktür ki Tanrının özüne aykırıdır; atabiliyor da atmak istemiyorsa

bu hem kötülük hem güçsüzlük demektir; hem atabiliyor hem atmak istiyorsa

(Tanrıya yakışan tek durum budur) bu kötülük dünyaya nereden geldi? ''

Kötülüğün kaynağı öteden beri

kimsenin dibini göremediği bir uçurum olmuştur. Eski filozofların çoğunu

bir o kadar yasa koyucusunu

biri iyi

diğeri kötü iki ilkeye başvurmak zorunda bırakan işte buydu.

Hıristiyanlığa göre insan doğuştan kötüdür ve kötülük içindedir. Bu kötülük ona soya çekim yoluyla ilk günahından gelir. Dünya bir kötülük alanıdır. İnsan bu alana düşmekle cezalandırılmıştır.

Bir Suriye masalına göre: Erkekle kadın

dördüncü kat gökte yaratılmışlar

Doğal yemekleri olan cennet yemeği yerine

kuru peksimet yemeğe kalkmışlar. Cennet yemeği derilerindeki gözeneklerden uçup gidermiş; ama peksimet yiyince helaya gitmek gerekiyormuş. İyice sık

Linkleri görebilmek için Turkmmo Forumuna ÜYE olmanız gerekmektedir.

şmış oldukları halde helayı arayan kadın ile erkek rastladıkları bir meleğe helanın yolunu sormuşlar Melek de onlara dünyamızı göstererek: İşte demiş

buradan altmış milyon fersah ötede şu gördüğünüz küçük nokta gibi küre yok mu? Evrenin helası orasıdır. Çabuk oraya gidin. Onlarda kalkıp oraya gitmişler

orada da bırakılmışlar; işte bizim dünyamız bu benzetmedeki gibi o gün bu gündür bu hale düşmüştür.

Acaba biz hala bu benzetmedeki gibi bir dünyada yaşamaya mecbur muyuz; biz insan olduğumuz için mi bundan sorumlu tutulmaktayız? Biz insan olmanın bilincine ulaştıysak eğer

bu bizim tanrı katında geliştiğimizin bir göstergesi değil midir? Eğer biz

insanlık

buna hazır olmasaydı

acaba tanrı Havva`nın uzattığı elmayı

Adem`in yemesine izin verir miydi ya da Prometheus`a ateşi Zeus`un evi Olympos`tan çalıp da insanlara

doğru yolu gösterme bilincini verir miydi? Biz insanlar yeryüzünde yaşamayı başarabiliyorsak

bu bizim yaşadığımız kavram kargaşasından devamlı olarak çıkardığımız ve aldığımız dereceler sonucundadır

Doğaldır ki

hiçbir düşünce bir diğerini kabul etmez

kabul etmek zorunda da değildir. Fakat bu insanların bir arada yaşayamayacağı anlamına gelmemelidir. Elbette ki kavgalar

dövüşler ve acılar insanlık devam ettikçe olacaktır. İnsanlığın insan olma yolunda ki dikenleridir bunlar. İnsanlık bu dikenleri temizleyerek aydınlığa erdeme ulaşılacaktır. İnsanın öz kaynağı erdemdir

Kranton(**) güzel bir masalında: Zenginliği

Şehveti

Erdemi Olimpiyat oyunlarına çıkarır. Hepside altın elmayı isterler. Zenginlik der ki: ‘` En yüksek iyi benim. Çünkü iyi olan her şey benim için satın alınır.`` Şehvet de :‘`elma benimdir

der. Çünkü zenginlik sadece beni elde etmek için istenir.`` Sağlık

onsuz hiçbir zevk olmadığını

zenginliğin de faydasız olduğunu temin eder. Sonunda Erdem kendisinin ötekilerin üçünden de üstün olduğunu anlatır. Çünkü insan doğru hareket etmezse altınla

zevklerle

sağlıkla kendini pek kötü bir duruma düşürebilir. Altın elmayı erdem kazanır. İnsan sonunda aydınlığa çıkacak

insan kalmasını bilecektir. Hayatı ve düşünceleri yargılamayacağını anlayacaktır. Hayat kendiliğinden ne iyi nede kötüdür

neyse odur. İnsan

ona katlanmalı

evet demelidir. İnsan hayatın doğal koşullarına boyun eğmeli

ruhunu yenmeye çalışan cismini dizginlemeyi bilmelidir. Hayat

ancak o zaman sürekli bir mutlulukla

mutsuzluklar kovalamacası da olsa yaşanmaya değer. Yaşamak

insanlık toplumunun ortak gücüne katılmakla güzeldir. Aklın ödevi

bu güce en yararlı amaca yöneltmektir. İnsan sevinç duyuran

yeryüzü cennetinin kapısını açan

bu amacı vicdanında duymasıdır. Böylesine bir sevinci duyuran yeryüzü cennetinin kapısını açan

insanın kendi kendine eriştiği bir bilinçtir

İnsan ancak bu bilince eriştiği ana: ‘` Geçme dur

o kadar güzelsin ki

`` diyebilir

Suat F. Günderen​

Lactantıus(*): 250 yılına doğru Afrika`da doğup Treves`de ölen

Hıristiyanlığın savunucularından. Latince birçok kitaplar yazmış

üslubunun güzelliği

sağlam fikirleriyle zamanın en iyi yazarı olarak tanınmıştır

Kranton(**): Eski Eflatun okulu filozoflarından. İ.Ö. III. Yy da yaşamıştır

Kaynakça :

Felsefe Sözlüğü- Orhan Hançerlioğlu

Felsefe Sözlüğü -Voltaire

Düşünce Tarihi- Orhan Hançerlioğlu.