Danimarka temel bilgiler2

[turkmmo]

Ayyıldız2 | 2008 TR Yapısı • 1-99 Orta Emek Destan • Oto Avsız • 10 Temmuz 21:00 HEMEN TIKLA!

Şehir merkezi dışına yerleşmiş ve çok iyi bir alt yapıya sahip endüstri alanları, Arhus Bölgesini karakterize eder.
Bu bölge, ilaç, bilgisayar ve moleküler biyoloji dallarında ülkenin en önemli araştırma merkezi konumundadır.
Uluslararası ticaret bağlantıları bu bölgede çok kuvvetli olup, çok sayıda yabancı şirket faliyet göstermektedir.
Çevresel teknoloji bakımından da ileri düzeydedir.
3) Orta Jutland Endüstri Kompleksi
Bu bölge Danimarka ekonomisinde ve özellikle de imalat sektöründe egemen bir vaziyettedir.
Hemen her endütri dalında faliyette bulunan Firmaların olduğu ve uluslar- arası rekabet gücüne sahip ürünlerin üretildiği bir bölge olan Orta Jutland, Knov-How, AR-GE gibi hizmetler ve nitelikli bir iş gücü sunmaktadır.
Çevre korumaya yönelik ürünlerin üretildiği, dünyanın ve Danimarka’nın en önde gelen bölgelerinden biridir. Bu bölgede üretilen rüzgar tribünleri çok sayıda ülkeye ve Türkiye’ye ihraç edilmektedir.
4) Triangle (Üçgen) Bölgesi
Bu bölge Konumu itibariyle bir geçit niteliğindedir. Danimarka’nın Kuzeyinden güneyine ve doğusuna giden otoyollar bu bölgede kesişmektedir.
Son birkaç yıldır, daha fazla büyüyen ve yeni işyeri merkezleri kurulan bölgede özellikle taşımacılık, çelik üretimi gelişen sektörlerdir.
5) Güney Jutland
Ülkenin İskandinavya ile olan ana kapısı, Baltık Denizinden, Kuzey Denizi’ne uzanan bölgedir.
Bu bölge kültürel olarak Almanya ile ile yoğın etkileşim içindedir.
Önemli faaliyet alanları, mühendislik, elektronik eşyalar, plastikler ve mobilya üretmidir.
6) Sonderbong Bölgesi:
Ülkenin güneydoğu kısmında yeralan bölge ileri teknolojiye dayalı ürünlerin üretildiği bir bölgedir.
Bölgede bulunan, Güney Danimarka Üniversitesi’nin desteği ile son derece nitelikli işgücü ile tanınır.
7) Funen Bölgesi
Danimarka’nın zümrütten kalbi olarak bilinen bu bölgenin en önemli şehri Odense’dir.
Burda bulunan Odense Üniversitesi, Odense Mühendislik Koleji ve Odense Uluslar arası Bilim Parkı, iş çevresine destek verirler.
Funen Adası’nda metal endüstrisi çok güçlüdür.
Sağlık sektöründe üretilen, tıbbi malzemeler, ilaçlar, ortopedik malzemeler bakımından ilerlemiştir.
8) Güney Funen ve Svenborg Bölgesi
Guney Funen takım adaları 950 km2 lik bir alanı ve 50 adayı kapsamaktadır.
Svenborg Adası merkezi bir konumdadır. Danimarka nüfusunun 2/3’ü 2,5 saat içinde Svenborg’a ulaşabilmektedir. Bu durum Svenborg’un bir alış veriş merkezi olmasını sağlamıştır.
Bu bölge de çok sayıda mağazanın yanısıra, danışmanlık hizmetleri de gelişmiştir.
9) Bornholm
Bornholm’de çok sayıda orta ve küçük ölçekli işletmelerden kurulan bir iş çevresi vardır. Burdaki işletmelerin çoğu 20’den az kişi istihdam etmektedir. Sadece 31 tanesi 50’den fazla işçi çalıştırır.
Ada’da bulunan taş, kil ve çakıl hammaddeleri endüstrinin gelişmesini sağlamıştır. Ayrıca tarım ve balıkçılık da yapılmaktadır.

10) Oresond Bölgesi
Çalışmaları 1991’den beri devam eden ve büyük umut bağlanınal bir proje ile, Oresund, ülkenin kalbinin attığı bir bölge oluşmuştur.
100 milyon dkk’ya mal olan bu proje, Oresund Boğazı üzerinde, İsveç’in güneyi ile Kopenhag arasında, karayolu ve demiryolu bağlantısını aynı anda sağlayacak olan bir köprünün yanısıra, başka altyapısal çalışmalarla da bütün bölgenin birbiriyle entagrasyonunu içermektedir.
Bu proje ile Kopenhag metrosu, Malmö şehir tüneli ve Kopenhag Havaalanı birbirine bağlanmaktadır.
Ayrıca Kopenhag eteklerinde Orestad adlı yeni bir şehir kurulucaktır.
Projenin Temmuz 2000’de tamamlanması ile bölge nüfusunun ikiye katlanacağı ve ayrıca bilimsel ve teknik gelişimlerle İskandinavya’nın en merkezi bölgesi olacağı tahmin eilmektedir.
C) Danimarka Krallığı İçinde Özerk Bölge Statüsüne Sahip Ülkeler
1) Grönland
Dünyanın en büyük adası olan ve Kuzey Amerika Kıtasında yer alan Grönland’ın yüzölçümü 2.175.600 km2 dir. Bu alanın %85’i buzlarla kaplıdır. Nüfusu 56.076’dır.
Nisbi olarak daha yumuşak bir iklime sahip kıyı bölgelerinde ortalama sıcaklık - 4 C dir.
Grönland’a ilk defa 5000 yıl önce Eskimolar yerleşmiştir. 10. yy da İzlanda, 18 yy da ise Norveçliler koloni kurmuşlardır. Norveç’in Danimarka egemenliğine geçmesi ile Danimarka’ya bağlanmıştır.
Haziran 1953’de anayasal bir reformla sömürge statüsünden kurtulmuştur. 1972’de kendi iç yasaları olmadığı için Danimarka ile birlikte AB’ye girmek zorunda kalmıştır. 1979 yılında kendi parlementosunu kurup yasalarını çıkarttıktan sonra AB’den çekilmiştir. (1984).
Grönland Danimarka parlementosunda iki üye ile temsil edilir. Danimarka ise Grönland’da bir vali ile temsil edilir.
Grönland’ın yer altı varlığı Danimarka’ya aittir. Danimarka-Grönland Komisyonu doğal kaynakları işletir. Enerji kaynakları bakımından her iki ülke de aynı haklara sahiptir.
2) Faroe Adaları
İzlanda’nın yaklaşık 430 Km güneydoğusunda bulunan Faroe Adaları’nın yüz ölçümü toplam 1399.km2 dir. Nüfusu 44.801’dir. Başkenti Torshaon’dır.
Faroe Adaları’nda sekizinci yüzyılda Norveçli Vikingler koloni kurmaya başlamışlardır. Norveç’in Danimarka egemenliğine girmesi ile Danimarka’ya bağlanmıştır.
Faroe Adaları 1948 yılında “kendi kendini yöneten, özerk bölge” Statüsü kazanmıştır.
1948’de ki reform yasasında, Danimarka hükümetine ait görevler, Faroe Adaları hükümetine ait görevler ve ortak görevler belirlenmiştir.
Polis, mahkeme gibi hizmetlerin maliyetinden Danimarka hükümeti sorumludur.
Sağlık ve sosyal işler ile eğitim hizmetleri ortak işlerdir.
Fiziksel planlama, yer altı kaynaklarının çıkarılması endüstriyel hizmetler gibi hizmetler Faroe Adaları hükümetine aittir.
Faroe Adaları AB’ye girmeyi reddetmiştir.
II- POLÄ°TÄ°K DURUM
A) Yakın Geçmiş
IX yy.’da Viking seferleri sonucunda kurulan Danimarka Krallığında, ilk liberal anayasa 1849’da kabul edilmiş ve bir süre sonra da iki meclisli parlementer sistem getirilmiştir. Bu meclislerden “Landsting” üyeleri dereceli seçimlerle belirlenen, “Folketing” ise halkı temsil eden partilerin ağır bastığı bir meclisti.
1866 – 1901 döneminde bu iki meclis arasında özellikle ulusal savunma kredileri konusunda yoğun bir uyuşmazlık yaşanmıştır.
1875 – 1894 yılları arasında ülke kralın desteklediği ve Landsting’e dayanan muhafazakarlar J.B.S. Estrup tarafından yönetilmiştir. Estrup bir çok kere Folketing’i dağıtmaya çalışmasına rağmen başarısız olmuştur.
Bu dönemde tarım kesimini etkileyen bunalımın da etkisiyle, sol kanat güçlü muhalefet yapmıştır ve 1901’de yapılan seçimler muhafazakarların bozgunuyla sonuçlanmıştır. Böylece kral ılımlı sola hükümeti kurma çağrısında bulunmak zorunda kalmıştır. Bundan sonra Deuntzer ve Christensen bir biri ardına hükümet kurmuşlardır.
1906’da tahta çıkan VIII. Frederik zamanında ulusal savunma tartışması siyasal yaşama egemen olmuştur. 1912 yılında tahta çıkan X. Christian 1947 yılına kadar tahtta kalmıştır. 1913 – 1920 arasında radikal çoğunluklu bir hükümet tarafından yönetilen Danimarka, Birinci Dünya Savaşı boyunca tarafsız kalmıştır. Ancak savaş sonucu imzalanan Versailes Anlaşmasından yarar sağlayarak Schleswing’in kuzeyini ülkesine katmıştır.
1915’te gerçekleşen bir anayasa reformu ile kadınlar seçme hakkına kavuşmuş, Landsting tek dereceli seçimle işbaşına gelmeye başlamışlardır.
Bu dönemdeki önemli gelişmelerden bir tanesi de 1916’da Danimarka Antilleri’nin A.B.D ye satılmasıdır. 1918’de ise İzlanda bağımsızlığını elde etmiş ancak kralın kişiliğinde Danimarka’ya bağlı kalmışlardır. 1919’da yeni toprak yasası ile büyük toprak mülkiyeti tasfiye edilmiştir.
Schleswing’in bölünmesi konusunda ortaya çıkan anlaşmazlık 1920’de radikal çoğunluklu hükümetin düşmesine neden olmuştur. Bundan sonra başa gelen sol hükümet toplumsal nitelikli yasaların çıkmasına öncelik vermiştir.
Kısa bir dönem dışında 1924 – 1940 yılları arasında ülke Stavning’in başkanlığında sosyal demokratlar tarafından yönetilmiştir. Stavning hükümeti işsizliğe, İngiliz korumacılığına ve 1929 dünya bunalımının yol açtığı ekonomik bunalıma karşı etkin bir müdahale siyaseti geliştirmiştir. Bu dönem bir toplumsal ilerleme dönemi sayılmaktadır.
Varolan saldırmazlık anlaşmasına rağmen Almanlar 9 Nisan 1940’ta Danimarka’yı işgal etmişlerdir. Dış işleri bakanı Scvenius, hükümetin genel siyasal çizgisini nazi isteklerine uygun olarak belirlemiş ancak kısa bir süre içinde halkın direniş hareketi başlamıştır. 1943 yılında Almanlar tüm yetkileri ellerine almışlar, kralı sarayında gözetim altında tutmuşlardır.
1944’te İzlanda Danimarka’dan tamamen kopmuştur. 1945’teki kurtuluştan sonra ise anayasaya dayalı monarşi sistemi yeniden kurulmuştur. Geçici bir koalisyon direnişçilerle eski hükümet üyelerini biraraya getirmiştir.
Yine bu dönemde ülke Birleşmiş Milletlere üye olmuştur.
1947’de Kral IX. Frederik tahta geçmiştir. Bu tarihte hükümet yeniden sosyal demokratlara geçmiş ve daha sonra da kurulanların çoğunda sosyal demokratlar yer almışlardır. Bu tarihten sonra başa gelen hükümetlerin temel çabası ülkeyi savaşın yıkıntılarından kurtarıp kalkındırma yönünde olmuştur.
1948’de Danimarka Marshall Planı yardımlarını kabul etmiş, 1949’da NATO’ya, 1951’de Kuzey Konseyine üye olmuştur.
1953’te yürürlülüğe giren yeni bir anayasa tek meclisli (Folketing) bir parlemento kurarak, Landsting’i kaldırmış ve kadınlara veraset hakkı tanımıştır. Bu tarihte Grönland Danimarka’nın bir ili haline gelmiştir.
1960’da Danimarka, Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ne üye olmuştur. 1962’de Helsinki’de dört İskandinav ülkesi arasında bir işbirliği anlaşması imzalanmıştır. Bundan sonra siyasal yaşamın başlıca tartışmasını Ortak Pazara girip girmeme konusu olmuştur.
1972’de ki plebisitin olumlu sonuçlanması ile ülke 1973’de Ortak Pazara üye olmuştur. Ortak Pazara giriş ulusal ekonominin geniş çapta yeniden yapılanmasını gerektirmiş, fiyatlardaki genel artış halkın hoşnutsuzluğuna ve toplumsal karışıklığa neden olmuştur. Bu dönemlerde sık sık yapılan erken seçimlerde tek başlarına çoğunluk için oy sağlayamayan sol ve sağ, hassas dengelere dayalı koalisyonlarla ülkeyi yönetmişlerdir. 1960’dan günümüze kadar kurulan hükümet ve başkanları aşağıda belirtilmiştir.
1960 – 1962 : Kampmann - Sosyal Demokrat Radikal ve Muhafazakar koalisyon
1962 – 1968 : J.O. Krag - Sosyal Demokrat ve Radikal Koalisyon
1968 – 1971 : H. Baunsgaard - Radikal, Liberal ve Muhafazakar koalisyon
1971 – 1972 : J.O. Kong - Sosyal Demokrat ve Radikal Koalisyon
1972 – 1973 : A.Jorgensen - Sosyal Demokrat Azınlık Hükümeti
1973 – 1975 : P. Hartling - Liberal Azınlık Hükümeti
1975 – 1978 : A. Jorgensen - Sosyal Demokrat Azınlık
1978 – 1979 : A. Jorgensen - Liberal ve Sosyal Demokrat Koalisyon
1979 – 1981 : A.Jorgensen - Sosyal Demokrat Azınlık Hükümeti
1981 – 1982 : A. Jorgensen - Sosyal Demokrat Azınlık
1982 – 1993 P. Schluter - Muhafazakar Ağırlıklı Liberal ve Muhafazakar Koalisyon ( Bu dönemde aradaki seçimlerde Schlüter yerini korumuştur.)
1993 – 1998 : P.N. Rasmussen - Sosyal Demokrat Ağırlıklı Merkez Parti ve Sosyal Demokrat Koalisyon
1998 – Günümüze : P.N. Rasmussen - Sosyal Demokrat ve Radikal Liberal Parti Koalisyonu
B-) Günümüzdeki Politik Durum
Danimarka meşruti monarşi ve parlementer demokratik sistemle yönetilen bir ülkedir.
Devlet başkanı kraliçe II.Margrette 14.01.1972 yılında babası Kral IX. Frederik’in ölümünden sonra tahta geçmiştir. Eşi (Prince Consort) Prens Henrik’tir. Çocukları Velihat Prens (Crown Prince) Frederik ve Prens Joachimdir. Velihat Prens askeri eğitimini Danimarka ve yurtdışında tamamlamıştır. Zirai bilimler ve ziraat ekonomisi öğrenimini gören Prens Joachim 18.11.1995 tarihinde Hong Kong’lu Alexandra Manley ile evlenmiş ve Alexandra Manley Danimarka Prensesi ünvanını kazanmıştır.
Başbakan ve hükümet üyeleri aşağıda belirtilmiştir.
İSMİ HÜKÜMET GÖREVİ PARTİSİ
Paul Nyrup
Rasmussen Başbakan Sosyal Demokrat P.
Marianne Jedved
Ekonomi ve Nordik Birliği Başkanı Radikal Liberal P.
Pia Gjellerup
Ticaret ve Endüstri Bakanı Sosyal Demokrat P.
Mogens Lykketoft
Maliye Bakanı Sosyal Demokrat P.
Niels Helvey Petersen
Dışişleri Bakanı Sosyal Demokrat P.
Frank Jensen
Adalet Bakanı Sosyal Demokrat P.
Svend Avken
Çevre ve Enerji Bakanı Sosyal Demokrat P.
Margrette Vestager
Eğitim ve Kilise Bakanı Radikal Liberal P.
Paul Nielson
Kalkınma Birliği Bakanı Sosyal Demokrat P.
Thorkild Simonsen
İçişleri Bakanı Sosyal Demokrat P.
Carsten Koch
Kamu Sağlığı Bakanı Sosyal Demokrat P.
Ove Hygum
Çalışma Bakanı Sosyal Demokrat P.
Ole Stavad
Vergi Bakanı Sosyal Demokrat P.
Hans Hoekkerup
Savunma Bakanı Sosyal Demokrat P.
Elsebeth Nielsen
Kültür Bakanı Radikal Liberal
Sonja Mikkelsen
Trafik Bakanı Sosyal Demokrat P.
Karen Jespersen
Sosyal İşler Bakanı Sosyal Demokrat P.
Jytte Andersen
Konut ve İnşaat Bakanı Sosyal Demokrat P.
Jan Trojborg
Araştırma Bakanı Sosyal Demokrat P.
Henrik Dam Kristensen
Gıda Bakanı Sosyal Demokrat P.

1982 yılından itibaren yaklaşık on yıllık bir süre muhafazakar Paul Schlüter sosyalist olmayan diğer partilerle azınlık hükümeti kurarak ülkeyi yönetmiştir. 1993 yılındaki seçimlerde başbakan olan Sosyal Demokrat P.N. Rasmussen, merkez partilerle koalisyon kurarak ülke yönetimini üstlenmiştir. 1998’de ki seçimlerde de bu durum değişmemiştir. Halen Sosyal Demokrat ve Radikal Liberal Partiden oluşan azınlık koalisyonu baştadır.

Kaynak:

Linkleri görebilmek için Turkmmo Forumuna ÜYE olmanız gerekmektedir.