- Katılım
- 17 Eyl 2008
- Konular
- 31,097
- Mesajlar
- 0
- Online süresi
- 310s
- Reaksiyon Skoru
- 208
- Altın Konu
- 0
- Başarım Puanı
- 719
- TM Yaşı
- 17 Yıl 7 Ay 8 Gün
- MmoLira
- 40
- DevLira
- 0
Metin2 EP, Valorant VP dahil tüm oyun ürünlerini en uygun fiyatlarla bulabilir, Item ve Karakterlerinizi hızlıca satabilirsiniz. HEMEN TIKLA!
[FONT="]MC DONALD'S KURULUŞU VE GELİŞİMİ[/FONT]
1940 yılında ilk McDonalds restoranı, Mac ve Dick McDonald kardeşler tarafından açıldı. II. Dünya Savaşı'ndan sonra ülkedeki refah döneminde şirket sürekli büyüyor, 1954 yılına gelindiğinde McDonalds restoranları zinciri Ray Kroc adlı "girişimci ruh" tarafından 70 milyon dolara satın alınıyor ve esas büyüme bu dönemden sonra gözleniyordu.
[FONT="]Fordist üretim anlayışının yiyecek sektörüne uyarlandığı McDonalds restoranlarının sayısı 1963 yılında 500'ü aştı. Harry Sonneborn'un yönetimindeki şirket bu dönemde dükkânlarının yüzde 65'inin de mülkiyetine sahip olarak, ABD'nin en büyük perakende mülk sahibi durumuna geliyordu. Otopark restoranlarından sonra kent merkezleri ve alışveriş merkezlerinde de tekelleşen şirket, 1967'de yabancı pazara yöneliyor, Kanada ve Porto Riko'da McDonalds bayileri açılıyordu. 1972 yılına gelindiğinde ise artık, satışları bir milyar doları geçen, restoranlarının sayısı iki bini bulan, ABD'den Japonya'ya, Virgin Adaları'ndan Avustralya'ya tüm dünyaya yayılmış bir şirkettir McDonalds. Fastfood endüstrisinin bu iribaşı, restoran sayısını 1982'de yedi bin, 1986'da on bine çıkarırken, esas patlamayı takip eden dönemde yapacaktı.[/FONT]
[FONT="] [/FONT]
[FONT="]Mcdonaldsâın yan sanayii Türkiye pazarını sevdi [/FONT]
MCDONALD'S ile birlikte, hamburger devine dünyada lojistik destek veren yan sanayii kuruluşlarının Türkiye yatırımları da büyüyor. Dünyada 25 bin McDonald's restoranına ekmek hazırlayan East Balt ile Mc Donald's'a 500 çeşit ürün sunan Serlog, Türkiye'deki tesislerini hızla genişletiyor.
MCDONALD'S'ın Türkiye pazarında büyüyen iş hacmi, hamburger devine dünyada lojistik destek veren yan sanayi şirketlerinin de Türkiye yatırımlarını artırıyor.
[FONT="] [/FONT]
[FONT="]Dünyada yaklaşık 25 bin McDonald's restoranının ekmek ihtiyacının üçte birini karşılayan Amerikan East Balt, Türkiye'de McDonald's'ın ekmek ihtiyacını karşılamak üzere 10 milyon dolarlık yatırım yaptı. Avrupa'da 30 ülkede yaklaşık 3 bin 500 restorana malzeme sağlayan Alpha Group'un Türkiye'deki ortağı Serlog da, Türkiye'deki McDonald's restoranlarının her geçen gün artan malzeme ihtiyacını karşılamak üzere geçtiğimiz yıl 15 milyon marklık yatırımla, 5 bin 600 metrekarelik alana kurulu Gebze'deki tesise taşındı. Serlog Türkiye'deki McDonald's restoranlarına yılda 500 çeşit malzeme ulaştırıyor. [/FONT]
200 MİLYON EKMEK
Türkiye'de hızla büyüyen ve 124 restorana ulaşan McDonald's'ın ekmek ihtiyacını karşılamak üzere Türkiye'de yatırım kararı alan East Balt, ABD, Çin, Fransa, İtalya, İsviçre, Fas, Karayip Adaları, Japonya, Güney Kore'den sonra Türkiye'de de fabrika açtı. Dünyada en fazla müşteri ağırlayan, en büyük restoranların bulunduğu ülkelere yatırım yapan East Balt'ın dünyada 18 fabrikası bulunuyor. Saatte 19 bin 200 sandviç ekmeği üreten East Balt, tüm dünyada 4 bin McDonald's restoranına ayda 200 milyon ekmek üretiyor.
Gebze'deki fabrikası yılda 140 milyon adet ekmek üretim kapasitesine sahip olan East Balt, Türkiye'de yılda 70 milyon kişiyi ağırlayan McDonald's restoranlarına yılda 95 milyon adet ekmek üretiyor.
SUSAM GUATEMALA'DAN
İçinde 12 malzemenin bulunduğu ekmekler için ayda 150 ton un kullanılıyor. Tüm malzemelerin oranları, karışımı fabrikada bilgisayarlar aracılığı ile yapılıyor. Big Mac ve McRoyal ekmeklerinde kullanılan susamlar Guatemala'dan getiriliyor. Yağ oranı düşük ve beyaz bu susam yılda 25 ton kadar ithal ediliyor.
East Balt Türkiye Genel Müdürü Gökçe Olcay, British Airways Afrika Bölge Finans Sorumlusuyken, 1998 yılından itibaren East Balt Türkiye'nin Genel Müdürlüğü'nü yürütüyor. Bütün McDonald's yöneticileri ve çalışanları gibi önce bir hafta restoranda çalışan Olcay, en çok patates kızarttığını söylüyor.
18 FABRİKASI VAR
1955 yılında Marry Ann isimli küçük bir fırının sahibi Louise Kuchuris, McDonald's'ın kurucusu Ray Krock'a ilk restoranınının otoparkını yapması için para yardımında bulundu. Bunun karşılığında ise Ray Krock tüm sandviç ekmeklerini Mryy Ann'den alacaktı. Böylece McDonald's ile East Balt ilişkisi 1955 yılında başlamış oldu. O yıllarda sadece bir McDonald's restoranına hizmet veren bugünkü East Balt, McDonald's ile büyüdü ve dünyada 18 fabrikaya ulaştı.
McDonald's'a 500 çeşit malzeme taşıyor
Avrupa'da tüm McDonald's restoranlarının malzeme ihtiyacını karşılayan dağıtım şirketi Alpha Group'un Türkiye ortağı Serlog da Gebze'deki yeni tesise geçtiğimiz yıl taşındı. Avrupa'da Alpha Group'un en büyük 7'inci şirketi olan Serlog Genel Müdürü Haluk İlkdemirci, Türkiye'de 55 McDonald's üreticisinden gelen, ayakkabı boyasından ete, patatese kadar 500 çeşit malzemeyi 124 McDonald's restoranına ulaştırdıklarını söyledi.
1990 yılında 300 metrekarede 6 restorana hizmet veren Serlog, McDonald's Türkiye büyüdükçe yerine sığamadı ve en son geçtiğimiz yıl Gebze'de 5 bin 600 metrekarelik yeni bir tesise taşındı. Haftada 6 gün 24 saat sevkiyat yapan Serlog, donuk, kuru ve sağuk hava depolarında malzemeleri muhafaza ediyor. -20 derecelik soğuk hava depolarında patates, et, tavuk, portakal suyu gibi ürünler saklanırken, süt ürünleri peynir, domates, soğan ve soslar da 2 ile 4 derece arasındaki soğuk hava depolarında saklanıyor. 18 adet kamyonun haftada 40 bin kilometre yol kateddiğini belirten İlkdemirci, Serlog'un restoranları doğru sevkiyat oranının yüzde 97 olduğunu söyledi.
Vakfın geliri ise; şimdilik McDonald's Genel Müdürlüğü, McDonald's işletmecileri ve McDonald's restoran kumbaralarında toplanan paralar ile karşılanacak.
BUNLARI BİLİYOR MUSUNUZ?
Bir hamburger köftesi, besi çiftliğinden size ulaşana kadar, 85 ayrı kontrol noktasından geçer.
McDonald's'ın Türkiye'deki restoranlarında satışa sunduğu ürünlerin %98'inin üretimi Türk kuruluşları tarafından gerçekleştirilmektedir.
McDonald's'ın Türkiye'de işbirliği yaptığı Türk üreticilerin diğer ülkelerdeki McDonald's restoranlarına yaptıkları ihracatın toplam tutarı yaklaşık 50 milyon dolardır.
McDonald's'ın dünyadaki 25.000 restoranından sadece Türkiye'deki 124 restoranında ayran bulunur. McDonald's restoranlarındaki ayran, McDonald's kalite anlayışı ile Mis Süt tarafından üretilir.
McDonald's'ın kendi çalışanları için Chicago'da bir Hamburger Üniversitesi var. Bu Üniversiteden bugüne kadar yüzden fazla Türk genci mezun olmuştur.
McDonald's'ın Türkiye'deki restoranlarında çalışanlarının sayısı dört binin üzerindedir.
McDonald's'ın standart sandviçlerindeki köfteler hiç katkısız, % 100 sığır etiyle hazırlanır. McDonald's'ın Türkiye'deki restoranlarında kullandığı et, Pınar Et tarafından üretilir.
McDonald's'da ürünler en taze haliyle satışa sunulur. Hazırlandıktan sonra 7 dakika içinde satılmayan patates kızartması, 10 dakika içinde satılmayan sandviçler satıştan çekilir.
Bütün McDonald's restoranlarında kullanılan Hamburger köfteleri 44.5 gram ağırlığında, 98 milimetre çapında ve 7 milimetre yüksekliğindedir. Etin pişme süresi ise 40 saniye ile 44 saniye arasında değişir.
Eller mikrop kırıcı sabunla ve en az 20 saniye süreyle sıcak suyla yıkanır.
[FONT="]McDonald's'ın artık bir çocuk vakfı var[/FONT]
[FONT="]Artık Türkiye'de de bir McDonald'sâÇocuk Vakfı var. Türkiye için yeni olan McDonald's âÇocuk Vakfı, toplam 31 ülkede faaliyet gösteriyor. McDonald's'ın sevimli kahramanı Ronald, vakfın en önemli sembolü. McDonald's Türkiye'ye geldiğinden beri özellikle çocuklara yönelik pek çok vakfa yardımcı oluyor. Yeni kurulan McDonald's âÇocuk Vakfı'nın ilk hedefi ise şimdiye kadar yapılan tüm yardımları bir çatı altında toplayabilmek.[/FONT]
[FONT="]McDonald's'tan anlamlı bağış [/FONT]
McDonald's 100. restoranını önceki gün Sultanahmet'te açtı. McDonald's yetkilileri bu özel gün şerefine, Türkiye'deki tüm şubelerinde sattıkları her menünün 100 bin lirasını Bizim Lösemili Çocuklar Vakfı'na bağışladıklarını açıkladı. 1986 yılından beri Türkiye'nin 21 yerleşim bölgesinde hizmet veren McDonald's, yeni şubesini, çalışanlarına verdiği önemin bir simgesi olarak sekiz genç çalışanına yaptırdı. 100. restoran pastasını ise McDonald's Türkiye Başkanı Dinç Kızıldemir ve restoranın büyüme planlarını gerçekleştirmesine yardımcı olan işletmeci ve üreticilerden birer temsilci kesti.
BURGER KING GELİŞİMİ
FASTAD GIDA SANAYİ VE TİCARET A.Ş.
Fasdat Gida Dagitim Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Fasdat Gida) Şubat 1995'de BURGER KING restoranlarina lojistik destek vermek amaciyla kurulmuştur. Şirket, 47,500 metrekarelik bir alana yayilan merkez ofis ve depolama tesisleri inşaatinin Mart 1996'da tamamlanmasindan sonra Gebze'de faaliyete geçmiştir. Başlangiçta yalnizca BURGER KING restoranlarina hizmet vermek amaciyla yola çikan Fasdat Gida, iyi planlama, etkin pazarlama ve satiş hizmetleri ile birçok hazir gida firmasina ve toplu tüketim noktalarina da hizmet vermektedir.
Şirket tarafindan BURGER KING restoranlarina dagitimi yapilan ürünlerin bir kismi tüketime hazir sunulmakta, bir kismi ise yari mamul şeklindedir. Bu ürünlerin büyük bir çogunlugu yerli firmalardan temin edilmekle beraber önemli bir bölümü de yurtdişindan ithal edilmektedir. Tamami BURGER KING standartlarinda olan söz konusu ürünlerin daha elverişli koşullarda temin edilebilmesi amaciyla sürekli araştirmalar yapilmaktadir. Bu çalişmalarin temel amaci, rekabet ortaminin yaratilmasi için alternatif üreticilerin bulunmasi ve özellikle de stoklama ve ithalat giderlerinden kurtulmak için yurtiçi kaynakli ürünlerin geliştirilmesidir.
Fasdat Gida Antalya Organize Sanayi Bölgesi'nde bir fresh-cut ve depolama tesisi kurmak için plan yapmaktadir. Bu yatirimin yer temini, projelendirme çalişmalari, makine seçimi ve kredilendirme işlemleri tamamlanmiştir. Üzerinde çalişilan bir diger önemli proje de Güneydogu Anadolu Projesi (GAP) çerçevesinde gerçekleştirilmesi düşünülen hayvancilik projesidir. Projede üretilecek ürünlere lojistik destek saglamak üzere gerekli altyapi oluşturulmaya başlanmiştir. Süt ve süt ürünleri konusunda iki büyük firma olan Sek Süt ve Tikveşli ile birlikte ürün geliştirme çalişmalari başlamiştir. Bunlara ek olarak, halen Ingiltere'den ithal edilmekte olan donmuş ürünlerin yurtiçinde ortak üretimini gerçekleştirebilmek için iki yerli firma ile çalişmalar devam etmektedir.
1998 yili içinde Izmir ve çevresi başta olmak üzere Türkiye'nin bati bölgelerinde hizmet vermek amaciyla Aydin-Ortaklar'da bir depolama ünitesi ve yaninda bir benzin istasyonu hizmete açilmiştir. Bu yeni depolama ünitesi Fasdat Gebze tesislerinin %25 kapasitesine sahiptir.
Şirket bünyesinde endüstri, ziraat ve gida mühendislerinden oluşan bir Araştirma-Geliştirme Bölümü kurulmasi çalişmalari 1998 yili içinde tamamlanmiştir. Söz konusu bölüm, satin alinan malzeme ve her türlü tarim ürününün geliştirilmesi ve işlenerek tüketicilere sunulmasi sürecinde ilgili firmalarla işbirligi içinde olacaktir. Bu işbirligi sürecinde tohumdan hammadde ve bitmiş mamule kadar üretimin her aşamasinda üretici firmalar bilgilendirilecek ve ayni zamanda ürünlerle ilgili maliyet analizi çalişmalari yapilacaktir. Böylece üretimde verimlilik saglanarak maliyetler aşagi çekilebilecegi gibi, gerçek maliyet rakamlarina sahip olunmasi nedeniyle de ilgili firmalarla daha saglikli ve gerçekçi işbirlikleri yapilabilecektir.
Fasdat Gida'nin müşteri portföyünü BURGER KING, Wendy's, Arby's, Little Caeser's, Domino's Pizza ve Usaş gibi hazir gida zincirleri ve turistik tesisler oluşturmaktadir
[FONT="]Burger King, Urfa'da sıgır ciftligi kuracak [/FONT]
Dunyanin en hizli buyuyen fast food zinciri Burger King'in Turkiye'deki tum haklarina sahip Tab Gida Sanayi, gida alaninda yeni yatirimlara hazirlaniyor. Burger King'in Turkiye'deki 4.
yilini kutlamak amaciyla duzenlenen basin toplantisinda konusan, Tab Gida Sanayi Yonetim Kurulu Uyesi Erhan Kurdoglu, hedeflerinin 2003 yilinda her ilde en az bir ve 2010 yilinda ise Turkiye capinda 560 restorana ulasmak oldugunu soyledi. Su anda 69 restorani bulunan Burger King'in yakinda Erzurum, Kayseri, Isparta gibi sehirlere de gidecegini belirten Kurdoglu, 'Uzun vadeli planlar yaparak Turkiye pazarinda gelismemizi surdurecegiz. Su anda kullandigimiz urunlerin yuzde 90'ini yerli ureticiden aliyoruz. Bu da bize ayri bir memnuniyet veriyor' diye konustu.
Turkiye'de gida sektoru ve hayvanciligin yanlis politikalar yuzunden darbe yedigini soyleyen Kurdoglu, hayvanciligi kalkindirmaya yonelik dev bir proje uzerinde calistiklarini soyledi. Kurdoglu yeni proje hakkinda su bilgileri verdi: 'Biz kaliteli hayvan uretimine yonelik bir proje uzerinde calisiyoruz. Cok buyuk bir grupla birlikte yakin zamanda faaliyete gecirecegimiz projemiz, Turkiye'nin uygun yerlerinde hayvan ciftliklerinin kurulmasini kapsiyor. Suanda Turkiye'de et tuketimi yaklasik 1.5 milyon ton. Bunun en az 4-4.5 milyon ton olmasi gerekir. Biz soz konusu projemizle bunu basarmaya calisacagiz. Ancak, toplumun saglikli beslenmesini tek basimiza saglayamayiz. Bizim projemiz bir baslangic olacak. Eger diger buyuk gruplar da bu ise girdikleri takdirde bircok problem cozulecektir. Turkiye'de 7 ton sut veren inege madalya takilirken, Israil'de 9 ton sut vereni kesiyorlar. Bizim hedefimiz bu anlayisi degistirmek' Kurdoglu, ilk ciftligin Urfa yakinlarinda olacagini ve konu hakkindaki detayli bilgileri 10 gun icerisinde kamuoyuna duyurulacagini soyledi.
[FONT="]Dünyanın Burger Kingâine lezzetini bir Türk veriyor [/FONT]
DÜNYADA yılda 2 milyar hamburger satışı gerçekleştiren Burger King'e lezzetini veren ekibi, bir Türrk, Tülin Tüzel yönetiyor. Tülin Tüzel, ABD'de Burger King Dünya Araştırma Geliştirme Başkan Yardımcısı olarak görev yapıyor.
TAB Gıda'nın 100'üncü Burger King restoranının açılışı, Burger King ürünlerine tadını veren ekibin bir Türk tarafından yönetildiğini gün ışığına çıkardı. ABD'de yaşayan ve iki yıl önce Burger King'e transfer olan Tülin Tüzel, Burger King'in Dünya Araştırma Geliştirme Merkezi Başkan Yardımcılığını yürütüyor. Burger King Dünya Başkanı Dennis Malamatinas, Tülin Tüzel için, ââİki yıl önce ben transfer ettim. Tülin'in başında bulunduğu Ar-Ge merkezimiz, Burger King'in bütün ürünlerine lezzetini veriyorââ dedi.
Malamatinas, Burger King'in Ar-Ge merkezinde 25 ayrı dil konuşulduğunu ve çeşitli kültürlerden insanların çalıştığını vurguladı. Burger King, restoranlarında günde 10 milyon kişiyi ağırlıyor. Yılda 2 milyar hamburger satışı gerçekleştiriyor. 58 ülkede 11 binden fazla restoranı var. Burger King bu yıl tüm dünyada bin yeni restoran açarak 12 bin restorana ulaşmayı hedefliyor. Yıllık cirosu 11 milyar doları buluyor.
LEZZET MERKEZLERİ
Başta İngiltere olmak üzere, Burger King'in kendisine bağlı lezzet merkezlerinin olduğunu vurgulayan Tülin Tüzel, ürünlerin geliştirilmesiyle ilgili şu bilgileri verdi:
ââAna merkezde ürün geliştirmenin yanisira, yerel ürünler de geliştiriyoruz. Yerel ürünleri, degişik ülkelerdeki temsilcilerimiz bize hazirlayip, öneriyor. Biz araştirip bakiyoruz, Burger King kültürüne uygunsa onay veriyoruz. Böylece yerel ürünler de servise çikiyor. Örnegin, kahvalti için ABD'de domuz pastirmasi servise sunulurken, Türkiye'de bunun gitmeyecegini gayet iyi biliyoruz. Türkiye'de ise, ürünlerimizin Türk damak tadina uygunlugunun avantajini yaşiyoruz.ââ
Malamatinas: Türkiye Avrupa'da dördüncü
1995 yılında Türkiye'de ilk restoranını açan Burger King'in franchise'ı TAB Gıda, beşinci yılında 100 restorana ulaştı. 100'üncü restoranın açılışı nedeniyle Türkiye'ye gelen Burger King Corporation Dünya Başkanı Dennis Malamatinas, Türkiye'deki bir Burger King restoranının ABD'deki bir restoranın satış hacmine ulaştığını belirterek, ââKöftesiyle ünlü bir ülkede bu başarinin sirri Türk halkinin alevde izgarayi sevmesiââ dedi. Malamatinas, ââTürkiye bizim için önemli bir pazar; Avrupa, Ortadoğu ve Afrika bölgesinde en hızlı büyüyen ülke. İlk beş yılda 100 restorana ulaşan başka bir ülke olmadı. Şu anda İngiltere, Almanya, İspanya'dan sonra Türkiye Avrupa'da dördüncü büyük pazarımızââ diye konuştu.
[FONT="]Kurdoglu'na Kristal Whopper ödülü[/FONT]
BURGER King Corporation Başkani Dennis Malamatinas, TAB Gida Murahhas Azasi Erhan Kurdoglu'na başarilari nedeniyle, dünyada sadece üç kişiye verilen kristal Whopper ödülünü verdi. Toplantiya TAB Gida Genel Müdürü Alp Gürdil de katildi. Burger King Türkiye, 100 olan restoran sayisini önümüzdeki yil 120'ye ve 5 yil içinde ise 300'e çikarmayi hedefliyor. Yilda 40 milyon kişiyi agirlayan Burger King Türkiye restoranlari, ayrica Avrupa'da en başarili restoranlar arasinda ilk siralarda yer aliyor. Bu yil franchise vermeye başlayacak olan TAB Gida, şu ana kadar bin başvuru aldi. Bu başvuralar arasindan franchise için üç kişiyi seçen TAB Gida bu yil içinde 15-20 franchise vermeyi planlayor.
[FONT="]BAŞARILI YÖNETİCİLERLE SÖYLEŞİ[/FONT]
Fast food sisteminde yer alan başarılı yöneticilerle yapılan söyleşide:
Soru: TAB Gida/ Burger King'de 1993'ten bu yana görev yapiyorsunuz. Bu dönemde Burger King Türkiye'de çok önemli bir yere geldi. Bu başarinizi neye bagliyorsunuz?
Cevap: Karşiligini düşünmeden çok çalişmak ve kişisel motivasyonu en üst düzeyde tutmaya baglayabiliriz.
Öte yandan, birlikte çalişma firsati buldugum yöneticilerimden edindigim bilgi ve tecrübelerin de büyük katkisi olmuştur.
Iki kez sifirdan inşa edilen iki dev şirkette üst düzey yöneticilik yapma imkani buldum (Her iki şirketin de cirosu şimdi $ 100 milyona yakin). Bu da benim için çok önemli bir deneyim oldu.
Soru: Şirket açisindan ve kişisel olarak önümüzdeki dönemdeki hedeflerinizden bahsedebilir misiniz?
Cevap: Burger King'in Türkiye'de elde ettigi başari, gerekli alt yapi yatirimlarini yaparak bizim ilerideki hedeflerimizi büyütmemize neden olmuştur.
Kişisel açidan kariyerimde geldigim bugünkü noktada, birikimlerim ve kişisel özelliklerimle daha büyük projeler gerçekleştirmek isterim.
Soru: Kariyerinizde TAB Gida/ Burger King öncesinde bir yurtdişi tecrübeniz var. Bu görevinizden ve başarilarinizdan bahsedebilir misiniz? Bu tecrübenin size neler kattigini düşünüyorsunuz?
Cevap: Türk dayanikli tüketim mallarinin Ingiltere tüketici piyasasinda pazarlanmasinda üstlendigim görev, pazarlama, marka oluşturma, lojistik, satiş sonrasi servis, kalite ve dagitim konularini içermekteydi. KOÇ Grubu'nun bu çalişmasi, Ingiliz kadrolarla, Türk dayanikli tüketim mallarinin yurt dişinda pazarlanmasi konusunda başarili olmuş ilk çalişma olarak anilmaktadir.
Bu tecrübeyle, takim oluşturmak, takim ruhunu yaşatacak ekip lideri yetiştirmenin ve ihtiyaçlari belirleyip gerekli egitimleri verip verimliligi arttiracak modeller oluşturmanin önemini gördüm.
Soru: Türkiye'nin içinde bulundugu bu kriz döneminde şirket olarak nasil etkilendiniz? Sizce Türkiye'yi önümüzdeki dönemde ne gibi ekonomik gelişmeler bekliyor?
Cevap: Krizin ilk etkisi ile yaşanan pazar daralmasindan tüm sektörler gibi biz de bir miktar etkilendik. Bu etkiler yavaşlama egilimine geçti. Türk ekonomisinin bu krizi aşacak güçte olduguna inaniyorum. Yeter ki alinan önlemler uzun vadede ülkenin hayrina olacak yapisal degişiklikleri içerebilsin.
Soru: Franchising sektöründe kariyer yapmak isteyen genç profesyonellere neler önerirsiniz?
Soru:AIşletme hakki vermeden önce işletmecilerine eksiksiz ve hizli bir hizmet destegi vermeyi amaçlayarak altyapi çalişmalarini tamamlayan TAB Gida Sanayi A.Ş. geçtigimiz aylarda işletme hakki vermeye başladi.
Franchising sistemi ancak gerekli alt yapi yatirimlarinin ve destek hizmetlerinin tam ve sürekli olarak franchise hakki veren taraf tarafindan saglanmasiyla, her iki tarafi da başarili kilabilir.
Bu sistemin ve bu sistem dahilinde çalişacak profesyonellerin, sistemin gerektirdigi uluslararasi standartlari sürekli ve eksiksiz bir biçimde uygulamalari başarinin temel şartidir. Öte yandan yeni gelişmeleri sürekli takip etmek, pazari iyi tanimak, karşiligini düşünmeden çok çalişmak ve kişisel motivasyonu en üst düzeyde tutmak her sektördeki profesyoneller için gerekli şartlarin başinda gelmelidir.
[FONT="]Ajanlardan Burger Kingâe tam not [/FONT]
Dünyaca ünlü fast-food restoran zinciri Burger King'in denetim için 15 ülkede 269 restorana gönderdiği İngiliz ajanlar Türkiye'deki Burger King zincirine tam not verdi. Türkiye, 15 ülke arasında en yüksek puanı almayı başardı.
Dünyanın 56 ülkesinde 11 binden fazla restoranı bulunan Amerikan fast food devi Burger King'in İngiliz ajanları, Türkiye'deki Burger King restoranlarına tam puan verdi. Türkiye Burger King, Avrupa, Orta Doğu, Afrika Bölgesi'nde (EMA) toplam 15 ülkede 269 restoranda yapılan gizli müşteri ziyaretlerinde en yüksek puana sahip ülke oldu. 2 ayda bir yapılan gizli müşteri ziyaretleri, Burger King EMA Bölgesi Merkezi İngiltere tarafından yönetiliyor. EMA Bölgesi içinde yer alan, İsveç, Norveç, Danimarka, İsviçre, Hollanda, Macaristan, Polonya, Türkiye, Malta, İsrail, Suudi Arabistan, Amman, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Katar'da yapılan gizli müşteri ziyaretlerinde toplam 7 lig bulunuyor. Ayrıca yeni açılan restoranlar için de 8'inci lig olarak çaylaklar ligi bulunuyor. Türkiye çaylaklar ligi dahil olmak üzere 3 ligde yarışıyor. İlk yıl sonuçlarına göre, Türkiye restoranları bulundukları her 3 ligde de en yüksek ortalamaya sahip. Ihlamur Drive-Thru restoranı Burger King EMA Bölgesi birincisi ilan edilirken, EMA içindeki 260 restoranın en başarılı ilk 15 restoranı da
Türkiye'den çıktı. Merkezi Florida'da bulunan ve alevde ızgara edilen hamburgeri ââWhopperââ ile tanınan Burger King'in, ABD'den sonra en hızlı Türkiye'de büyüdüğü vurgulanıyor.
[FONT="]İnşaat sektörünün önde gelen isimlerinden Ata Grubu bünyesindeki TAB Gıda Yönetim Kurulu Üyesi Erhan Kurdoğlu, Türkiye'deki Burger King restoranlarının sayısının 2010 yılında 560'a ulaşacağını söyledi. Kurdoğlu, bugüne kadar açılan bütün restoranların TAB Gıda'ya ait olduğunu vurgulayarak, Mart ayından itibaren franchising vermeye başlayacaklarını söyledi. Franchising için 750 başvuru aldıklarını belirten Kurdoğlu, elemeleri tamamladıklarını ve ilk franchising restoranının önümüzdeki Eylül ayında açılabileceğini söyledi. Burger King Türkiye'nin 1999 ciro hedefini 90 milyon dolar olarak açıklayan Kurdoğlu, Türkiye'de 4'üncü yılını dolduran Burger King için şu ana kadar yaptıkları yatırımın yaklaşık 50 milyon dolara ulaştığını söyledi. 10 kişiden 7'sinin kendilerini tercih ettiğini vurgulayan Kurdoğlu, Ekim ayında piyasaya sundukları Tavuk Burger'den yaklaşık 2.5 milyon adet sattıklarını söyledi. [/FONT]
Burger King, Türkiyeâde büyüme rekoru kırdı
5 yılda 100 Burger King restoranı açılan Türkiye, şirketin en hızlı büyüyen franchise pazarı konumuna geldi.
100. Burger King restoranının açılışı için Türkiyeâye gelen Burger King Corporation Başkani Dennis Malamatinas, "Türkiye temsilcimiz TAB Gidaânın beş yıl gibi kısa bir sürede 100 restoranı ulaşarak gösterdiği başarı, Türkiyeâyi Burger Kingâin dünyadaki en hızlı büyüyen franchise pazarı konumuna getirdi" dedi.
18 dakikada bir Burger King restoranı açılıyor
Malamatinas, 1954 yılında Miami Floridaâda kurulan Burger Kingâin bugün dünyanın en büyük gıda ve meşrubat şirketlerini çatısı altında toplayan Diageoâya bağlı olarak 58 ülkede faaliyet gösterdiğini söyledi. Dünyada 11 binden fazla restoranında 350 bini aşkın çalışanı ile Burger King yılda 10.9 milyar dolardan fazla satış gerçekleştiriyor. Geçtiğimiz yıl 900 yeni restoranın zincire katıldığını kaydeden Dennis Malamatinas, Avrupaâda her 18 saatte bir Burger King restoranı açıldığına dikkati çekti.
Burger Kingâin Türkiye Ana İşletmecisi olan TAB Gıdaânın Yönetim Kurulu Üyesi Erhan Kurdoğlu ise, Türkiyeâde fastfood sektöründe 5 yılda 100 restorana ulaşan ilk ve tek marka olduklarını vurguladı.
[FONT="]BURGER KING ARTIK FRANCHISE VERİYOR[/FONT]
Türkiye'nin en hızlı büyüyen zinciri Burger King'te iki önemli gelişme var. Franchise vermeye başlayan şirket, logosunu ve restoran dizaynını da değiştirmek üzere...
1995'in sonunda İstanbul Etiler'de açtığı ilk restoranla Türkiye pazarına 'merhaba' diyen Burger King, özellikle son üç yıldır hızlı bir büyüme içerisinde. Alp Gürdil, restoran başına düşen müşteri sayısında her yıl yüzde 15 ila 30 arasında bir artış yaşadıklarını, bu yıl özellikle fast-food sektörünü derinden etkileyen iki önemli krize rağmen, bu artışı devam ettirebilmelerinin ise ayrı bir başarı konusu olduğunu belirtiyor. Bilindiği gibi gündemi uzun süre işgal eden bombalama haberleri en çok kapalı alanlardaki fast-food zincirlerini vurmuştu. Buna ek olarak turizmin iyi gitmemesi ve güneydeki restoranların geçmiş senelere oranla boş kalması da bu bölgedeki işletmelerin performansını düşüren bir diğer önemli etken olmuştu. Alp Gürdil'e göre eğer bu iki sorun olmasıydı Burger King'in bu alandaki başarısı çok daha fazla olacaktı.
HAZIRLIKLAR...
Bugün 82 restoranla faaliyet gösteren Burger King'in tüm restoranları merkez tarafından açılan ve işletilen restoranlar durumda. Yani bugüne dek Burger King herhangi bir yatırımcıya franchise hakkı vermedi. Bu durum zaman zaman sektör içerisinde çeşitli spekülasyonlara da yol açmadı değil. Bu konuyla ilgili belli aralıklarla eleştiri oklarını da çeken Alp Gürdil konuyla ilgili yaptığı açıklamalarda hep bir şeyin altını çizdi: 'Bizim franchising sistemimiz yatırımcıyı koruyan, karın maksimize olduğu ve tamamiyle şeffaf bir yapıda olacak. O yüzden biraz daha zamana ihtiyacımız var. Hazırlıklarımızı henüz tamamlamış durumda değiliz. Başkalarının düştüğü hatalara düşmeyeceğiz.'
Aslında Alp Gürdil'in yaptığı bu açıklamada 'hazırlıklarımızı henüz tamamlamadık' sözünün biraz detayına inmekte fayda var. Bilindiği gibi büyük zincir restoranların en önemli sorunlarından birisi standartların sağlanabilmesi. Bu da büyük ölçüde dağıtım teşkilatının eksiksiz çalışabilmesi konusunu gündeme getiriyor. Alp Gürdil, kendi dağıtım teşkilatlarını ancak dört yıl içerisinde kusursuz bir duruma getirebildiklerini, bugün gelinen noktayla Edirne'den Erzurum'a kadar her kalem ürünü zamanında restoranlara ulaştırabilecek bir dağıtım yapısına kavuştuklarını belirtiyor. Franchising vermeye başlamadan önce yapılan başka bir hazırlık ise restoranların mekanik aksamındaki bakım, onarım ve yedek parça ihtiyaçlarını karşılayacak ayrı bir bölümünün oluşturulması oldu. Burger King, bu alanda bir ilki gerçekleştirerek kendi içinden çıkardığı ve 5 ay önce şirketleştirdiği Mes Mutfakları A.Ş. ile restoranların bu önemli sorununu gidermiş durumda. Bağımsız bir yapı içerisinde olan Mes Mutfakları A.Ş., sadece Burger King'e değil, diğer fast-food zincirlerini de hizmet verebilecek bir yapıya sahip oldu.
[FONT="]ARTIK FRANCHISE VERİYOR[/FONT]
Dağıtım ve bakım-onarım teşkilatları başta olmak üzere hemen her departmanını kusursuz hale getiren Burger King, franchising fuarıyla birlikte kamuoyuna franchise vermeye başladığını da resmen açıkladı. Sözü burada isterseniz Gürdil'e bırakalım: "Bütün teşkilatımızla franchise vermeye hazırız. Yatırımcıya hem kendi bünyemizden gelecek eğitimle, insan kaynaklarıyla hem de dış ünitelerden gelecek servis-bakım-onarım ve dağıtım hizmetleriyle sorunsuz bir restoran açtırabiliriz.
Gelelim Burger King'in franchise koşullarına: Bir Burger King restoranı açmanın ilk koşulu adayın kişisel yatırımcı olması. Ortaklık veya şirketlere franchise verilmiyor. Adayın üniversite mezunu olması ve İngilizce biliyor olması tercih nedeni olarak kabul ediliyor. Fakat lise mezunlarına da kapı kapanmış değil. Ayrıca franchise adayının başka bir işle uğraşmaması ve 30 ila 45 yaş arasında olması da gerekiyor. Standart bir restoranın minimum yatırım maliyeti ise 350 bin dolar civarında gerçekleşiyor. Uygun yatırımcı seçildikten sonra 6 aylık bir eğitim zorunluluğu bulunuyor. Adaya ilk üç ay teorik ikinci üç ay ise pratik eğitim veriliyor.
Burger King, nerelerde franchise verilecek sorusunun cevabını şu an için vermiş değil. Şu an kendi işlettiği restoranlarının bir bölümünü yatırımcıya devredebileceği gibi yeni açılacak yerleri de yatırımcılara verebilecek. Alp Gürdil, bu politikanın tamamiyle işletmecinin yapısıyla doğru orantılı olduğunu söylüyor. Fakat tabii öncelikli hedef yeni açılacak yerleri franchisee'lere devretmek...
Alp Gürdil'e yatırımcı açısından Burger King'in en önemli avantajının ne olacağı sorusunu sorduğumuzda ilginç bir cevapla karşılaşıyoruz. Cevabın yorumunu ise size bırakıyoruz: "Bir kere bizim en büyük avantajımız şeffaflık olacak. Yatırımcı harcadığı paranın son kuruşuna kadar nereye gittiğini bilecek. Biz üreticilerden bir ürünü ne kadara alırsak, aynı fiyat avantajını birebir yatırımcılarımıza da uygulattıracağız. Bir kere daha üstünü basarak söylüyorum tamamiyle şeffaf bir yapımız olacak."
KOÇ'LA ORTAKLIK
Burger King, cephesinde franchise verme dışında iki önemli gelişme daha var. Bunlardan birincisi Burger King'in dünyada yaşadığı yeni bir yapılanmayla ilgili. Yeni geliştirilen logo ve restoran dizaynı Amerika ve Almanya'nın belli bölgelerinde uygulanmaya başlandı. Satılan mamülleri daha kaliteli bir hale getirmek için restoranın mutfak bölümüne yapılan değişiklikler ve müşteri memnuniyetini daha da artırabilmek için restoran dekorosyonunda yapılan yenilikler 2000 yılından itibaren Türkiye'de de hayata geçirilecek. Alp Gürdil, 2000 yılının ortalarına doğru bir prototip restoranın oluşturulacağını daha sonraki yıllarda ise tüm restoranların yeni yapılanmaya bağlı olarak değiştirileceğini söylüyor. Burger King cephesinde yaşanan bir diğer önemli gelişme ise Koç Grubu ile doğuda ortak yapılan hayvancılık yatırımı. Bilindiği gibi Türkiye'deki et fiyatları dünya piyasasının oldukça üstünde (Amerika'nın 5 katı). Bu amaçla Ata İnşaat'ın Koç Grubu ile yapmış olduğu bir ortaklık bu sorunu büyük ölçüde giderecek. Şanlıurfa ve Adıyaman'da hayata geçirecek olan proje tamamlandığında et fiyatları normal seviyesine de gelmiş olacak. Bu proje doğal olarak Burger King'in alım gücü de hesaplandığında karını da oldukça olumlu etkileyecek. Alp Gürdil'le olan görüşmemize son verirken kendisine ne zaman restoran sayısı olarak liderliği ele geçireceksiniz sorusunu yönelttik. Karşılıklı gülüşmelerden sonra Gürdil bu konuda şu açıklamayı yaptı: "Biz sanıldığı gibi öyle bir yarış içerisinde falan değiliz. Restoran sayısı tabii ki önemli fakat asıl önemli olan doğru yer ve doğru seçimdir. Her köşeye bir restoran açmak çok da önemli bir şey değil. Her zaman söylüyorum önemli olan kalitedir.
Burger King, özür diledi
Wall Street Journal Gazetesi'nin Amerika baskısında, 7 Ocak 2000 tarihli bir teşekkür ilanı yayınlandı. İlan birçok ulusun dilinde CocaâCola şirketine teşekkür ediyordu. Türk işadami Muzaffer Arslan ilana dikkatlice baktiginda kendi lisani ile teşekkür yazilmadigini görünce içi burkuldu. Okurumuz Amerika'ya yaptigi iş gezisinde gördügü bu ilanda, yillardir bu ülkede ticaret yapan ve Türk tüketicisinden para kazanan firmanin ülkemizi görmezlikten gelmesine içerlemişti. Gerçi Amerika'da yayinlanan bir gazete ilaninda Türkçe ibare olsun olmasin ne önemi var diyenler olabilir. Ancak bu olay üzerine Türkiye BURGER KING Pazarlama Müdürü Ayla Gürleyen'den bir açiklama geldi. BURGER KING Corporation bu ilanda Türkçe ibareye yer verilmedigi için Tüketici Köşesi araciligi ile Türk halkindan özür dilemişti.
[FONT="]WENDY'S GELİŞİMİ[/FONT]
CIROSU 8 MILYAR DOLARA YAKLAŞTI
Wendy's geçtigimiz aylarda yapmiş oldugu bir açiklamada New York bölgesinde hizli bir büyüme içerisine girecegini ve 5 yil içerisinde 100 yeni restoran açarak bu bölgedeki restoran sayisini 300'e çikaracagini duyurdu. Wendy's, tüm bu gelişmelerin beraberinde 1999 yili içerisinde yüzde 15 büyüyerek 460 yeni restoran daha açti. 1995 yilinda Canada'nin en büyük ikinci hizli servis zinciri olan Tim Hortons'u bünyesine katan Wendy's, 1998 yilinda iki zincirle 6 milyar dolardan fazla satiş gerçekleştirdi. Bugün Wendy's'in 5 bin 500, Tim Hortons'un ise bin 600 işletmesi bulunuyor.
[FONT="]Hamburgerde 'Beyaz' kâr[/FONT]
Ünlü şovmen Beyazit Öztürk'ün sponsorlugunu yapan Wendy's'in franchising başvurularinda yüzde 50 artiş oldu.
ISTANBUL - Ünlü şovmen Beyaz, Wendy's Hamburger'e Anadolu'da pazar yaratti. Beyazit Öztürk'ün halk arasinda taninan adiyla Beyaz'in bir yildir sponsorlugunu yapan Wendy's'in Anadolu'dan gelen francsihing başvurulari yüzde 50 oraninda artiş gösterdi. Beyaz'in Anadolu turnesinin başvurularin artişinda etkili oldugu belirtiliyor. Wendy's yetkilileri şimdi ABD ile yapilan franchising anlaşmasinda degişiklik yapma peşinde.
Wendy's Pazarlama Müdürü Mete Yalçin, ABD ile Anadolu ve Istanbul da dahil olmak üzere yatirimcilarin mali ve yatirim alanlarinin uygunluguna göre franchsing vermek için görüşüldügünü söyledi. Geçen yil temmuz ayindan bu yana Beyaz'in radyo, TV ve stand up şovlarina sponsorluk yapan Wendy's bu işbirligi sayesinde satişlarini da dolar bazinda yüzde 30 oraninda artirdi. Yalçin, "Beyaz ile işbirligimiz devam edecek. 8 Haziran'a kadar büyük mönülerden herhangi beşini alana Beyaz'in son stand up gösterileri için bir adet bilet verilecek" dedi. Wendy's ile kendinin çok özdeşleştigini hatta Beyaz adinin bile Bay Vendi olarak anildigini söyleyen Beyazit Öztürk ise, Wendy's Beyaz Show'a eylül ayina kadar ara vereceklerini ancak bu arada 15 Temmuz'da çikaracagi kasette Wendy's'den yardim alacaklarini belirtti.
[FONT="]FRANCHISING;BİR ZİNCİR NEDEN BAŞARISIZ OLUR?[/FONT]
[FONT="]Geçtigimiz yillarda büyük şehirlerde yaşayanlar önce şaşkinlikla, sonra özenerek rengarenk cepheyi, işlevsel yerleşimi, genç ekibi, içeri dolduran kalabaligi, çocuklarin ellerinden tutup kendilerini de sürüklemesini izlediler. Dogal olarak da yatirim düşünenler "neden ben de franchise almayayim?" veya "benzerini neden ben kurmayayim" dediler. Biraz da 1990'larin başinda basinin franchising'i "köşe dönmece" olarak tanimlamasi ve sihirli formül gibi sunmasi nedeniyle, bu firsati kaçirmak istemeyenler, dünyanin bir ucundan franchise getirdiler veya kendi sistemlerini franchising ile pazarlamaya başladilar. Bunlarin bir kismi beklediklerini bulamadi ve yatirimcilarini kendileriyle birlikte zarara sürüklediler. Yerli kurulan zincirlerin bir kismi ise ya tekrar şube sistemine döndüler veya yatirimcilarini hayal kirikligina ugrattilar. Örnegin dünyanin en yaygin ofis temizlik zinciri Jani-King, dünyanin en yaygin dondurma zinciri Baskin Robbins, Amerika'nin 60 yillik hamburger zinciri Dairy Queen, Türkiye'ye master franchise olarak girdiler. Her biri dünyada binlerce işletme işletmeyi başariyla yürütürken, birkaç yil içerisinde Türkiye pazarindan tamamen çekilmek zorunda kaldilar. Bir kisim yatirimcilar ise kendi alanlarinda dünyanin en yaygini veya başa güreşenleri diye bildikleri sistemlerin master franchise haklarini aydilar ama, beklemediklerini bulamamiş olmalilar ki, ilk yillarda hisselerini başkalarina devrettiler. Örnegin dünyanin en yaygin pizza zinciri Pizza Hut, dünyanin en yaygin ofis hizmetleri zinciri Mail Boxes Etc., binlerce işletmesi olan iki ayri Amerikan hamburger zinciri Wimpy ve Wendy's bu şekilde el degiştirdiler. Bu işletmeciler acaba neyi yanliş yaptilar da, seçtikleri markanin dünyadaki başarili gidişini Türkiye pazarinda yakalayamadilar? Başarili bir yabanci zincirin yabanci bir pazara uyarlanmasinda sik yapilan hatalari şöyle siralayabiliriz:[/FONT]
Pazara Uyum: Zincirin geliştigi ve yayginlaştigi ülkelerdeki tüketici alişkanliklari farkli niteliktedir. Türk tüketicisinin ilgisinin uyanmasi, denemesi, begenmesi, sürekli müşteri olmasi o denli yavaş denilebilir ki, firma olumlu sonuçlari görmeden kapanip gider. Sonuçta bu millet cahil, anlamadi degerimizi" der çikar yatirimci. Fiyat umuyu: Ürün veya hizmetin dünya kalitesinde olmasi sonucu, maliyet ve dolayisiyla fiyati da zengin ülkelerdekine yakin olacaktir. Sonuçta bizim tüketicimiz ancak deneme olanagini bulacak, sevse bile sürekli müşteri olmayacaktir. Yerli alternatiflerinin daha basit ama çok daha ucuz olmasi halinde, tüketici aradaki kalite farkini anlayamadan firma kapanmiş olur.
Kendini kriter alma: Bazi yatirimcilar, Amerika veya Avrupa'da tanidiklari oradayken severek kullandiklari ürün ve hizmetleri Türkiye'ye getirirken kendi begenilerini esas alma egilimindeler. Pazar araştirmasini da kendi çevrelerine danişarak yaptiklarinda hep olumlu yanitlar alirlar. Oysa ancak belli ve dar tüketici kitlesi ayni begeniye ve harcama olanagina sahip oluyor. Bu da, işin uzun süreli yaşamasina yetmiyor. Örnegin pahali bir çikolata butigi zincirini getirdiyseniz, beş yildizli otellin tek bir dükkan açtiginizda başarili oluyorsunuz ama, her alişveriş merkezinde birer tane açiyorsaniz batabiliyorsunuz.
Agir yatırım: Yabanci zincirin standartlari geregi yatirim da dünya ölçeginde olmak durumunda. Türkiye'de benzeri veya alternatif hizmetleri üreten işletmeler çok daha düşük bir yatirimla gerçekleşebiliyor. Sonuçta yerliler yatirim perakende fiyatlar ve yatirimin geri dönüş süresi açisindan oldukça avantajli duruma geçiyor. Dünyada başarisi kanitlanmiş zincir, Türkiye'de basit rakipler karşisinda pes ediyor. Yetersiz destek: Yabanci zincirlerin hemen hepsi, master franchise alan yatirimcisina ayni nitelikte franchise destegi vermiyor. Türkiye gibi uzak bir ülkede, franchising'i henüz tanimayan yatirimciya gerekli destegi vermek, oldukça masrafli ve uzmanlarin fazlasiyla vaktini alan bir iş. Türkiye pazarinin Avrupa, Japonya gibi ülkelere oranla daha küçük ve verimsiz oldugu da bir gerçek. Ancak ciddi ve dünya çapinda iddiali zincirler gereken destegi hakkiyla verebiliyorlar.
Konuya yabancılık: Her yatirimcinin ve girişimcinin kendine has bir tarzi oluyor. Yönetim, işletme, ekip kurma, yatirimin geri dönüş süresi konusunda beklentiler vb. yatirimciya göre Köklü şirket 2000'e hazır
Türkiye'nin en eski şirketlerinden biri olan Kebapçı İskender, bugün üçüncü kuşağın yönetiminde. Mehmetoğlu İskender Efendi tarafından 133 yıl önce 1967 yılında kurulan Kebapçı İskender, iddialı. İskender, Fahri ve Yavuz kardeşlerin 2000 yılına hazırladığı Kebapçı İskender, Türkiye genelinde bir marka olmayı hedefliyor. Franchising yolu ile Türkiye geneline yayılmayı planlayan Kebapçı İskender, taklitlerinin tabelalarını da mahkeme kararı ile indirtiyor. Bursa'da üç şube ile faaliyet gösteren Kebapçı İskender, 2000 yılının başında İstanbul'daki ilk şubesini açmayı planlıyor. Şirket, Amerika'da da restoran açmak için çalışmalar yapıyor
degişiyor. Yurtdişindan getirilen iş, çok karli ve başarili olsa bile kişinin tarzina uygun degilse sonuç olumlu olmuyor.
Hukuki yönüyle franchising(*)
Franchising özellikle 1970'li yillardan sonra sözlesmeler yoluyladünya çapinda yayginlasmis bir ticari iliski seklidir. Hukukçularin ve uluslararasi kuruluslarin Franchisingi degisik sekillerde tanimlamis olmalarina ragmen esasen tüm tanitimlarin temelde içerdigi ve ifade ettigi kavram hemen hemen birbirinin aynidir. Bu tanimlarin ortak yanlarini kullanarak, hukuki açidan bir tanim yapmak gerekiyorsa sunu söyleyebiliriz:
"Franchising, bir isletme çerçevesinde yapilan satis faaliyetlerinde denenmis ve kendini ispat etmis bir markanin destegi ve güvencesi altinda is yapan, birbirinin kopyasi, dagitim müesseselerinin mal ve hizmetlerin dagitimina yönelik olarak belli bir bedel karsiliginda söz konusu isim marka ve sistemin sahibi olan franchisor ile girmis olduklari bagimsiz bir ticari iliski türüdür."
Franchising, birbirinden bagimsiz iki taraf arasinda meydana getirilen sözlesmesel bir iliskidir. Franchising'in dogumunu saglayan belge franchisor ile franchisee arasindaki sözlesmedir. Franchising'in sözlesmesi baglayiciligi olan ve her iki tarafa da karsilikli hak ve yükümlülükler getiren hukuki bir belgedir. Bu sözlesmenin ( Franchise Contract ) çok detayli ve hemen her hususu kapsayacak sekilde kaleme alinmasi normal ve olagan bir uygulamadir. Franchise Sözlesmesi, Borçlar Yasamizda düzenlenmis degildir. Bu düzenlemenin olmadigi diger ülkelerdeki gibi Türkiye'de de bu tür sözlesmeler sözlesme özgürlügü prensibi uyarinca ve fakat hukuk düzeninin içinde kalmak kaydiyla taraflar arasinda serbestçe düzenlenirler. Franchise Sözlesmesi' nin satis, kira, vekalet, hizmet, hasilat kirasi sözlesmeleri gibi Borçlar yasasinda yer alan sözlesme türlerine benzer yanlari oldugu gibi, Ticaret Kanunumuzda yer alan acentelik iliskisine benzemektedir.
Ancak belirtmek gerekir ki Franchise Sözlesmeleri'ni, yukarda belirtilen sözlesme tiplerinden hiç birine kesin çizgiler içinde oturtmak mümkün degildir. Bu nedenle hukuken en dogru nitelendirme, Franchise Sözlesmesi'nin kendine özgü ( Sui generis ) yapisi oldugu bir sözlesme tipi oldugudur.
" Isletme sistemi Franchising'i" diyebilecegimiz busines format Franchising' de ( Mc Donald' s, Kentucky Fried Chicken, Wendy's, Wimpy vs. Gibi ülkemizde faaliyet gösteren türler ) sözlesmede yer alan dört temel unsur vardir:
1- Franchisor sahip oldugu belirli, bir ismin markanin kullanilmasi için Franchisee' ye izin verir.
2- Franchisee üzerinde Franchisor ' in sözlesme süresince devam eden bir denetimi mevcuttur.
3- Yine sözlesme boyunca Franchisor Franchisee' ye belirli yardin ve hizmetlerde bulunur.
4- Ödeme sekli. Franchisee " Royalty " olarak adlandirilan peryodik ödemelerde bulunur.
Taraflar arasindaki iliskiye hayatiyet veren belirli bir süre boyunca karsilikli hak ve sorumluluklari düzenleyen sözlesme bu kadar önemli olduguna göre nasil düzenlenmeli ve neler ihtiva etmelidir?Franchise Sözlesmesi hazirlanirken göz önünde bulundurulacak en temel husus taraflarin üzerinde anlastiklari her seyi tüm hak ve yükümlülüklerini süpheye mahal birakmayacak biçimde düzenlemeleridir. En azindan 5 ile10 yil sürecek bir iliskinin kurulmakta oldugu unutulmamalari sözlesme buna göre açik kapi birakmayacak sekilde, açik ve anlasilr sekilde kaleme alinmalidir. Tipik bir Franchise Sözlesmesi'nde bulunan hükümler su sekildedir:
FRANCHISEE' YE TANINAN HAKLAR
Franchisor' un sahibi oldugu, Know-how' i ve buna bagli ticari sirlari kullanma, markayi kullanma. Belirli bir bölgede inhisari satis hakkina sahip olma, Franchisor' dan destek ve hizmet almak. Tabii, bu haklar taninirken bir yandanda çesitli kisitlamalara tabi tutulur. Örnegin marka ve ismin sadece belirli bir bölgede kullanilabilecegi kisitlamasi getirilebilir veya nadir olarak görülse de Franchisor marka ve ismi belli bir bölgede birden fazla Franchisee' ye kullandirma hakkini kendi uhdesinde sakli tutulabilir. (Unit Franchise Sözlesmeleri' nde oldugu gibi )
FRANCHISOR' A TANINAN HAKLAR
Bunlarida söyle özetleyebiliriz: Franchisee' nin icraatini denetleme Frnchisee' nin muhasebe kayitlarini inceleme. Franchisee' ye ait isyerlerinin kontrolü ( Site Visit ). Belirli dönemler halinde Franchisee' den isin gidisati ile ilgili raporlar ve bilgiler talep etmek. Franchisee' ye sözlesme süresince ve sözlesmenin sona ermesi halinde belirli bir süre rekabet yasagi getirmek.
FAALIYET BÖLGESI ( FRANCHISE TERRITORY )
Her sözlesmede bu açik ve kesin sekilde belirtilir. Cografi bölge tayini taraflar arasinda önemli müzakere ve pazarlik konularindan birini teskil eder. Bir taraftan Franchisee genis bir bölgede tekel hakki isterken, Franchisor aksine yumurtalarini tek bir sepete koymaktan kaçinmayi yegleyecek ve faaliyet bölgesini dar tutmaya ve ayni bölgede birden fazla franchisee tayin etmek hakkina sahip olamayi isteyecektir.
SÖZLESME SÜRESI
Genellikle uzun bir zaman dilimini kapsar. Zira, her iki tarafta yatirimlarinin meyvelerini toplamayi mümkün kilacak bir zaman sürecine sahip olamayi arzu ederler. Uluslararasi Franchise Sözlesmeleri'nde genellikle 5 ile 10 yil arasinda bir süre saptandigi görülmektedir. Ancak, taraflarin her halükarda serbestçe düzenleyecekleri bir husustur. 20 yila varan sürelerin kararlastirildiginda vakidir. Sözlesmenin yenileme kosullari da taraflar arasinda serbestçe kararlastirilir.
FRANCHISEE' YE VERILEN YARDIM
Franchisor'in verecegi destek hizmetleri ( yardim ) sözlesmelerinin akdi ile baslar ve sözlesme boyunca devam eder. Bu yardim ve desteklerini örneklemek gerekirse; yöneticilerin ve elemanlarin egitimi, isyerlerinin açilacagi mekanlarin saptanmasinda dikkat edilecek noktalara iliskin bilgiler, makine ve techizat verilmesi, isyeri dekorasyonu, pazarlama destegi ve reklam kampanyalari, danisma hizmetleri vs.
FRANCHISEE BEDELI ( FRANCHISEE FEES )
Franchisee' nin kullanma hakkini aldigi markla ve sistem için Franchisor' a yapacagi ödemeler çesitli sekillerde olabilir; Sözlesmenin akdi ile yapilan toplu ödeme ( Ön ödeme / Lump Sum Fee ). Devamli ve belli dönemler halinde yapilan ödemeler ( Royalty ) Royalty ödemeleri genellikle bürüt ciro üzerinden hesaplanir ve cironun belirli bir orani seklinde saptanir. Nadiren aylik maktu ücretler halinde de belirlenebilir. Franchisor' in verdigi destek hizmetleri için yapilan ek ödemeler. Bu ödeme Franchisor' in verdigi hizmetler dolayisiyla yaptigi masraflarin karsilanmasina yöneliktir.
Ödemelerin ne sekilde yapilacagi ( Nakit, açik hesap, akreditifli ödemeler vs. ) da sözlesmenin bu basligi altinda düzenlenir. Yukarida belirtilenlerin disinda rekabet yasagina iliskin hükümler, sözlesmenin feshi ve sona ermesi, sir saklama yükümlülügü vs. gibi daha bir çok hususlar Franchise sözlesmesinde yer alirlar. Burada belirtilenler kisitlayici degildir. Taraflar müzakerelerde üzerinde anlastiklari her hususa sözlesmelerde yer verilmelidir.
ÜLKEMIZDEKI MEVZUAT AÇISINDAN FRANCHISE
SÖZLESMELERIN AKDINDE DIKKAT EDILECEK HUSUSLAR :Franchisor' in yabanci bir isletme oldugu hallerde ( Uluslararasi bir Franchise Iliskisinde ) Hazine Dis Ticaret Müstesarligi'na bagli Yabanci sermaye genel müdürlügü (YSGM ) Franchise Sözlesmesini inceleyip, onaylar. YGSM'nin onayini almadan royalty ve diger ödemelerin yapilmasi mümkün degildir.
YSGM' nin sözlesmeyi onaya tabi tutmasinin yasal dayanagi 12.2.1986 tarihli, 86/10353 sayili karaname ile 1986 tarihli yabanci sermaye çerçeve karari hakkindaki 1 no'lu tebligdir.
Buna göre, sözlesme hazirlandiktan sonra tebligde belirtilen bazi ek dökümanlar ile birlikte YSGM' ye sunulur. YSGM adi geçen tebligin hükümleri çerçevesinde bir inceleme yapar ve aykiri gördügü maddelerin degistirilmesini veya tamamen çikartilmasini isteyebilir. Prensip olarak, YSGM' nin Franchise sözlesmesine bakis açisi olumludur. Böyle bir iliskinin ülkede istihdam yaratilacak olmasi, kaliteli mal ve hizmet sunumunu tesvik edecek nitelikte bulunmasi ve rekabeti artiracak bir ortam -gelistirecek olmasi bakimindan YGSM taraflari tesvik edici bir tutum içerisindedir.
AVRUPA BIRLIGI' NDE TESVIKLER
Franchising karli is güvencesi yüksek bir is kolu oldugundan, genellikle tesvike muhtaç olmuyor. Bununla birlikte, franchise isletmeler genelde hizmet sektöründe faaliyet gösteren küçük isletmeler olduklarindan, KOBI' lere verilen tesviklerden yaralaniyor.
AB üyesi ülkelerde bu kapsamda verilen devlet yardimlari, ana hatlari ile:
* Kurulus için hibe, düsük faizli kredi veya kredi garantisi
* Yeniliklere yönelik yatirimlar için yardim yada düsük faizli kredi
* Enerji tasarrufu saglayan yatirimlar için yardim yada düsük faizli kredi
* Yönetim ve satis danismanligi için yardim
AB Komisyonu 'nun 15/ 6/ 1994 tarihli toplanti sonrasinda Bölgesel Politikalar Genel Müdürlügü tarafindan yayinlanan bildiride, KOBI' lerin desteklenmesinin esaslari ve öncelikleri belirtilmistir. Bunlar,
* Kalite, teknoloji, yönetim, komünikasyon
* Çevre ve enerjinin korunmasi
* Arastirma merkezleri
* Pazara giris
* Çalisanlarin egitimi
* Kredi ve finansman
alanlarinda yogunlasmaktadir.
AEA anlasmasinin 61 (3c ) maddesinde belirtilen " ticareti ve rekabeti bozmayacak yardimlar " kapsaminda verilecek destekler su sekilde sinirlandirilmaktadir.
Destek gören alanlarda, en çok net %30
61 ( 3a ) kapsaminda ise, en çok net %75
Destek görmeyen alanlarda, en çok brüt %15
Egitim ve danismanlik hizmetlerinde, en çok brüt %50
Ar-Ge için büyük firmalara verilenden, % 10 fazlasi
Yeni is yaratilmasini amaçlayan yatirimlarda, en çok 3000ECU/isgücü
Özel amaçli yatirimlarda, en çok % 15
Diger yatirimlarda, en çok 200000 ECU
3 yillik süre içinde AB' ye bildirilmeden, en çok 50.000 ECU
Üye ülkelerde uygulanan tesvikler, bu çerçeve içinde kalmakla birlikte çok çesitlilik göstermektedir.
TÜRKIYE' DE ISTENEN TESVIKLER
Öncelikle her biri ayri isletmeciye ait fakat ayni marka altinda faaliyet gösteren, ayni sistemi kullanan, ayni fondan reklam yapan, ayni kaynaktan mal temin eden, ayni yerde egitim alan isletmeleri tek bir tesvik belgesi kapsaminda görmek gerekir. Sisteme tesvik verilmesi ile, parasal destekten çok daha önemli olan moral ve destek kontrol gelecektir. Bireysel yatirimci ise daha büyük güvenle girecek. Isi yarida birakirsa tesvikle saglanan avantajlarini kaybedeceginden, isine daha siki sarilacak. Ana firma tesvik alabilmek için isin geregi olan bilgi birikimi, kurumsal altyapi, destek hizmetleri yatirimi ve yönetim organizasyonunu tamamlayacak. Ana firma tesvikin muhatabi olacagindan, isletmelerin basarisizliga ugramamasi için daha çok çalisacak. Tesvik almak, bir anlamda projesini yetkili makamlara kabul ettirmek gibi görülecek. Saglanacak güvenle, kamuya ait olmayan bankalardan nispeten uygun sartlarla kredi veya leasing temin edilebilecek. Devletin verdigi tesvik kimsenin projesine kefil olmayacagindan, UFRAD üyeligi veya UFRAD kurallarina uymus olmak önemli bir kriter olusturacaktir.
Böylelikle UFRAD hatali uygulama içinde olan üyelerine karsi bir önemli yaptirim elde edecek. Zamanla franchise alanlar nezninde önemli ve yetkili bir " sikayet merci "olacak. Ülkemizde franchising sektörünün nabzini elinde tutacak. Sistemin kontrol mekanizmasi olarak. UFRAD basvurusundan sonuç almayan sikayetçiler TOSYÖV ile küçük isletmelere sahip çikan kuruluslara, Tüketici Mahkemeleri' ne veya ilgili Bakanliga gidebilecekler. Türkiye' de franchising sistemine yarar gördügümüz tesvikler ise sunlardir:
* Yatirim indirimi
* Ithalatta vergiden muafiyet
* Yatirim mallarinda KDV ertelemesi
* Ar-Ge, tanitim, patent, marka, danismanlik masraflarina katki
* Uzun vadeli, düsük faizli kredi ve leasing saglanmasi
* Kredilere teminat destegi
[FONT="] YERLİ ÜRETİCİLERİN DIŞ ÜLKELERDE NASIL TUTUNABİLİRLER?[/FONT]
Yerel üreticiler yerel tadları ortaya çıkarabilirlerse ve bu tadlara önem verebilirlerse bir rekabet avantajı sağlayabilirler çünkü türk insanının damak tadını bilirler ve onlara göre onlara hitab ederler.Dış ülkelerde başarılı olabilmeleri için öncelikle Türk kültürünü mutfağını ön plana çıkarıp farklı tadlara ve zevklere ilgi duyan insanlara daha çok yönelmelidirler.Böyle stratejilerle yola çıktıkları zaman başarılı olmamaları bence zor olur.
1940 yılında ilk McDonalds restoranı, Mac ve Dick McDonald kardeşler tarafından açıldı. II. Dünya Savaşı'ndan sonra ülkedeki refah döneminde şirket sürekli büyüyor, 1954 yılına gelindiğinde McDonalds restoranları zinciri Ray Kroc adlı "girişimci ruh" tarafından 70 milyon dolara satın alınıyor ve esas büyüme bu dönemden sonra gözleniyordu.
[FONT="]Fordist üretim anlayışının yiyecek sektörüne uyarlandığı McDonalds restoranlarının sayısı 1963 yılında 500'ü aştı. Harry Sonneborn'un yönetimindeki şirket bu dönemde dükkânlarının yüzde 65'inin de mülkiyetine sahip olarak, ABD'nin en büyük perakende mülk sahibi durumuna geliyordu. Otopark restoranlarından sonra kent merkezleri ve alışveriş merkezlerinde de tekelleşen şirket, 1967'de yabancı pazara yöneliyor, Kanada ve Porto Riko'da McDonalds bayileri açılıyordu. 1972 yılına gelindiğinde ise artık, satışları bir milyar doları geçen, restoranlarının sayısı iki bini bulan, ABD'den Japonya'ya, Virgin Adaları'ndan Avustralya'ya tüm dünyaya yayılmış bir şirkettir McDonalds. Fastfood endüstrisinin bu iribaşı, restoran sayısını 1982'de yedi bin, 1986'da on bine çıkarırken, esas patlamayı takip eden dönemde yapacaktı.[/FONT]
[FONT="] [/FONT]
[FONT="]Mcdonaldsâın yan sanayii Türkiye pazarını sevdi [/FONT]
MCDONALD'S ile birlikte, hamburger devine dünyada lojistik destek veren yan sanayii kuruluşlarının Türkiye yatırımları da büyüyor. Dünyada 25 bin McDonald's restoranına ekmek hazırlayan East Balt ile Mc Donald's'a 500 çeşit ürün sunan Serlog, Türkiye'deki tesislerini hızla genişletiyor.
MCDONALD'S'ın Türkiye pazarında büyüyen iş hacmi, hamburger devine dünyada lojistik destek veren yan sanayi şirketlerinin de Türkiye yatırımlarını artırıyor.
[FONT="] [/FONT]
[FONT="]Dünyada yaklaşık 25 bin McDonald's restoranının ekmek ihtiyacının üçte birini karşılayan Amerikan East Balt, Türkiye'de McDonald's'ın ekmek ihtiyacını karşılamak üzere 10 milyon dolarlık yatırım yaptı. Avrupa'da 30 ülkede yaklaşık 3 bin 500 restorana malzeme sağlayan Alpha Group'un Türkiye'deki ortağı Serlog da, Türkiye'deki McDonald's restoranlarının her geçen gün artan malzeme ihtiyacını karşılamak üzere geçtiğimiz yıl 15 milyon marklık yatırımla, 5 bin 600 metrekarelik alana kurulu Gebze'deki tesise taşındı. Serlog Türkiye'deki McDonald's restoranlarına yılda 500 çeşit malzeme ulaştırıyor. [/FONT]
200 MİLYON EKMEK
Türkiye'de hızla büyüyen ve 124 restorana ulaşan McDonald's'ın ekmek ihtiyacını karşılamak üzere Türkiye'de yatırım kararı alan East Balt, ABD, Çin, Fransa, İtalya, İsviçre, Fas, Karayip Adaları, Japonya, Güney Kore'den sonra Türkiye'de de fabrika açtı. Dünyada en fazla müşteri ağırlayan, en büyük restoranların bulunduğu ülkelere yatırım yapan East Balt'ın dünyada 18 fabrikası bulunuyor. Saatte 19 bin 200 sandviç ekmeği üreten East Balt, tüm dünyada 4 bin McDonald's restoranına ayda 200 milyon ekmek üretiyor.
Gebze'deki fabrikası yılda 140 milyon adet ekmek üretim kapasitesine sahip olan East Balt, Türkiye'de yılda 70 milyon kişiyi ağırlayan McDonald's restoranlarına yılda 95 milyon adet ekmek üretiyor.
SUSAM GUATEMALA'DAN
İçinde 12 malzemenin bulunduğu ekmekler için ayda 150 ton un kullanılıyor. Tüm malzemelerin oranları, karışımı fabrikada bilgisayarlar aracılığı ile yapılıyor. Big Mac ve McRoyal ekmeklerinde kullanılan susamlar Guatemala'dan getiriliyor. Yağ oranı düşük ve beyaz bu susam yılda 25 ton kadar ithal ediliyor.
East Balt Türkiye Genel Müdürü Gökçe Olcay, British Airways Afrika Bölge Finans Sorumlusuyken, 1998 yılından itibaren East Balt Türkiye'nin Genel Müdürlüğü'nü yürütüyor. Bütün McDonald's yöneticileri ve çalışanları gibi önce bir hafta restoranda çalışan Olcay, en çok patates kızarttığını söylüyor.
18 FABRİKASI VAR
1955 yılında Marry Ann isimli küçük bir fırının sahibi Louise Kuchuris, McDonald's'ın kurucusu Ray Krock'a ilk restoranınının otoparkını yapması için para yardımında bulundu. Bunun karşılığında ise Ray Krock tüm sandviç ekmeklerini Mryy Ann'den alacaktı. Böylece McDonald's ile East Balt ilişkisi 1955 yılında başlamış oldu. O yıllarda sadece bir McDonald's restoranına hizmet veren bugünkü East Balt, McDonald's ile büyüdü ve dünyada 18 fabrikaya ulaştı.
McDonald's'a 500 çeşit malzeme taşıyor
Avrupa'da tüm McDonald's restoranlarının malzeme ihtiyacını karşılayan dağıtım şirketi Alpha Group'un Türkiye ortağı Serlog da Gebze'deki yeni tesise geçtiğimiz yıl taşındı. Avrupa'da Alpha Group'un en büyük 7'inci şirketi olan Serlog Genel Müdürü Haluk İlkdemirci, Türkiye'de 55 McDonald's üreticisinden gelen, ayakkabı boyasından ete, patatese kadar 500 çeşit malzemeyi 124 McDonald's restoranına ulaştırdıklarını söyledi.
1990 yılında 300 metrekarede 6 restorana hizmet veren Serlog, McDonald's Türkiye büyüdükçe yerine sığamadı ve en son geçtiğimiz yıl Gebze'de 5 bin 600 metrekarelik yeni bir tesise taşındı. Haftada 6 gün 24 saat sevkiyat yapan Serlog, donuk, kuru ve sağuk hava depolarında malzemeleri muhafaza ediyor. -20 derecelik soğuk hava depolarında patates, et, tavuk, portakal suyu gibi ürünler saklanırken, süt ürünleri peynir, domates, soğan ve soslar da 2 ile 4 derece arasındaki soğuk hava depolarında saklanıyor. 18 adet kamyonun haftada 40 bin kilometre yol kateddiğini belirten İlkdemirci, Serlog'un restoranları doğru sevkiyat oranının yüzde 97 olduğunu söyledi.
Vakfın geliri ise; şimdilik McDonald's Genel Müdürlüğü, McDonald's işletmecileri ve McDonald's restoran kumbaralarında toplanan paralar ile karşılanacak.
BUNLARI BİLİYOR MUSUNUZ?
Bir hamburger köftesi, besi çiftliğinden size ulaşana kadar, 85 ayrı kontrol noktasından geçer.
McDonald's'ın Türkiye'deki restoranlarında satışa sunduğu ürünlerin %98'inin üretimi Türk kuruluşları tarafından gerçekleştirilmektedir.
McDonald's'ın Türkiye'de işbirliği yaptığı Türk üreticilerin diğer ülkelerdeki McDonald's restoranlarına yaptıkları ihracatın toplam tutarı yaklaşık 50 milyon dolardır.
McDonald's'ın dünyadaki 25.000 restoranından sadece Türkiye'deki 124 restoranında ayran bulunur. McDonald's restoranlarındaki ayran, McDonald's kalite anlayışı ile Mis Süt tarafından üretilir.
McDonald's'ın kendi çalışanları için Chicago'da bir Hamburger Üniversitesi var. Bu Üniversiteden bugüne kadar yüzden fazla Türk genci mezun olmuştur.
McDonald's'ın Türkiye'deki restoranlarında çalışanlarının sayısı dört binin üzerindedir.
McDonald's'ın standart sandviçlerindeki köfteler hiç katkısız, % 100 sığır etiyle hazırlanır. McDonald's'ın Türkiye'deki restoranlarında kullandığı et, Pınar Et tarafından üretilir.
McDonald's'da ürünler en taze haliyle satışa sunulur. Hazırlandıktan sonra 7 dakika içinde satılmayan patates kızartması, 10 dakika içinde satılmayan sandviçler satıştan çekilir.
Bütün McDonald's restoranlarında kullanılan Hamburger köfteleri 44.5 gram ağırlığında, 98 milimetre çapında ve 7 milimetre yüksekliğindedir. Etin pişme süresi ise 40 saniye ile 44 saniye arasında değişir.
Eller mikrop kırıcı sabunla ve en az 20 saniye süreyle sıcak suyla yıkanır.
[FONT="]McDonald's'ın artık bir çocuk vakfı var[/FONT]
[FONT="]Artık Türkiye'de de bir McDonald'sâÇocuk Vakfı var. Türkiye için yeni olan McDonald's âÇocuk Vakfı, toplam 31 ülkede faaliyet gösteriyor. McDonald's'ın sevimli kahramanı Ronald, vakfın en önemli sembolü. McDonald's Türkiye'ye geldiğinden beri özellikle çocuklara yönelik pek çok vakfa yardımcı oluyor. Yeni kurulan McDonald's âÇocuk Vakfı'nın ilk hedefi ise şimdiye kadar yapılan tüm yardımları bir çatı altında toplayabilmek.[/FONT]
[FONT="]McDonald's'tan anlamlı bağış [/FONT]
McDonald's 100. restoranını önceki gün Sultanahmet'te açtı. McDonald's yetkilileri bu özel gün şerefine, Türkiye'deki tüm şubelerinde sattıkları her menünün 100 bin lirasını Bizim Lösemili Çocuklar Vakfı'na bağışladıklarını açıkladı. 1986 yılından beri Türkiye'nin 21 yerleşim bölgesinde hizmet veren McDonald's, yeni şubesini, çalışanlarına verdiği önemin bir simgesi olarak sekiz genç çalışanına yaptırdı. 100. restoran pastasını ise McDonald's Türkiye Başkanı Dinç Kızıldemir ve restoranın büyüme planlarını gerçekleştirmesine yardımcı olan işletmeci ve üreticilerden birer temsilci kesti.
BURGER KING GELİŞİMİ
FASTAD GIDA SANAYİ VE TİCARET A.Ş.
Fasdat Gida Dagitim Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Fasdat Gida) Şubat 1995'de BURGER KING restoranlarina lojistik destek vermek amaciyla kurulmuştur. Şirket, 47,500 metrekarelik bir alana yayilan merkez ofis ve depolama tesisleri inşaatinin Mart 1996'da tamamlanmasindan sonra Gebze'de faaliyete geçmiştir. Başlangiçta yalnizca BURGER KING restoranlarina hizmet vermek amaciyla yola çikan Fasdat Gida, iyi planlama, etkin pazarlama ve satiş hizmetleri ile birçok hazir gida firmasina ve toplu tüketim noktalarina da hizmet vermektedir.
Şirket tarafindan BURGER KING restoranlarina dagitimi yapilan ürünlerin bir kismi tüketime hazir sunulmakta, bir kismi ise yari mamul şeklindedir. Bu ürünlerin büyük bir çogunlugu yerli firmalardan temin edilmekle beraber önemli bir bölümü de yurtdişindan ithal edilmektedir. Tamami BURGER KING standartlarinda olan söz konusu ürünlerin daha elverişli koşullarda temin edilebilmesi amaciyla sürekli araştirmalar yapilmaktadir. Bu çalişmalarin temel amaci, rekabet ortaminin yaratilmasi için alternatif üreticilerin bulunmasi ve özellikle de stoklama ve ithalat giderlerinden kurtulmak için yurtiçi kaynakli ürünlerin geliştirilmesidir.
Fasdat Gida Antalya Organize Sanayi Bölgesi'nde bir fresh-cut ve depolama tesisi kurmak için plan yapmaktadir. Bu yatirimin yer temini, projelendirme çalişmalari, makine seçimi ve kredilendirme işlemleri tamamlanmiştir. Üzerinde çalişilan bir diger önemli proje de Güneydogu Anadolu Projesi (GAP) çerçevesinde gerçekleştirilmesi düşünülen hayvancilik projesidir. Projede üretilecek ürünlere lojistik destek saglamak üzere gerekli altyapi oluşturulmaya başlanmiştir. Süt ve süt ürünleri konusunda iki büyük firma olan Sek Süt ve Tikveşli ile birlikte ürün geliştirme çalişmalari başlamiştir. Bunlara ek olarak, halen Ingiltere'den ithal edilmekte olan donmuş ürünlerin yurtiçinde ortak üretimini gerçekleştirebilmek için iki yerli firma ile çalişmalar devam etmektedir.
1998 yili içinde Izmir ve çevresi başta olmak üzere Türkiye'nin bati bölgelerinde hizmet vermek amaciyla Aydin-Ortaklar'da bir depolama ünitesi ve yaninda bir benzin istasyonu hizmete açilmiştir. Bu yeni depolama ünitesi Fasdat Gebze tesislerinin %25 kapasitesine sahiptir.
Şirket bünyesinde endüstri, ziraat ve gida mühendislerinden oluşan bir Araştirma-Geliştirme Bölümü kurulmasi çalişmalari 1998 yili içinde tamamlanmiştir. Söz konusu bölüm, satin alinan malzeme ve her türlü tarim ürününün geliştirilmesi ve işlenerek tüketicilere sunulmasi sürecinde ilgili firmalarla işbirligi içinde olacaktir. Bu işbirligi sürecinde tohumdan hammadde ve bitmiş mamule kadar üretimin her aşamasinda üretici firmalar bilgilendirilecek ve ayni zamanda ürünlerle ilgili maliyet analizi çalişmalari yapilacaktir. Böylece üretimde verimlilik saglanarak maliyetler aşagi çekilebilecegi gibi, gerçek maliyet rakamlarina sahip olunmasi nedeniyle de ilgili firmalarla daha saglikli ve gerçekçi işbirlikleri yapilabilecektir.
Fasdat Gida'nin müşteri portföyünü BURGER KING, Wendy's, Arby's, Little Caeser's, Domino's Pizza ve Usaş gibi hazir gida zincirleri ve turistik tesisler oluşturmaktadir
[FONT="]Burger King, Urfa'da sıgır ciftligi kuracak [/FONT]
Dunyanin en hizli buyuyen fast food zinciri Burger King'in Turkiye'deki tum haklarina sahip Tab Gida Sanayi, gida alaninda yeni yatirimlara hazirlaniyor. Burger King'in Turkiye'deki 4.
yilini kutlamak amaciyla duzenlenen basin toplantisinda konusan, Tab Gida Sanayi Yonetim Kurulu Uyesi Erhan Kurdoglu, hedeflerinin 2003 yilinda her ilde en az bir ve 2010 yilinda ise Turkiye capinda 560 restorana ulasmak oldugunu soyledi. Su anda 69 restorani bulunan Burger King'in yakinda Erzurum, Kayseri, Isparta gibi sehirlere de gidecegini belirten Kurdoglu, 'Uzun vadeli planlar yaparak Turkiye pazarinda gelismemizi surdurecegiz. Su anda kullandigimiz urunlerin yuzde 90'ini yerli ureticiden aliyoruz. Bu da bize ayri bir memnuniyet veriyor' diye konustu.
Turkiye'de gida sektoru ve hayvanciligin yanlis politikalar yuzunden darbe yedigini soyleyen Kurdoglu, hayvanciligi kalkindirmaya yonelik dev bir proje uzerinde calistiklarini soyledi. Kurdoglu yeni proje hakkinda su bilgileri verdi: 'Biz kaliteli hayvan uretimine yonelik bir proje uzerinde calisiyoruz. Cok buyuk bir grupla birlikte yakin zamanda faaliyete gecirecegimiz projemiz, Turkiye'nin uygun yerlerinde hayvan ciftliklerinin kurulmasini kapsiyor. Suanda Turkiye'de et tuketimi yaklasik 1.5 milyon ton. Bunun en az 4-4.5 milyon ton olmasi gerekir. Biz soz konusu projemizle bunu basarmaya calisacagiz. Ancak, toplumun saglikli beslenmesini tek basimiza saglayamayiz. Bizim projemiz bir baslangic olacak. Eger diger buyuk gruplar da bu ise girdikleri takdirde bircok problem cozulecektir. Turkiye'de 7 ton sut veren inege madalya takilirken, Israil'de 9 ton sut vereni kesiyorlar. Bizim hedefimiz bu anlayisi degistirmek' Kurdoglu, ilk ciftligin Urfa yakinlarinda olacagini ve konu hakkindaki detayli bilgileri 10 gun icerisinde kamuoyuna duyurulacagini soyledi.
[FONT="]Dünyanın Burger Kingâine lezzetini bir Türk veriyor [/FONT]
DÜNYADA yılda 2 milyar hamburger satışı gerçekleştiren Burger King'e lezzetini veren ekibi, bir Türrk, Tülin Tüzel yönetiyor. Tülin Tüzel, ABD'de Burger King Dünya Araştırma Geliştirme Başkan Yardımcısı olarak görev yapıyor.
TAB Gıda'nın 100'üncü Burger King restoranının açılışı, Burger King ürünlerine tadını veren ekibin bir Türk tarafından yönetildiğini gün ışığına çıkardı. ABD'de yaşayan ve iki yıl önce Burger King'e transfer olan Tülin Tüzel, Burger King'in Dünya Araştırma Geliştirme Merkezi Başkan Yardımcılığını yürütüyor. Burger King Dünya Başkanı Dennis Malamatinas, Tülin Tüzel için, ââİki yıl önce ben transfer ettim. Tülin'in başında bulunduğu Ar-Ge merkezimiz, Burger King'in bütün ürünlerine lezzetini veriyorââ dedi.
Malamatinas, Burger King'in Ar-Ge merkezinde 25 ayrı dil konuşulduğunu ve çeşitli kültürlerden insanların çalıştığını vurguladı. Burger King, restoranlarında günde 10 milyon kişiyi ağırlıyor. Yılda 2 milyar hamburger satışı gerçekleştiriyor. 58 ülkede 11 binden fazla restoranı var. Burger King bu yıl tüm dünyada bin yeni restoran açarak 12 bin restorana ulaşmayı hedefliyor. Yıllık cirosu 11 milyar doları buluyor.
LEZZET MERKEZLERİ
Başta İngiltere olmak üzere, Burger King'in kendisine bağlı lezzet merkezlerinin olduğunu vurgulayan Tülin Tüzel, ürünlerin geliştirilmesiyle ilgili şu bilgileri verdi:
ââAna merkezde ürün geliştirmenin yanisira, yerel ürünler de geliştiriyoruz. Yerel ürünleri, degişik ülkelerdeki temsilcilerimiz bize hazirlayip, öneriyor. Biz araştirip bakiyoruz, Burger King kültürüne uygunsa onay veriyoruz. Böylece yerel ürünler de servise çikiyor. Örnegin, kahvalti için ABD'de domuz pastirmasi servise sunulurken, Türkiye'de bunun gitmeyecegini gayet iyi biliyoruz. Türkiye'de ise, ürünlerimizin Türk damak tadina uygunlugunun avantajini yaşiyoruz.ââ
Malamatinas: Türkiye Avrupa'da dördüncü
1995 yılında Türkiye'de ilk restoranını açan Burger King'in franchise'ı TAB Gıda, beşinci yılında 100 restorana ulaştı. 100'üncü restoranın açılışı nedeniyle Türkiye'ye gelen Burger King Corporation Dünya Başkanı Dennis Malamatinas, Türkiye'deki bir Burger King restoranının ABD'deki bir restoranın satış hacmine ulaştığını belirterek, ââKöftesiyle ünlü bir ülkede bu başarinin sirri Türk halkinin alevde izgarayi sevmesiââ dedi. Malamatinas, ââTürkiye bizim için önemli bir pazar; Avrupa, Ortadoğu ve Afrika bölgesinde en hızlı büyüyen ülke. İlk beş yılda 100 restorana ulaşan başka bir ülke olmadı. Şu anda İngiltere, Almanya, İspanya'dan sonra Türkiye Avrupa'da dördüncü büyük pazarımızââ diye konuştu.
[FONT="]Kurdoglu'na Kristal Whopper ödülü[/FONT]
BURGER King Corporation Başkani Dennis Malamatinas, TAB Gida Murahhas Azasi Erhan Kurdoglu'na başarilari nedeniyle, dünyada sadece üç kişiye verilen kristal Whopper ödülünü verdi. Toplantiya TAB Gida Genel Müdürü Alp Gürdil de katildi. Burger King Türkiye, 100 olan restoran sayisini önümüzdeki yil 120'ye ve 5 yil içinde ise 300'e çikarmayi hedefliyor. Yilda 40 milyon kişiyi agirlayan Burger King Türkiye restoranlari, ayrica Avrupa'da en başarili restoranlar arasinda ilk siralarda yer aliyor. Bu yil franchise vermeye başlayacak olan TAB Gida, şu ana kadar bin başvuru aldi. Bu başvuralar arasindan franchise için üç kişiyi seçen TAB Gida bu yil içinde 15-20 franchise vermeyi planlayor.
[FONT="]BAŞARILI YÖNETİCİLERLE SÖYLEŞİ[/FONT]
Fast food sisteminde yer alan başarılı yöneticilerle yapılan söyleşide:
Soru: TAB Gida/ Burger King'de 1993'ten bu yana görev yapiyorsunuz. Bu dönemde Burger King Türkiye'de çok önemli bir yere geldi. Bu başarinizi neye bagliyorsunuz?
Cevap: Karşiligini düşünmeden çok çalişmak ve kişisel motivasyonu en üst düzeyde tutmaya baglayabiliriz.
Öte yandan, birlikte çalişma firsati buldugum yöneticilerimden edindigim bilgi ve tecrübelerin de büyük katkisi olmuştur.
Iki kez sifirdan inşa edilen iki dev şirkette üst düzey yöneticilik yapma imkani buldum (Her iki şirketin de cirosu şimdi $ 100 milyona yakin). Bu da benim için çok önemli bir deneyim oldu.
Soru: Şirket açisindan ve kişisel olarak önümüzdeki dönemdeki hedeflerinizden bahsedebilir misiniz?
Cevap: Burger King'in Türkiye'de elde ettigi başari, gerekli alt yapi yatirimlarini yaparak bizim ilerideki hedeflerimizi büyütmemize neden olmuştur.
Kişisel açidan kariyerimde geldigim bugünkü noktada, birikimlerim ve kişisel özelliklerimle daha büyük projeler gerçekleştirmek isterim.
Soru: Kariyerinizde TAB Gida/ Burger King öncesinde bir yurtdişi tecrübeniz var. Bu görevinizden ve başarilarinizdan bahsedebilir misiniz? Bu tecrübenin size neler kattigini düşünüyorsunuz?
Cevap: Türk dayanikli tüketim mallarinin Ingiltere tüketici piyasasinda pazarlanmasinda üstlendigim görev, pazarlama, marka oluşturma, lojistik, satiş sonrasi servis, kalite ve dagitim konularini içermekteydi. KOÇ Grubu'nun bu çalişmasi, Ingiliz kadrolarla, Türk dayanikli tüketim mallarinin yurt dişinda pazarlanmasi konusunda başarili olmuş ilk çalişma olarak anilmaktadir.
Bu tecrübeyle, takim oluşturmak, takim ruhunu yaşatacak ekip lideri yetiştirmenin ve ihtiyaçlari belirleyip gerekli egitimleri verip verimliligi arttiracak modeller oluşturmanin önemini gördüm.
Soru: Türkiye'nin içinde bulundugu bu kriz döneminde şirket olarak nasil etkilendiniz? Sizce Türkiye'yi önümüzdeki dönemde ne gibi ekonomik gelişmeler bekliyor?
Cevap: Krizin ilk etkisi ile yaşanan pazar daralmasindan tüm sektörler gibi biz de bir miktar etkilendik. Bu etkiler yavaşlama egilimine geçti. Türk ekonomisinin bu krizi aşacak güçte olduguna inaniyorum. Yeter ki alinan önlemler uzun vadede ülkenin hayrina olacak yapisal degişiklikleri içerebilsin.
Soru: Franchising sektöründe kariyer yapmak isteyen genç profesyonellere neler önerirsiniz?
Soru:AIşletme hakki vermeden önce işletmecilerine eksiksiz ve hizli bir hizmet destegi vermeyi amaçlayarak altyapi çalişmalarini tamamlayan TAB Gida Sanayi A.Ş. geçtigimiz aylarda işletme hakki vermeye başladi.
Franchising sistemi ancak gerekli alt yapi yatirimlarinin ve destek hizmetlerinin tam ve sürekli olarak franchise hakki veren taraf tarafindan saglanmasiyla, her iki tarafi da başarili kilabilir.
Bu sistemin ve bu sistem dahilinde çalişacak profesyonellerin, sistemin gerektirdigi uluslararasi standartlari sürekli ve eksiksiz bir biçimde uygulamalari başarinin temel şartidir. Öte yandan yeni gelişmeleri sürekli takip etmek, pazari iyi tanimak, karşiligini düşünmeden çok çalişmak ve kişisel motivasyonu en üst düzeyde tutmak her sektördeki profesyoneller için gerekli şartlarin başinda gelmelidir.
[FONT="]Ajanlardan Burger Kingâe tam not [/FONT]
Dünyaca ünlü fast-food restoran zinciri Burger King'in denetim için 15 ülkede 269 restorana gönderdiği İngiliz ajanlar Türkiye'deki Burger King zincirine tam not verdi. Türkiye, 15 ülke arasında en yüksek puanı almayı başardı.
Dünyanın 56 ülkesinde 11 binden fazla restoranı bulunan Amerikan fast food devi Burger King'in İngiliz ajanları, Türkiye'deki Burger King restoranlarına tam puan verdi. Türkiye Burger King, Avrupa, Orta Doğu, Afrika Bölgesi'nde (EMA) toplam 15 ülkede 269 restoranda yapılan gizli müşteri ziyaretlerinde en yüksek puana sahip ülke oldu. 2 ayda bir yapılan gizli müşteri ziyaretleri, Burger King EMA Bölgesi Merkezi İngiltere tarafından yönetiliyor. EMA Bölgesi içinde yer alan, İsveç, Norveç, Danimarka, İsviçre, Hollanda, Macaristan, Polonya, Türkiye, Malta, İsrail, Suudi Arabistan, Amman, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Katar'da yapılan gizli müşteri ziyaretlerinde toplam 7 lig bulunuyor. Ayrıca yeni açılan restoranlar için de 8'inci lig olarak çaylaklar ligi bulunuyor. Türkiye çaylaklar ligi dahil olmak üzere 3 ligde yarışıyor. İlk yıl sonuçlarına göre, Türkiye restoranları bulundukları her 3 ligde de en yüksek ortalamaya sahip. Ihlamur Drive-Thru restoranı Burger King EMA Bölgesi birincisi ilan edilirken, EMA içindeki 260 restoranın en başarılı ilk 15 restoranı da
Türkiye'den çıktı. Merkezi Florida'da bulunan ve alevde ızgara edilen hamburgeri ââWhopperââ ile tanınan Burger King'in, ABD'den sonra en hızlı Türkiye'de büyüdüğü vurgulanıyor.
[FONT="]İnşaat sektörünün önde gelen isimlerinden Ata Grubu bünyesindeki TAB Gıda Yönetim Kurulu Üyesi Erhan Kurdoğlu, Türkiye'deki Burger King restoranlarının sayısının 2010 yılında 560'a ulaşacağını söyledi. Kurdoğlu, bugüne kadar açılan bütün restoranların TAB Gıda'ya ait olduğunu vurgulayarak, Mart ayından itibaren franchising vermeye başlayacaklarını söyledi. Franchising için 750 başvuru aldıklarını belirten Kurdoğlu, elemeleri tamamladıklarını ve ilk franchising restoranının önümüzdeki Eylül ayında açılabileceğini söyledi. Burger King Türkiye'nin 1999 ciro hedefini 90 milyon dolar olarak açıklayan Kurdoğlu, Türkiye'de 4'üncü yılını dolduran Burger King için şu ana kadar yaptıkları yatırımın yaklaşık 50 milyon dolara ulaştığını söyledi. 10 kişiden 7'sinin kendilerini tercih ettiğini vurgulayan Kurdoğlu, Ekim ayında piyasaya sundukları Tavuk Burger'den yaklaşık 2.5 milyon adet sattıklarını söyledi. [/FONT]
Burger King, Türkiyeâde büyüme rekoru kırdı
5 yılda 100 Burger King restoranı açılan Türkiye, şirketin en hızlı büyüyen franchise pazarı konumuna geldi.
100. Burger King restoranının açılışı için Türkiyeâye gelen Burger King Corporation Başkani Dennis Malamatinas, "Türkiye temsilcimiz TAB Gidaânın beş yıl gibi kısa bir sürede 100 restoranı ulaşarak gösterdiği başarı, Türkiyeâyi Burger Kingâin dünyadaki en hızlı büyüyen franchise pazarı konumuna getirdi" dedi.
18 dakikada bir Burger King restoranı açılıyor
Malamatinas, 1954 yılında Miami Floridaâda kurulan Burger Kingâin bugün dünyanın en büyük gıda ve meşrubat şirketlerini çatısı altında toplayan Diageoâya bağlı olarak 58 ülkede faaliyet gösterdiğini söyledi. Dünyada 11 binden fazla restoranında 350 bini aşkın çalışanı ile Burger King yılda 10.9 milyar dolardan fazla satış gerçekleştiriyor. Geçtiğimiz yıl 900 yeni restoranın zincire katıldığını kaydeden Dennis Malamatinas, Avrupaâda her 18 saatte bir Burger King restoranı açıldığına dikkati çekti.
Burger Kingâin Türkiye Ana İşletmecisi olan TAB Gıdaânın Yönetim Kurulu Üyesi Erhan Kurdoğlu ise, Türkiyeâde fastfood sektöründe 5 yılda 100 restorana ulaşan ilk ve tek marka olduklarını vurguladı.
[FONT="]BURGER KING ARTIK FRANCHISE VERİYOR[/FONT]
Türkiye'nin en hızlı büyüyen zinciri Burger King'te iki önemli gelişme var. Franchise vermeye başlayan şirket, logosunu ve restoran dizaynını da değiştirmek üzere...
1995'in sonunda İstanbul Etiler'de açtığı ilk restoranla Türkiye pazarına 'merhaba' diyen Burger King, özellikle son üç yıldır hızlı bir büyüme içerisinde. Alp Gürdil, restoran başına düşen müşteri sayısında her yıl yüzde 15 ila 30 arasında bir artış yaşadıklarını, bu yıl özellikle fast-food sektörünü derinden etkileyen iki önemli krize rağmen, bu artışı devam ettirebilmelerinin ise ayrı bir başarı konusu olduğunu belirtiyor. Bilindiği gibi gündemi uzun süre işgal eden bombalama haberleri en çok kapalı alanlardaki fast-food zincirlerini vurmuştu. Buna ek olarak turizmin iyi gitmemesi ve güneydeki restoranların geçmiş senelere oranla boş kalması da bu bölgedeki işletmelerin performansını düşüren bir diğer önemli etken olmuştu. Alp Gürdil'e göre eğer bu iki sorun olmasıydı Burger King'in bu alandaki başarısı çok daha fazla olacaktı.
HAZIRLIKLAR...
Bugün 82 restoranla faaliyet gösteren Burger King'in tüm restoranları merkez tarafından açılan ve işletilen restoranlar durumda. Yani bugüne dek Burger King herhangi bir yatırımcıya franchise hakkı vermedi. Bu durum zaman zaman sektör içerisinde çeşitli spekülasyonlara da yol açmadı değil. Bu konuyla ilgili belli aralıklarla eleştiri oklarını da çeken Alp Gürdil konuyla ilgili yaptığı açıklamalarda hep bir şeyin altını çizdi: 'Bizim franchising sistemimiz yatırımcıyı koruyan, karın maksimize olduğu ve tamamiyle şeffaf bir yapıda olacak. O yüzden biraz daha zamana ihtiyacımız var. Hazırlıklarımızı henüz tamamlamış durumda değiliz. Başkalarının düştüğü hatalara düşmeyeceğiz.'
Aslında Alp Gürdil'in yaptığı bu açıklamada 'hazırlıklarımızı henüz tamamlamadık' sözünün biraz detayına inmekte fayda var. Bilindiği gibi büyük zincir restoranların en önemli sorunlarından birisi standartların sağlanabilmesi. Bu da büyük ölçüde dağıtım teşkilatının eksiksiz çalışabilmesi konusunu gündeme getiriyor. Alp Gürdil, kendi dağıtım teşkilatlarını ancak dört yıl içerisinde kusursuz bir duruma getirebildiklerini, bugün gelinen noktayla Edirne'den Erzurum'a kadar her kalem ürünü zamanında restoranlara ulaştırabilecek bir dağıtım yapısına kavuştuklarını belirtiyor. Franchising vermeye başlamadan önce yapılan başka bir hazırlık ise restoranların mekanik aksamındaki bakım, onarım ve yedek parça ihtiyaçlarını karşılayacak ayrı bir bölümünün oluşturulması oldu. Burger King, bu alanda bir ilki gerçekleştirerek kendi içinden çıkardığı ve 5 ay önce şirketleştirdiği Mes Mutfakları A.Ş. ile restoranların bu önemli sorununu gidermiş durumda. Bağımsız bir yapı içerisinde olan Mes Mutfakları A.Ş., sadece Burger King'e değil, diğer fast-food zincirlerini de hizmet verebilecek bir yapıya sahip oldu.
[FONT="]ARTIK FRANCHISE VERİYOR[/FONT]
Dağıtım ve bakım-onarım teşkilatları başta olmak üzere hemen her departmanını kusursuz hale getiren Burger King, franchising fuarıyla birlikte kamuoyuna franchise vermeye başladığını da resmen açıkladı. Sözü burada isterseniz Gürdil'e bırakalım: "Bütün teşkilatımızla franchise vermeye hazırız. Yatırımcıya hem kendi bünyemizden gelecek eğitimle, insan kaynaklarıyla hem de dış ünitelerden gelecek servis-bakım-onarım ve dağıtım hizmetleriyle sorunsuz bir restoran açtırabiliriz.
Gelelim Burger King'in franchise koşullarına: Bir Burger King restoranı açmanın ilk koşulu adayın kişisel yatırımcı olması. Ortaklık veya şirketlere franchise verilmiyor. Adayın üniversite mezunu olması ve İngilizce biliyor olması tercih nedeni olarak kabul ediliyor. Fakat lise mezunlarına da kapı kapanmış değil. Ayrıca franchise adayının başka bir işle uğraşmaması ve 30 ila 45 yaş arasında olması da gerekiyor. Standart bir restoranın minimum yatırım maliyeti ise 350 bin dolar civarında gerçekleşiyor. Uygun yatırımcı seçildikten sonra 6 aylık bir eğitim zorunluluğu bulunuyor. Adaya ilk üç ay teorik ikinci üç ay ise pratik eğitim veriliyor.
Burger King, nerelerde franchise verilecek sorusunun cevabını şu an için vermiş değil. Şu an kendi işlettiği restoranlarının bir bölümünü yatırımcıya devredebileceği gibi yeni açılacak yerleri de yatırımcılara verebilecek. Alp Gürdil, bu politikanın tamamiyle işletmecinin yapısıyla doğru orantılı olduğunu söylüyor. Fakat tabii öncelikli hedef yeni açılacak yerleri franchisee'lere devretmek...
Alp Gürdil'e yatırımcı açısından Burger King'in en önemli avantajının ne olacağı sorusunu sorduğumuzda ilginç bir cevapla karşılaşıyoruz. Cevabın yorumunu ise size bırakıyoruz: "Bir kere bizim en büyük avantajımız şeffaflık olacak. Yatırımcı harcadığı paranın son kuruşuna kadar nereye gittiğini bilecek. Biz üreticilerden bir ürünü ne kadara alırsak, aynı fiyat avantajını birebir yatırımcılarımıza da uygulattıracağız. Bir kere daha üstünü basarak söylüyorum tamamiyle şeffaf bir yapımız olacak."
KOÇ'LA ORTAKLIK
Burger King, cephesinde franchise verme dışında iki önemli gelişme daha var. Bunlardan birincisi Burger King'in dünyada yaşadığı yeni bir yapılanmayla ilgili. Yeni geliştirilen logo ve restoran dizaynı Amerika ve Almanya'nın belli bölgelerinde uygulanmaya başlandı. Satılan mamülleri daha kaliteli bir hale getirmek için restoranın mutfak bölümüne yapılan değişiklikler ve müşteri memnuniyetini daha da artırabilmek için restoran dekorosyonunda yapılan yenilikler 2000 yılından itibaren Türkiye'de de hayata geçirilecek. Alp Gürdil, 2000 yılının ortalarına doğru bir prototip restoranın oluşturulacağını daha sonraki yıllarda ise tüm restoranların yeni yapılanmaya bağlı olarak değiştirileceğini söylüyor. Burger King cephesinde yaşanan bir diğer önemli gelişme ise Koç Grubu ile doğuda ortak yapılan hayvancılık yatırımı. Bilindiği gibi Türkiye'deki et fiyatları dünya piyasasının oldukça üstünde (Amerika'nın 5 katı). Bu amaçla Ata İnşaat'ın Koç Grubu ile yapmış olduğu bir ortaklık bu sorunu büyük ölçüde giderecek. Şanlıurfa ve Adıyaman'da hayata geçirecek olan proje tamamlandığında et fiyatları normal seviyesine de gelmiş olacak. Bu proje doğal olarak Burger King'in alım gücü de hesaplandığında karını da oldukça olumlu etkileyecek. Alp Gürdil'le olan görüşmemize son verirken kendisine ne zaman restoran sayısı olarak liderliği ele geçireceksiniz sorusunu yönelttik. Karşılıklı gülüşmelerden sonra Gürdil bu konuda şu açıklamayı yaptı: "Biz sanıldığı gibi öyle bir yarış içerisinde falan değiliz. Restoran sayısı tabii ki önemli fakat asıl önemli olan doğru yer ve doğru seçimdir. Her köşeye bir restoran açmak çok da önemli bir şey değil. Her zaman söylüyorum önemli olan kalitedir.
Burger King, özür diledi
Wall Street Journal Gazetesi'nin Amerika baskısında, 7 Ocak 2000 tarihli bir teşekkür ilanı yayınlandı. İlan birçok ulusun dilinde CocaâCola şirketine teşekkür ediyordu. Türk işadami Muzaffer Arslan ilana dikkatlice baktiginda kendi lisani ile teşekkür yazilmadigini görünce içi burkuldu. Okurumuz Amerika'ya yaptigi iş gezisinde gördügü bu ilanda, yillardir bu ülkede ticaret yapan ve Türk tüketicisinden para kazanan firmanin ülkemizi görmezlikten gelmesine içerlemişti. Gerçi Amerika'da yayinlanan bir gazete ilaninda Türkçe ibare olsun olmasin ne önemi var diyenler olabilir. Ancak bu olay üzerine Türkiye BURGER KING Pazarlama Müdürü Ayla Gürleyen'den bir açiklama geldi. BURGER KING Corporation bu ilanda Türkçe ibareye yer verilmedigi için Tüketici Köşesi araciligi ile Türk halkindan özür dilemişti.
[FONT="]WENDY'S GELİŞİMİ[/FONT]
CIROSU 8 MILYAR DOLARA YAKLAŞTI
Wendy's geçtigimiz aylarda yapmiş oldugu bir açiklamada New York bölgesinde hizli bir büyüme içerisine girecegini ve 5 yil içerisinde 100 yeni restoran açarak bu bölgedeki restoran sayisini 300'e çikaracagini duyurdu. Wendy's, tüm bu gelişmelerin beraberinde 1999 yili içerisinde yüzde 15 büyüyerek 460 yeni restoran daha açti. 1995 yilinda Canada'nin en büyük ikinci hizli servis zinciri olan Tim Hortons'u bünyesine katan Wendy's, 1998 yilinda iki zincirle 6 milyar dolardan fazla satiş gerçekleştirdi. Bugün Wendy's'in 5 bin 500, Tim Hortons'un ise bin 600 işletmesi bulunuyor.
[FONT="]Hamburgerde 'Beyaz' kâr[/FONT]
Ünlü şovmen Beyazit Öztürk'ün sponsorlugunu yapan Wendy's'in franchising başvurularinda yüzde 50 artiş oldu.
ISTANBUL - Ünlü şovmen Beyaz, Wendy's Hamburger'e Anadolu'da pazar yaratti. Beyazit Öztürk'ün halk arasinda taninan adiyla Beyaz'in bir yildir sponsorlugunu yapan Wendy's'in Anadolu'dan gelen francsihing başvurulari yüzde 50 oraninda artiş gösterdi. Beyaz'in Anadolu turnesinin başvurularin artişinda etkili oldugu belirtiliyor. Wendy's yetkilileri şimdi ABD ile yapilan franchising anlaşmasinda degişiklik yapma peşinde.
Wendy's Pazarlama Müdürü Mete Yalçin, ABD ile Anadolu ve Istanbul da dahil olmak üzere yatirimcilarin mali ve yatirim alanlarinin uygunluguna göre franchsing vermek için görüşüldügünü söyledi. Geçen yil temmuz ayindan bu yana Beyaz'in radyo, TV ve stand up şovlarina sponsorluk yapan Wendy's bu işbirligi sayesinde satişlarini da dolar bazinda yüzde 30 oraninda artirdi. Yalçin, "Beyaz ile işbirligimiz devam edecek. 8 Haziran'a kadar büyük mönülerden herhangi beşini alana Beyaz'in son stand up gösterileri için bir adet bilet verilecek" dedi. Wendy's ile kendinin çok özdeşleştigini hatta Beyaz adinin bile Bay Vendi olarak anildigini söyleyen Beyazit Öztürk ise, Wendy's Beyaz Show'a eylül ayina kadar ara vereceklerini ancak bu arada 15 Temmuz'da çikaracagi kasette Wendy's'den yardim alacaklarini belirtti.
[FONT="]FRANCHISING;BİR ZİNCİR NEDEN BAŞARISIZ OLUR?[/FONT]
[FONT="]Geçtigimiz yillarda büyük şehirlerde yaşayanlar önce şaşkinlikla, sonra özenerek rengarenk cepheyi, işlevsel yerleşimi, genç ekibi, içeri dolduran kalabaligi, çocuklarin ellerinden tutup kendilerini de sürüklemesini izlediler. Dogal olarak da yatirim düşünenler "neden ben de franchise almayayim?" veya "benzerini neden ben kurmayayim" dediler. Biraz da 1990'larin başinda basinin franchising'i "köşe dönmece" olarak tanimlamasi ve sihirli formül gibi sunmasi nedeniyle, bu firsati kaçirmak istemeyenler, dünyanin bir ucundan franchise getirdiler veya kendi sistemlerini franchising ile pazarlamaya başladilar. Bunlarin bir kismi beklediklerini bulamadi ve yatirimcilarini kendileriyle birlikte zarara sürüklediler. Yerli kurulan zincirlerin bir kismi ise ya tekrar şube sistemine döndüler veya yatirimcilarini hayal kirikligina ugrattilar. Örnegin dünyanin en yaygin ofis temizlik zinciri Jani-King, dünyanin en yaygin dondurma zinciri Baskin Robbins, Amerika'nin 60 yillik hamburger zinciri Dairy Queen, Türkiye'ye master franchise olarak girdiler. Her biri dünyada binlerce işletme işletmeyi başariyla yürütürken, birkaç yil içerisinde Türkiye pazarindan tamamen çekilmek zorunda kaldilar. Bir kisim yatirimcilar ise kendi alanlarinda dünyanin en yaygini veya başa güreşenleri diye bildikleri sistemlerin master franchise haklarini aydilar ama, beklemediklerini bulamamiş olmalilar ki, ilk yillarda hisselerini başkalarina devrettiler. Örnegin dünyanin en yaygin pizza zinciri Pizza Hut, dünyanin en yaygin ofis hizmetleri zinciri Mail Boxes Etc., binlerce işletmesi olan iki ayri Amerikan hamburger zinciri Wimpy ve Wendy's bu şekilde el degiştirdiler. Bu işletmeciler acaba neyi yanliş yaptilar da, seçtikleri markanin dünyadaki başarili gidişini Türkiye pazarinda yakalayamadilar? Başarili bir yabanci zincirin yabanci bir pazara uyarlanmasinda sik yapilan hatalari şöyle siralayabiliriz:[/FONT]
Pazara Uyum: Zincirin geliştigi ve yayginlaştigi ülkelerdeki tüketici alişkanliklari farkli niteliktedir. Türk tüketicisinin ilgisinin uyanmasi, denemesi, begenmesi, sürekli müşteri olmasi o denli yavaş denilebilir ki, firma olumlu sonuçlari görmeden kapanip gider. Sonuçta bu millet cahil, anlamadi degerimizi" der çikar yatirimci. Fiyat umuyu: Ürün veya hizmetin dünya kalitesinde olmasi sonucu, maliyet ve dolayisiyla fiyati da zengin ülkelerdekine yakin olacaktir. Sonuçta bizim tüketicimiz ancak deneme olanagini bulacak, sevse bile sürekli müşteri olmayacaktir. Yerli alternatiflerinin daha basit ama çok daha ucuz olmasi halinde, tüketici aradaki kalite farkini anlayamadan firma kapanmiş olur.
Kendini kriter alma: Bazi yatirimcilar, Amerika veya Avrupa'da tanidiklari oradayken severek kullandiklari ürün ve hizmetleri Türkiye'ye getirirken kendi begenilerini esas alma egilimindeler. Pazar araştirmasini da kendi çevrelerine danişarak yaptiklarinda hep olumlu yanitlar alirlar. Oysa ancak belli ve dar tüketici kitlesi ayni begeniye ve harcama olanagina sahip oluyor. Bu da, işin uzun süreli yaşamasina yetmiyor. Örnegin pahali bir çikolata butigi zincirini getirdiyseniz, beş yildizli otellin tek bir dükkan açtiginizda başarili oluyorsunuz ama, her alişveriş merkezinde birer tane açiyorsaniz batabiliyorsunuz.
Agir yatırım: Yabanci zincirin standartlari geregi yatirim da dünya ölçeginde olmak durumunda. Türkiye'de benzeri veya alternatif hizmetleri üreten işletmeler çok daha düşük bir yatirimla gerçekleşebiliyor. Sonuçta yerliler yatirim perakende fiyatlar ve yatirimin geri dönüş süresi açisindan oldukça avantajli duruma geçiyor. Dünyada başarisi kanitlanmiş zincir, Türkiye'de basit rakipler karşisinda pes ediyor. Yetersiz destek: Yabanci zincirlerin hemen hepsi, master franchise alan yatirimcisina ayni nitelikte franchise destegi vermiyor. Türkiye gibi uzak bir ülkede, franchising'i henüz tanimayan yatirimciya gerekli destegi vermek, oldukça masrafli ve uzmanlarin fazlasiyla vaktini alan bir iş. Türkiye pazarinin Avrupa, Japonya gibi ülkelere oranla daha küçük ve verimsiz oldugu da bir gerçek. Ancak ciddi ve dünya çapinda iddiali zincirler gereken destegi hakkiyla verebiliyorlar.
Konuya yabancılık: Her yatirimcinin ve girişimcinin kendine has bir tarzi oluyor. Yönetim, işletme, ekip kurma, yatirimin geri dönüş süresi konusunda beklentiler vb. yatirimciya göre Köklü şirket 2000'e hazır
Türkiye'nin en eski şirketlerinden biri olan Kebapçı İskender, bugün üçüncü kuşağın yönetiminde. Mehmetoğlu İskender Efendi tarafından 133 yıl önce 1967 yılında kurulan Kebapçı İskender, iddialı. İskender, Fahri ve Yavuz kardeşlerin 2000 yılına hazırladığı Kebapçı İskender, Türkiye genelinde bir marka olmayı hedefliyor. Franchising yolu ile Türkiye geneline yayılmayı planlayan Kebapçı İskender, taklitlerinin tabelalarını da mahkeme kararı ile indirtiyor. Bursa'da üç şube ile faaliyet gösteren Kebapçı İskender, 2000 yılının başında İstanbul'daki ilk şubesini açmayı planlıyor. Şirket, Amerika'da da restoran açmak için çalışmalar yapıyor
degişiyor. Yurtdişindan getirilen iş, çok karli ve başarili olsa bile kişinin tarzina uygun degilse sonuç olumlu olmuyor.
Hukuki yönüyle franchising(*)
Franchising özellikle 1970'li yillardan sonra sözlesmeler yoluyladünya çapinda yayginlasmis bir ticari iliski seklidir. Hukukçularin ve uluslararasi kuruluslarin Franchisingi degisik sekillerde tanimlamis olmalarina ragmen esasen tüm tanitimlarin temelde içerdigi ve ifade ettigi kavram hemen hemen birbirinin aynidir. Bu tanimlarin ortak yanlarini kullanarak, hukuki açidan bir tanim yapmak gerekiyorsa sunu söyleyebiliriz:
"Franchising, bir isletme çerçevesinde yapilan satis faaliyetlerinde denenmis ve kendini ispat etmis bir markanin destegi ve güvencesi altinda is yapan, birbirinin kopyasi, dagitim müesseselerinin mal ve hizmetlerin dagitimina yönelik olarak belli bir bedel karsiliginda söz konusu isim marka ve sistemin sahibi olan franchisor ile girmis olduklari bagimsiz bir ticari iliski türüdür."
Franchising, birbirinden bagimsiz iki taraf arasinda meydana getirilen sözlesmesel bir iliskidir. Franchising'in dogumunu saglayan belge franchisor ile franchisee arasindaki sözlesmedir. Franchising'in sözlesmesi baglayiciligi olan ve her iki tarafa da karsilikli hak ve yükümlülükler getiren hukuki bir belgedir. Bu sözlesmenin ( Franchise Contract ) çok detayli ve hemen her hususu kapsayacak sekilde kaleme alinmasi normal ve olagan bir uygulamadir. Franchise Sözlesmesi, Borçlar Yasamizda düzenlenmis degildir. Bu düzenlemenin olmadigi diger ülkelerdeki gibi Türkiye'de de bu tür sözlesmeler sözlesme özgürlügü prensibi uyarinca ve fakat hukuk düzeninin içinde kalmak kaydiyla taraflar arasinda serbestçe düzenlenirler. Franchise Sözlesmesi' nin satis, kira, vekalet, hizmet, hasilat kirasi sözlesmeleri gibi Borçlar yasasinda yer alan sözlesme türlerine benzer yanlari oldugu gibi, Ticaret Kanunumuzda yer alan acentelik iliskisine benzemektedir.
Ancak belirtmek gerekir ki Franchise Sözlesmeleri'ni, yukarda belirtilen sözlesme tiplerinden hiç birine kesin çizgiler içinde oturtmak mümkün degildir. Bu nedenle hukuken en dogru nitelendirme, Franchise Sözlesmesi'nin kendine özgü ( Sui generis ) yapisi oldugu bir sözlesme tipi oldugudur.
" Isletme sistemi Franchising'i" diyebilecegimiz busines format Franchising' de ( Mc Donald' s, Kentucky Fried Chicken, Wendy's, Wimpy vs. Gibi ülkemizde faaliyet gösteren türler ) sözlesmede yer alan dört temel unsur vardir:
1- Franchisor sahip oldugu belirli, bir ismin markanin kullanilmasi için Franchisee' ye izin verir.
2- Franchisee üzerinde Franchisor ' in sözlesme süresince devam eden bir denetimi mevcuttur.
3- Yine sözlesme boyunca Franchisor Franchisee' ye belirli yardin ve hizmetlerde bulunur.
4- Ödeme sekli. Franchisee " Royalty " olarak adlandirilan peryodik ödemelerde bulunur.
Taraflar arasindaki iliskiye hayatiyet veren belirli bir süre boyunca karsilikli hak ve sorumluluklari düzenleyen sözlesme bu kadar önemli olduguna göre nasil düzenlenmeli ve neler ihtiva etmelidir?Franchise Sözlesmesi hazirlanirken göz önünde bulundurulacak en temel husus taraflarin üzerinde anlastiklari her seyi tüm hak ve yükümlülüklerini süpheye mahal birakmayacak biçimde düzenlemeleridir. En azindan 5 ile10 yil sürecek bir iliskinin kurulmakta oldugu unutulmamalari sözlesme buna göre açik kapi birakmayacak sekilde, açik ve anlasilr sekilde kaleme alinmalidir. Tipik bir Franchise Sözlesmesi'nde bulunan hükümler su sekildedir:
FRANCHISEE' YE TANINAN HAKLAR
Franchisor' un sahibi oldugu, Know-how' i ve buna bagli ticari sirlari kullanma, markayi kullanma. Belirli bir bölgede inhisari satis hakkina sahip olma, Franchisor' dan destek ve hizmet almak. Tabii, bu haklar taninirken bir yandanda çesitli kisitlamalara tabi tutulur. Örnegin marka ve ismin sadece belirli bir bölgede kullanilabilecegi kisitlamasi getirilebilir veya nadir olarak görülse de Franchisor marka ve ismi belli bir bölgede birden fazla Franchisee' ye kullandirma hakkini kendi uhdesinde sakli tutulabilir. (Unit Franchise Sözlesmeleri' nde oldugu gibi )
FRANCHISOR' A TANINAN HAKLAR
Bunlarida söyle özetleyebiliriz: Franchisee' nin icraatini denetleme Frnchisee' nin muhasebe kayitlarini inceleme. Franchisee' ye ait isyerlerinin kontrolü ( Site Visit ). Belirli dönemler halinde Franchisee' den isin gidisati ile ilgili raporlar ve bilgiler talep etmek. Franchisee' ye sözlesme süresince ve sözlesmenin sona ermesi halinde belirli bir süre rekabet yasagi getirmek.
FAALIYET BÖLGESI ( FRANCHISE TERRITORY )
Her sözlesmede bu açik ve kesin sekilde belirtilir. Cografi bölge tayini taraflar arasinda önemli müzakere ve pazarlik konularindan birini teskil eder. Bir taraftan Franchisee genis bir bölgede tekel hakki isterken, Franchisor aksine yumurtalarini tek bir sepete koymaktan kaçinmayi yegleyecek ve faaliyet bölgesini dar tutmaya ve ayni bölgede birden fazla franchisee tayin etmek hakkina sahip olamayi isteyecektir.
SÖZLESME SÜRESI
Genellikle uzun bir zaman dilimini kapsar. Zira, her iki tarafta yatirimlarinin meyvelerini toplamayi mümkün kilacak bir zaman sürecine sahip olamayi arzu ederler. Uluslararasi Franchise Sözlesmeleri'nde genellikle 5 ile 10 yil arasinda bir süre saptandigi görülmektedir. Ancak, taraflarin her halükarda serbestçe düzenleyecekleri bir husustur. 20 yila varan sürelerin kararlastirildiginda vakidir. Sözlesmenin yenileme kosullari da taraflar arasinda serbestçe kararlastirilir.
FRANCHISEE' YE VERILEN YARDIM
Franchisor'in verecegi destek hizmetleri ( yardim ) sözlesmelerinin akdi ile baslar ve sözlesme boyunca devam eder. Bu yardim ve desteklerini örneklemek gerekirse; yöneticilerin ve elemanlarin egitimi, isyerlerinin açilacagi mekanlarin saptanmasinda dikkat edilecek noktalara iliskin bilgiler, makine ve techizat verilmesi, isyeri dekorasyonu, pazarlama destegi ve reklam kampanyalari, danisma hizmetleri vs.
FRANCHISEE BEDELI ( FRANCHISEE FEES )
Franchisee' nin kullanma hakkini aldigi markla ve sistem için Franchisor' a yapacagi ödemeler çesitli sekillerde olabilir; Sözlesmenin akdi ile yapilan toplu ödeme ( Ön ödeme / Lump Sum Fee ). Devamli ve belli dönemler halinde yapilan ödemeler ( Royalty ) Royalty ödemeleri genellikle bürüt ciro üzerinden hesaplanir ve cironun belirli bir orani seklinde saptanir. Nadiren aylik maktu ücretler halinde de belirlenebilir. Franchisor' in verdigi destek hizmetleri için yapilan ek ödemeler. Bu ödeme Franchisor' in verdigi hizmetler dolayisiyla yaptigi masraflarin karsilanmasina yöneliktir.
Ödemelerin ne sekilde yapilacagi ( Nakit, açik hesap, akreditifli ödemeler vs. ) da sözlesmenin bu basligi altinda düzenlenir. Yukarida belirtilenlerin disinda rekabet yasagina iliskin hükümler, sözlesmenin feshi ve sona ermesi, sir saklama yükümlülügü vs. gibi daha bir çok hususlar Franchise sözlesmesinde yer alirlar. Burada belirtilenler kisitlayici degildir. Taraflar müzakerelerde üzerinde anlastiklari her hususa sözlesmelerde yer verilmelidir.
ÜLKEMIZDEKI MEVZUAT AÇISINDAN FRANCHISE
SÖZLESMELERIN AKDINDE DIKKAT EDILECEK HUSUSLAR :Franchisor' in yabanci bir isletme oldugu hallerde ( Uluslararasi bir Franchise Iliskisinde ) Hazine Dis Ticaret Müstesarligi'na bagli Yabanci sermaye genel müdürlügü (YSGM ) Franchise Sözlesmesini inceleyip, onaylar. YGSM'nin onayini almadan royalty ve diger ödemelerin yapilmasi mümkün degildir.
YSGM' nin sözlesmeyi onaya tabi tutmasinin yasal dayanagi 12.2.1986 tarihli, 86/10353 sayili karaname ile 1986 tarihli yabanci sermaye çerçeve karari hakkindaki 1 no'lu tebligdir.
Buna göre, sözlesme hazirlandiktan sonra tebligde belirtilen bazi ek dökümanlar ile birlikte YSGM' ye sunulur. YSGM adi geçen tebligin hükümleri çerçevesinde bir inceleme yapar ve aykiri gördügü maddelerin degistirilmesini veya tamamen çikartilmasini isteyebilir. Prensip olarak, YSGM' nin Franchise sözlesmesine bakis açisi olumludur. Böyle bir iliskinin ülkede istihdam yaratilacak olmasi, kaliteli mal ve hizmet sunumunu tesvik edecek nitelikte bulunmasi ve rekabeti artiracak bir ortam -gelistirecek olmasi bakimindan YGSM taraflari tesvik edici bir tutum içerisindedir.
AVRUPA BIRLIGI' NDE TESVIKLER
Franchising karli is güvencesi yüksek bir is kolu oldugundan, genellikle tesvike muhtaç olmuyor. Bununla birlikte, franchise isletmeler genelde hizmet sektöründe faaliyet gösteren küçük isletmeler olduklarindan, KOBI' lere verilen tesviklerden yaralaniyor.
AB üyesi ülkelerde bu kapsamda verilen devlet yardimlari, ana hatlari ile:
* Kurulus için hibe, düsük faizli kredi veya kredi garantisi
* Yeniliklere yönelik yatirimlar için yardim yada düsük faizli kredi
* Enerji tasarrufu saglayan yatirimlar için yardim yada düsük faizli kredi
* Yönetim ve satis danismanligi için yardim
AB Komisyonu 'nun 15/ 6/ 1994 tarihli toplanti sonrasinda Bölgesel Politikalar Genel Müdürlügü tarafindan yayinlanan bildiride, KOBI' lerin desteklenmesinin esaslari ve öncelikleri belirtilmistir. Bunlar,
* Kalite, teknoloji, yönetim, komünikasyon
* Çevre ve enerjinin korunmasi
* Arastirma merkezleri
* Pazara giris
* Çalisanlarin egitimi
* Kredi ve finansman
alanlarinda yogunlasmaktadir.
AEA anlasmasinin 61 (3c ) maddesinde belirtilen " ticareti ve rekabeti bozmayacak yardimlar " kapsaminda verilecek destekler su sekilde sinirlandirilmaktadir.
Destek gören alanlarda, en çok net %30
61 ( 3a ) kapsaminda ise, en çok net %75
Destek görmeyen alanlarda, en çok brüt %15
Egitim ve danismanlik hizmetlerinde, en çok brüt %50
Ar-Ge için büyük firmalara verilenden, % 10 fazlasi
Yeni is yaratilmasini amaçlayan yatirimlarda, en çok 3000ECU/isgücü
Özel amaçli yatirimlarda, en çok % 15
Diger yatirimlarda, en çok 200000 ECU
3 yillik süre içinde AB' ye bildirilmeden, en çok 50.000 ECU
Üye ülkelerde uygulanan tesvikler, bu çerçeve içinde kalmakla birlikte çok çesitlilik göstermektedir.
TÜRKIYE' DE ISTENEN TESVIKLER
Öncelikle her biri ayri isletmeciye ait fakat ayni marka altinda faaliyet gösteren, ayni sistemi kullanan, ayni fondan reklam yapan, ayni kaynaktan mal temin eden, ayni yerde egitim alan isletmeleri tek bir tesvik belgesi kapsaminda görmek gerekir. Sisteme tesvik verilmesi ile, parasal destekten çok daha önemli olan moral ve destek kontrol gelecektir. Bireysel yatirimci ise daha büyük güvenle girecek. Isi yarida birakirsa tesvikle saglanan avantajlarini kaybedeceginden, isine daha siki sarilacak. Ana firma tesvik alabilmek için isin geregi olan bilgi birikimi, kurumsal altyapi, destek hizmetleri yatirimi ve yönetim organizasyonunu tamamlayacak. Ana firma tesvikin muhatabi olacagindan, isletmelerin basarisizliga ugramamasi için daha çok çalisacak. Tesvik almak, bir anlamda projesini yetkili makamlara kabul ettirmek gibi görülecek. Saglanacak güvenle, kamuya ait olmayan bankalardan nispeten uygun sartlarla kredi veya leasing temin edilebilecek. Devletin verdigi tesvik kimsenin projesine kefil olmayacagindan, UFRAD üyeligi veya UFRAD kurallarina uymus olmak önemli bir kriter olusturacaktir.
Böylelikle UFRAD hatali uygulama içinde olan üyelerine karsi bir önemli yaptirim elde edecek. Zamanla franchise alanlar nezninde önemli ve yetkili bir " sikayet merci "olacak. Ülkemizde franchising sektörünün nabzini elinde tutacak. Sistemin kontrol mekanizmasi olarak. UFRAD basvurusundan sonuç almayan sikayetçiler TOSYÖV ile küçük isletmelere sahip çikan kuruluslara, Tüketici Mahkemeleri' ne veya ilgili Bakanliga gidebilecekler. Türkiye' de franchising sistemine yarar gördügümüz tesvikler ise sunlardir:
* Yatirim indirimi
* Ithalatta vergiden muafiyet
* Yatirim mallarinda KDV ertelemesi
* Ar-Ge, tanitim, patent, marka, danismanlik masraflarina katki
* Uzun vadeli, düsük faizli kredi ve leasing saglanmasi
* Kredilere teminat destegi
[FONT="] YERLİ ÜRETİCİLERİN DIŞ ÜLKELERDE NASIL TUTUNABİLİRLER?[/FONT]
Yerel üreticiler yerel tadları ortaya çıkarabilirlerse ve bu tadlara önem verebilirlerse bir rekabet avantajı sağlayabilirler çünkü türk insanının damak tadını bilirler ve onlara göre onlara hitab ederler.Dış ülkelerde başarılı olabilmeleri için öncelikle Türk kültürünü mutfağını ön plana çıkarıp farklı tadlara ve zevklere ilgi duyan insanlara daha çok yönelmelidirler.Böyle stratejilerle yola çıktıkları zaman başarılı olmamaları bence zor olur.
[FONT="][/FONT]
