Protein Sentezi

[qReaTh]

HERAKLES Otomatik Avlı kalıcı sunucu. 19 Haziran'da açılıyor. Atius & Wizard güvencesiyle hemen kayıt ol, ön kayıt ödülleri aktif. HEMEN TIKLA!

PROTEİN SENTEZİ


Santral Doğma
DNA molekülü protein sentezinde amino asitlerle doğrudan temas etmez.Sentezde ana kalıp DNA modellik ederek oluşumunu sağladığı ikincil kalıplar ( RNA ) vasıtasıyla protein sentezine katılır.

DNA bu görevi şu sırayla gerçekleşir.
DNA dan protein sentezine doğru gerçekleşen olaylar tersinir değildir

yani DNA dan protein sentezlenir ancak proteinden DNA sentezlenmez bu nedenle bu olaya santral doğma denir
A- Replikasyon
Hücre bölünmesi öncesi DNA molekülünün kendini eşlemesine denir. Bölünmede meydana gelen hücrelere eşit miktarda DNA verilmiş olur. Böylece kalıtsal özelliklerin nesiller boyu değişikliğe uğramadan aktarılması sağlanır.
Replikasyon hücre döngüsünün sentez ( s ) evresinde gerçekleşir. Yarı korunumlu olarak gerçekleşir. Bir DNA molekülünün bir zinciri kalıp diğer zincir ise yeni sentez DNA` dır.
Replikasyon da DNA zincirlerinin görevi yeni moleküllere kalıp görevi görmektedir.
Replikasyon eucaryotik hücrelerde nucleus ta

mitokondri ve Kloroplastta gerçekleşir.Prokaryotlarda sitoplazmada gerçekleşir.
Replikasyonun gerçekleşmesinde görülecek hata yeni hücrelerde ortaya çıkar.Yeni nesillerde görülmesi için hatanın üreme hücrelerinde (Sperm

ovum

spor

makrospor

mikrospor) veya üreme ana hücrelerinde gerçekleşmesi
gereklidir.

Replikasyonun özellikleri

• Nucleotidler deoksiriboz içerir.
• Kalıp DNA bütün nucleotidleriyle senteze katılır.
• DNA polimeraz ve DNA az iş görür.
• Sadece hücre bölüneceği zaman İnterfazda (Sentez evresinde) gerçekleşir.
• kalıtsal bilgilerin yeni nesillere taşınımını amaçlar.
• DNA molekülünün iki zinciride kalıp ödevi görür.
• Sentezlenen yeni zincirler kalıp zincirle zayıf hidrojen bağları kurarak birlikte DNA molekülünü oluşturur.
• Kalıp DNA 3` ucundan 5` ucuna doğru okunur
• Yeni DNA sentezi 5` ucundan 3` ucuna doğru gerçekleşir

DNA
(ATP

GTP

CTP

TTP)n+n-2(H2O) -------------------- DNA +2 n-4 Pi
DNA Polimeraz

B- Transkripsiyon
Nucleusta

mitokondri ve kloroplastlarda gerçekleşir. Prokaryotlarda sitoplazmada gerçekleşir. DNA gen birimlerinden m-RNA nın belirli nucleotid dizilimiyle sentezlenmesidir. İnterfaz aşamasında gerçekleşen bu olay bölünme evresinde gerçekleşmez temel amaç hücredeki yaşamsal olayların kontrol edilmesidir. Amaç DNA daki nucleotid diziliminin şifre olarak m-RNA ya aktarılmasıdır.
Transkripsiyon gerçekleşirken görülen hata sadece o m-RNA ile sentezlenecek proteinle ilgilidir. Normal transkripsiyonlar çoğunlukla bu hatayı örter.
DNA
n(ATP

GTP

UTP

CTP)+n-1(H2O) ----------------------RNA +2n -2Pi
RNA Polimeraz

Transkripsiyonun temel özellikleri

• DNA nın anlamlı zincirinde gerçekleşir.(Kalıp ödevi görür)
• Belirli bir protein sentezi için gerçekleşir.
• DNA daki Timinin yerini sentezlenen m-RNA da Urasil alır.
• Sentezlenen m-RNA daki nucleotid sayısı anlamlı zincirdeki nucleotidle oranı 1/1 dir.
• Sentezlenen m-RNA daki nucleotid sayısı gen bölgesindeki nucleotidlere oranı 1/2 dir.
• Sadece interfazda gerçekleşen bir olaydır.
• DNA dan m-RNA ya aktarılan her anlamlı üçlü nucleotid dizisine kodon denir.
• Nucleotidlerde riboz bulunur.
• RNA polimeraz enzimi iş yapar.
• Aynı sentez hücrede defalarca gerçekleşebilir.
• DNA molekülünün tek zinciri ve gen bölgesi kalıp ödevi görevi görür.
• Sentezlenen RNA sentez bittikten sonra kalıp DNA dan ayrılarak sitoplazmaya geçer.
• m-RNA sentezinde DNA 3` uçtan 5` uca doğru okunur
• m-RNA 5` uçtan 3` uca doğru sentezlenir.

RNA` nın DNA ya Benzer Özellikleri

• DNA üzerinde sentezlenmesi.
• Organik baz olarak Adenin
  
  Guanin
  
  Sitozin in bulunması.
• Fosfodiester bağlarına sahip oluşu.
• m-RNA hariç zayıf hidrojen bağları bulunuşu.
• İnterfazda sentezlenmesi.
• Kalıtsal özelliklerinin oluşması ve yaşamsal olayların gerçekleştirilmesi.
• Nucleus kloroplast ve mitokondri de bulunuşu.

RNA` nın DNA dan farklı Yönleri

• Tek zincir oluşu.
• Timin yerine urasil bulundurması.
• Sitoplazma ve ribozomlarda bulunması.
• İşlevi bitirdikten sonra yıkılması. (Hidrolizle)
• Daha küçük molekül yapıda olması.
• Kendini eşleyememesi.
• Yapı ve görev olarak 3 çeşit olması.
• Bölünme hariç her zaman sentezlenirler.

C- Translasyon
Hücre sitoplazmasında (Mitokondri matriksinde ve Kloroplast stomasında ribozomlarda gerçekleştirilir. m-RNA ile taşınan şifre kodonlarlara uygun amino asit dizilimine sahip proteinlerin sentezlenmesidir. Hücre döngüsünün bütün evrelerinde gerçekleşen bu olaylarda amaç hücrenin ihtiyacı olan yapısal ve enzimatik proteinlerin kontrolü şeklinde sentezlenmesidir. Translasyon için gerekli koşullar : m-RNA

aktifleşmiş t-RNA

Ribozom

yeterli sayı ve çeşitte amino asit

ATP

Enzim

Translasyon un temel özellikleri

• 4 çeşit nucleotid 64 çeşit triple (üçlü nucleotid dizisi) oluşturur.
• DNA`nın anlamlı triplelerine kod
  
  m-RNA daki tripleye kodon
  
  t-RNA daki tripleye antikodon denir.
• 64 şifreden 61 tanesi amino asitlere karşılık gelir. 3 tanesi ise boş şifre olarak adlandırılır.
• Boş olan 3 şifre UAA-UAG-UGA dır. Protein sentezinin bitişini belirler.
• Canlılarda protein sentezi AUG şifresi ile başlar.
• Başlatıcı kodondan önceki ve sonlandırıcı kodonlar ve sonraki kodonlar okunmaz.
• Protein sentezinde rol alan 20 çeşit amino asit 61.çeşit şifre ile şifrelenmiştir
• 9-m-RNA nın okunması 5` uçtan 3` uca doğru gerçekleşir
• 10-Amino asitlerin polipeptid dizisi oluşturmaları amino (–NH2) uçtan
  
  karboksil (-COOH) uca doğru gerçekleşir
• Bazı amino asitleri şifreleyen triple (kodon) sayısı farklıdır

Örnek:

• MetioninveTriptofan:1 Triozin
  
  Sistein
  
  Histidin
  
  Lizin
  
  Glutamin:İzolösin:3
• Valin
  
  Prolin
  
  Alanin
  
  Glisin:4 Lösin
  
  Serin
  
  Arjinin:6

Kısaca: Genetik şifrenin (kalıtsal bilginin)aktarım yönü
DNA...............> m-RNA............>Protein şeklinde gerçekleşir
Not: Bir proteinde aynı veya farklı birden çok polipeptid bulunur. Translasyon sonucu oluşan bu polipeptidler birleşerek proteinleri oluşturur
Protein sentezinde etkileşim
A- Nucleolus ta sentezlenen r-RNA nucleoplazma da özel proteinlerle birleşerek ribozom alt birimlerini oluşturur. Bu alt birimler porlardan sitoplazmaya geçerler ve ayrı birimler olarak bulunurlar(!)
B- DNA nın ilgili bölgelerinde (!) sentezlenen tRNA lar düz zincirler halinde sitoplazmaya geçerler. Sitoplazmada özel nucleotidler arasında kurulan zayıf hidrojen bağları ile boyut kazanır ve yonca yaprağına benzerler. Kendi anti kodonlarına uygun amino asitlerle Enzimler ve ATP nin varlığında birleşerek aktifleşirler

C-m-RNA lar DNA nın gen bölgelerinde anlamlı zincirlerinde sentezlenerek sitoplazmaya geçerler

Animasyonu izle

Animasyonu izle
Protein sentezinde anlamlı etkileşim sırası

• DNA daki ilgili gen bölgesinde m-RNA sentezlenir
• m-RNA sitoplazmaya geçer
• Ribozom küçük alt birimi ile birleşir
• Büyük alt birim küçük alt birim ile birleşir
• Amino asit bağlayarak aktifleşen t-RNA ribozom büyük alt birimdeki 1. bölgeye bağlanır.t-RNA nın anti kodonu ile m-RNA nın kodonları arasında zayıf hidrojen bağları kurulur
• m-RNA 5` ucuna doğru t-RNA ile beraber 2. bölgeye doğru bir kademe kayar
• Boş kalan 1. bölgeye uygun anti kodona sahip aktifleşmiş 2. t-RNA yerleşir
• m-RNA 5` ucuna doğru bir kademe daha kayar boşta kalan 1. t-RNA nın amino asidinin COOH ucu ile 2. t-RNA nın taşıdığı amino asidin NH2 grubu arasında peptid bağı kurulur.Bağ kurulurken 1. t-RNA serbest kalır.

Nucleolus ta r-RNA sentezlendikten sonra özel proteinlerle birleşerek ribozom alt birimlerini meydana getirirler.Alt birimler porlardan sitoplazmaya geçerler. Küçük alt birimde m-RNA nın bağlanmasını sağlayan bir aktif bölge bulunur.Büyük alt birimde ise iki tane t-RNA bağlanacağı aktif bölge bulunur.
DNA nın ilgili bölgelerinde (!) t-RNA lar sentezlendikten sonra düz zincir olarak sitoplazmaya geçer. Burada aktif t-RNA haline gelir. t-RNA larda m-RNA lardaki kodonları tanıyan anti kodonlar bulunur. Sitoplazmadaki amino asitlerin protein sentezinde uygun yerlerine yerleşmesine yardımcı olur.

Başlatıcı ve durdurucu kodonlar

Click this bar to view the original image of 546x600px.

 

[FinaL07]

http://www.turkmmo.com/biyoloji/1009511-protein-sentezi.html
Daha Önce Verildi , Kilit.