ders 19

Sınıflar, Metotlar ve Özellikler

ActionScript 2.0 ve Flash 8 Basic sınıflar, nesneler ve nesne örneklerinin kullanıldığı işlevsel bir model üzerine kurulmuştur. Bu modelin çalışma şekliyle ilgili her şeyi bilmeniz gerekmez; ancak temelini oluşturan kavramları bilirseniz bunun faydasını görürsünüz, çünkü bunlar Flash 8 ve ActionScript 2.0`ın nasıl çalıştığıyla (ve sizin için nasıl çalıştığıyla) ilgili olarak hemen her noktaya değinmektedir. Ayrıca, bu konu hakkında ne kadar fazla bilgi sahibi olursanız, uygulamanızı yönetmeniz de o kadar kolay olur.

Öncelikle bir sınıfın (class) ne olduğunu anlamanız gerekir. Sınıf, ortak becerileri ve özellikleri tanımlayan script`lerden oluşan bir koleksiyondur. Sınıflar önemli bileşenlerdir, çünkü geliştiricileri, aynı ya da farklı uygulamalarda aynı işi yaparken ihtiyaç duydukları kod satırlarını her seferinde tekrar tekrar oluşturma mecburiyetinden kurtarırlar. Sınıfları işlevsellik için kullanılan birer şablon olarak düşünebilirsiniz ve programcılıkta, Flash`ta ve gerçek hayatta her şey aslında bir tür sınıfa aittir diyebiliriz.

Örneğin, diyelim ki köpekleri çok seviyorsunuz ve bir gün yavru bir köpek aldınız. Yavru köpekler Köpek sınıfına aittir ve Köpek sınıfı, dünya üzerinde bulunan ve çiçek tarhlarına zarar veren her köpeğin ana şablonudur. Bildiğiniz gibi sonuçta köpek, köpektir, çünkü ister küçük, ister büyük olsun, bütün köpekler benzer özelliklere sahiptir ve belirli bir şekilde davranır. Bir üretim çiftliğinden ya da evcil hayvan satıcısından bir köpek aldığınızda köpek sınıfının bir örneğini yaratmış olur (her ne kadar teknik olarak yavru köpek örneğini anne köpek doğurmuş olsa da) ve böylece bir köpek nesnesine sahip olursunuz. Yavru köpek, köpek şablonundan ya da köpek sınıfından oluşturulur ve kalıtım yoluyla köpeklerin doğumdan itibaren sahip oldukları bütün metotları ve özellikleri alır. Sizse sadece coşku dolu bir arkadaş edindiğinizi düşünürsünüz.

Bütün köpekler ortak metotlara sahiptir, örneğin havlamak(), salyaakitmak() ve kosmak() gibi. Metotlar, belirli bir nesnenin yaptığı şeylerdir. Köpekler ayrıca benzer özelliklere sahiptir: tuyCinsi, boy, ağırlık, cinsiyet, isim, vs. Özellikler, bir nesnenin fiziksel yapısını tanımlar. Bir köpeği eğittiğinizde ona yeni metotlar eklersiniz, köpeğin bakımını yaptığınızda ise onun özelliklerini değiştirirsiniz. Bununla birlikte, metotları çağırmak ve özellikleri değiştirmek, köpeğin temel yapısında bir değişiklik oluşturmaz. Dolayısıyla, ona ne yaparsanız yapın, ne öğretirseniz öğretin, köpek yine köpektir ve hep öyle kalacaktır. Anlaşıldı mı? Güzel. Çünkü köpek gibi bir nesnenin temel yapısını değiştirmeye başlamak istiyorsanız, kendi sınıflarınızı yaratmanız gerekecektir. Neyse ki Flash`ta bu kadar ileri gitmeniz gerekmeyecek, çünkü Flash`taki mevcut sınıflar sizin gerçekleştirmek istediğiniz işlemler için genelde yeterlidir.

Not: Kendi sınıflarınızı yaratmak istiyorsanız, bunların, uzantısı .as olan ve yayınladığınızda SWF dosyasına derlenen harici dosyalarda oluşturulması gerekir. Bu derslerdeki alıştırmalarda herhangi bir sınıf yaratmayacaksınız, ama ActionScript`in içinde mevcut olan “yerleşik sınıflar“ı kullanacaksınız. Bu sınıflar da Flash`ın install dizininde harici olarak .as dosyalarında depolanmaktadır. Bunları inceleyebilirsiniz ama sakın değişiklik yapmayın.

ActionScript 2.0, Math sınıfı, Button sınıfı ve Date sınıfı gibi bir dizi yerleşik sınıf içerir. Daha önce MovieClip sınıfını ve onun bazı metotlarını ve özelliklerini(stop ve gotoAndPlay metotları gibi) kullanmıştınız. MovieClip sınıfını, değiştirebileceğiniz ya da belirli bir örnek için yeniden ayarlayabileceğiniz özelliklere de (_visible, _width ve _height gibi) sahiptir. Aslında Stage`iniz de MovieClip sınıfının bir örneğidir. Yerleşik bir sınıfın nasıl kullanıldığını kısaca inceleyeceğiz. Flash`la gelen MovieClip, Button, TextField ve Component bileşen sınıflarını temel alan nesneler görsel olarak yaratılabilir (diğer bir deyişle bunların örnekleri oluşturulabilir). Ancak birçok Flash sınıfının örneğinin (LoadVars ve Sound gibi) ActionScript kullanılarak oluşturulması gerekir. ActionScript kullanarak bir sınıfın yeni bir örneğini yarattığınızda aslında yapılandırıcı fonksiyon (constructor function) adı verilen bir öğeyi çağırırsınız. Yapılandırıcı fonksiyon, bir sınıfını içinde tanımlanan ve nesneyi oluşturarak belleğe gönderen özel bir fonksiyon türüdür. Bunu bir otomobil fabrikasındaki montaj hattına benzetebiliriz. ActionScript kullanarak yeni bir nesne örneği yaratmak için aşağıdaki gibi bir satır yazabilirsiniz.

var rockinSound: Sound = new Sound();

Bu örnekte Sound sınıfının yeni bir örneğini yaratarak (ya da yapılandırarak) ona rockinSound örnek ismini veriyorsunuz. Böylece gerektiğinde ona göndermede bulunabilirsiniz. Sound örneği bellekte saklanır, dolayısıyla onu kullanmak için ismiyle çağırmanız gerekir. Çocuğunuzu yuvadan almaya gittiğinizde binaya girip “Haydi çocuklar, gidiyoruz!“ diye bağırmazsınız, çünkü bir sürü çocuk peşinize takılabilir, ya da birkaç çocuk gelebilir veya hiçbir çocuk gelmeyebilir. Ele avuca sığmayan çocuğunuzu çağırmak için “Zeynep, haydi!“ diye bağırmanız gerekir. Çocukları yuvadan alırken ortaya çıkan beklenmedik bir sonuç, aslında kötü bir sonuçtur ve bunu ActionScript`e uyarladığımızda benzer bir durum ActionScript`te de kötüdür. “Haydi Sesi“nin Flash için bir anlamı yoktur. Dolayısıyla Sound sınıfı örneğini adlandırmanız, sonra da bir şey yapmasını istediğinizde onu ismiyle çağırmanız gerekir. Stage`deki bir movie clip`in kütüphanede (Library) yer alan bir movie clip sembolünün örneği ya da kopyası olması gibi, rockinSound da Sound sınıfının sadece bellekte bulunan ve sizden alacağı komutları bekleyen bir örneğidir.

Sound sınıfı, yerleşik sınıfa bir örnektir. Yerleşik sınıf demek, Flash`la birlikte gelen, bilgisayarınıza yüklenen ve ActionScript diliyle yazılmış olan bir sınıf demektir. Sınıf ayrıca, sınıfını kendisini oluşturan önceden tanımlanmış metotlara ve özelliklere sahiptir. Macromedia`nın programcıları tarafından üretildikleri için endişelenmeniz gerekmez