- Katılım
- 3 Kas 2009
- Konular
- 103
- Mesajlar
- 566
- Reaksiyon Skoru
- 29
- Altın Konu
- 0
- TM Yaşı
- 16 Yıl 7 Ay 7 Gün
- Başarım Puanı
- 107
- MmoLira
- 3
- DevLira
- 0
ROHAN2 WORLD 1-120 TR TİPİ OFFICIAL YOHARA, BALATHOR VE AMON! 80. GÜNÜNDE! +10.000 ONLİNE! HİLE VE BOT %100 ENGELLİ HEMEN TIKLA!
Turkcell Süper Lig, (Eski isimleri: Milli Lig, Türkiye Birinci Futbol Ligi, Türkiye 1. Süper Futbol Ligi) 1959 yılında Milli Lig adıyla kurulmuştur ve şu an Türkiye'nin en üst düzeydeki futbol ligidir. Turkcell Süper Lig, Türkiye Futbol Federasyonu'na bağlıdır. Son şampiyon Beşiktaş JK'dır.
Konu başlıkları [gizle]
1 Milli Lig'den Önce Türkiye'de Futbol
2 Kuruluş
2.1 1959 öncesi
2.2 1959 ve 1960'lar
2.3 1970'ler
2.4 1980'ler
2.5 1990'lar
3 Süper Lig kuralları
3.1 Süper Lig'e katılabilme
3.2 Lig düzeni
3.2.1 İkili Averaj
3.2.2 Üçlü ve daha fazla averaj
3.3 Avrupa Kupalarına Katılabilme
3.4 Ödüller
3.4.1 Kupa
3.4.2 Madalyalar
3.4.3 Para
3.5 Sponsorluk
3.6 Yayın hakları
3.6.1 Televizyon yayınları
3.6.2 Radyo yayınları
3.7 Resmi maç topu
4 Turkcell Süper Lig 2009-10
5 İstatistikler
5.1 Şampiyonluklar
5.2 Anadolu takımlarının başarıları
6 Lige Katılımlar
7 Türkiye Birinci Futbol Liginde İlkler ve Enler
8 UEFA Sıralaması
9 Ayrıca
10 Kaynaklar
11 Dış bağlantılar
Milli Lig'den Önce Türkiye'de Futbol [değiştir]
Milli Lig kurulmadan önce Türkiye'nin bazı illerinde (İstanbul, İzmir, Eskişehir, Adana, Trabzon, Bursa)[2] mahalli ligler kurulmuştu. Bu liglerden İstanbul Ligi ise yabancılar (özellikle İngiliz) askerler ve tüccarlar [3]tarafından kurulmuştur. Türkiye topraklarında yapılan ilk maç ise 1897 yılında İzmir'den İstanbul'a gelen İzmir Karması'yla İstanbul Karması arasında oynanmıştır.[2]
Bu futboldan uzak kalış ve Türk topraklarındaki bu oyunun başkalarınca oynanması Galatasaray Lisesi 10. sınıf öğrencilerinden Ali Sami Yen'in zoruna gider ve arkadaşlarını toplayarak Galatasaray'ı kurar. [4] Galatasaray ile başlayan Türk kulüpleri Fenerbahçe, Vefa, Beykoz, Beşiktaş, Altay ve Karşıyaka ile devam eder. Bu kulüplerin kurulması Cuma Ligi,Pazar Ligi,İstanbul Şampiyonluğu Ligi gibi organizasyonların oluşmasını beraberinde getirir. O dönemde Beşiktaş kulübü lig kurulması önerisini getirir ama bazı kulüpler bu öneriyi kabul etmezler.Beşiktaş kulübü önerisini kabul eden takımlarla birlikte İstanbul Türk İdman Birliği Ligi'ni kurar.
Bu kulüplerin kurulup gelişmeye başlayacağı bu dönemde önce Balkan Savaşları'nın daha sonra da I.Dünya Savaşı'nın çıkması ve eli silah tutan herkesin askere alınmasıyla futbol sahaları boş kalır ve Türk Futbolu 11 yıllık bir kesintiye uğrar(1912-1923).
Cumhuriyetin kurulması ile her alanda olduğu sporda da atılımları beraberinde getirdi. Bu dönemin en önemli olayı ise Türk İdman Cemiyetleri İttifakı yani günümüzdeki adıyla Türkiye Futbol Federasyonu'nun kurulması olmuştur.Futbol Federasyonunun kurulması ile Türk futbolu tek bir çatı altında toplanmıştır.
Kuruluş [değiştir]
1959 öncesi [değiştir]
1959 yılında ilk kez düzenlenen Türkiye 1. Futbol Ligi'nin final karşılaşmalarının ilk maçı olan Galatasaray SK - Fenerbahçe SK maçında Metin Oktay'ın ağları delen golü.1930'lu yıllardan 1950'lerin sonlarına kadar Türkiye'de futbol İstanbul, İzmir, Ankara, Eskişehir, Adana, Bursa ve Trabzon şehirlerinin takımlarının ağırlıkta olduğu Milli Küme adlı deplasmanlı ligde oynanmıştır. Milli Küme boyunca Fenerbahçe 6, Beşiktaş 3, Galatasaray ve Güneş 1'er kere Türkiye şampiyonu olmuşlardır.Türkiye Milli Futbol Takımı'nın 1954 FIFA Dünya Kupası'na katılması ile birlikte profesyonel bir ligin kurulmasına karar verilmiş, Türkiye Futbol Federasyonu bir Milli Lig'in kurulması fikrini benimsemiştir. Milli Lig'in temelleri 1957 yılında düzenlenen Federasyon Kupası ile atımıştır. Federasyon Kupası 1957 ve 1958 yılında Lig düzeninde oynanmış, bu iki sezonda kupayı Beşiktaş JK kazanmıştır.[5]
1959 ve 1960'lar [değiştir]
1958 yılında düzenlenen Türkiye 1. Futbol Ligi'nin ilk sezonunda maçlar sadece İstanbul,Ankara ve İzmir takımlarını katıldığı, 8'er takımdan oluşan Beyaz ve Kırmızı adlı iki grupta oynanmış, o tarihteki statü uyarınca beyaz grubun lideri Fenerbahçe SK ile kırmızı grubun lideri Galatasaray SK finalde karşılaşmıştır. İlk maçı Galatasaray SK 1-0, ikinci maçı ise Fenerbahçe SK 4-0 kazanınca, Türkiye 1. Futbol Ligi'nin ilk şampiyonu Fenerbahçe olmuştur.[6]
Beşiktaş JK'nın futbol maçlarını oynadığı BJK İnönü Stadı'ndan bir maç anında Beşiktaş Çarşı Grubu taraftarlarının artan terör eylemlerini protesto amaçlı 2006 yılındaki Gaziantepspor maçındaki "81 ile 81 bayrak" adlı Türk bayraklı eylemi.1959 - 1960 sezonundan itirbaren ise grup sistemi kaldırılmış ve Türkiye 1. Futbol Ligi bugünkü statüsü ile oynanmaya başlamıştır. 1962 yılında Türkiye tam üyelik için UEFA'ya başvurmuş ve UEFA'da Türkiye'nin başvurusunu kabul etmiştir. UEFA üyesi olunduğu için Avrupa Kupa Galipleri Kupası'na Türkiye'nin de takım göndermesi gerekmekteydi ve bu nedenle Türkiye Futbol Federasyonu tarafından Türkiye Kupası organize edilmeye başlanmış, bu kupa organizasyonu ilk kez 1962 yılında düzenlenmiştir.
1970'ler [değiştir]
Bu döneme Türk Futbolu'nun içinde değişimlerin ve yabancı futbolcu ve teknik direktörlerin hakimiyetinin başladığı dönem olarak kabul edilmiştir. Bu dönemde Türkiye'de çalışan Ignác Molnár, Brian Birch, Didi ve Toma Kaleperoviç gibi antrenörler Türkiye Birnci Futbol Ligi'nde başarılı sonuçlar almış ama bu başarılara rağmen 1960 ve 1970'lerde Türk futbolu Avrupa'da Göztepe'nin oynadığı yarı finalden başka önemli bir başarı elde edememiştir.
1970 yılında ortaya çıkan ve Türk futbol tarihinde Anadolu İhtilali olarak geçen başarılar gerçekleşmiştir. TFF'nin 1965 yılında her ilin bir takımı olması için çıkardığı izinle birçok futbol kulübü kurulmuş ve Bursaspor (1963)'un öncülüğünde Boluspor (1965), Eskişehirspor (1965), Antalyaspor (1966), Sakaryaspor (1965), Kayserispor (1966), Kocaelispor (1966),Trabzonspor (1967), ve Samsunspor (1965) gibi uzun yıllar Birinci Lig'de mücadele etmiş ve hâla eden futbol takımları kurulmuştur.Önceleri Anadolu'nun sesini sadece duyuran Altay-Göztepe-Gençlerbirliği gibi bir kaç takım bulunurken Trabzonspor'un ligde ve kupada şampiyonluklar kazanması , Eskişehirspor'un üst üste ikincilikler alması, Samsunspor, Boluspor ve Bursaspor'un üst sıraları zorlaması, Anadolu'da futbola olan ilgi ve merakı artırmıştır.
1980'ler [değiştir]
1980'lere gelindiğinde Türk futbol anlayışında bazı değişiklikler olmuş ve özellikle Alman teknik direktör Jupp Derwall'ın Türkiye'ye gelmesi ile Türk Futbolu'nda tesisleşme başlamıştır. Ayrıca Derwall'ın Galatasaray'a sistemli futbol oynatması ve Galatasaray SK'nın bu oyun anlayışı ile Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nda yarı final oynaması bu sistemin kalıcı olmasını sağlamıştır. Bu değişimlerden diğer kulüpler de etkilenmiş ve Türkiye'de sistemli futbol oynanmaya başlamıştır.
1990'lar [değiştir]
1992'de Türkiye Futbol Federasyonu'nun özerkleşmesi ile Süper Lig takımlarının naklen yayınları gelire çevirilmesiyle kasaları doldu. Türkiye Futbol Federasyonu dev anlaşmalarla futbol ekonomisinde milyonlarca dolarlık bir katma değer oluşturdu. Futbol ekonomisinin önemi kulüpler tarafından da anlaşıldı, sponsorluk gelirleri bu alanda da devreye sokuldu. Futbol kulüplerinin ve Türk Milli Takımı'nın birçok sponsorluk anlaşması bu dönemlerde yapıldı.[7]
Türkiye Birinci Futbol Ligi 1996'dan 2000'e kadar Cine 5,2000'den 2001'e kadar da Teleon'da yayınlandı. 2001'den itibaren de Digitürk bünyesindeki Lig Tv'den yayınlanmaktadır. Lig Tv 2010 yılına kadar yayın haklarını elinde bulundurmaktadır.[8]
Türkiye Birinci Futbol Ligi 2002/03 sezonu başında Türkiye Süper Ligi,2005/06 sezonunda Turkcell'in Lige sponsor olmasıyla da Turkcell Süper Lig adını aldı.[1]
Futbol anlamında ise 90'ların başına Beşiktaş sonuna ise Galatasaray damgasını vurmuştur. 90'lı yıllarda Beşiktaş 4, Galatasaray 5, Fenerbaçe ise 1 kez şampiyon olmuştur.
Süper Lig kuralları [değiştir]
Süper Lig'e katılabilme [değiştir]
Süper Lig bir önceki sezondan ilk 15 takım ve aynı sezonun bir alt liginden gelen 3 takımla beraber 18 takımla oynanır. Kulüplerin Süper Lig'de mücadele edebilmesi için;
Federasyonun Süper Lig için getirdiği kriterleri uygulamak zorundadırlar. Belirlenmiş kriterlerlerden bir veya birkaçının uygulanmaması halinde federasyon söz konusu takımın tecilini iptal edebilir.
Süper Lig`e katılacak olan Kulüpler; TFF tarafından düzenlenen “Süper Lig Katılım Formu“ nu eksiksiz olarak doldurup onaylayarak TFF`nin belirleyeceği tarihe kadar göndermek zorundadırlar. Söz konusu formları TFF` ye göndermeyen, TFF talimat ve genelgelerine uygun düzenlemeleri yerine getirmeyen Kulüpler Süper Lig müsabakalarına katılamazlar.
Tescil edilecek kulüpler, işbu statü ekinde bulunan “Taahhütname“ yi vermek ve TFF tarafından belirlenen tescil ve aidat ücretlerini ödemek zorundadırlar.
Bu statü hükümlerine göre 2009/10 sezonunda;
a)Süper Lig`e terfi eden kulüplerden alınacak tescil ücreti 500 TL olarak,
b)Tescil edilen kulüplerin TFF`ye ödeyecekleri aidat 250 TL olarak belirlenmiştir.
Kulüpler, Süper Ligi`nde mücadele eden takımından başka, Ümit ve Genç Milli takımların alt yapısını oluşturmak ve kendi alt yapılarını güçlendirmek amacıyla, TFF tarafından belirlenecek esaslar çerçevesinde oluşturulacak alt yapı liglerine Kulüp Lisans Talimatı hükümleri de dikkate alınarak katılmak zorundadırlar.
Süper Ligi`e katılan kulüpler; gelir ve gider cetvellerini, bilançolarını ve gelecek sezonu kapsayan bütçeleri ile Genel Kurul Tutanaklarını yıllık Genel Kurullarında onaylandığı biçimi ile ve ilgili Genel Kurul tarihinden itibaren 30 gün içerisinde TFF`ye sunmalıdır. Herhangi bir kulübün bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi veya bu açıdan yanlış yönlendirici bilgi vermesi durumunda bu kulübe bir uyarı verilir ve yetkililerinin hakları askıya alınır.
Kulübün sözü edilen yükümlülüğünü uyarı tarihinden itibaren 30 gün içerisinde yerine getirmemesi durumunda puan silme yaptırımı uygulanır. Kulübün sözü edilen yükümlülüğünü ilave 30 gün içerisinde de yerine getirmemesi durumunda küme düşürülür.
UEFA Kulüp Lisans Sistemi ve TFF`nin Kulüp Lisans Talimatı doğrultusunda Süper Lig kulüplerinin:
Sportif Kriterler
Altyapı (Tesis) Kriterleri
Personel ve İdari Kriterleri
Hukuki Kriterler
Mali Kriterler
hususunda gerekli düzenlemeleri ve hazırlıkları yapmaları zorunludur.
Kulüpler Yönetim Kurulu Başkan ve Üyeleri dışında, profesyonel yönetim şekline sahip olmak ve müsabakaların düzenli şekilde oynanmasını sağlamak amacıyla;
Genel Müdür
Güvenlik Sorumlusu
Stadyum Müdürü
Medya Sorumlusu
Bilet Sorumlusu
Akreditasyon Sorumlusu
Pozisyonlarını görevlendirmek ve bu pozisyonlara ilişkin bilgileri TFF`ye belirlenen süreler içerisinde ibraz etmek zorundadırlar. Yukarıda bahsi geçen görevlilerin farklı kişilerden oluşması ve TFF tarafından sertifika verilmesi zorunludur.[9]
Lig düzeni [değiştir]
3 Mart 2007 tarihinde Beşiktaş JK - Galatasaray SK arasında oynanan ve Beşiktaş JK'nın 2-1 galibiyeti ile biten maçtan önce İstiklâl Marşı okunma anı.Süper Lig 18 takımdan oluşur. Sezon Ağustos'da başlar ve Mayıs'ta sona erer. Maçlar federasyonun belirlediği saatlerde bir orta, iki yardımcı bir de dördüncü hakem tarafından yönetilir. Her maç öncesi İstiklâl Marşı söylenir. Eğer saygı duruşu yapılacaksa bu İstiklâl Marşı'ndan önce yapılır.
Takımlar sezon boyunca her takımla iki kez karşılaşırlar. Bu maçların bir tanesi takımın kendi sahasında diğer maçta rakibinin sahasında oynanır. Böylelikle bir sezon sonunda bir takım 34 maç yapmış olur. Diğer takımlar da ele alınırsa bir Süper Lig sezonu 34 haftada 306 karşılaşmadan oluşur. Maçın bir tarafın galibiyetiyle bitmesi halinde maçı kazanan takım üç puan kazanır. Kaybeden takım ise puan alamaz. Eğer maç bir tarafın galibiyetiyle sonuçlanmamışsa yani berabere bitmişse iki takım da birer puan kazanırlar.
Sezon sonunda takımlar aldıkları bu puanlara göre sıralanırlar. En çok puan toplayan takım şampiyon olurken en az puan toplayan üç takım bir alt lig olan Bank Asya 1. Lig'e düşer.
İkili Averaj [değiştir]
Sezon sonunda iki takım aynı puana sahiplerse:
1) kendi aralarında yapılan maçlara bakılır. Eğer sonuçlar aynıysa;
2) genel averaj göz önüne alınır. Rakibine üstünlük sağlayan takım daha üst sırada yer alır. Örneğin;
1. Durum
Takım A 3–0 Takım B
--------------------------------------------------------------------------------
Takım B 6–0 Takım A
Bu sonuçlar alındığında B Takımı, A Takımı'na sıralamada üstünlük sağlar.
Takım P O G B M A Y Av.
Takım B 3 2 1 0 1 6 3 3
Takım A 3 2 1 0 1 3 6 -3
2. Durum
Takım A 3–0 Takım B
--------------------------------------------------------------------------------
Takım B 3–0 Takım A
--------------------------------------------------------------------------------
Takım A 2–0 Takım C
--------------------------------------------------------------------------------
Takım C 1–1 Takım A
--------------------------------------------------------------------------------
Takım B 1–0 Takım C
--------------------------------------------------------------------------------
Takım C 4–4 Takım B
Bu sonuçlar alındığında A Takımı, B Takımı'na sıralamada üstünlük sağlar.
Takım P O G B M A Y Av.
Takım A 7 4 2 1 1 6 4 2
Takım B 7 4 2 1 1 8 7 1
Üçlü ve daha fazla averaj [değiştir]
Sezon sonunda üç veya daha fazla takım aynı puana sahiplerse kendi aralarında yapılan maçlara bakılır. Eğer sonuçlar aynıysa genel averaja bakılır. Diğer rakiplerine üstünlük sağlayan takım daha üst sırada yer alır. Örneğin;
Bu örneği 2007/08 sezonunda yaşanan olayla gösterirsek;
Beşiktaş 1–2 Sivasspor
--------------------------------------------------------------------------------
Sivasspor 1–2 Beşiktaş
--------------------------------------------------------------------------------
Fenerbahçe 1–0 Sivasspor
--------------------------------------------------------------------------------
Sivasspor 1–4 Fenerbahçe
--------------------------------------------------------------------------------
Fenerbahçe 2–1 Beşiktaş
--------------------------------------------------------------------------------
Beşiktaş 1–2 Fenerbahçe
2007/08 Sezonu Puan Durumu[10]
Team P O G B M A Y Av.
Fenerbahçe 73 34 22 7 5 72 37 35
Beşiktaş 73 34 23 4 7 58 32 26
Sivasspor 73 34 23 4 7 57 29 28
Sivasspor Kulübü ikili averajda Beşiktaş JK ile eşit genel averajda da Beşiktaş`tan üstün olmasına rağmen Fenerbahçe SK`ya daha farklı sonuçlarla yenildiği için ligi 4. sırada tamamlamıştır.[11]
Avrupa Kupalarına Katılabilme [değiştir]
Süper Lig TFF'ye,TFF'de UEFA'ya bağlı olduğu için bir sezon sonunda başarılı takımlar UEFA'nın organize ettiği,UEFA Şampiyonlar Ligi, UEFA Avrupa Ligi organizasonlarından birine katılır. Türkiye 2008 yılı puan sıralamasında 10. ile 15. arasında olduğu için[12] Şampiyonlar Ligi'ne iki takım gönderir.
Süper Lig'de bir sezon sonunda ilk iki sırayı alan takımlar Şampiyonlar Ligi'ne gitmeye hak kazanır. Buna göre;Süper Lig şampiyonu Şampiyonlar Ligi direkt geçer Lig ikincisi ise Şampiyonlar Ligi 3. Ön eleme turu'ndan bu lige katılır.
Süper Lig'de UEFA Avrupa Ligi'na lig üçüncüsü,lig dördüncüsü ve Fortis Türkiye Kupası şampiyonu gönderilir. Fortis Türkiye Kupası Şampiyonu UEFA Avrupa Ligi'ne 1. Tur`dan Lig Üçüncüsü ve lig dördüncüsü ise 2. Ön eleme turu` ndan katılır.
Ödüller [değiştir]
1 adet Turkcell Süper Lig Kupası, 50 adet madalya ve para.
Kupa [değiştir]
10 Mayıs 2008 tarihli Süper Lig'in son hafta maçı olan Galatasaray SK- Gençlerbirliği Oftaşspor karşılaşması ve Galatasaray SK'nın 2-0 galibiyeti sonlanan mücadelenin maç öncesi.TFF tarafından belirlenecek esaslar çerçevesinde Süper Lig Müsabakaları sonunda birinci olacak kulübe şampiyonluk kupası verilir.
Kupanın tasarımına ve üretimine TFF karar verir.Bu nedenle düzeni değişebilir.
Kupa töreni organizasyonu TFF tarafından yapılır. Kulüpler TFF`nin belirleyeceği organizasyon kurallarına uymak ve Kupa törenine katılmak zorundadırlar.[9]
Madalyalar [değiştir]
Süper Lig Müsabakaları sonunda birinci olan kulübün futbolcu, teknik heyet ve yöneticilerine, bu başarılarını simgeleyen toplam 50 adet olmak üzere birer madalya verilir.[9]
Para [değiştir]
Sezonu birinci sırada bitiren takım Türkiye Futbol Federasyonu tarafından dağıtılan dayanışma parası, ligin isim hakkı gelirleri ve performans primlerinin yanı sıra 6.5 milyon TL`de şampiyonluk ödülüne sahip olacak.[13]
Sponsorluk [değiştir]
Süper Lig'in isim sponsoru Turkcell'dir. Turkcell Süper Lig'le beraber 2007-08 sezonunda 10 takımın da ana sponsoruydu. Süper Lig'in 2009-10 sezonu sponsorları:
Ana Sponsor: Turkcell
Sportif Sponsor: Nike
Yayıncı Kuruluş: Digiturk
Yayın hakları [değiştir]
Maçlar Digitürk'te yer alan 77. kanaldan (Lig TV) yayınlanmaktadır. 2008-2009 yılından itibaren dört büyüklerin kendi evlerinde oynadığı maçlar HD yayın teknoloji ile yayınlanmaktadır.Maçların şikeye karşı olası bir şekilde aynı saatte yayınlanması gerektiğinde Spormax,Kanal 202 ve Kanal 203 devreye girer.
Televizyon yayınları [değiştir]
2008 - 2009 Sezonunda oynanan Özel ve Resmi Futbol Müsabakaları`ndan; Turkcell Süper Lig müsabakaları yalnız TFF ile sözleşme imzalamış olan yayıncı kuruluş tarafından UEFA ve Yayın Talimatı hükümlerine uygun olarak televizyondan yayınlanabilmektedir.
TFF`nin kulüpler adına ve hesabına yayın sözleşmesi imzaladığı kuruluşların en iyi şartlarda yayın yapabilmesi için gerekli ortamın sağlanması ev sahibi kulübün sorumluğundadır. Talimat ve bu statü ekinde belirlenen esaslara uygun olarak yapılacak yayına ilişkin hazırlıkların ve/veya yayının yapılmasının engellenmesi, yayının kısıtlanması ve/veya yayının devamına engel olunması halinde ev sahibi kulüp hakkında Futbol Disiplin Talimatı hükümleri uygulanır.[9]
Radyo yayınları [değiştir]
2008 - 2009 sezonunda oynanan özel ve resmi Futbol Müsabakaları`ndan; Turkcell Süper Lig Müsabakaları yalnız TFF ile sözleşme imzalamış olan yayıncı kuruluş/kuruluşlar tarafından UEFA ve Yayın Talimatı hükümlerine uygun olarak radyodan yayınlanabilir.
Ev sahibi kulüpler yayıncı firmanın en uygun şekilde görev yapmasını sağlamakla yükümlüdür.TRT RADYO 3 yıllık yayın hakkını almıştır.[9]
Konu başlıkları [gizle]
1 Milli Lig'den Önce Türkiye'de Futbol
2 Kuruluş
2.1 1959 öncesi
2.2 1959 ve 1960'lar
2.3 1970'ler
2.4 1980'ler
2.5 1990'lar
3 Süper Lig kuralları
3.1 Süper Lig'e katılabilme
3.2 Lig düzeni
3.2.1 İkili Averaj
3.2.2 Üçlü ve daha fazla averaj
3.3 Avrupa Kupalarına Katılabilme
3.4 Ödüller
3.4.1 Kupa
3.4.2 Madalyalar
3.4.3 Para
3.5 Sponsorluk
3.6 Yayın hakları
3.6.1 Televizyon yayınları
3.6.2 Radyo yayınları
3.7 Resmi maç topu
4 Turkcell Süper Lig 2009-10
5 İstatistikler
5.1 Şampiyonluklar
5.2 Anadolu takımlarının başarıları
6 Lige Katılımlar
7 Türkiye Birinci Futbol Liginde İlkler ve Enler
8 UEFA Sıralaması
9 Ayrıca
10 Kaynaklar
11 Dış bağlantılar
Milli Lig'den Önce Türkiye'de Futbol [değiştir]
Milli Lig kurulmadan önce Türkiye'nin bazı illerinde (İstanbul, İzmir, Eskişehir, Adana, Trabzon, Bursa)[2] mahalli ligler kurulmuştu. Bu liglerden İstanbul Ligi ise yabancılar (özellikle İngiliz) askerler ve tüccarlar [3]tarafından kurulmuştur. Türkiye topraklarında yapılan ilk maç ise 1897 yılında İzmir'den İstanbul'a gelen İzmir Karması'yla İstanbul Karması arasında oynanmıştır.[2]
Bu futboldan uzak kalış ve Türk topraklarındaki bu oyunun başkalarınca oynanması Galatasaray Lisesi 10. sınıf öğrencilerinden Ali Sami Yen'in zoruna gider ve arkadaşlarını toplayarak Galatasaray'ı kurar. [4] Galatasaray ile başlayan Türk kulüpleri Fenerbahçe, Vefa, Beykoz, Beşiktaş, Altay ve Karşıyaka ile devam eder. Bu kulüplerin kurulması Cuma Ligi,Pazar Ligi,İstanbul Şampiyonluğu Ligi gibi organizasyonların oluşmasını beraberinde getirir. O dönemde Beşiktaş kulübü lig kurulması önerisini getirir ama bazı kulüpler bu öneriyi kabul etmezler.Beşiktaş kulübü önerisini kabul eden takımlarla birlikte İstanbul Türk İdman Birliği Ligi'ni kurar.
Bu kulüplerin kurulup gelişmeye başlayacağı bu dönemde önce Balkan Savaşları'nın daha sonra da I.Dünya Savaşı'nın çıkması ve eli silah tutan herkesin askere alınmasıyla futbol sahaları boş kalır ve Türk Futbolu 11 yıllık bir kesintiye uğrar(1912-1923).
Cumhuriyetin kurulması ile her alanda olduğu sporda da atılımları beraberinde getirdi. Bu dönemin en önemli olayı ise Türk İdman Cemiyetleri İttifakı yani günümüzdeki adıyla Türkiye Futbol Federasyonu'nun kurulması olmuştur.Futbol Federasyonunun kurulması ile Türk futbolu tek bir çatı altında toplanmıştır.
Kuruluş [değiştir]
1959 öncesi [değiştir]
1959 yılında ilk kez düzenlenen Türkiye 1. Futbol Ligi'nin final karşılaşmalarının ilk maçı olan Galatasaray SK - Fenerbahçe SK maçında Metin Oktay'ın ağları delen golü.1930'lu yıllardan 1950'lerin sonlarına kadar Türkiye'de futbol İstanbul, İzmir, Ankara, Eskişehir, Adana, Bursa ve Trabzon şehirlerinin takımlarının ağırlıkta olduğu Milli Küme adlı deplasmanlı ligde oynanmıştır. Milli Küme boyunca Fenerbahçe 6, Beşiktaş 3, Galatasaray ve Güneş 1'er kere Türkiye şampiyonu olmuşlardır.Türkiye Milli Futbol Takımı'nın 1954 FIFA Dünya Kupası'na katılması ile birlikte profesyonel bir ligin kurulmasına karar verilmiş, Türkiye Futbol Federasyonu bir Milli Lig'in kurulması fikrini benimsemiştir. Milli Lig'in temelleri 1957 yılında düzenlenen Federasyon Kupası ile atımıştır. Federasyon Kupası 1957 ve 1958 yılında Lig düzeninde oynanmış, bu iki sezonda kupayı Beşiktaş JK kazanmıştır.[5]
1959 ve 1960'lar [değiştir]
1958 yılında düzenlenen Türkiye 1. Futbol Ligi'nin ilk sezonunda maçlar sadece İstanbul,Ankara ve İzmir takımlarını katıldığı, 8'er takımdan oluşan Beyaz ve Kırmızı adlı iki grupta oynanmış, o tarihteki statü uyarınca beyaz grubun lideri Fenerbahçe SK ile kırmızı grubun lideri Galatasaray SK finalde karşılaşmıştır. İlk maçı Galatasaray SK 1-0, ikinci maçı ise Fenerbahçe SK 4-0 kazanınca, Türkiye 1. Futbol Ligi'nin ilk şampiyonu Fenerbahçe olmuştur.[6]
Beşiktaş JK'nın futbol maçlarını oynadığı BJK İnönü Stadı'ndan bir maç anında Beşiktaş Çarşı Grubu taraftarlarının artan terör eylemlerini protesto amaçlı 2006 yılındaki Gaziantepspor maçındaki "81 ile 81 bayrak" adlı Türk bayraklı eylemi.1959 - 1960 sezonundan itirbaren ise grup sistemi kaldırılmış ve Türkiye 1. Futbol Ligi bugünkü statüsü ile oynanmaya başlamıştır. 1962 yılında Türkiye tam üyelik için UEFA'ya başvurmuş ve UEFA'da Türkiye'nin başvurusunu kabul etmiştir. UEFA üyesi olunduğu için Avrupa Kupa Galipleri Kupası'na Türkiye'nin de takım göndermesi gerekmekteydi ve bu nedenle Türkiye Futbol Federasyonu tarafından Türkiye Kupası organize edilmeye başlanmış, bu kupa organizasyonu ilk kez 1962 yılında düzenlenmiştir.
1970'ler [değiştir]
Bu döneme Türk Futbolu'nun içinde değişimlerin ve yabancı futbolcu ve teknik direktörlerin hakimiyetinin başladığı dönem olarak kabul edilmiştir. Bu dönemde Türkiye'de çalışan Ignác Molnár, Brian Birch, Didi ve Toma Kaleperoviç gibi antrenörler Türkiye Birnci Futbol Ligi'nde başarılı sonuçlar almış ama bu başarılara rağmen 1960 ve 1970'lerde Türk futbolu Avrupa'da Göztepe'nin oynadığı yarı finalden başka önemli bir başarı elde edememiştir.
1970 yılında ortaya çıkan ve Türk futbol tarihinde Anadolu İhtilali olarak geçen başarılar gerçekleşmiştir. TFF'nin 1965 yılında her ilin bir takımı olması için çıkardığı izinle birçok futbol kulübü kurulmuş ve Bursaspor (1963)'un öncülüğünde Boluspor (1965), Eskişehirspor (1965), Antalyaspor (1966), Sakaryaspor (1965), Kayserispor (1966), Kocaelispor (1966),Trabzonspor (1967), ve Samsunspor (1965) gibi uzun yıllar Birinci Lig'de mücadele etmiş ve hâla eden futbol takımları kurulmuştur.Önceleri Anadolu'nun sesini sadece duyuran Altay-Göztepe-Gençlerbirliği gibi bir kaç takım bulunurken Trabzonspor'un ligde ve kupada şampiyonluklar kazanması , Eskişehirspor'un üst üste ikincilikler alması, Samsunspor, Boluspor ve Bursaspor'un üst sıraları zorlaması, Anadolu'da futbola olan ilgi ve merakı artırmıştır.
1980'ler [değiştir]
1980'lere gelindiğinde Türk futbol anlayışında bazı değişiklikler olmuş ve özellikle Alman teknik direktör Jupp Derwall'ın Türkiye'ye gelmesi ile Türk Futbolu'nda tesisleşme başlamıştır. Ayrıca Derwall'ın Galatasaray'a sistemli futbol oynatması ve Galatasaray SK'nın bu oyun anlayışı ile Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nda yarı final oynaması bu sistemin kalıcı olmasını sağlamıştır. Bu değişimlerden diğer kulüpler de etkilenmiş ve Türkiye'de sistemli futbol oynanmaya başlamıştır.
1990'lar [değiştir]
1992'de Türkiye Futbol Federasyonu'nun özerkleşmesi ile Süper Lig takımlarının naklen yayınları gelire çevirilmesiyle kasaları doldu. Türkiye Futbol Federasyonu dev anlaşmalarla futbol ekonomisinde milyonlarca dolarlık bir katma değer oluşturdu. Futbol ekonomisinin önemi kulüpler tarafından da anlaşıldı, sponsorluk gelirleri bu alanda da devreye sokuldu. Futbol kulüplerinin ve Türk Milli Takımı'nın birçok sponsorluk anlaşması bu dönemlerde yapıldı.[7]
Türkiye Birinci Futbol Ligi 1996'dan 2000'e kadar Cine 5,2000'den 2001'e kadar da Teleon'da yayınlandı. 2001'den itibaren de Digitürk bünyesindeki Lig Tv'den yayınlanmaktadır. Lig Tv 2010 yılına kadar yayın haklarını elinde bulundurmaktadır.[8]
Türkiye Birinci Futbol Ligi 2002/03 sezonu başında Türkiye Süper Ligi,2005/06 sezonunda Turkcell'in Lige sponsor olmasıyla da Turkcell Süper Lig adını aldı.[1]
Futbol anlamında ise 90'ların başına Beşiktaş sonuna ise Galatasaray damgasını vurmuştur. 90'lı yıllarda Beşiktaş 4, Galatasaray 5, Fenerbaçe ise 1 kez şampiyon olmuştur.
Süper Lig kuralları [değiştir]
Süper Lig'e katılabilme [değiştir]
Süper Lig bir önceki sezondan ilk 15 takım ve aynı sezonun bir alt liginden gelen 3 takımla beraber 18 takımla oynanır. Kulüplerin Süper Lig'de mücadele edebilmesi için;
Federasyonun Süper Lig için getirdiği kriterleri uygulamak zorundadırlar. Belirlenmiş kriterlerlerden bir veya birkaçının uygulanmaması halinde federasyon söz konusu takımın tecilini iptal edebilir.
Süper Lig`e katılacak olan Kulüpler; TFF tarafından düzenlenen “Süper Lig Katılım Formu“ nu eksiksiz olarak doldurup onaylayarak TFF`nin belirleyeceği tarihe kadar göndermek zorundadırlar. Söz konusu formları TFF` ye göndermeyen, TFF talimat ve genelgelerine uygun düzenlemeleri yerine getirmeyen Kulüpler Süper Lig müsabakalarına katılamazlar.
Tescil edilecek kulüpler, işbu statü ekinde bulunan “Taahhütname“ yi vermek ve TFF tarafından belirlenen tescil ve aidat ücretlerini ödemek zorundadırlar.
Bu statü hükümlerine göre 2009/10 sezonunda;
a)Süper Lig`e terfi eden kulüplerden alınacak tescil ücreti 500 TL olarak,
b)Tescil edilen kulüplerin TFF`ye ödeyecekleri aidat 250 TL olarak belirlenmiştir.
Kulüpler, Süper Ligi`nde mücadele eden takımından başka, Ümit ve Genç Milli takımların alt yapısını oluşturmak ve kendi alt yapılarını güçlendirmek amacıyla, TFF tarafından belirlenecek esaslar çerçevesinde oluşturulacak alt yapı liglerine Kulüp Lisans Talimatı hükümleri de dikkate alınarak katılmak zorundadırlar.
Süper Ligi`e katılan kulüpler; gelir ve gider cetvellerini, bilançolarını ve gelecek sezonu kapsayan bütçeleri ile Genel Kurul Tutanaklarını yıllık Genel Kurullarında onaylandığı biçimi ile ve ilgili Genel Kurul tarihinden itibaren 30 gün içerisinde TFF`ye sunmalıdır. Herhangi bir kulübün bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi veya bu açıdan yanlış yönlendirici bilgi vermesi durumunda bu kulübe bir uyarı verilir ve yetkililerinin hakları askıya alınır.
Kulübün sözü edilen yükümlülüğünü uyarı tarihinden itibaren 30 gün içerisinde yerine getirmemesi durumunda puan silme yaptırımı uygulanır. Kulübün sözü edilen yükümlülüğünü ilave 30 gün içerisinde de yerine getirmemesi durumunda küme düşürülür.
UEFA Kulüp Lisans Sistemi ve TFF`nin Kulüp Lisans Talimatı doğrultusunda Süper Lig kulüplerinin:
Sportif Kriterler
Altyapı (Tesis) Kriterleri
Personel ve İdari Kriterleri
Hukuki Kriterler
Mali Kriterler
hususunda gerekli düzenlemeleri ve hazırlıkları yapmaları zorunludur.
Kulüpler Yönetim Kurulu Başkan ve Üyeleri dışında, profesyonel yönetim şekline sahip olmak ve müsabakaların düzenli şekilde oynanmasını sağlamak amacıyla;
Genel Müdür
Güvenlik Sorumlusu
Stadyum Müdürü
Medya Sorumlusu
Bilet Sorumlusu
Akreditasyon Sorumlusu
Pozisyonlarını görevlendirmek ve bu pozisyonlara ilişkin bilgileri TFF`ye belirlenen süreler içerisinde ibraz etmek zorundadırlar. Yukarıda bahsi geçen görevlilerin farklı kişilerden oluşması ve TFF tarafından sertifika verilmesi zorunludur.[9]
Lig düzeni [değiştir]
3 Mart 2007 tarihinde Beşiktaş JK - Galatasaray SK arasında oynanan ve Beşiktaş JK'nın 2-1 galibiyeti ile biten maçtan önce İstiklâl Marşı okunma anı.Süper Lig 18 takımdan oluşur. Sezon Ağustos'da başlar ve Mayıs'ta sona erer. Maçlar federasyonun belirlediği saatlerde bir orta, iki yardımcı bir de dördüncü hakem tarafından yönetilir. Her maç öncesi İstiklâl Marşı söylenir. Eğer saygı duruşu yapılacaksa bu İstiklâl Marşı'ndan önce yapılır.
Takımlar sezon boyunca her takımla iki kez karşılaşırlar. Bu maçların bir tanesi takımın kendi sahasında diğer maçta rakibinin sahasında oynanır. Böylelikle bir sezon sonunda bir takım 34 maç yapmış olur. Diğer takımlar da ele alınırsa bir Süper Lig sezonu 34 haftada 306 karşılaşmadan oluşur. Maçın bir tarafın galibiyetiyle bitmesi halinde maçı kazanan takım üç puan kazanır. Kaybeden takım ise puan alamaz. Eğer maç bir tarafın galibiyetiyle sonuçlanmamışsa yani berabere bitmişse iki takım da birer puan kazanırlar.
Sezon sonunda takımlar aldıkları bu puanlara göre sıralanırlar. En çok puan toplayan takım şampiyon olurken en az puan toplayan üç takım bir alt lig olan Bank Asya 1. Lig'e düşer.
İkili Averaj [değiştir]
Sezon sonunda iki takım aynı puana sahiplerse:
1) kendi aralarında yapılan maçlara bakılır. Eğer sonuçlar aynıysa;
2) genel averaj göz önüne alınır. Rakibine üstünlük sağlayan takım daha üst sırada yer alır. Örneğin;
1. Durum
Takım A 3–0 Takım B
--------------------------------------------------------------------------------
Takım B 6–0 Takım A
Bu sonuçlar alındığında B Takımı, A Takımı'na sıralamada üstünlük sağlar.
Takım P O G B M A Y Av.
Takım B 3 2 1 0 1 6 3 3
Takım A 3 2 1 0 1 3 6 -3
2. Durum
Takım A 3–0 Takım B
--------------------------------------------------------------------------------
Takım B 3–0 Takım A
--------------------------------------------------------------------------------
Takım A 2–0 Takım C
--------------------------------------------------------------------------------
Takım C 1–1 Takım A
--------------------------------------------------------------------------------
Takım B 1–0 Takım C
--------------------------------------------------------------------------------
Takım C 4–4 Takım B
Bu sonuçlar alındığında A Takımı, B Takımı'na sıralamada üstünlük sağlar.
Takım P O G B M A Y Av.
Takım A 7 4 2 1 1 6 4 2
Takım B 7 4 2 1 1 8 7 1
Üçlü ve daha fazla averaj [değiştir]
Sezon sonunda üç veya daha fazla takım aynı puana sahiplerse kendi aralarında yapılan maçlara bakılır. Eğer sonuçlar aynıysa genel averaja bakılır. Diğer rakiplerine üstünlük sağlayan takım daha üst sırada yer alır. Örneğin;
Bu örneği 2007/08 sezonunda yaşanan olayla gösterirsek;
Beşiktaş 1–2 Sivasspor
--------------------------------------------------------------------------------
Sivasspor 1–2 Beşiktaş
--------------------------------------------------------------------------------
Fenerbahçe 1–0 Sivasspor
--------------------------------------------------------------------------------
Sivasspor 1–4 Fenerbahçe
--------------------------------------------------------------------------------
Fenerbahçe 2–1 Beşiktaş
--------------------------------------------------------------------------------
Beşiktaş 1–2 Fenerbahçe
2007/08 Sezonu Puan Durumu[10]
Team P O G B M A Y Av.
Fenerbahçe 73 34 22 7 5 72 37 35
Beşiktaş 73 34 23 4 7 58 32 26
Sivasspor 73 34 23 4 7 57 29 28
Sivasspor Kulübü ikili averajda Beşiktaş JK ile eşit genel averajda da Beşiktaş`tan üstün olmasına rağmen Fenerbahçe SK`ya daha farklı sonuçlarla yenildiği için ligi 4. sırada tamamlamıştır.[11]
Avrupa Kupalarına Katılabilme [değiştir]
Süper Lig TFF'ye,TFF'de UEFA'ya bağlı olduğu için bir sezon sonunda başarılı takımlar UEFA'nın organize ettiği,UEFA Şampiyonlar Ligi, UEFA Avrupa Ligi organizasonlarından birine katılır. Türkiye 2008 yılı puan sıralamasında 10. ile 15. arasında olduğu için[12] Şampiyonlar Ligi'ne iki takım gönderir.
Süper Lig'de bir sezon sonunda ilk iki sırayı alan takımlar Şampiyonlar Ligi'ne gitmeye hak kazanır. Buna göre;Süper Lig şampiyonu Şampiyonlar Ligi direkt geçer Lig ikincisi ise Şampiyonlar Ligi 3. Ön eleme turu'ndan bu lige katılır.
Süper Lig'de UEFA Avrupa Ligi'na lig üçüncüsü,lig dördüncüsü ve Fortis Türkiye Kupası şampiyonu gönderilir. Fortis Türkiye Kupası Şampiyonu UEFA Avrupa Ligi'ne 1. Tur`dan Lig Üçüncüsü ve lig dördüncüsü ise 2. Ön eleme turu` ndan katılır.
Ödüller [değiştir]
1 adet Turkcell Süper Lig Kupası, 50 adet madalya ve para.
Kupa [değiştir]
10 Mayıs 2008 tarihli Süper Lig'in son hafta maçı olan Galatasaray SK- Gençlerbirliği Oftaşspor karşılaşması ve Galatasaray SK'nın 2-0 galibiyeti sonlanan mücadelenin maç öncesi.TFF tarafından belirlenecek esaslar çerçevesinde Süper Lig Müsabakaları sonunda birinci olacak kulübe şampiyonluk kupası verilir.
Kupanın tasarımına ve üretimine TFF karar verir.Bu nedenle düzeni değişebilir.
Kupa töreni organizasyonu TFF tarafından yapılır. Kulüpler TFF`nin belirleyeceği organizasyon kurallarına uymak ve Kupa törenine katılmak zorundadırlar.[9]
Madalyalar [değiştir]
Süper Lig Müsabakaları sonunda birinci olan kulübün futbolcu, teknik heyet ve yöneticilerine, bu başarılarını simgeleyen toplam 50 adet olmak üzere birer madalya verilir.[9]
Para [değiştir]
Sezonu birinci sırada bitiren takım Türkiye Futbol Federasyonu tarafından dağıtılan dayanışma parası, ligin isim hakkı gelirleri ve performans primlerinin yanı sıra 6.5 milyon TL`de şampiyonluk ödülüne sahip olacak.[13]
Sponsorluk [değiştir]
Süper Lig'in isim sponsoru Turkcell'dir. Turkcell Süper Lig'le beraber 2007-08 sezonunda 10 takımın da ana sponsoruydu. Süper Lig'in 2009-10 sezonu sponsorları:
Ana Sponsor: Turkcell
Sportif Sponsor: Nike
Yayıncı Kuruluş: Digiturk
Yayın hakları [değiştir]
Maçlar Digitürk'te yer alan 77. kanaldan (Lig TV) yayınlanmaktadır. 2008-2009 yılından itibaren dört büyüklerin kendi evlerinde oynadığı maçlar HD yayın teknoloji ile yayınlanmaktadır.Maçların şikeye karşı olası bir şekilde aynı saatte yayınlanması gerektiğinde Spormax,Kanal 202 ve Kanal 203 devreye girer.
Televizyon yayınları [değiştir]
2008 - 2009 Sezonunda oynanan Özel ve Resmi Futbol Müsabakaları`ndan; Turkcell Süper Lig müsabakaları yalnız TFF ile sözleşme imzalamış olan yayıncı kuruluş tarafından UEFA ve Yayın Talimatı hükümlerine uygun olarak televizyondan yayınlanabilmektedir.
TFF`nin kulüpler adına ve hesabına yayın sözleşmesi imzaladığı kuruluşların en iyi şartlarda yayın yapabilmesi için gerekli ortamın sağlanması ev sahibi kulübün sorumluğundadır. Talimat ve bu statü ekinde belirlenen esaslara uygun olarak yapılacak yayına ilişkin hazırlıkların ve/veya yayının yapılmasının engellenmesi, yayının kısıtlanması ve/veya yayının devamına engel olunması halinde ev sahibi kulüp hakkında Futbol Disiplin Talimatı hükümleri uygulanır.[9]
Radyo yayınları [değiştir]
2008 - 2009 sezonunda oynanan özel ve resmi Futbol Müsabakaları`ndan; Turkcell Süper Lig Müsabakaları yalnız TFF ile sözleşme imzalamış olan yayıncı kuruluş/kuruluşlar tarafından UEFA ve Yayın Talimatı hükümlerine uygun olarak radyodan yayınlanabilir.
Ev sahibi kulüpler yayıncı firmanın en uygun şekilde görev yapmasını sağlamakla yükümlüdür.TRT RADYO 3 yıllık yayın hakkını almıştır.[9]
