Harita çeşitleri

[admin]

A-Konularına Göre Haritalar

• Fiziki haritalar: Yer şekillerini gösteren haritalardır.
  

• Siyasi (idari) haritalar: Sınırları gösteren haritalardır.​

​

• Beşeri ve Ekonomik haritalar: Nüfusun dağılışı, ırk, dil, dinlere göre dağılışı, tarım, hayvancılık, ormancılık, sanayi ,madencilik gibi özellikleri gösteren haritalardır.
• Özel haritalar: Konunun uzmanlarınca çizilen haritalardır. İklim (izoterm, izobar gibi) haritaları, turizm, deprem,toprak, karayolları haritaları gibi.

B- Ölçeklerine Göre Haritalar
​

• Büyük ölçekli haritalar:

Planlar: Ölçeği 1/20.000 ‘den daha büyük olan haritalardır. En ayrıntılı haritalardır.

Topoğrafya haritaları: Ölçeği 1/20.000-1/200.000 arasında olan haritalardır.Yer
şekillerini en ayrıntılı gösteren haritalardır.
​

• Orta ölçekli haritalar: Ölçeği 1/200.000-1/500.000 arasındaki haritalardır.
• Küçük ölçekli haritalar: Ölçeği 1/500.000 ‘den daha küçük ölçekli haritalardır.

Plan –Harita ​

Benzer özellikleri:Kuş bakışı olarak çizilme ve ölçekli olmalarıdır.
Farkları: Ayrıntıları gösterme gücü ve kullanım alanları farklıdır.

Büyük ölçekli haritalar

Küçük ölçekli haritalar​

Ölçek paydası küçük Büyük Gösterilen alan dar Geniş Ayrıntı fazla Az Bozulma az Fazla Harita alanı geniş (aynı bölge için) Dar İzohipsler arası yükselti farkı az (10-20 m gibi) İzohipsler arası yükselti farkı fazla (100-200 m gibi)​

​

​

1.KESİR ÖLÇEK​

Kesirlerle ifade edilen ölçeklerdir. Kesir ölçekte birim yazılmaz. Her zaman cm cinsindendir.​

Örnek: Gerçekte 90 km olan Manisa-Soma arası haritada 6cm ile gösterilmiştir. Haritanın ölçeği nedir?​

Gerçek Uzunluk= Harita U. x ölçek Paydası​

​

Örnek:1/200.000 ölçekli haritada 16cm ile ölçülen bir uzunluk gerçekte kaç km`dir? ​

G.U= 16x200.000=3.200.000cm=32 km​

Örnek: Gerçekte 250 km olan bir yol 1/1.250.000 ölçekli haritada kaç cm ile gösterilir? ​

​

​

Ölçeklerle ilgili bütün sorularımızda kullanabileceğimiz formül üçgeni

***Ölçek ne kadar değişirse değişsin; gerçek alan , gerçek uzunluk, enlem- boylam ve özel konum değişmez. ​

2.ÇİZGİ (GRAFİK ) ÖLÇEĞİ​

​

Çizgilerle ifade edilen ölçeklerdir. Bu ölçekte çentikler arasındaki uzaklık farkı birbirine eşittir. ​

***Bir yolun gerçek uzaklığı ile kuş uçuşu uzaklığı arasında fark fazla ise o yol engebeli bir yerden geçmektedir. Fark az ise yol düz bir yerden geçmektedir. ​

YER ŞEKİLLERİNİ GÖSTERME YÖNTEMLERİ ​

• Renklendirme Yöntemi: Fiziki haritalarda kullanılır. Her renk belirli bir yüksekliği göstermek için kullanılır.​

• Tarama Yöntemi: Bu yöntemde eğimin fazla olduğu yerlerde taramalar sık, kalın ve kısa geçirilirken eğimin azaldığı yerlerde uzun, ince ve seyrek geçirilmektedir. Düz yerler ise boş bırakılmaktadır. ​
• Gölgeleme Yöntemi: Haritanın bir köşesinden 45 açıyla ışık geldiği varsayılmaktadır. Buna göre ışık alan yerlerde herhangi bir işlem yapılmazken, ışık almayan yerde gölgeleme yapılmaktadır. Tek başına kullanışlı değildir. ​
• Kabartma Yöntemi: Maket türü haritalardır. Yer şekillerini en iyi gösteren haritalardır. Fakat yapılması ve taşınması zor olduğundan pek kullanışlı değildir.

  

  ​

Kafkasya Bölgesinin 1:800 000 yatay ve 1:80 000 düşey ölçeğindeki iki parçadan oluşan renkli kabartma haritası; 140x144 cm. ebadında olup çerçevesi orijinal ve yazıları eski Türkçe'dir (1887 yılında yapılmıştır).
​

İzohips (eş yükselti) Yöntemi: ​

İzobat: Eş derinlik (deniz ve göllerde kullanılır. ​

İzoterm: Eş sıcaklık ​

İzobar: Eş basınç ​

İzohyet: Eş yağış ​

İzohel : Eş güneşlenme ​

İZOHİPSLERİN ÖZELLİKLERİ​

• İç içe kapalı eğrilerdir. ​
• Birbirini kesmezler. ​
• Yükseltisi en az olan en dıştadır. ​
• Yükseltisi en fazla olan en içtedir. ​
• Aralarındaki yükselti farkı birbirine eşittir (Equdistance) ​
• Aynı izohips çizgisi üzerindeki bütün noktalarda yükselti aynıdır. ​
• İzohips çizgisi üzerinde olmayan bir noktanın kesin yükseltisi bilinemez. ​
• Kıyı çizgisi (deniz kıyısı) sıfır metredir.​
• İzohipslerin sık veya seyrek geçmesi yer şekillerine bağlıdır. ​
• İzohipslerin sık geçtiği yerde eğim fazladır. Seyrek geçtiği yerde eğim azdır.

  

• Dağ dorukları (zirveler ) nokta halinde gösterilir. ​
• Akarsu vadileri yükseltinin arttığı yöne doğru girinti oluşturur. ​
• Ok işareti çevresine göre çukur olan (kapalı çukur-çanak-krater) yerleri gösterir. ​
• Tabanı aynı olan iki tepe arasındaki küçük düzlüğe boyun denir.​

• Tabanları aynı olan tepelerin başlangıç yükseltileri de aynıdır. ​
• Akarsudan sonraki ilk yükseltiler birbirine eşittir. ​

• Yükseltinin arttığı yöne doğru "U " harfi oluşmuş ise buna sırt denir. ​