Karl Marx

[zeyn0]

ROHAN2 WORLD 1-120 TR TİPİ OFFICIAL YOHARA, BALATHOR VE AMON! 80. GÜNÜNDE! +10.000 ONLİNE! HİLE VE BOT %100 ENGELLİ HEMEN TIKLA!

HAYATI:

Alman sosyalist kuramcı ve önder. Düşüncesi felsefe,iktisat,sosyoloji ve siyaset bilimi boyutlarını içerir. Yaşamını kapitalizm eleştirisine ve devrimci mücadeleye adamı; Friedrich Engels ile birlikte yazdığı Manifest der kommunistisehen Partei (1848; Komilnist Manifesto, 1920/Komilnist Manifesto ve Komilnizmin İlkeleri, 1991) cağımızın en etkili akımlarından birine adini ve temel siyasal programını vermiş; Das Kapital adli incelemesi bu programın ekonomik temelini oluşturmuştur. Kişisel yapıtlarıyla olduğu kadar Engels ile ortak çalışmalarıyla da temellerini attığı Marksizm, yalnızca bir kuram ya da yöntem değil, bütünsel bir dünya görüşünün ifadesi olmuştur. Gençliği ve düşüncesinin oluşumu. Yahudi asilli bir ailenin yedi çocuğundan biriydi. Avukatlık yapan babası büyük olasılıkla mesleğinde ilerleyebilmek için Protestanlığı benimsemiş, oğlunu da altı yaşına geldiğinde vaftiz ettirmişti. Ortaöğrenimini (1830-35) Trier'de tamamlayan Marx, Ekim 1835'te Bonn Üniversitesi`ne girdi. Orada bir yıl beşeri bilimler okuduktan sonra, 1836'da Berlin Üniversitesi`nde hukuk ve felsefe öğrenimine başladı. Berlin'deki en önemli deneyimi Hegel'in felsefesiyle tanışmak oldu. Başlangıçta itici bulduğu Hegelci öğretinin devrimci öğrenci kültürünü derinden etkilediği bu dönemde, sonunda o da Doktorlar Kulübü olarak bilinen Genç Hegelci çevreye katildi. Grubun başlıca sözcüsü olan Bruno Bauer' in üniversitedeki ilahiyat derslerini izledi. Bu arada Prusya yönetimi, hızla ateizme yönelen ve siyasal eylem den söz etmeye başlayan Genç Hegelcileri üniversitelerden uzaklaştırmaya girişmişti. 1832'de Ludwig Feuerbach'tan sonra, 1839'da Bauer de görevden alındı. Marx'in bu yıllardaki en yakın dostu olan Adolph Rutenberg ise, Genç Hegelcileri daha köklü bir toplumsal katliyama çağırıyordu.

Bu elverişli, çelişmelerle dolu ortamda Marx'in siyasal görüşleri liberal demokratlıktan başlayıp devrimci demokratlıktan geçerek sosyal demokratlığa ya da komünizme doğru gelindi. Kuramsal planda ise, gününde insanlığın bilim, düşünce ve kültür mirasının üç ana damarı sayılabilecek olan Alman felsefesi, İngiliz siyasal iktisadi ve Fransız sosyalizmi, önünde peş peşe açılan ve zamanla yeni bir sentezini ortaya koya cağı alanlar oldu.

Marx, Demokritos ve Epikuros'un felsefelerinin Hegelci çözümlemesine ayırdığı doktora tezini arkadaşlarının önerisi üzerine Jena Üniversitesi`ne sundu; Nisan 1841'de doktorası kabul edildi. Gene 1841'de Lud wig Feuerbacli'in Das Wesen des Christen- tunis (Hıristiyanlığın Özü) adli yapıtını felsefede büyük bir olay olarak karşıladı. Feuerbach'in Hegel'e yönelttiği maddeci eleştiriyi yerinde bularak, bundan böyle felsefe çalışmalarında Hegel`in diyalektik yöntemiyle Feuerbach'in maddeciliğini birleştirmeye yöneldi. Prusya'nin en gelişmiş sanayi bölgesi olan Köln'de, liberal burjuva muhalefetin yayın organı olarak yayın hayatına yeni atılan günlük Rheinische Zeitung gazetesine Mayıs 1842'de yazı göndermeye başladı. Basın özgürlüğünü ele aldığı ilk makalesinde, özgürlük konusunda mutlak ve evrensel ahlak ilkelerinden yola çıkan soyut idealist bir yaklaşım görülüyordu.. 15 Ekini 1842'de gazetenin yayın yönetmeni olan Marx, bu sıfatla Mart 1843'e deg-in Rheinische Zeitung'daki başyazılarında, çok çeşitli toplumsal ve ekonomik sorunlara, bu arada yeni sahneye çıkan komümzim olgusuna da değindi. Tirajini u.•c katina cikardig-i gazetenin, liberal muhalefetin yayın organı olmaktan çıkarak, devrimci demokrasinin sözcülüğünü üstlenmesini sağladı. Marx'in, Genç Hezelcilerden gittikçe uzaklaşan siyasal görüşlerinin gelişiminde ve felsefesinin idealizmden maddeciliğe yönelmesinde önemli bir aşamayı temsil eden gazete, Rusya'nin baskısı üzerine, Mart 1843'te Prusya yönetimince kapatıldı.

Haziran 1843'te çocukluk sevgilisi Jenny von Westphalen'le evlenen Marx, Ekim 1843'e değin onun oturduğu Kreuznacb'ta kaldıktan sonra, karısıyla Paris'e gitti. Kreuznacb'ta yazdığı Zur Kritik der Hegelschen Rechtsphilosophie'de (Hegel'in Hukuk Felsefesinin Eleştirisine Katkı) Hegel eleştirisini Feuerbach gibi dinden değil, toplumsal ilişkilerden yola çıkan bir çözümlemeye dayandırdı. Sivil toplumun devlet tarafın dan değil, devletin sivil toplum tarafından belirlendik sonucuna vardığı bu incelemesi ne sonradan yazdığı ve dini "halkın afyonu" sayan ünlü ifadesine yer verdiği giriş metni, 1844'te tek sayısını Arnold Ruge'yle birlikte çıkardığı Deutsche-Franzo.•sische Jahrbilc her'de (Alman-Fransiz Yıllıkları) yayımlandı. Bu derginin amacı Alman ve Fransız sosyalistlerini birleştirmekti; ama Ruge ılımlı, yalnızca aydınlatıcı nitelikte bir yayından yanayken, Marx yaşamdan ve kitlelerin mücadelesinden kopuk kuramlardan yarar ummuyor, var olan düzenin hiç ödün verilmeden eleştirilmesini ve kuramsal eleştiri ile devrimci uygulamanın birliğini savunuyordu . Aynı dergide yayımlanan Zur Juden frage (1844; Yahudi Meselesi, 1968) adli yazısında da Marx, Bruno Bauer'i Yahudilerin kurtuluşu sorununa idealist çerçeve içinde yaklaşmakla suçlarken, insanlığın kurtuluşunun yalnızca dinsel ve siyasal değil, ayni zamanda ekonomik ve toplumsal baskıları da yok etmeyi gerektirdiğini öne sürüyor; bu arada, yalnızca "siyasal kurtuluş" olarak gördüğü burjuva devriminin sınırlılığına dikkat çekiyordu.

Ruge'yle arasındaki görüş ayrılıklarının keskinleşmesi, Almanya içinde gizli dağıtımın zorluklan ve derginin İsviçreli yayımcılarını desteklerini çekmesi üzerine Deuts che-Franzo.•sische Jahrbilcher'i sürdüremeyen Marx, Paris'te Almanca çıkartılan Vor wliris! (İleri!) adli gazeteye yazı vermeye başladı. Eylül 1844'te yayın kuruluna katıldığı bu gazeteye, ayni ay içinde birkaç günlüğüne Paris'e geldiğinde tanışıp hemen kaynaştığı Engels'in, Heinricli Heine'nin ve Georg Heiwegh'in yazı göndermesini sağladı. Ağustos 1844'te Vorwarts!'te yayımlanan bir makalesinde, Silezyali dokumacıların ayaklanmasını konu aldı; olayı Alman işi sınıfının burjuvaziye karşı ilk önemli eylemi olarak değerlendirdi ve Alman halkının kurtuluşunu gerçekleştirecek tek dinamik öğenin proletarya olduğunu ileri sürdü.

Paris yıllarında artık ekonomik ilişkilerin bütün ayrıntılarıyla incelenmesi gerektiği sonucuna da varan Marx, yaşamı boyunca uğraşacağı siyasal iktisat konusunda ilk çalışmalarına girişti. John Stuart Mill gibi iktisatçıların temel yetersizliğinin, kapitalizmi tarihsel bir gelişme olarak görmemelerinden ve kapitalist ilişkileri değişmez kabul etmelerinden kaynaklandığını öne sürdü. Paris'te, Fransız ve Alman işçilerinin komünist örgütleriyle temasa geçmişti. İşçilerin düşüncelerini "son derece kaba ve zekadan yoksun" buluyor, ama kişiliklerinden heyecan duyuyordu. Ancak 1932'de, Almanca toplu yapıtları içinde yayımlanabilen Oko nomisch-philosophische Manuskripte aus dem Jahre 1844 (1844 El Yazmaları, 1969) adli, taslak halinde kalmış çalışmasında, ilk kez, üretimin toplumsal süreçteki belirleyici rolüne işaret etti; toplumsal sınıfların maddi temelini özel mülkiyetin ve iş bölümünün oluşturduğunu vurguladı. Sosyal bilimlerin çeşitli dallarına değindiği bu yazmalarında yabancılaşma ve yabancılaşmış emek gibi bazı temel kavramlarını ortaya attı; özel mülkiyet sisteminin ancak geniş kitlelerin devrimci mücadelesiyle ortadan kalkabileceği sonucuna vardı. Engels'le birlikte tasarladığı Die heilige Familie oder Kritik der kritischen Kritik'teyse (1845; Kutsal Aile ya da Ele~tirel Ele~tinnin Ele~tin.si, 1976) işçi sınıfının kapitalist toplumdaki konumundan kaynaklanan tarihsel rolünden söz etti. Verimli denemelerle dolu 1844 yılının son baharında daha çok Marx tarafından yazılan Kuisal Aile, Genç Hegelcilerin öznel (subjektif) idealizminin eleştirisine ve maddeci tarih görüşünü geliştirme adımlarına ayırmıştı. Brüksel yılları ve 1848 devrimlerindeki rolü: Prusya hükümetinin girişimleri sonucu Fransa'daki Guizot yönetiminin Vorwarts! gazetesini kapatarak yazarlarının birçoğunu sınır dışı etmesi üzerine, Marx Subat 1845'te Brüksel'e gitti ve o yıl Prusya vatandaşlığını reddetti. Brüksel'de, artık yoğun bir işbirliği içinde bulunduğu Engels'le birlikte, Marksizmin ilk olgun ürünleri sayılabilecek Die deutsche Ideologie'yi (1845- 46; Alman Ideolojisi 1968, 1987) ve çalışmada geliştirilecek temel önermeleri içeren "The sen jiber Feuerbach"i ("Feuerbach Üzerine Tezler") yazdı. Kasım 1845-Ağustos 1846 arasında yazılan, ama tam metni 1844 El Yazmaları gibi 1932'ye değin yayımlanamayan Alman İdeolojisi'nin büyük bölümü, çeşitli eğilimlerdeki Alman sosyalistlerine karşı o günün koşullarını yansıtan bir polemik niteliğindeydi. Birinci cildin ilk bölüm ise tarihsel maddeciliği genel bir giriş olarak tasarlanmıştı ve çalışmanın kuramsal özünü içeriyordu. Engels'in deyimiyle, sosyalizmin bir ütopya olmaktan çıkarılıp bilimsel hale getirildiği yapıtta, üretici güçlerin gelişmesiyle toplumsal ilişkilerin niteliğinin de değiştiği, bütün tarihsel gelişmenin üretici güçler ile üretim ilişkileri arasındaki çelişmeden kaynaklandığı görüşüne ilk kez yer verilmişti.

Tarihsel maddeciliğin ilkeleri Alman İdeolojisi'nde açıklığa kavuşturulmuş, ama çalışmayı yayımlama girişimleri sonuçsuz kalmış ve metin Marx'in ifadesiyle "farelerin eleştirim"ne terk edilmişti. 1847'de yayımlanan Misere de la philosophie'deyse (Felsefenin Sefaleti, 1966, 1979) Marx, bu görüşlerini kamuoyu önünde ortaya koyma fırsatını buldu. Proudhon'un ekonomik kurum ve ilişkilere ahlakçı reformcu bir yaklaşımı içeren Philosophie de Ia misere (1847; Sefaletin Felsefesi) adli yapıtına yanıt niteliğinde ki bu çalışmasıyla, işçi sınıfı hareketini gereksinim duyduğu bilimsel temele kavuşturmayı ve küçük burjuva ideolojisine bağımlılıktan kurtarmayı amaçlıyordu. 20. yüz yılın ikinci yarısında, belli bir teknolojik indirgemeciliğe zemin hazırladığı düşünülecek olan, "El değirmeni size, feodal beylerin olduğu bir toplumu; buhar değirmeni makinesi ise, sanayi kapitalistlerinin olduğu bir toplumu verir" biçimindeki yoğun özetlemesine gene bu yapıtta yer verdi. Ayrıca "20 yıl emek vererek Kapitalde geliştirdiği" iktisat kuramının bazı temel önerilerini de, ilk kez Felsefenin Sefaletinde yayımladı. Gene 1847'de Engels'le birlikte, Londra'da göçmen Alman zanaatçıların kurmuş olduğu Doğrular Birliği adli gizli derneğe katildi. Marx, onların üye olması üzerine Komünistler Birliği adini alan örgütün programını hazırlamakla görevlendirildi. Birliğin ikinci kongresinin ardından, Aralık 1847'de Londra'da Engels'le üzerinde çalışmaya başladığı Komünist Manifesto'yu Ocak 1848'de Brüksel'de tamamladı. Temelde Marx'in kaleminden çıkan Manifesto, Londra'daki komünistler tarafından hemen benimsendi.

ŞUBAT 1848 devrimi patlak verince, Marx, Belçika`dan da çıkarıldı. Yeniden Paris`e gitti ve Mart devriminden sonra buradan da ayrılarak Almanya`ya dönüp Köln`e yerleşti. Marx`ın başyazarlığını yaptığı Neue Rheinische Zeitung (Yeni Renan Gazetesi ), 1 HAZİRAN 1848`le 19 MAYIS 1849 tarihleri arasında bu kentte çıktı. Yeni teori, 1848-1849 yıllarının devrimci olayları ve arkasından da dünyanın bütün ülkelerindeki proleter ve demokratik hareketlere parlak bir şekilde doğrulanmış bulunuyordu. Galebe çalan karşı-devrim önce Marx`ın yargılanmasına (9 ŞUBAT 1849`da berat etti ), daha sonra da (16 MAYIS 1849 ) Almanya`dan sınır dışı edilmesine yol açtı. Önce Paris`e gitti, ama 13 HAZİRAN 1849 gösterisinden sonra buradan da kovulunca, yaşamının sonuna dek kaldığı Londra`ya gitti.

Bu dönem yaşamının koşulları son derece ağır ve yıpratıcıydı. Marx ile Engels arasındaki yazışmalar. ( 1913`te yayınlanmıştır ) bunu açıkça gösterir. Marx ve ailesi büyük bir yoksullukla pençeleşiyorlardı; Engels`in sürekli ve yürekten yaptığı mali desteği olmasaydı, Marx Kapital`i hiçbir zaman bitiremeyeceği gibi, belki de sefaletten ölürdü. Üstelik, küçük-burjuva sosyalizmin ve genellikle proleter olmayan sosyalizmin egemen doktrin ve akımları Marx`ı hiç durmadan amansız bir savaşı vermeye zorluyor, zaman zaman en şiddetli ve en inanılmaz kişisel saldırılara karşı koymasını gerektiriyordu. (Herr Vogt). Marx göçmenler çevresinden uzak durarak bir dizi tarihsel çalışmalarda materyalist teorisini, özellikle ekonomi politik incelemelerine eğilerek geliştirdi. Ekonomi politiğin eleştirisine katkı (1859) ve kapital (Kitap I, 1867) adlı yapıtlarda bu bilimde bir devrim yarattı. 1850 yıllarının sonunda ve 1860 yıllarında demokratik hareketlerin yeni ve daha geniş boyutlara ulaşması Marx`ı bir kez daha politik eyleme itti. 1864`te (28 EYLÜL) Londra`da ünlü I. Enternasyonal, uluslararası işçiler birliği kuruldu. Marx bu örgütün ruhuydu. Aynı zamanda ilk bildirinin ve çok sayıda karar, demeç ve manifestoların yazılarıdır. Çeşitli ülkelerin işçi hareketlerini birleştiren, proleter olmayan, Marx – öncesi sosyalizmin çeşitli biçimlerini ( Mazzini, proudhon, Bakunin, İngiliz Liberal Sendikacılığı, Almanya`da sağ kayan lassalleciler vb.) ortak bir eylem çizgisine yöneltmeye çalışan bütün bu hizip ve ekollerin teorilerine karşı çıkan Marx çeşitli ülkelerde işçi sınıfının proleter savaşı için yeni ve tek bir taktik yarattı. Paris Komünü`nün düşmesinden sonra (1871) – ki Marx bu büyük olayın son derece derin, doğru, parlak ve etkin bir devrimci değerlendirmesini yapmıştır. ( Fransa`da savaş 1871) – ve özellikle enternasyonalin bakunincilerin zoruyla bölünmesinden sonra, artık bu örgütün Avrupa`da yaşamını sürdürebilmesi olanakları ortadan kalktı. Lahey`de toplanan 1872 kongresinden sonra Marx, enternasyonal genel konseyinin New York`a naklini kabul ettirdi. I. Enternasyonal tarihsel misyonunu başarmış ve yerini işçi hareketinin bütün ülkelerde çok daha büyük bir önem kazandığı yeni bir döneme bırakmıştı. Nitekim, işçi hareketi bir yandan genişliğine gelişir, yayılırken, bir yandan da çeşitli ulusal devletlerin çerçevesinde sosyalist işçi partileri, yığın partileri kuruluyordu.

Enternasyonal bünyesindeki yoğun faaliyetleri ve daha da büyük çabalar gerektiren teorik çalışmaları, sonunda Marx`ın sağlığına derin bir darbe indirdi. Bir süre yeni belgeler toplayarak ve çeşitli diller öğrenerek (Örneğin Rusça) ekonomi politiği yenileştirmeyi ve kapital`i yazmayı sürdürdü; ancak hastalığı Kapital`i tamamlamasını engelledi.

2 ARALIK 1881 de Marx`ın karısı öldü. 14 MART 1883`te Marx`ta koltuğunda, öldü. Karısıyla birlikte Londra`da Highgate mezarlığına gömüldüler. Marx`ın çocuklarından bir çoğu çok genç yaşta, aile Londra`da büyük bir geçim sıkıntısı çekerken öldüler. Üç kızı İngiliz ve Fransız sosyalistlerle evlendiler: Eleanor Eveling, Lafargue ve Jenny Longeut. Jenny`nin oğlu Fransız Sosyalist Partisi üyeliğine seçildi.


ÖZET:

• 5 mayıs 1818`de Trier`de doğar.
• 1835`te hukuk okumaya Bonn`a, ertesi yıl da Berlin`e gider. Henüz beş yıl önce ölmüş olan Hegel`in hala belirgin bir biçimde varlığını sürdüren felsefesinin etkisiyle felsefe ve tarihe yönelir.
• 1841`de Epikuros ve Demokritos üstüne teziyle doktorasını verir.
• 1842-1843 arasında Köln`de çıkan Rheinische Zeitung`un başyazarlığını yapar. 1843`te gazete yasaklanır. Marx daha öncesinde siyasi nedenlerle başyazarlığı bırakmıştır. Aynı yılın haziranında Jenny von Westphalen ile evlenir ve ekimde Almanya`dan ayrılarak Paris`e giderler.
• 1843-1845 arasında Arnold Ruge ile Deutsch-Französische Jahrbücher`i çıkarır, dergi birinci sayısından sonra yayınına son verir. Friedrich Engels ile dostluğu başlar.
• 1845`te Fransa`da bulunması yasaklanır, Brüksel`e yerleşir (1845-1848).
• 1848`de Engels ile birlikte yazdıkları Komünist Manifesto Londra`da yayımlanır. Belçika`dan sınır dışı edilir.
• 1848-1849 arasında yasaklanana dek Köln`de Neue Rheinische Zeitung`u çıkarır. Prusya`dan sınır dışı edilir.
• 1849`dan itibaren Londra`da yaşamaya başlar.
• 1857`de iktisat yapıtına bir “genel giriş“ ile Marx “iktisadına“ ilişkin kapsamlı bir tasarıyı ilk kez ana hatlarıyla ortaya koyar.
• 1859`da ilk iktisat yazısı olan “Ekonomi Politiğin Eleştirisi“ni yayımlar.
• 1861`e dek tuttuğu defterler Kapital`in ilk metnini oluşturacaktır.
• 1864`te Uluslararası İşçiler Birliği`nin (Birinci Enternasyonal) kurucuları arasındadır.
• 1867`de Marx Kapital`in ikinci cildi üstünde çalışırken birinci cilt yayımlanır. 1873`te bu cildin ikinci baskısı yapılır. Marx`ın bıraktığı notları Engels bir araya getirir ve öbür iki cildi onun ölümünden sonra yayımlar. Marx`ın ömrünün geri kalan yılları notları üstünde çalışmakla, Kapital`in ikinci cildini yazmakla ve pratik olarak başarısızlığa uğramış Enternasyonal`den ayrıldıktan sonra (1873) –Rus anarşisti Bakunin`e, ulusal ekonomici Eugen Dühring`e, sosyal demokratların Gotha programına, vd. karşı- politik hareketlilik ile geçer.
• 14 mart 1883`te Londra`da ölür.

 

[Karcemackers]

Paylasım icin tesekkurler.

 

[LaddRusso]

Paylasim İçin teşekkürler.